Liệu triết học có phải là khoa học không? :: Suy ngẫm & Tự vấn :: https://laodongdongnai.vn
Ở mỗi thời, mỗi trường phái triết học đều có những quan điểm khác nhau về triết học.
Khởi thuỷ triết học ở phương Tây có ý nghĩa là yêu thích sự thông thái. Philos (Greek) = theo đuổi, Sophos(Greek) = khôn ngoan. Triết học mang nghĩa là Theo đuổi sự khôn ngoan. Ở thời điểm triết học ra đời thì khoa học theo nghĩa là mộthình thái ý thức xã hội phản ánh hiện thực khách quan (bằng hệ thống chân lý về thế giới được diễn đạt bằng các khái niệm, giả thuyết, học thuyết, nguyên lý… thông qua hoạt động nghiên cứu khoa học đặc thù) vẫn còn chưa xuất hiện.
Trong quá trình phát triển, triết học ngày một đa dạng, phức tạp hơn và thường xuyên biến đổi, có thâm nhập trao đổi qua lại với các hình thái ý thức xã hội khác: khoa học, nghệ thuật, mỹ học, tôn giáo… Chúng ta có thể nói đến mối quan hệ qua lại giữa khoa học và triết học nhưng có nhiều sách báo, học giả quan điểm đồng nhất chúng với nhau, có nghĩa là: Triết học chính là Khoa học. Chúng ta thường gặp những phát biểu như sau về triết học:“triết học là ngành khoa học về tự nhiên, xã hội, tư duy… “
Bạn đang đọc: Liệu triết học có phải là khoa học không? :: Suy ngẫm & Tự vấn :: https://laodongdongnai.vn
“ Có thực triết học là khoa học không ? ” gắn với sự hoài nghi về đặc thù của ngành này là một câu hỏi khoa học chân chính, một câu hỏi triết học so với tất cả chúng ta. Triết gia và những người chăm sóc đến triết học cần phải nhìn lại, nhận thức đúng về ngành Triết học để soi lại mình và xu thế để cho triết học tăng trưởng tiếp .
A. Quan điểm coi Triết học không phải là Khoa học cho rằng triết học chưa bao giờ và sẽ chẳng bao giờ là khoa học cả.
Việc giống hệt Triết học là khoa học của khoa học hay là như một ngành khoa học nào đócũng cần phải xem xét lại. Quan điểm này dựa trên 7 đặc thù độc lạ cơ bản giữa triết học và khoa học :
1. Ở mức độ này hay khác thì toàn bộ những Kết luận của khoa học phải được chứng tỏ nhờ những sự kiện, quan sát và thực nghiệm. Nhưng triết học lại lạnh nhạt với việc xác nhận này .2. Các chứng minh và khẳng định khoa học được kiểm tra một cách kinh nghiệm tay nghề và hoàn toàn có thể bác bỏ bởi thí nghiệm. Nhưng những khẳng định chắc chắn của triết học không được kiểm tra và không bị bác bỏ .3. Trong mỗi khoa học thường sống sót một lý luận cơ bản mà ở thời kỳ nhất định hầu hết những nhà khoa học đều ủng hộ lý luận ấy. Ngược lại triết học không có lý luận thống trị mà đa phe phái, đa trào lưu, đa xu thế .4. Khoa học sử dụng một cách thoáng đãng sự quan sát, giám sát và thực nghiệm. Nó thường hướng đến quy nạp và dựa vào sự khái quát hoá. Nhà triết học thì không, làm quan sát / thí nghiệm, tích lũy những sự kiện. Anh ta sử dụng giải pháp tiên đề kiểu toán học, tiên đề không cần những luận chứng thực tế như thực nghiệm .5. Trong khoa học luôn sống sót những yếu tố mọi người thừa nhận và cùng mày mò. Còn triết học không có những yếu tố được thừa nhận chung .6. Mỗi khoa học cụ thể đều có ngôn từ đặc trưng của ngành mình. Ngôn ngữ chung tạo năng lực trao đổi và biểu lộ những hiệu quả giữa những khoa học gia. Thế còn ngôn từ triết học lại không xác lập. Mỗi triết gia đều muốn đưa nội dung riêng, ý nghĩa riêng của những thuật ngữ quen thuộc vào khái niệm của mình .7. Khoa học đem lại cho tất cả chúng ta chân lý nghĩa là phản ánh tương ứng hiện thực trong hình thức những khái niệm, định luật và lý luận khoa học. Triết học lại không riêng gì phản ánh hiện thực mà còn diễn đạt việc tái tạo thực tiễn – nên làm thế nào để tốt đẹp hơn … Không thể đặt một mệnh đề triết học vào những sự kiện thực nghiệm với mục tiêu chứng minh và khẳng định hay bác bỏ nó .
Theo quan điểm này triết học không phải chỉ là khoa học mà nó là mạng lưới hệ thống hoàn hảo những quan điểm về quốc tế, về vị trí của mình ở trong quốc tế và xã hội. Nét đặc trưng của thế giới quan là ở chỗ cùng với một số ít khái niệm về quốc tế, nó bao hàm cả trong mình mối quan hệ với quốc tế, sự nhìn nhận quốc tế từ vấn đề của những giá trị, lý tưởng nào đó …Những mối quan hệ thế giới quan và sự nhìn nhận luôn luôn là chủ quan, chúng được xác lập bởi những đặc thù của người mang thế giới quan, bởi vị trí và quyền hạn của người đó trong xã hội … Vậy triết học luôn mang tính cá thể .Nếu theo cách nhìn như vậy thì triết gia phải thấy rõ điều quan trọng diễn đạt được thế giới quan của cá thể mình. Chúng ta cũng nhìn triết học như lịch sử dân tộc hoạt động thế giới quan của những cá thể. Chúng ta không phải chỉ tìm kiếm những giá trị chung mà hình thành và bộc lộ sự nhìn nhận riêng với quốc tế, mối quan hệ cá thể với quốc tế …
Quan điểm này giải thích được vấn đề tại sao các quan điểm của cá nhân là khoa học gia hay những người không liên quan đến hoạt động khoa học lại vẫn được coi là quan điểm có “mang tính triết học”. Đó là bởi những quan điểm ấy đóng góp hình thành nên hệ thống hoàn chỉnh các quan điểm về thế giới cho một cá nhân hay cộng đồng.
Khi đã coi triết học không phải là khoa học, việc còn lại là tất cả chúng ta xem xét mối quan hệ giữa chúng với nhau. Có quan điểm cho rằng đó là loại quan hệ chủ thể – khách thể trái chiều nhau. Các ngành khoa học như vật lý, hoá học … biểu lộ tác nhân trái chiều giữa chủ thể và khách thể, sự nhận thức của chúng tất yếu phải loại trừ cái chủ thể trong tri thức. Ngược lại, dù có những sự khác nhau, những học thuyết triết học đều bộc lộ tác nhân giống hệt chủ thể và khách thể .“ Thế giới nhập vào trong cấu trúc của tự ý thức với tư cách là khách thể của chính sự như nhau của ý thức ”. Bởi thế trong sự nhìn nhận triết học, quốc tế gắn bó bên trong với ý thức, cùng với nó tạo nên một chỉnh thể duy nhất bộc lộ sự thống nhất bên trong của con người và tự nhiên. Chỉnh thể này tạo nên nội dung của khái niệm sống sót. Với tư cách là tác nhân của chỉnh thể này, quốc tế là đối tượng người tiêu dùng nhận thức của triết học .
B. Quan điểm ngược lại thì coi Triết học là khoa học, đã là Triết học thì phải mang tính khoa học
Chính Mác và Ăngen đã đặt cơ sở cho triết học khoa học bằng nhận thức duy vật lịch sử vẻ vang. “ Nhận thức duy vật quy trình lịch sử dân tộc làm cho triết học của chủ nghĩa Mác trở thành một khoa học chân chính ” .Triết học xuất hiện ở trong những tư tưởng bao trùm cả thời đại và sẽ là không bình thường khi giả định nó bước qua thời đại thời nay – thời đại mà tính duy lý khoa học được xem xét như chỉ số của niềm tin. Vậy thời đại của tất cả chúng ta phải có triết học mang tính khoa học .Chúng ta có thói quen coi khoa học là những tri thức thông dụng, khách quan và không mang tính cá thể. Nhưng như nhau tính khoa học với tính phổ cập, tất cả chúng ta cũng hoàn toàn có thể phủ nhận tính khoa học với những khoa học về mạng lưới hệ thống đang tăng trưởng chừng nào mỗi mạng lưới hệ thống như thể là đơn nhất và tuân theo những quy luật hoạt động giải trí và tăng trưởng đặc trưng của riêng mình. Chúng ta cũng không thể nào phủ nhận dấu ấn của cá thể, người phát minh sáng tạo trong những mạng lưới hệ thống triết học .Khi nói rằng thực tiễn lịch sử vẻ vang xã hội là tiêu chuẩn khách quan của tính chân lý trong khoa học và triết học thì cần hiểu thực tiễn trong tính chỉnh thể và sự tăng trưởng của nó .Tính chân lý là thiết yếu nhưng vẫn là tiêu chuẩn chưa vừa đủ của tính khoa học. “ Vật lý học tân tiến đã chỉ ra rằng khoa học luôn tiềm ẩn cả tác nhân chủ quan. Tri thức của khoa học tự nhiên cũng không thoát khỏi quan hệ nhìn nhận, mặc dầu ở đây quan hệ này giữ vai trò nhỏ hơn trong những khoa học xã hội và triết học ”Vậy, triết học thuộc về kiểu khoa học khác mà chỉ mở màn được tất cả chúng ta tâm lý và cho đến nay chưa hiểu đến cùng. Khoa học kiểu này là khoa học về những khách thể mang tính riêng biệt … Mục đích của triết học là mong ước hài hoà quốc tế ý thức của cá thể với quốc tế bên ngoài, là sự tìm kiếm phương pháp hài hoà này, , ,
C. Quan điểm khác trung hoà quan điểm về quan hệ giữa triết học với khoa học và quan điểm coi triết học là khoa học như sau:“Triết học vừa là khoa học và vừa không là khoa học”.
Triết học là một sự hỗn tạp, nó thiết yếu để cân đối giữa khoa học và không khoa học, bởi trách nhiệm của nó là gỡ bỏ cái ranh giới ấy !Đã từ lâu, tất cả chúng ta đã xem xét triết học dưới cả 2 dạng sống sót của nó : như một hình thái ý thức xã hội và như một khoa học. Vậy nên tất cả chúng ta chuyển sang khám phá mối quan hệ giữa khoa học với những hình thái ý thức xã hội khác nhau, trong đó có triết học .Khoa học hoàn toàn có thể lấy bất kể hiện tượng kỳ lạ nào đó của hiện thực vật chất hay niềm tin thành đối tượng người dùng điều tra và nghiên cứu của mình. Nó điều tra và nghiên cứu những yếu tố đạo đức, nghệ thuật và thẩm mỹ và những yếu tố khác của xã hội thuộc về nghành niềm tin. Nó điều tra và nghiên cứu cả chính quy trình phát minh sáng tạo khoa học nghĩa là nghiên cứu và điều tra cả chính bản thân mình .
Vậy thì cớ gì nó không nghiên cứu những vấn đề triết học trong đó có những vấn đề thuộc về thế giới quan. Ngay đến đạo đức, nghệ thuật, tôn giáo có phải là khoa học đâu. Nhưng điều đó đâu có phủ nhận sự tồn tại của đạo đức học, mỹ học và thần học… Nhưng khác với các khoa học này, khoa học triết học không có một cái tên chuyên biệt để phân biệt nó với triết học như một hình thái ý thức xã hội và là đối tượng nghiên cứu của nó. Bởi lẽ sự hình thành triết học như một khoa học theo thời gian gần như trùng với sự hình thành triết học với tư cách một hình thái ý thức xã hội. Vì thế khoa học triết học không có tên riêng mà trộn với hình thái ý thức xã hội tương ứng. Nó cũng giải thích vì sao từ lâu người ta đồng nhất Khoa học với Triết học.
Sự khác biệt có thể phân biệt là hình thái triết học của ý thức xã hội (có thể gọi với một cái tên khác là triết lý) chính là sự hướng ra ngoài, là quá trình thấu hiểu của triết học về thế giới – thế giới quan. Còn khoa học triết học (vẫn thường dùng với cái tên truyền thống là triết học) – đó là sự phản tư triết học hướng đến bản thân mình (đến thế giới quan) hoàn thành vai trò phương pháp luận và là “sự tự nhận thức” của xã hội.
Vậy đấy, thế còn bạn nghĩ sao ? Triết học có là khoa học chăng ?Nếu ta nhận thức được rằng, triết học có những yếu tố không mang tính khoa học thì nó sẽ giúp ta thoát khỏi thực trạng giáo điều trong suy tư triết học, tạo điều kiện kèm theo cho sự tăng trưởng tự do, phát minh sáng tạo tri thức triết học. Ngoài phương diện về nhận thức luận ra, triết học còn tiềm ẩn cả phương diện nhìn nhận mang tính cá thể. Giá trị học bộc lộ vai trò của tác giả trong việc biện minh, đảm nhiệm những quan điểm, những mạng lưới hệ thống triết học khác nhau so với cá thể .
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Khoa Học
