Các chính sách cần sát thực tiễn để xây dựng nông thôn mới

Chú thích ảnh
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Lê Minh Hoan giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Phiên thảo luận được đông đảo cử tri cả nước đặc biệt quan tâm. Phóng viên TTXVN ghi nhận ý kiến cử tri tại các tỉnh Lai Châu, Quảng Ninh, Phú Yên và An Giang.

Mong muốn Quốc hội sớm phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới

Về Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, bà Hà Thị Liên, nguyên Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Lai Châu cho rằng, những năm qua, chương trình giảm nghèo đã tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống. Đối với tỉnh Lai Châu, những chương trình, chính sách của Đảng, Nhà nước đã kịp thời giúp người dân cải thiện cuộc sống; hệ thống cơ sở hạ tầng, đường giao thông, thủy lợi, nước hợp vệ sinh được đầu tư xây dựng đồng bộ. Trong giáo dục, chế độ dinh dưỡng khẩu phần ăn của học sinh được cải thiện, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục; người dân từng bước bỏ các hủ tục lạc hậu trong ma chay, cưới hỏi…

Bà Hà Thị Liên mong muốn giai đoạn 2021 – 2025, Đảng và Nhà nước tiếp tục quan tâm hơn nữa đến những địa phương miền núi, biên giới, trong đó có tỉnh Lai Châu; tiếp tục có những chính sách hỗ trợ, đầu tư phát triển kinh tế, nhất là chính sách đầu tư về hệ thống cơ sở hạ tầng, đường giao thông, trường học, trạm y tế, văn hóa, giáo dục; quan tâm đẩy mạnh công tác tuyên tuyền bằng nhiều hình thức để những hộ nghèo thay đổi tư duy và vươn lên thoát nghèo.

Về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, theo ông Hoàng Phi Hùng, Phó Bí thư Đảng ủy xã Pha Mu, huyện Than Uyên (Lai Châu), xây dựng nông thôn mới là chủ trương có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng của Đảng và Nhà nước trong phát triển nông nghiệp, nông thôn; tạo điều kiện cho nông nghiệp, nông thôn phát triển bền vững. Bộ mặt, diện mạo nông thôn ở các địa phương ngày càng khởi sắc. Từ đó, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân trong cả nước nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng.

Tuy nhiên, giai đoạn qua, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành Chương trình xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương chưa thật sự quyết liệt; sự phối hợp của một số cơ quan, đơn vị trong triển khai thực hiện thiếu đồng bộ, hiệu quả chưa cao; vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới chưa được phát huy tối đa…

Ông Hoàng Phi Hùng nêu kiến nghị, đề xuất với Trung ương là: Cần nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp và cả hệ thống chính trị trong xây dựng nông thôn mới, nhất là vai trò của người đứng đầu, phải xem xây dựng nông thôn mới là một cuộc cách mạng, một nhiệm vụ chính trị trọng tâm cần thực hiện kiên trì, thường xuyên và liên tục; tiếp tục triển khai sâu rộng và thiết thực phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”.

Mặt khác, Chính phủ tập trung rà soát lại tất cả các cơ chế, chính sách để thực hiện lồng ghép hiệu quả các chương trình, nguồn vốn để khuyến khích việc ứng dụng khoa học – công nghệ, thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã. Chính phủ cần rà soát để tránh trùng lặp, tránh bỏ sót về phạm vi, đối tượng, nội dung hoạt động giữa các chương trình, đồng thời bảo đảm việc lồng ghép phát huy hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư…

Các chính sách cần sát thực tiễn

Nhà nước cần khẩn trương ban hành các cơ chế, chính sách giảm nghèo sát thực tế, hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội ở các địa phương nghèo thực chất hơn, là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội cũng như cử tri rất quan tâm.

Ở Quảng Ninh, nhờ thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trong nhiều năm qua, diện mạo nông thôn của tỉnh ngày càng khởi sắc, thay đổi theo hướng đô thị ngày càng rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh còn 0,23%. Quảng Ninh đang hướng tới mục tiêu “Phát triển nông nghiệp thịnh vượng, nông dân giàu có, nông thôn văn minh, hiện đại”.

Cử tri Trần Việt Dũng (Chủ tịch UBND huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh) đánh giá, thực tế các sản phẩm hàng hóa ở vùng nông thôn chưa nhiều, chủ yếu sản xuất quy mô nhỏ; chất lượng và sức cạnh tranh thấp, chưa có nhiều sản phẩm chế biến sâu, gắn với thị trường tiêu thụ; lợi nhuận trong lĩnh vực nông nghiệp thấp, rủi ro còn cao. Trong khi đó, việc ứng dụng, chuyển giao các thành tựu khoa học công nghệ còn chậm; việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị mới chỉ ở diện hẹp trên một số sản phẩm và rất hạn chế.

Do vậy, để xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả cao, giảm nghèo bền vững, ông Trần Việt Dũng kiến nghị Quốc hội cần đẩy nhanh việc sửa đổi bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản Luật có liên quan đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, nông thôn được thuận lợi, nhất là cần có chính sách thông thoáng trong việc sử dụng đất đai đối với các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, góp phần thúc đẩy nhanh phát triển kinh tế – xã hội nông thôn. Đặc biệt, cần có chính sách thu hồi đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất đối với những dự án sản xuất nông nghiệp quy mô lớn hay dự án công nghiệp chế biến hàng nông sản, qua đó mới thúc đẩy thực hiện tốt chương trình giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả cao.

Ngoài ra, Nhà nước cũng cần tạo cơ chế thúc đẩy liên kết giữa nông dân có đất với doanh nghiệp để tạo ra vùng sản xuất lớn ứng dụng công nghệ cao, tạo thành chuỗi giá trị bền vững trong sản xuất; chính sách hợp tác, liên kết giữa các ngành sản xuất, liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, với nhà khoa học, nhằm xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên có tính đột phá để tăng cường hợp tác, tạo động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn theo mục tiêu đã định.

Cử tri Bùi Văn Lưu (Phó Bí thư Huyện ủy Ba Chẽ, Quảng Ninh) cho rằng, để triển khai hiệu quả hai Chương trình mục tiêu quốc gia: Giảm nghèo bền vững và Xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới, cần thực hiện phương thức Nhà nước và nhân dân cùng làm nhằm nâng cao tinh thần tự lực, tự cường của đồng bào; coi đây là mũi đột phá trong phát triển kinh tế ở các địa phương nghèo, nhất là ở các vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Ông Bùi Văn Lưu kiến nghị Trung ương xem xét hạn chế việc hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, cận nghèo, để tránh tư tưởng trông chờ ỷ lại mà thay vào đó nên hỗ trợ chung cho vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn bằng những chương trình tổng thể như giao thông kết nối vùng, liên thông đồng bộ, nhằm giảm khoảng cách giữa các vùng.

Theo cử tri Lưu, để giảm nghèo bền vững, cần thực hiện giảm cho không, tăng cho vay ưu đãi, hỗ trợ có điều kiện, tăng cường đầu tư cho sinh kế là chính. Nhà nước cần tạo mọi điều kiện thuận lợi có thể để nhân dân tiếp cận được nguồn vốn vay, tiếp tục thực hiện việc hỗ trợ lãi suất tiền vay phát triển sản xuất, phát triển trang trại, gia trại, hỗ trợ nhân rộng mô hình; khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế, hộ gia đình tham gia các hoạt động kinh doanh, dịch vụ, duy trì ổn định thị trường. Việc hỗ trợ đồng bào ngoài vốn vay, cần có nghiên cứu và định hướng phát triển theo vùng (trồng, nuôi phù hợp với từng vùng…) đi đôi với hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, tránh được mùa mất giá… cải tiến mẫu mã sản phẩm và thực hiện có hiệu quả gắn với Chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP).

Tập trung nguồn lực cho giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới

Chú thích ảnh
Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Qua theo dõi phiên đàm đạo của Quốc hội khóa XV tại hội trường về Chương trình tiềm năng quốc gia giảm nghèo vững chắc và kiến thiết xây dựng nông thôn mới, quy trình tiến độ 2021 – 2025, cử tri tỉnh Phú Yên bày tỏ sự đồng thuận và yêu cầu Quốc hội, nhà nước, cần ưu tiên tập trung chuyên sâu nguồn lực để thực thi được những tiềm năng đề ra .
Cử tri Võ Văn Binh – Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Phú Yên cho rằng, tại phiên bàn luận, những đại biểu Quốc hội đã chỉ rõ những hạn chế và nêu ra được nhiều giải pháp để thực thi tốt hơn chương trình giảm nghèo quá trình 2021 – 2025 .

Từ thực tiễn của tỉnh Phú Yên, cử tri Võ Văn Binh kiến nghị: Quốc hội và Chính phủ tăng nguồn lực đầu tư cho giảm nghèo bền vững, bởi cơ cấu phân bổ vốn cho từng hợp phần của chương trình giảm nghèo bền vững chưa phù hợp. Cụ thể như kinh phí bố trí cho hợp phần hỗ trợ phát triển sản xuất chỉ chiếm 16,3% so với tổng kinh phí thực hiện chương trình. Trong khi đó, đây là hợp phần quan trọng, chủ lực để giúp hộ nghèo phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và thoát nghèo bền vững.

Ngoài ra, cần gắn giảm nghèo vững chắc với kiến thiết xây dựng nông thôn mới. Mặc dù đây là hai chương trình riêng không liên quan gì đến nhau nhưng có tiềm năng chung là nâng cao đời sống người dân, cải tổ điều kiện kèm theo sống về vật chất và ý thức. Trong Chương trình kiến thiết xây dựng nông thôn mới có 5 tiêu chuẩn của Chương trình giảm nghèo ( giảm tỷ suất hộ nghèo ; tăng tỷ suất lao động có việc làm ; tương hỗ nhà ở cho người dân, nhất là hộ nghèo ; nâng cao tỷ suất hộ dân được huấn luyện và đào tạo nghề và bình đẳng giới ). Việc góp vốn đầu tư hạ tầng thiết yếu so với những xã nghèo, đặc biệt quan trọng khó khăn vất vả, vùng miền núi, vùng bãi ngang ven biển đã góp thêm phần rất lớn cho tiềm năng thiết kế xây dựng nông thôn mới .

Nhờ làm tốt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo đến cuối năm 2020, tỉnh Phú Yên chỉ còn 2,54% hộ nghèo (năm 2016 là 12,62 %). Hai huyện Sông Hinh và Đồng Xuân ra khỏi danh sách huyện nghèo theo Nghị quyết 30a 2008/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ.

Cử tri Hồ Văn Nhân, Phó Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh Phú Yên yêu cầu : Các tiêu chuẩn thiết kế xây dựng nông thôn mới trong quy trình tiến độ tới sẽ có tính khả thi hơn nếu Trung ương có chính sách trao quyền cho những địa phương kiến thiết xây dựng nội dung tiêu chuẩn. Điều này giúp cho việc tiến hành đúng trọng tâm, trọng điểm, tương thích với thực tiễn .

Các địa phương có đồng bào dân tộc thiểu số, vùng ven biển – hải đảo như tỉnh Phú Yên cần được tăng nguồn lực đầu tư, hỗ trợ chuyển đổi mô hình kinh tế nông thôn. Bên cạnh đó, tỉnh nên có chính sách thu hút các doanh nghiệp đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao; phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn du lịch sinh thái nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, mà vẫn giữ được bản sắc, cảnh quan, môi trường ở vùng nông thôn, miền núi.

Chương trình tiềm năng vương quốc thiết kế xây dựng nông thôn mới sẽ hiệu suất cao hơn khi xen kẽ với Chương trình giảm nghèo vững chắc và Chương trình tăng trưởng kinh tế tài chính – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiến trình 2021 – 2030 .

Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh Phú Yên phấn đấu có 80% số xã (66 xã) đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có ít nhất 40% số xã (26 xã) đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 10% số xã (7 xã) đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu; không còn xã nào đạt dưới 15 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Cần có “nhạc trưởng” chung cho các Chương trình mục tiêu quốc gia

Qua theo dõi phiên đàm đạo, cử tri Nguyễn Văn Tám ở xã Vĩnh Chánh, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang rất ưng ý với phát biểu báo cáo giải trình, làm rõ một số ít yếu tố đại biểu Quốc hội nêu tại buổi tranh luận của những thành viên nhà nước. Phiên luận bàn diễn ra khá sôi sục, mang tính kiến thiết xây dựng cao. Tuy nhiên, phát biểu bàn luận tại hội trường của 1 số ít đại biểu Quốc hội vẫn còn dài dòng, mang tính khái quát lại những tiềm năng, trách nhiệm của những Chương trình tiềm năng vương quốc, không đi thẳng vào những yếu tố chính cần góp phần, hết thời hạn phát biểu mà vẫn chưa chuyển tải hết những quan điểm .