Chủ đề dư luận
Giáo dục & Khoa học
Thông tin giáo dục
Để học sinh “trưởng thành” trong nghiên cứu khoa học
2-2-2018
Cuộc thi Khoa học kỹ thuật (KHKT) dành cho học sinh trung học ngày càng phát triển cả về lượng và chất. Tuy nhiên, nếu có sự phối hợp giữa các trường phổ thông với trường cao đẳng, đại học trong việc hướng dẫn học sinh thực hiện các dự án thì học sinh sẽ phát huy tốt hơn năng lực nghiên cứu khoa học (NCKH) của mình.
Thành công nhờ sự trợ giúp của giảng viên đại học

Trong cuộc thi KHKT cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm học 2016 - 2017, hai học sinh Thái Quỳnh Như và Nguyễn Ngọc Phương Anh (lớp 12, Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh) đã xuất sắc giành giải nhất lĩnh vực và giải nhì toàn cuộc với đề tài “Đánh giá hiệu quả ức chế của D-limonene trên tế bào ung thư vú”. Cũng với đề tài này, trong cuộc thi năm 2015 - 2016, hai em phải dừng lại ở vòng thi cấp… trường. Có được chiến thắng như trên, ngoài sự nỗ lực, quyết tâm của hai tác giả, không thể không kể đến sự hỗ trợ của thầy Nguyễn Kim Thạch, giảng viên Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch.

Quỳnh Như kể: “Chúng em đã viết đề cương NCKH để gửi đến một số trường đại học có khoa nghiên cứu Sinh học phân tử để được hỗ trợ việc nghiên cứu trong phòng thí nghiệm nhưng không nhận được hồi âm. Không nản lòng, em trực tiếp gọi điện lên Khoa Sinh học phân tử của Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và may mắn gặp được thầy Nguyễn Kim Thạch. Thầy Thạch đã đề nghị em gửi đề cương nghiên cứu khoa học và bảng điểm học tập ở trường cho thầy xem. Thầy muốn biết liệu với năng lực học tập của hai em có đáp ứng được khả năng vừa học vừa NCKH hay không. Rất may thầy đã đồng ý giúp đỡ chúng em”.

10.jpg
Học sinh cần phải được trang bị những kỹ năng cần thiết để tham gia nghiên cứu khoa học. Trong ảnh: Giáo viên Trường THCS Phước Tân 2 hướng dẫn thêm cho học sinh về đề tài dự thi KHKT

Sau đó, hai em được cho phép NCKH tại phòng thí nghiệm của Khoa Sinh học phân tử. Mỗi tuần, Quỳnh Như và Phương Anh dành ra 3 buổi chiều để lên làm việc tại Trường đại học Y Phạm Ngọc Thạch. Thầy Nguyễn Kim Thạch đã cử một người khác hỗ trợ công việc nghiên cứu tại phòng thí nghiệm cho Quỳnh Như và Phương Anh.

Ngoài giải cao của cuộc thi, được tuyển thẳng vào đại học, thành quả mà hai em “gặt hái” được còn nhiều hơn thế. “Từ khi tham gia cuộc thi đến bây giờ, em đã bước được một bước tiến khá dài: tích lũy được nhiều kiến thức về lĩnh vực sinh học phân tử, kiến thức y khoa, thực hành tại phòng thí nghiệm... Đây là những kiến thức, kỹ năng mà hiếm học sinh lớp 12 nào có được. Với thành quả này, em tin là mình có cơ hội được nhận vào làm thêm tại phòng thí nghiệm nhiều hơn các bạn cùng khóa học”, Quỳnh Như tự tin chia sẻ.

Câu chuyện của Quỳnh Như và Phương Anh cũng là minh chứng rõ nét cho thấy thành quả của việc phối hợp giữa các trường phổ thông và cao đẳng, đại học trong việc hướng dẫn học sinh NCKH.

Theo TS. Nguyễn Vũ Quỳnh, Phó hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng, thành viên Ban giám khảo cuộc thi KHKT, các trường đại học hoàn toàn có thể trợ giúp các trường phổ thông trong hoạt động NCKH nói chung và việc tham gia cuộc thi KHKT nói riêng. Việc nghiên cứu của học sinh bậc trung học không phải là những nghiên cứu quá chuyên sâu nên mỗi giảng viên ở trường đại học có thể phụ trách nhiều mảng cùng một lúc (ví dụ: cơ khí, điện, lập trình….). Vấn đề là các trường đại học, cao đẳng có sắp xếp được thời gian để hỗ trợ cho công tác NCKH ở trường phổ thông hay không. Ngoài ra, các trường ở vùng sâu, vùng xa cũng sẽ gặp phải khó khăn trong quá trình hợp tác với các trường đại học do khoảng cách địa lý không thuận tiện. “Nhiều học sinh khi tham gia cuộc thi KHKT đã đưa ra những ý tưởng gần như không tưởng, vượt quá khả năng nghiên cứu của các em. Trong những trường hợp như vậy, giảng viên đại học sẽ định hướng để chỉnh sửa những ý tưởng này sao cho vừa tầm của các em. Dù chỉ là “sân chơi” của học sinh bậc trung học nhưng nếu có sự giúp đỡ của các trường đại học thì việc NCKH của các em học sinh sẽ “chuyên nghiệp” hơn”, TS. Nguyễn Vũ Quỳnh chia sẻ.

Lên kế hoạch để học sinh có thời gian nghiên cứu

Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học đã có mặt tại Đồng Nai được 6 năm nhưng đây là năm đầu tiên Trường THCS Phú Thịnh (huyện Tân Phú) tham gia cuộc thi này. Trường có 2 sản phẩm dự thi cấp huyện và đoạt một giải khuyến khích. Dù không có sản phẩm dự thi cấp tỉnh nhưng thầy Nguyễn Văn Đức, Hiệu trưởng nhà trường vẫn đến tham quan các sản phẩm trưng bày tại cuộc thi. Cùng đi với thầy Đức còn có một giáo viên được phân công kiêm nhiệm phụ trách công tác NCKH của học sinh. Thầy Đức cho hay: “Vì mới lần đầu tham gia cuộc thi nên nhà trường chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc hướng dẫn học sinh NCKH. Đến quan sát, tìm hiểu các dự án của học sinh trong vòng chung kết cấp tỉnh, bản thân tôi học hỏi được rất nhiều điều. Tôi thấy có rất nhiều ý tưởng hay, mang tính ứng dụng cao, các em học sinh tự tin, trình bày lưu loát các vấn đề mà người tham quan đặt ra. Tôi sẽ chia sẻ những điều này với học sinh của mình để các em có được những sản phẩm tốt hơn trong cuộc thi khoa học kỹ thuật năm tới”.

TS. Nguyễn Vũ Quỳnh cho rằng, các trường nên cử giáo viên đến tham quan tại cuộc thi cấp tỉnh, thậm chí nếu có điều kiện thì nên đi tham quan tại cuộc thi cấp quốc gia để xem quy mô của cuộc thi và cách thực hiện dự án như thế nào. Từ đó, giúp học sinh đưa ra được các ý tưởng hay, hỗ trợ tốt hơn cho các em trong việc NCKH.

Ngoài ra, để các dự án, đề tài NCKH của học sinh đạt chất lượng cao, các trường cần phải đặt ra lộ trình hợp lý để các em có thời gian, điều kiện thực hiện dự án cũng như chuẩn bị tốt nhất cho cuộc thi. Theo đó, sau cuộc thi chung khảo toàn quốc thì các trường nên tổ chức phát động thi ý tưởng trong học sinh. Sau khi có ý tưởng, các trường nên mời chuyên gia ở các trường đại học về tư vấn để định hướng lại ý tưởng sao cho nó đi đúng hướng và có tính khả thi (tức là các em có thể thực hiện được). Lúc này, học sinh mới bắt tay vào nghiên cứu, tìm hiểu các tài liệu liên quan hoặc chế tạo các mô hình. Quá trình NCKH này sẽ nhờ các chuyên gia của các trường đại học để giúp đỡ nếu học sinh gặp khó khăn khi thực hiện (chế tạo mô hình, trình bày dự án…). Giai đoạn tiếp theo, trường sẽ tổ chức các buổi báo cáo để học sinh báo cáo. Lúc này, trường nên mời giáo viên các bộ môn đặt nhiều câu hỏi ở các góc độ khác nhau để học sinh ứng biến, trả lời. Quá trình này sẽ giúp các em hiểu sâu vấn đề hơn. Khi học sinh “qua” được các vòng này thì nhà trường mới gửi dự án đi dự thi. Cách làm như vậy sẽ giúp cho các dự án đạt được kết quả tốt hơn.

“Dù đây chỉ là một sân chơi dành cho học sinh trung học nhưng cũng cần phải có thời gian để cho các em tiếp cận và phát triển. Một số trường phát động cuộc thi quá trễ, gần sát với thời điểm phải nộp dự án. Điều này sẽ dễ dẫn đến hiện tượng giáo viên làm thay cho học sinh để các em đi thi. Ngược lại, nếu có thời gian đủ dài để các em chuẩn bị thì các em sẽ có thể tự lực cánh sinh và kết quả cũng sẽ tốt hơn rất nhiều”, TS. Nguyễn Vũ Quỳnh chia sẻ.

Cần trang bị kỹ năng NCKH cho học sinh

Bên cạnh một số đề tài có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, còn một số đề tài chưa thực sự được quan tâm đúng mức về mặt khoa học, còn đơn giản và thiếu cơ sở khoa học. Một số ít đề tài chỉ là xuất phát từ những suy nghĩ rất đơn giản và đời thường của các em để rồi từ đó các em đưa ra cách giải quyết chủ yếu để thỏa mãn ý nghĩ của mình chứ chưa thực sự quan tâm đến cơ sở khoa học, tính thực tiễn cũng như khả năng ứng dụng của nó… Nhiều học sinh không khỏi bỡ ngỡ và chưa thể hiểu hết ý nghĩa, cũng như cách thức nghiên cứu khoa học. Vì thế, việc trang bị những kỹ năng giúp các em có thể bắt tay vào nghiên cứu là hết sức cần thiết.

 (trích nhận xét của Ban giám khảo cuộc thi)

Hải Yến
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 16/10/2018 9:00:09 CH
    Những năm qua, Trường THCS Quang Trung (huyện Tân Phú) rất quan tâm, chú trọng phát triển giáo dục STEM (được hiểu là trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cầ...
  • 16/10/2018 8:58:32 CH
    Sáng 15-10, Trường đại học Đồng Nai đã tổ chức lễ khai giảng năm học 2018 - 2019. Đến dự lễ có Phó chủ tịch HĐND tỉnh Phạm Ngọc Tuấn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hòa Hi...
  • 14/10/2018 10:53:04 CH
    Sáng qua 14-10, Trường đại học Công nghệ miền Ðông (trụ sở tại xã Xuân Thạnh, huyện Thống Nhất) đã tổ chức lễ tốt nghiệp cho sinh viên đại học khóa 2014 - 2018, đại học l...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)
Thông tin doanh nghiệp