Chủ đề dư luận
Giáo dục & Khoa học
Câu chuyện giáo dục
Nhận thức về đổi mới giáo dục - nhìn từ sách Công nghệ giáo dục
7-9-2018
1. Những ngày khởi đầu năm học mới 2018 - 2019, ngành Giáo dục tiếp tục “vướng” phải nhiều “điều tiếng”. Trong đó, thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận xã hội vẫn là sách Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục (sau đây gọi là sách CNGD) do Giáo sư Hồ Ngọc Ðại chủ biên. Thật ra, sách CNGD đã được đưa vào dạy từ… 40 năm trước trong Trường Thực nghiệm ở Hà Nội. Những năm gần đây, nhiều trường học đã sử dụng sách này để giảng dạy. Mỗi đầu năm học, ở những trường có sử dụng sách CNGD lại rộn lên những ý kiến tranh luận. Riêng trong năm học 2018 - 2019, số lượng trường học dạy chương trình này tăng lên, ước tính có khoảng 800.000 học sinh lớp 1 học sách này. Vì thế, những tranh luận chưa có hồi kết về cuốn sách này lại được dịp “bùng” lên. Cùng với sự lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội, những ý kiến tranh luận, thậm chí là tranh cãi thiếu căn cứ về cách dạy đánh vần “lạ” trong sách CNGD lại càng trở nên nóng hổi.

Theo đó, về bản chất, sách CNGD của Giáo sư Hồ Ngọc Ðại biên soạn theo khoa học về âm vị học - ngữ âm học tiếng Việt. Học sinh sẽ học cấu trúc ngữ âm của tiếng, không phải đi từ chữ rồi trở lại âm như chương trình hiện hành, mà CNGD đi từ âm đến chữ. Do vậy, thay vì đánh vần theo chữ cái thì học sinh được dạy đánh vần theo âm phát ra (ví dụ 3 chữ cái: c, k, q đều phát âm là /k/ - đọc là cờ). Kèm theo đó, học sinh được học kỹ luật chính tả. Ví dụ, cùng đọc là “cờ” (phiên âm là /k/) nhưng nếu đứng trước âm chính là: i, y, e, ê thì phải viết là chữ “k”; nếu đứng trước âm đệm u thì phải viết là “q”, đứng trước những nguyên âm còn lại thì viết là “c”… 

Theo những phụ huynh có con từng học sách CNGD thì học theo cách này, trẻ sẽ biết đọc nhanh hơn và ít sai lỗi chính tả. Trong số các ý kiến “bênh vực” sách CNGD, đáng chú ý là ý kiến của PGS.BS. Nguyễn Lân Hiếu, đại biểu Quốc hội, một học trò thuộc thế hệ đầu tiên của trường Thực nghiệm đã học theo sách CNGD cách đây 40 năm. Ông lên tiếng: “Khi các bạn học đánh vần từng từ thì chúng tôi học thơ lục bát. Chúng tôi học âm trước rồi đến chữ rồi mới ghép vần. Nên cách tiếp cận này trở nên lạ lùng với những ai học chữ bằng đánh vần đầu tiên”.

Các nhà ngôn ngữ học cũng “vào cuộc” tranh luận về sách CNGD, không gian tranh luận, tất nhiên vẫn chủ yếu trên mạng xã hội Facebook. Tuy nhiên, những bài viết này khá dài lại mang tính chuyên sâu về chuyên ngành ngôn ngữ học nên có phần hạn chế đối tượng độc giả.

Nhìn chung, ý kiến “bênh vực” sách CNGD vẫn ít so với ý kiến phản đối. Chưa kể đến phương pháp dạy tập đọc, ngữ liệu dùng trong sách này được cho là không phù hợp với trẻ, thậm chí là phản giáo dục… Làn sóng phản đối sử dụng sách CNGD càng trở nên nhiều hơn sau khi Giáo sư Hồ Ngọc Ðại phát biểu trong một cuộc phỏng vấn rằng “phụ huynh không can thiệp vào việc học của con, không theo cách của mình, trình độ của mình mà áp đặt trẻ con…”. Trong phần đông ý kiến phản đối, chắc chắn có rất nhiều người không có con học chương trình CNGD của Giáo sư Hồ Ngọc Ðại.

t10_070918_1.jpg
Cải cách giáo dục muốn hoàn thiện và thành công chắc chắn sẽ cần đến sự phản biện của xã hội nhưng trước tiên người tham gia phản biện cần phải có nhận thức đúng đắn về giáo dục và đổi mới giáo dục (Ảnh minh họa)

2. Mới ngày hôm qua, tôi xem được một clip khá thu hút trên Facebook. Ðó là clip một phụ huynh đang kiểm tra tình hình học tiếng Việt của con. Theo đó, khi chỉ vào các ô vuông, bé gái đọc “ro ro” câu lục bát “Tháp Mười đẹp nhất bông sen/Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ” nhưng khi chỉ vào các chữ viết thì bé không đọc được. Phụ huynh này liên tục chửi thề rồi sau đó xé nát cuốn sách trước mặt con và nói rằng sẽ không cho con đi học nữa. Clip này hiện đang được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội.

Trong bài học đầu tiên của sách CNGD này, chuỗi câu thơ lục bát nêu trên được tách ra thành từng tiếng, mỗi tiếng được ghi lại bằng 1 mô hình (ô vuông). Từ tiếng, học sinh tiếp tục được dạy cách phân tích các thành tố của tiếng: phần thanh, phần đầu, phần vần. Tiếp theo, học sinh mới phân tích đến thành phần nhỏ nhất là âm vị: âm đầu, âm đệm, âm cuối. Rõ ràng, với cách học này, phụ huynh không thể dạy con theo kinh nghiệm từ cách học cũ của mình được.

Quay trở lại với clip nêu trên, rõ ràng, trong bài học đầu tiên, học sinh mới chỉ học cách phân biệt tiếng chứ chưa học chữ, ghép vần. Do vậy, khi nhìn vào mặt chữ, bé chưa thể đọc được cũng là điều hiển nhiên. Cũng như đối với sách giáo khoa đại trà hiện hành, nếu bé không học trước chương trình thì trong bài học đầu tiên, bé cũng không thể đọc được câu thơ nói trên mà chỉ biết ghép vần theo bài học số 1: “b-e-be/b-e-be-sắc-bé”.

3. Mới sáng nay, khi ghé mua bút cho con ở một cửa hàng, tôi nghe người bán hàng ở gian kế bên bàn luận về “cách đánh vần mới” trong sách CNGD. Ðáng nói là người này đánh đồng cách đánh vần theo sách CNGD với “chữ viết mới” do Giáo sư Bùi Hiền đề xuất. Vừa nói, tay bà vừa “lướt” Facebook.

Không chỉ “vụ” sách CNGD của Giáo sư Hồ Ngọc Ðại mà rất nhiều sự kiện có liên quan đến giáo dục gần đây đã nhận được sự phản biện ngày càng nhiều của các tầng lớp nhân dân. Có những ý kiến phản biện mang tính xây dựng và dựa trên cơ sở khoa học. Tuy vậy, rất nhiều ý kiến phản đối không mang tính tranh luận mà là tranh cãi, thậm chí là lăng mạ. Nhiều người không nhận thức đúng về bản chất của vấn đề, thậm chí không phân biệt được những vụ việc khác nhau vẫn gộp chung lại để “phản biện”. Ðiều này chắc chắn sẽ không mang lại một kết quả tốt đẹp hơn.

Dạy theo sách CNGD có phù hợp hay không chắc chắn sẽ còn được dư luận tiếp tục quan tâm, bàn luận. Bộ GD-ÐT cũng sẽ vào cuộc; thậm chí có một thông tin cho biết sẽ có hội thảo về ngôn ngữ học để bàn sâu về cách học đánh vần này.

Những cải tiến, đổi mới về giáo dục trong thời gian qua và trong những năm tiếp theo đây chắc chắn cũng sẽ cần đến sự tranh luận, phản biện của xã hội để có thể hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, việc này phải dựa trên cơ sở khoa học và mang tính xây dựng. Ngoài việc tham gia phản biện một cách văn minh, những người tham gia tranh luận, phản biện cần phải có sự thay đổi nhận thức về giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục nói riêng.

Mai Hoa
BÌNH LUẬN
Ý kiến của bạn
Tin bài khác cùng chuyên mục
  • 27/09/2018 9:12:46 CH
    Ðiều mà ngành GD-ÐT nên quan tâm ở thời điểm hiện tại là hoàn thiện nội dung, ban hành khung chương trình chi tiết để các tổ chức được quyền biên soạn SGK có thể biên soạ...
  • 24/07/2018 8:44:49 CH
    1. Thông tin về sai phạm trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2018 ở một số tỉnh miền núi phía Bắc đã khiến cho tất cả những ai quan tâm đến nền giáo dục nước nhà không khỏi đa...
Bạn có thường xuyên đọc báo Lao động Đồng Nai không?
  • Náo nức Xuân về
  • Chúc mừng Năm mới Đinh Dậu. Chúc Báo Lao Động Đồng Nai đạt nhiều thành công mới.
    Trần Hoàng Thanh (24/01/2017 5:28:48 CH)
  • Vui Xuân cùng công nhân lao động
  • Rất vui khi người công nhân lao động được quan tâm về vật chất lẫn tinh thần khi xuân về, Tết đến.
    Nguyễn Trọng Đài (24/01/2017 5:24:14 CH)
  • Lưu giữ nghề thổ cẩm Châu Mạ
  • Nghề dệt thổ cẩm truyền thống cần duy trì và phát triển, nhưng điều này cũng thật khó đấy!
    Nguyễn Hoàng Lộc (24/01/2017 5:13:34 CH)
  • Náo nức Xuân về
  • Năm mới chúc mọi điều tốt lành đến với mọi nhà. Chúc Báo Lao động Đồng Nai ngày càng khởi sắc với nhiều tin, bài có giá trị.
    Nguyễn Minh Trúc (24/01/2017 5:07:05 CH)