[217] Quan điểm của Việt Nam về việc sử dụng biện pháp giải quyết tranh chấp Biển Đông

Biện pháp ngoại giao và giải pháp pháp lý ( hay còn gọi là giải pháp tài phán ) là hai nhóm giải pháp độc lập giải quyết tranh chấp quốc tế. Biện pháp ngoại giao gồm có đàm phán, trung gian, hòa giải, môi giới ( good office ) và sử dụng những chính sách, dàn xếp hay tổ chức triển khai khu vực và quốc tế. Biện pháp pháp lý gồm có trọng tài và tòa án nhân dân .
Thực tiễn cho thấy những giải pháp ngoại giao luôn là lựa chọn tiên phong và ưu tiên của những bên khi tranh chấp phát sinh. Biện pháp pháp lý thường là giải pháp ở đầu cuối khi giải pháp ngoại giao không thành công xuất sắc. Nếu nhìn vào những vấn đề mà những cơ quan tài phán quốc tế giải quyết, hoàn toàn có thể thấy chỉ 1 số ít rất ít những tranh chấp được giải quyết bằng giải pháp pháp lý .
Trong tranh chấp Biển Đông, cho đến lúc bấy giờ, về cơ bản giải pháp ngoại giao, đơn cử là đàm phán, là giải pháp được sử dụng để quản trị và giải quyết tranh chấp Biển Đông. Vụ kiện Biển Đông là vấn đề duy nhất mà giải pháp pháp lý được sử dụng .

Thông qua các phát ngôn chính thức dưới đây, có thể thấy quan điểm của Việt Nam về biện pháp giải quyết tranh chấp Biển Đông có ba điểm chính: (1) nhất quán và kiên trì giải quyết bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực, (2) ưu tiên giải quyết tranh chấp bằng biện pháp đàm phán, nhưng (3) không loại trừ biện pháp khác, bao gồm các biện pháp ngoại giao khác và cả biện pháp pháp lý.

Có thể phát ngôn chính thức rõ ràng nhất về những giải pháp giải quyết tranh chấp hoàn toàn có thể được sử dụng để giải quyết tranh chấp Biển Đông là trong Tuyên bố ngày 14.12.2014 của Bộ Ngoại giao Việt Nam gửi đến Tòa trọng tài trong Vụ kiện Biển Đông ( post ). Trong công bố này, Bộ Ngoại giao Việt Nam nêu rõ :
“ Việt Nam ủng hộ những vương quốc thành viên UNCLOS tìm cách giải quyết những tranh chấp tương quan đến lý giải và áp dụng Công ước trải qua những giải pháp độc lập tương thích với những pháp luật và thủ tục của Công ước, gồm có trải qua những thủ tục được trù định tại Phần XV của Công ước. ”
Phần XV của UNCLOS pháp luật về chính sách giải quyết tranh chấp, trong đó nhu yếu những vương quốc phải giải quyết tự do những tranh chấp tương quan đến lý giải và áp dụng Công ước ( xem post về chính sách giải quyết tranh chấp của UNCLOS ). Các bên có quyền tự do lựa chọn giải pháp mà họ thấy tương thích để giải quyết tranh chấp. Nếu không hề giải quyết được một bên bất kể hoàn toàn có thể sử dụng “ thủ tục bắt buộc dẫn đến quyết định hành động ràng buộc ” ( Compulsory procedures entailing binding decisions ) ở Mục 2 của Phần XV – tức là những giải pháp pháp lý. Như vậy, rõ ràng rằng Việt Nam ủng hộ việc sử dụng toàn bộ những giải pháp độc lập, gồm có giải pháp ngoại giao và pháp lý .
Sau đó, trong những năm gần đây, khi đề cập đến giải pháp giải quyết tranh chấp ở Biển Đông, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam thường sử dụng những câu từ sau đây ( xem đơn cử ở Phụ lục bên dưới ) :

  • “Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình, bao gồm các tiến trình ngoại giao và pháp lý.”

    (1)

  • “Việt Nam chủ trương sẵn sàng giải quyết các bất đồng bằng mọi biện pháp hoà bình thông qua các tiến trình ngoại giao và pháp lý phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc về luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982).”

    (2)

Điều đặc biệt quan trọng là Việt Nam không thường sử dụng cụm từ “ giải pháp pháp lý ” mà dùng một thuật ngữ không quen thuộc trong ngôn ngữ pháp lý quốc tế “ tiến trình pháp lý ”. Cụm từ ngày được dịch trong tiếng Anh là “ legal process ” như được sử dụng trong Tuyên bố quản trị ASEAN lần thứ 36 và 37 vào năm 2020, đơn cử :

“We reaffirmed our shared commitment to maintaining and promoting peace, security and stability in the region, as well as to the peaceful resolution of disputes, including full respect for legal and diplomatic processes, without resorting to the threat or use of force, in accordance with the universally recognized principles of international law, including the 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS).” (36th, 37th)

Đôi khi những phát ngôn của Bộ Ngoại giao không đề cập đơn cử đến những giải pháp pháp lý mà chỉ nhắc đến “ những giải pháp tự do khác ”. Ví dụ như những phát ngôn sau đây :

  • Việt Nam sẵn sàng giải quyết tranh chấp với các quốc gia liên quan thông qua đàm phán cũng như các biện pháp hòa bình khác, kể cả các biện pháp quy định tại UNCLOS.”

    (3)

  • “Chúng tôi cũng mong rằng các nước sẽ cùng chúng có những nỗ lực cao nhất để đóng góp vào việc duy trì hoà bình, ổn định, hợp tác tại Biển Đông và giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại cùng các biện pháp hoà bình khác theo luật pháp quốc tế vì lợi ích chung, phù hợp với nguyện vọng của các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế. Việt Nam luôn đóng góp tích cực và có trách nhiệm trong nỗ lực chung vào quá trình này.”

    (4)

  • “[…] cùng các nước ASEAN, Việt Nam mong rằng tất cả các nước, trong đó có các nước đối tác của ASEAN sẽ nỗ lực đóng góp vào việc duy trì hoà bình, ổn định, hợp tác tại Biển Đông và giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại cùng các biện pháp hoà bình khác theo luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 vì lợi ích chung, phù hợp với nguyện vọng của các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế. Một lần nữa xin khẳng định, Việt Nam luôn đóng góp tích cực và có trách nhiệm vào quá trình này.”

    (5)

Ít nhất một lần, phát ngôn chỉ nhắc đến giải pháp đàm phán như thể giải pháp ưu tiên :

  • “Việt Nam luôn ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp thông qua thương lượng hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.”

    (6)

Các phát ngôn trên được nhắc lại nhiều lần khi Người phát ngôn Bộ Ngoại giao được hỏi về yếu tố Biển Đông. Chúng không phải là những phát ngôn riêng không liên quan gì đến nhau, rời rạc và nhất thời. Điều này cho thấy Việt Nam có một quan điểm rõ ràng ( an established position ) về việc sử dụng những giải pháp giải quyết tranh chấp Biển Đông .
— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — –

PHỤ LỤC PHÁT NGÔN

( 1 ) Ngày 12/07/2016, vấn đáp thắc mắc của phóng viên báo chí ý kiến đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc Tòa trọng tài được xây dựng theo Phụ lục VII của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 trên cơ sở đề xuất của Philippines đã đưa ra Phán quyết ở đầu cuối, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam nêu rõ : “ Việt Nam ủng hộ can đảm và mạnh mẽ việc giải quyết những tranh chấp ở Biển Đông bằng những giải pháp độc lập, gồm có những tiến trình ngoại giao và pháp lý, không sử dụng hoặc rình rập đe dọa sử dụng vũ lực theo lao lý của pháp luật quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, duy trì độc lập, không thay đổi trong khu vực, bảo mật an ninh, bảo đảm an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, tôn trọng nguyên tắc thượng tôn pháp lý trên những vùng biển và đại dương. ” ( link, link )
( 2 ) Ngày 07/11/2019, trong Họp báo thường kỳ, vấn đáp thắc mắc của phóng viên báo chí “ khi nào Việt Nam kiện Trung Quốc về những tình hình gần đây trên Biển Đông và Việt Nam đã chuẩn bị sẵn sàng gì cho vụ kiện này ? ”, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam chứng minh và khẳng định : “ Việt Nam chủ trương sẵn sàng chuẩn bị giải quyết những bất đồng bằng mọi giải pháp hoà bình trải qua những tiến trình ngoại giao và pháp lý tương thích với lao lý quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc về luật biển năm 1982 ( UNCLOS 1982 ). ” ( link, link, link )
( 3 ) Ngày 23/04/2020, trong Họp báo thường kỳ lần thứ 7 năm 2020, vấn đáp thắc mắc của Báo điện tử Zing về “ Phản ứng của Việt Nam về công hàm ngày 17/04 của Trung Quốc ở Liên Hiệp Quốc, đồng thời những phát ngôn của Người Phát ngôn Cảnh Sảng trong những cuộc họp báo 20 và 21 tháng 4 ?, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao chứng minh và khẳng định : “ Việt Nam cho rằng toàn bộ những vương quốc có nghĩa vụ và trách nhiệm và quyền lợi chung trong việc tôn trọng những nguyên tắc cơ bản của lao lý quốc tế, gồm có nguyên tắc bình đẳng chủ quyền lãnh thổ vương quốc, không sử dụng hoặc rình rập đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế để chống lại toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ của vương quốc khác, thôi thúc quan hệ hữu nghị, giải quyết tranh chấp quốc tế bằng giải pháp độc lập. Trên ý thức đó, Việt Nam chuẩn bị sẵn sàng giải quyết tranh chấp với những vương quốc tương quan trải qua đàm phán cũng như những giải pháp tự do khác, kể cả những giải pháp pháp luật tại UNCLOS. ” ( link )
( 4 ) Họp báo thường kỳ lần thứ 12 năm 2020 ngày 16/07/2020, vấn đáp thắc mắc của CAN về “ xin cho biết phản ứng của Việt Nam về công bố của Hoa Kỳ gần đây về những yêu sách của Trung Quốc trên Biển Đông ? ”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định chắc chắn : “ Chúng tôi cũng mong rằng những nước sẽ cùng chúng có những nỗ lực cao nhất để góp phần vào việc duy trì hoà bình, không thay đổi, hợp tác tại Biển Đông và giải quyết những tranh chấp trải qua đối thoại cùng những giải pháp hoà bình khác theo lao lý quốc tế vì quyền lợi chung, tương thích với nguyện vọng của những nước trong khu vực và hội đồng quốc tế. Việt Nam luôn góp phần tích cực và có nghĩa vụ và trách nhiệm trong nỗ lực chung vào quy trình này. ” ( link )
( 5 ) Ngày 04/02/2021, trong Họp báo thường kỳ lần thứ 2 năm 2021, vấn đáp cho câu hỏi của Báo điện tử Zing về việc “ đề xuất cho biết phản ứng của Việt Nam về công hàm hồi cuối tháng 01/2021 của Nhật Bản gửi Liên hợp quốc phản đối một công hàm của Trung Quốc về Biển Đông năm ngoái ? ”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết : “ cùng những nước ASEAN, Việt Nam mong rằng tổng thể những nước, trong đó có những nước đối tác chiến lược của ASEAN sẽ nỗ lực góp phần vào việc duy trì hoà bình, không thay đổi, hợp tác tại Biển Đông và giải quyết những tranh chấp trải qua đối thoại cùng những giải pháp hoà bình khác theo lao lý quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 vì quyền lợi chung, tương thích với nguyện vọng của những nước trong khu vực và hội đồng quốc tế. Một lần nữa xin khẳng định chắc chắn, Việt Nam luôn góp phần tích cực và có nghĩa vụ và trách nhiệm vào quy trình này. ” ( link ) Nội dung trên cũng được nêu nguyên văn lại khi vấn đáp những câu hỏi tương quan đến công hàm của Anh, Pháp, Đức ( Họp báo thường kỳ lần thứ 16 năm 2020, ngày 01/10/2020, link ) và Úc ( Họp báo thường kỳ lần thứ 13 năm 2020, ngày 06/08/2020, link ) .

(6) Ngày 05/11/2021, trong Họp báo thường kỳ lần thứ 18 năm 2020, trả lời cho câu hỏi của Đài NHK về việc “Ngày hôm qua Trung Quốc xem xét lại dự thảo luật cho phép cảnh sát biển Trung Quốc sử dụng vũ khí trong vùng lãnh hải của Trung Quốc. Xin ông cho biết đánh giá của Việt Nam về việc này.” Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết: “Như chúng tôi đã nhiều lần khẳng định, Việt Nam có đầy đủ bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Việt Nam luôn ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp thông qua thương lượng hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.” (link)

Trần H. D. Minh tổng hợp

Chia sẻ:

Thích bài này:

Thích

Đang tải …