Phân tích đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính và cho ví dụ minh họa. – Tài liệu text

Phân tích đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính và cho ví dụ minh họa.

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (95.48 KB, 4 trang )

Đề bài: Phân tích đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính và cho ví dụ minh họa.
Bài làm
Đối tượng điều chỉnh của một ngành luật là những nhóm quan hệ xã hội xác định, có
đặc tính cơ bản giống nhau và do những quy phạm thuộc ngành luật đó điều chỉnh. Do đó
mỗi ngành luật khác nhau sẽ có đối tượng điều chỉnh khác nhau và đây chính là tiêu chuẩn
chủ yếu để phân biệt các ngành luật với nhau. Để hiểu và phân biệt được Luật hành chính
với các ngành luật khác trong hệ thống pháp luật Việt Nam trước hết chúng ta cần phải nắm
được đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính.
Luật hành chính Việt Nam điều chỉnh những quan hệ xã hội hình thành trong lĩnh
vực quản lý hành chính nhà nước. Những quan hệ xã hội này có thể gọi là những quan hệ
chấp hành-điều hành hoặc những quan hệ quản lý hành chính nhà nước. Nội dung của
những quan hệ này thể hiện:
– Việc thành lập, cải tiến cơ cấu bộ máy, cải tiến chế độ làm việc, hoàn chỉnh các quan
hệ công tác của các cơ quan nhà nước.
– Hoạt động quản lý kinh tế, văn hóa – xã hội, quốc phòng, an ninh, chính trị và trật tự
xã hội trên cả nước, ở từng địa phương hay từng ngành.
– Trực tiếp phục vụ các nhu cầu về vật chất và tinh thần của nhân dân.
– Hoạt động kiểm tra, giám sát đối với việc thực hiện pháp luật của các cơ quan, đơn vị
trực thuộc, các tổ chức và cá nhân.
– Xử lý các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm trật tự quản lý hành chính.
Đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính được chia thành 3 nhóm sau:
a/Các quan hệ quản lý phát sinh trong quá trình các cơ quan hành chính nhà nước thực
hiện hoạt động chấp hành–điều hành trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.
Đây là nhóm quan hệ cơ bản, quan trọng và chủ đạo trong đối tượng điều chỉnh của
luật hành chính vì nó được thực hiện trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội và
thông qua đó các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng cơ bản của mình.
Những quan hệ thuộc nhóm đối tượng này rất phong phú, chủ yếu là những quan hệ:
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước cấp trên với cơ quan hành chính nhà nước cấp
dưới theo hệ thống dọc hoặc với cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp
tỉnh. Ví dụ: Chính phủ yêu cầu Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thực hiện ngay
một số giải pháp cấp bách khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông tại Hà Nội.

– Giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung với cơ quan hành chính nhà
nước có thẩm quyền chuyên môn cùng cấp hoặc với cơ quan chuyên môn trực thuộc
1
nó. Ví dụ: Chính phủ làm việc với Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch về kế hoạch công
tác năm 2011.
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn ở trung ương với cơ
quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung ở cấp tỉnh nhằm thực hiện chức
năng theo pháp luật. Ví dụ: Bộ Tài nguyên và môi trường yêu cầu Ủy ban nhân dân
tỉnh Đồng Nai hoàn thành thống kê thiệt hại do hành vi gây ô nhiễm môi trường của
công ty Vedan.
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn ở trung ương. Ví dụ:
mối quan hệ giữa Bộ Lao động-Thương binh-Xã hội với Bộ Y tế trong việc thực hiện
chính sách xã hội của nhà nước hay mối quan hệ giữa Bộ Tài chính với Bộ Xây dựng
trong việc quản lý ngân sách nhà nước trong xây dựng các công trình công cộng.
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương với các đơn vị trực thuộc trung
ương đóng tại địa phương đó. Ví dụ: Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội làm việc
với Trường đại học Luật Hà Nội về việc di dời ra ngoại thành Hà Nội.
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước với các đơn vị cơ sở trực thuộc. Ví dụ: Đoàn kiểm
tra của Bộ Y tế tiến hành kiểm tra đánh giá chất lượng hiệu quả khám chữa bệnh của
bệnh viện Việt Đức.
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức kinh tế thuộc các thành phần kinh
tế ngoài quốc doanh. Ví dụ: Mối quan hệ giữa Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội
với các công ty trong khu công nghiệp Nội Bài.
– Giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức xã hội. Ví dụ: Chính phủ giao
cho Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam giới thiệu các nguồn nhân sự nữ đủ tiêu chuẩn
tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước với công dân, người nước ngoài, người không
quốc tịch. Ví dụ: Cảnh sát giao thông xử lý người vi phạm trật tự an toàn giao thông
hay Ủy ban nhân dân phường Láng Thượng đăng ký kết hôn cho công dân.
b/ Các quan hệ quản lý hình thành trong quá trình các cơ quan nhà nước xây dựng và

củng cố chế độ công tác nội bộ của cơ quan nhằm ổn định về tổ chức để hoàn thành
chức năng, nhiệm vụ của mình.
Mỗi loại cơ quan có chức năng cơ bản riêng và để hoàn thành chức năng cơ bản của
mình các cơ quan nhà nước phải tiến hành những hoạt động quản lý hành chính nhất định.
Đó chính là các hoạt động trong quá trình các cơ quan nhà nước xây dựng và củng cố chế
độ công tác nội nội. Vậy hoạt động tổ chức nội bộ là hoạt động của những người lãnh đạo
2
và một bộ phận công chức của các cơ quan được trao quyền tiến hành hoạt động tổ chức
trong giới hạn cơ quan. Mục đích của hoạt động tổ chức nội bộ là để các cơ quan nhà nước
có thể hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tốt nhất bởi cơ cấu tổ chức của
các cơ quan có ổn định, rõ ràng thì mới có thể thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao.
Ví dụ: Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ra quyết định bổ nhiệm thẩm phán Tòa án
nhân dân thành phố Hà Nội.
Giám đốc công an thành phố Hồ Chí Minh ra quyết định khen thưởng các chiến sĩ
công an đã đạt thành tích xuất sắc trong đấu tranh phòng chống tội phạm.
Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng việc xây dựng và củng cố chế độ công tác nội bộ
không nên vượt quá giới hạn bình thường, dành quá nhiều thời gian và sức lực vì nếu có
quá nhiều cơ quan trung gian thì hiệu quả của quản lý sẽ giảm sút.
c/Các quan hệ quản lý hình thành trong quá trình các cá nhân và tổ chức được Nhà nước
trao quyền thực hiện hoạt động quản lý hàn chính nhà nước trong một số trường hợp cụ
thể do pháp luật quy định.
Hoạt động quản lý hành chính nhà nước không phải chỉ do các cơ quan hành chính
nhà nước thực hiện. Trong thực tiễn quản lý hành chính nhà nước, trong nhiều trường hợp,
pháp luật có thể trao quyền thực hiện hoạt động chấp hành – điều hành cho các cơ quan nhà
nước khác (không phải cơ quan hành chính nhà nước), các tổ chức hoặc cá nhân trên cơ sở
các lý do khác nhau như chính trị, tổ chức, đảm bảo hiệu quả…
Hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân được trao quyền có tất cả
những hậu quả pháp lý như hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước nhưng chỉ trong
khi thực hiện hoạt động chấp hành – điều hành cụ thể được pháp luật quy định.
Ví dụ: Đội dân phòng tự quản Phố Pháo Đài Láng được giao nhiệm vụ giữ gìn trật tự

an ninh trên địa bàn khu phố.
Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền xử phạt hành chính với những người có hành
vi gây rối, cản trở phiên tòa.
Hay khi tàu biển, tàu bay đã rời sân bay, bến cảng người chỉ huy máy bay, tàu biển
đó có quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính (Điều 45 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính).
Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng đối tượng điều chỉnh của Luật hành chính
rất rộng, nó bao gồm toàn bộ những quan hệ quản lý hành chính nhà nước được thực hiện
bởi nhà nước hoặc các cơ quan, tổ chức, cá nhân được nhà nước trao quyền thực hiện hoạt
động quản lý nhà nước. Nắm được các quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật
3
hành chính sẽ giúp chúng ta dễ dàng hơn trong việc phân biệt Luật hành chính với các
ngành luật khác cũng như tham gia vào quan hệ pháp luật hành chính.
Tài liệu tham khảo
1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Việt Nam, Nxb.CAND, Hà
Nội, 2008.
2. Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Việt Nam, Nxb.Đại
học quốc gia, Hà Nội, 2005.
3. Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính 2002 (sửa đổi, bổ sung 2008)
4
– Giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung với cơ quan hành chính nhànước có thẩm quyền trình độ cùng cấp hoặc với cơ quan trình độ trực thuộcnó. Ví dụ : nhà nước thao tác với Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch về kế hoạch côngtác năm 2011. – Giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trình độ ở TW với cơquan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung ở cấp tỉnh nhằm mục đích triển khai chứcnăng theo pháp lý. Ví dụ : Bộ Tài nguyên và môi trường tự nhiên nhu yếu Ủy ban nhân dântỉnh Đồng Nai hoàn thành xong thống kê thiệt hại do hành vi gây ô nhiễm môi trường tự nhiên củacông ty Vedan. – Giữa cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trình độ ở TW. Ví dụ : mối quan hệ giữa Bộ Lao động-Thương binh-Xã hội với Bộ Y tế trong việc thực hiệnchính sách xã hội của nhà nước hay mối quan hệ giữa Bộ Tài chính với Bộ Xây dựngtrong việc quản trị ngân sách nhà nước trong kiến thiết xây dựng những khu công trình công cộng. – Giữa cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương với những đơn vị chức năng thường trực trungương đóng tại địa phương đó. Ví dụ : Ủy ban nhân dân Thành phố Thành Phố Hà Nội làm việcvới Trường ĐH Luật Hà Nội về việc di tán ra ngoài thành phố TP. Hà Nội. – Giữa cơ quan hành chính nhà nước với những đơn vị chức năng cơ sở thường trực. Ví dụ : Đoàn kiểmtra của Bộ Y tế triển khai kiểm tra nhìn nhận chất lượng hiệu suất cao khám chữa bệnh củabệnh viện Việt Đức. – Giữa cơ quan hành chính nhà nước với những tổ chức triển khai kinh tế tài chính thuộc những thành phần kinhtế ngoài quốc doanh. Ví dụ : Mối quan hệ giữa Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nộivới những công ty trong khu công nghiệp Nội Bài. – Giữa những cơ quan hành chính nhà nước với những tổ chức triển khai xã hội. Ví dụ : nhà nước giaocho Hội liên hiệp phụ nữ Nước Ta trình làng những nguồn nhân sự nữ đủ tiêu chuẩntham gia ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân. – Giữa cơ quan hành chính nhà nước với công dân, người quốc tế, người khôngquốc tịch. Ví dụ : Cảnh sát giao thông vận tải giải quyết và xử lý người vi phạm trật tự bảo đảm an toàn giao thônghay Ủy ban nhân dân phường Láng Thượng đăng ký kết hôn cho công dân. b / Các quan hệ quản trị hình thành trong quy trình những cơ quan nhà nước thiết kế xây dựng vàcủng cố chính sách công tác làm việc nội bộ của cơ quan nhằm mục đích không thay đổi về tổ chức triển khai để hoàn thànhchức năng, trách nhiệm của mình. Mỗi loại cơ quan có công dụng cơ bản riêng và để triển khai xong công dụng cơ bản củamình những cơ quan nhà nước phải triển khai những hoạt động giải trí quản trị hành chính nhất định. Đó chính là những hoạt động giải trí trong quy trình những cơ quan nhà nước thiết kế xây dựng và củng cố chếđộ công tác làm việc nội nội. Vậy hoạt động giải trí tổ chức triển khai nội bộ là hoạt động giải trí của những người lãnh đạovà một bộ phận công chức của những cơ quan được trao quyền triển khai hoạt động giải trí tổ chứctrong số lượng giới hạn cơ quan. Mục đích của hoạt động giải trí tổ chức triển khai nội bộ là để những cơ quan nhà nướccó thể triển khai xong tính năng, trách nhiệm của mình một cách tốt nhất bởi cơ cấu tổ chức tổ chức triển khai củacác cơ quan có không thay đổi, rõ ràng thì mới hoàn toàn có thể thực thi tính năng, trách nhiệm được giao. Ví dụ : Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ra quyết định hành động chỉ định thẩm phán Tòa ánnhân dân thành phố TP.HN. Giám đốc công an thành phố Hồ Chí Minh ra quyết định hành động khen thưởng những chiến sĩcông an đã đạt thành tích xuất sắc trong đấu tranh phòng chống tội phạm. Tuy nhiên cũng cần quan tâm rằng việc thiết kế xây dựng và củng cố chính sách công tác làm việc nội bộkhông nên vượt quá số lượng giới hạn thông thường, dành quá nhiều thời hạn và sức lực lao động vì nếu cóquá nhiều cơ quan trung gian thì hiệu suất cao của quản trị sẽ giảm sút. c / Các quan hệ quản trị hình thành trong quy trình những cá thể và tổ chức triển khai được Nhà nướctrao quyền thực thi hoạt động giải trí quản trị hàn chính nhà nước trong 1 số ít trường hợp cụthể do pháp lý pháp luật. Hoạt động quản trị hành chính nhà nước không phải chỉ do những cơ quan hành chínhnhà nước thực thi. Trong thực tiễn quản trị hành chính nhà nước, trong nhiều trường hợp, pháp lý hoàn toàn có thể trao quyền thực thi hoạt động giải trí chấp hành – điều hành quản lý cho những cơ quan nhànước khác ( không phải cơ quan hành chính nhà nước ), những tổ chức triển khai hoặc cá thể trên cơ sởcác nguyên do khác nhau như chính trị, tổ chức triển khai, bảo vệ hiệu suất cao … Hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức triển khai hoặc cá thể được trao quyền có tất cảnhững hậu quả pháp lý như hoạt động giải trí của cơ quan hành chính nhà nước nhưng chỉ trongkhi thực thi hoạt động giải trí chấp hành – quản lý và điều hành đơn cử được pháp lý pháp luật. Ví dụ : Đội dân phòng tự quản Phố Pháo Đài Láng được giao trách nhiệm giữ gìn trật tựan ninh trên địa phận thành phố. Thẩm phán chủ tọa phiên tòa xét xử có quyền xử phạt hành chính với những người có hànhvi gây rối, cản trở phiên tòa xét xử. Hay khi tàu biển, tàu bay đã rời trường bay, bến cảng người chỉ huy máy bay, tàu biểnđó có quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính ( Điều 45 Pháp lệnh giải quyết và xử lý vi phạm hànhchính ). Từ những nghiên cứu và phân tích trên, hoàn toàn có thể thấy rằng đối tượng kiểm soát và điều chỉnh của Luật hành chínhrất rộng, nó gồm có hàng loạt những quan hệ quản trị hành chính nhà nước được thực hiệnbởi nhà nước hoặc những cơ quan, tổ chức triển khai, cá thể được nhà nước trao quyền thực thi hoạtđộng quản trị nhà nước. Nắm được những quan hệ xã hội thuộc đối tượng kiểm soát và điều chỉnh của Luậthành chính sẽ giúp tất cả chúng ta thuận tiện hơn trong việc phân biệt Luật hành chính với cácngành luật khác cũng như tham gia vào quan hệ pháp luật hành chính. Tài liệu tham khảo1. Trường Đại học Luật Thành Phố Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Nước Ta, Nxb. CAND, HàNội, 2008.2. Khoa Luật, Đại học Quốc gia Thành Phố Hà Nội, Giáo trình luật hành chính Nước Ta, Nxb. Đạihọc vương quốc, TP.HN, 2005.3. Pháp lệnh giải quyết và xử lý vi phạm hành chính 2002 ( sửa đổi, bổ trợ 2008 )