Dao Phúc Sen Cao Bằng, nghề rèn dao nhíp bằng mắt có một không hai. | DAO PHÚC SEN- HTX DAO PHÚC SEN – CHUẨN DAO PHÚC SEN

Phúc Sen là một xã thuộc huyện Quảng Uyên – Tỉnh Cao Bằng. Cách thành phố Cao Bằng khoảng chừng 30 km về phía động. Nơi đây được vạn vật thiên nhiên tặng thêm ban tặng cảnh sắc non nước hữu tình, nằm trong khu vực Công viên địa chất non nước Cao Bằng. Người dân sinh sống ở đây đa phần là đồng bào dân tộc bản địa Nùng An, một dân tộc bản địa nổi tiếng cần mẫn chịu khó. Cho tới nay, ở Phúc Sen vẫn còn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống truyền thống lịch sử đáng quý. Và tiêu biểu vượt trội nhất trong số đó, chính là nghề rèn dao bằng mắt cực kỳ sắc bén mà không nơi nào có được của đồng bào nơi đây nổi tiếng khắp cả nước với câu nói “ dẻo mà không mềm, cứng mà không giòn ” .

Một bộ mẫu sản phẩm của Hợp tác xã Dao Phúc Sen

Lịch sử hình thành.

Theo những cụ cao niên ở trong làng kể, xưa kia ở vùng núi này đất đá khô cằn nên chẳng trồng được cây gì. Đồng bào chỉ đi săn bắn hái lượm, ăn rau rừng nên cái đói, nghèo cứ bám riết. Một hôm có một cụ ông đầu tóc bùm sùm, khắc khổ nhưng lại rất tinh tường về kỹ thuật rèn dao, búa … Ông thấy người dân lam lũ nên mới truyền lại nghề .
Kể từ đó đất Phúc Sen mới hình thành làng nghề. Nhờ có nghề rèn của ông cha nên đời sống của đồng bào mới sung túc. Các loại sản phẩm của làng rèn được bà con ở trong vùng rất ưu thích. Có người còn ví von nói rằng, dao của Phúc Sen chặt vào cây, cây ngã rầm rầm, đụng vào đất đá, đất đá bật tung lên .
Có được khét tiếng này là do những nghệ nhân ở trong làng giữ được cái tâm và gắn bó với làng nghề. Vì thế nên những mẫu sản phẩm của làng nghề vừa mang vẻ đẹp trí tuệ lẫn vẻ đẹp tâm hồn. Các nghệ nhân phải dùng chân, tay, sức khỏe thể chất, cảm nhận của đôi tai và năng lực tư duy để vận dụng vào đôi mắt. Bởi mắt chính là ” nhãn thần ” để kiểm soát và điều chỉnh nhiệt độ của lò nung, tránh những tia lửa phát quang gây hại sức khỏe thể chất .

Phóng sự VTV1 về làng nghề rèn dao bằng mắt – Xã Phúc Sen – Quảng Uyên – Cao Bằng

kỹ thuật rèn dao bằng mắt “ Dẻo mà không mềm, cứng mà không giòn”nức tiếng.

Phúc Sen có 10 xóm trong đó có 6 xóm làm nghề rèn. Với cách rèn dao ở đây thì không có vùng nào bắt chước được. Xưa kia chúng tôi phải mua dao ở bên ngoài mang về dùng, ngày này nhờ có công nghệ tiên tiến và kỹ thuật rèn nên loại sản phẩm của Phúc Sen đã xuất đi nhiều tỉnh, kể cả sang Trung Quốc. hiện trong xã có tới 158 lò rèn, với hơn 300 thợ. Thợ rèn nơi đây vẫn duy trì cách rèn dao búa bằng than củi. Vì dùng bằng than củi rất dễ để kiểm soát và điều chỉnh nhiệt độ của lò nung. Nhờ vào đôi mắt tỏ tường của mình, người thợ hoàn toàn có thể xác lập được độ chín của mẫu sản phẩm để kịp nhúng vào nồi nước tôi ngay bên cạnh, đây chính là quá trình quyết định hành động đến chất lượng của mẫu sản phẩm sau này .

Phóng sự đài truyền hình nhân dân về làng nghề phúc sen – cao bằng.

Trong những làng rèn, nguyên vật liệu chính là phôi thép. Thợ rèn nơi đây thường thu mua lá nhíp của ôtô để làm nguyên vật liệu. Nguyên liệu bền, chắc và cứng nhất vẫn là lá nhíp của xe U-oát. Sau khi có nguyên vật liệu thợ rèn sẽ cho vào lò nung để tạo hình loại sản phẩm. Đây là quá trình quan trọng và chỉ có người thợ cả mới cảm nhận được, bởi mắt nhìn không chuẩn thì mẫu sản phẩm sẽ bị dẻo do nung còn non hoặc giòn do nung quá già .
Các mẫu sản phẩm ở xã Phúc Sen nhìn hình thức bề ngoài không có độ bóng bẩy nhưng nói về độ bền thì hiếm nơi nào có được. Làng nghề làm nghề từ bao đời nay, Các cụ có dạy, làm dao phải gia truyền thì mới bền vững. Bởi vậy nên hàng trăm năm nay làng nghề vẫn duy trì cách truyền nghề như vậy để giữ lửa cũng như nổi tiếng của làng rèn .

Sản phẩm dao, búa … của người Nùng An ở Phúc Sen trở thành một tên thương hiệu nức tiếng .
Theo quan sát với cách rèn dao của người Kinh họ sẽ hình thành phần chuôi trước rồi mới đến phần lưỡi. Tuy nhiên người Nùng An thì ngược lại, khi nào rèn phần lưỡi vừa lòng thì họ mới trau chuốt đến phần chuôi. Người Nùng An ý niệm, hình dáng của dao không quan trọng mà quan trọng là ở chất lượng mẫu sản phẩm. Hình dáng thì hoàn toàn có thể sửa đổi được nhưng độ sắc thì chỉ rèn được một lần. để học được nghề rèn, người thợ phải có sức khỏe thể chất, có cảm nhận tinh xảo của đôi tai. Người ta ví nghề rèn là tổng hợp của tổng thể mọi giác quan. Thợ rèn phải dùng tay, dùng sức, sự cảm nhận, đặc biệt quan trọng là sự nhạy bén của đôi mắt. Quan trọng nhất là người học nghề phải có cái tâm thì dao mới bền và sắc. Có người học chỉ một tháng, nhưng cũng có người học 5 năm, 10 năm cũng không thành .

Đài truyền hình VTC nói về làng rèn phúc sen – Cao Bằng .

Công việc rèn dao, búa… của người Làng rèn Phúc Sen được diễn ra suốt bốn mùa trong năm. Vào mùa đông lạnh giá, việc rèn dao búa trở nên đông vui, đoàn kết và ấm cúng hơn các mùa còn lại.

Có thể nói rằng, những loại sản phẩm của làng rèn không chỉ là những loại sản phẩm dùng cho đời sống thường ngày mà nó đã trở thành một loại sản phẩm văn hóa truyền thống phi vật thể của dân tộc bản địa. Sờ vào những loại sản phẩm cho ta có cảm xúc trơn lạnh. Chính vì vậy nên những loại sản phẩm nơi đây đã trở thành một tên thương hiệu nức tiếng của xã Phúc Sen .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn