Nông nghiệp là gì? Đặc điểm và lịch sử phát triển – https://laodongdongnai.vn

Nông nghiệp là gì ?

Nông nghiệp là tập hợp những mặt hoạt động giải trí của con người trong một thiên nhiên và môi trường khí hậu đất đai và sinh học cụ thể ; trong những điều kiện kèm theo kinh tế tài chính xã hội đơn cử nhằm mục đích tạo ra mẫu sản phẩm thực vật và động vật hoang dã cho đời sống, đặc biệt quan trọng là lương thực thực phẩm. Ngày nay theo định nghĩa rộng hơn : “ nông nghiệp gồm có cả nội dung sản xuất, tiếp thị và phân phối những mẫu sản phẩm nông nghiệp ” .

Nông nghiệp còn được xem là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội sử dụng đất đai với cây trồng làm nguyên liệu chính để sản xuất ra lương thực, một số tư liệu cho công nghiệp (cao su, tơ tằm, thuốc lá thẻ, cà phê, trà, giấy, dược liệu). Ngoài ra, nông nghiệp còn thoả mãn các nhu cầu về vui chơi giải trí, tạo cảnh quan (hoa viên, cây kiểng, sân banh, sân golf).

Nông nghiệp gồm có nhiều chuyên ngành như trồng trọt chăn nuôi, chế biến nông sản …

Đặc điểm cơ bản của sản xuất nông nghiệp

• Quá trình sản xuất kinh tế với quá trình sinh học: có nghĩa là muốn hoàn thành quá trình sản xuất phải tùy thuộc vào chu trình sinh trưởng của sinh vật.
• Ruộng đất là tư liệu sản xuất chủ yếu, môi trường sống có thể tăng hoặc giảm tiềm năng sản xuất tùy theo cách sử dụng tức chế độ canh tác áp dụng trên ruộng đất.
• Nguyên liệu ban đầu là cây trồng, vật nuôi, những sinh vật có chu kỳ sinh trưởng và phát triển phụ thuộc vào đất đai, khí hậu và phương thức trồng trọt chăn nuôi.
• Địa bàn phân bố rải trên ruộng, địa lý, lãnh thổ, quốc gia.

Lịch sử tăng trưởng nông nghiệp

Sự tăng trưởng của nền nông nghiệp quốc tế đã gắn liền với sự tăng trưởng của nền văn minh loài người và đã trải qua nhiều quy trình tiến độ khác nhau. Các nhà khoa học trên quốc tế đã đưa ra nhiều kim chỉ nan lý giải và phân loại sự tăng trưởng nông nghiệp dựa trên những tiêu chuẩn khác nhau .
Tiến trình này hoàn toàn có thể được tóm tắt theo sơ đồ gồm những thời kỳ như sau :

1. Thời kỳ săn bắt và hái lượm

Chỉ mở màn vào thời đại đồ đá giữa, cách nay khoảng chừng 14 – 15 nghìn năm, khi con người mở màn những hoạt động giải trí trồng cây và thuần hóa động vật hoang dã thành gia súc, hoạt động giải trí nông nghiệp và sự chuyển hóa thành đời sống nông nghiệp định canh mới khởi đầu diễn ra. Chủ yếu hái lượm những mẫu sản phẩm tự nhiên để sống sót. Lịch sử tăng trưởng xã hội loài người đã chứng tỏ rằng từ kho xuất hiện đến thời đại đồ đá cũ, trong nhiều nghìn năm, con người sống hầu hết bằng săn bắt động vật hoang dã hoang dại trong tự nhiên và hái lượm những mẫu sản phẩm tự nhiên trong rừng, đồng cỏ, sông ngòi, ao hồ, biển làm thức ăn để sống sót. Về sau, con người biết sử dụng cung tên để săn thú, bắt và phơi khô cá để tồn trữ. Rồi từ việc tồn trữ hạt, củ, quả để dùng dần dẫn đến nhận thức được mối liên hệ giữa hạt giống và cây .

2. Thời kỳ nông nghiệp sơ khai (từ khoảng 8.000 năm TCN đến 4.000 năm TCN)

Việc chuyển từ hái lượm, săn bắt sang trồng trọt và chăn nuôi là một quy trình lâu bền hơn, nhưng được triển khai lần tiên phong ở đâu thì vẫn còn là yếu tố tranh luận. Những chứng tích khảo cổ học cho thấy khoảng chừng thiên niên kỷ thứ 6 TCN hoặc sớm hơn thế nữa đã xuất hiện bốn TT hoạt động giải trí nông nghiệp lớn đó là :

• Vùng Đông Nam Á cách đây 000 – 16.000 năm với việc cây họ ráy và cây lúa nước được thuần hóa và nuôi lợn và gà.
• Tây Á và Trung cận Đông cách đây từ 000 – 11.000 năm, cây lúa mì được thuần hóa đồng thời thuần hóa được cừu và dê.
• Trung Mỹ cách đây 000 – 8.000 năm, cây bắp được thuần hóa đầu tiên cùng với bí đỏ, đậu, khoai mì, đậu phộng, khoai tây
• Bắc Trung Quốc cách đây 000 năm, cây kê và cây cao lương được thuần hóa.

Con người với việc thuần hóa cây cối và vật nuôi, khởi đầu tập trung chuyên sâu thành làng mạc và khởi đầu canh tác nông nghiệp và chăn nuôi gia súc được thuần hóa, 1 số ít vẫn liên tục vận dụng hình thức chăn nuôi du mục .
Trong tiến trình này, phương pháp trồng trọt hầu hết là chọc lỗ bỏ hạt. Con người dùng một thanh cây vạt nhọn một đầu để chọc đất chỗ gieo hạt ( rễ cỏ còn nguyên ). Cây trồng ở tiến trình này còn mang tính hoang dại quan hệ giữa cây xanh giống như ở đồng cỏ tự nhiên. Hình thức canh tác này vẫn sống sót đến thời nay qua hình thức phát ruộng làm rẫy của 1 số ít người dân tộc bản địa miền núi .

3. Thời kỳ nông nghiệp cổ đại (…)

Dần dần với sự nâng cấp cải tiến công cụ, con người ý tưởng cuốc bằng đá, đồng rồi bằng sắt đất gieo trồng được tinh lọc kỹ lưỡng hơn, được cuốc xới tốt hơn, chuẩn bị sẵn sàng tốt hơn. Các cây cối mở màn xuất hiện với việc tuyển chọn giống thô sơ .
Sự sinh ra của cây cày gỗ, rồi cày sắt cùng với việc sử dụng gia súc kéo ( ngựa, trâu, bò … ), cũng như sự tăng trưởng những loại công cụ lao động khác ( như liềm cắt lúa, gàu tát nước … ) đã giúp giải phóng sức lao động con người đồng thời giúp tăng hiệu suất lao động, giúp đất được sẵn sàng chuẩn bị tốt hơn .
Các kinh nghiệm tay nghề sản xuất được tích góp đời này qua đời khác trong quy trình lao động và qua trao đổi, học tập lẫn nhau ( như về cách xem thời tiết, thuỷ triều, cách chọn giống, chọn đất, cách bảo vệ chăm nom cây cối, vật nuôi, cách dẫn thuỷ nhập điền một cách dữ thế chủ động, trao đổi những giống động thực vật … ) góp thêm phần làm tăng hiệu suất, sản lượng nông nghiệp .
Thời kỳ này từ từ hình thành những TT nông nghiệp lớn trên quốc tế là nơi phát xuất những giống cây xanh vật nuôi sau này như : vùng Tây Á, Khu vực Đông Nam Á, Châu Đại Dương, vùng Bắc và Nam Mỹ ; nhưng nói chung, sản xuất tự cung tự túc tự cấp vẫn là hầu hết .
Thời kỳ này con người ảnh hưởng tác động vào vạn vật thiên nhiên đa phần và phổ cập qua lao động sống, lao động cơ bắp giản đơn và sử dụng kinh nghiệm tay nghề là hầu hết. Vật tư kỹ thuật và công cụ lao động rất giản đơn, do vậy mẫu sản phẩm làm ra còn ít, hầu hết là tự cung tự túc tự cấp. Cho nên con người phải sản xuất theo kiểu canh tác hội đồng, chiếm hữu tư liệu sản xuất là công hữu .

4. Thời kỳ nông nghiệp cổ truyền

Cùng với sự tăng trưởng của lực lượng sản xuất ( trải qua nâng cấp cải tiến công cụ lao động, tích góp và tăng trưởng kinh nghiệm tay nghề lao động, kinh nghiệm tay nghề sản xuất … ). Chế độ tư hữu tư liệu sản xuất đã tăng trưởng cùng với sự tăng trưởng nông nghiệp. Sản phẩm nông nghiệp không những đủ cung ứng cho người sản xuất mà còn có dư thừa để hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm & hàng hóa trao đổi ( do người chủ nô lệ và địa chủ triển khai trong thời kỳ của họ ) .
Việc chọn giống động và thực vật cũng như thử nghiệm những giải pháp, kỹ thuật của họ được triển khai theo nguyên tắc thử và sửa sai ( trial and error ). Tiếp sau đó có sự giao lưu trao đổi những giống cây con và kỹ thuật. Từ đó khởi đầu tăng trưởng mạnh việc sản xuất sản phẩm & hàng hóa. Từ thế kỷ XVII những ý tưởng, kiến thức và kỹ năng về di truyền, giải phẫu học, lai tạo giống … làm cho sản xuất nông nghiệp mang tính khoa học hơn .
Ở thế kỷ XVIII, con người đã ý tưởng ra máy hơi nước và tập trung chuyên sâu vào nâng cấp cải tiến công cụ lao động, vật tư kỹ thuật nhờ vào công nghiệp cơ khí tăng trưởng, sử dụng hóa chất và góp vốn đầu tư nguồn năng lượng cao. Việc thay đổi công cụ lao động và tăng cường góp vốn đầu tư vào nông nghiệp đã có tác động ảnh hưởng can đảm và mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp và như vậy nông nghiệp chuyển sang tiến trình mới. Vào thời hạn này áp lực đè nén dân số tăng nhanh gọn ở Châu Âu từ thế kỷ XVI I-XVIII dẫn đến sự di cư đến những vùng đất ” mới ” và vận tốc tăng nhanh dân số ở những vùng Bắc và Nam Mỹ, Lục địa châu úc, …
Từ giữa thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX cùng với nhu yếu cung ứng nguyên vật liệu cho những ngành công nghiệp cũng thôi thúc nông nghiệp tăng trưởng mạnh ở những khu vực này .
Giai đoạn này, đồng thời cũng là tiến trình khởi đầu tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản. Việc tìm hiểu và khám phá những vùng đất mới, mà đi kèm với nó là chính sách thuộc địa đã làm cho bộ mặt nông nghiệp quốc tế đổi khác nhanh gọn .
Các nước tư bản ra sức kiến thiết xây dựng, tăng trưởng những nước thuộc địa như là nơi cung ứng lương thực, thực phẩm và nguyên vật liệu thô cho “ mẫu quốc ” qua việc kiến thiết xây dựng những đồn điền lớn, bóc lột nhân công bản xứ cho việc tập trung chuyên sâu sản xuất những loại sản phẩm mà “ mẫu quốc “ có nhu yếu ( như trà so với Ấn Độ và Sri Lanca ; cao su đặc so với Mã Lai, Nước Ta ; cafe so với Braxin, Columbia, Châu Phi ; chuối dứa so với những nước Trung Mỹ ; mía so với Cuba, Philippines .

Điều này dẫn đến việc biến nền nông nghiệp trên thế giới thành dạng sản xuất hàng hóa thương mại. Trong đó mỗi vùng mỗi nước có thể tập trung sản xuất một số sản phẩm nông nghiệp nào đó và bị kiểm soát bởi các tập đoàn đa quốc gia. Từ khi phát triển các thuộc địa, việc phân công sản xuất các sản phẩm nông nghiệp dần mang tính quốc tế.

5. Thời kỳ nông nghiệp hiện đại

( Còn gọi là thời kỳ nông nghiệp cơ giới hóa, hóa học hóa ) .
Bắt đầu từ đầu thế kỷ XX, những văn minh kỹ thuật trong nông nghiệp đã mang lại những giống cây xanh mới, kỹ thuật tăng cường dinh dưỡng và tưới nước cho cây xanh, cơ giới hóa …
Cày máy sinh ra, giúp việc tăng hiệu suất làm đất và cũng từ đây mở màn xuất hiện những tiền đề cho cuộc cách mạng nông nghiệp. Cuộc cách mạng công nghiệp khởi đầu ở Anh và ở những nước ở châu Âu đã dần sớm công nghiệp hóa nền nông nghiệp ở những nước Âu, Mỹ. Cơ giới hóa, thuỷ lợi hóa, hóa học hóa điển hình là việc sử dụng phân hóa học ( nhất là phân đạm ) và những hóa chất bảo vệ thực vật từ đầu thế kỷ XX ( mở màn việc sử dụng DDT trong nông nghiệp ) .
Chọn giống văn minh xuất phát từ việc tìm ra định luật di truyền của Mendel, điện khí hóa và sinh hóa học nông nghiệp. Nhờ những văn minh này mà sức mạnh của con người được nhân lên nhiều lần ; hiệu suất lao động tăng lên rất nhanh. Vào cuối thập niên 40, những điều tra và nghiên cứu đã dẫn tới sự tăng trưởng thoáng rộng những hóa chất nông nghiệp như thuốc diệt cỏ, thuốc diệt nấm và diệt côn trùng nhỏ .
Vào giữa thập niên 60 đến giữa thập niên 70, cuộc cách mạng xanh ( Green revolution ) được khởi xướng với tiềm năng là xử lý yếu tố lương thực, đặc biệt quan trọng là những nước đang tăng trưởng, vì nguyên do dân số tăng nhanh sau thế chiến thứ II. Nó đã khởi đầu với việc phổ cập thoáng rộng những giống hiệu suất cao ( High yield varieties – HYV’S ) thường là những giống mới hạt cốc, như lúa ( IR8 ), bắp lai đơn, kép … những giống mới tăng trưởng có xu thế ngắn ngày ( thí dụ như : lúa 100 – 110 ngày thay vì 150 – 160 ngày như những giống lúa mùa địa phương ) thấp cây, lá thẳng đứng, hẹp, dày, có tỉ lệ bộ phận kinh tế tài chính thu hoạch cao. Do đó, được cho phép tăng vụ, tăng tỷ lệ cây ( trồng dày ) mà cây ít bị đổ ngã, đi kèm những nhu yếu tăng cường lượng phân bón hóa học tưới nước vừa đủ, góp vốn đầu tư thuốc hóa học phòng trừ sâu bệnh để có hiệu suất cao .
Sau đó là thời kỳ điều tra và nghiên cứu và tiến hành thoáng rộng việc sử dụng những giống mới hiệu suất cao quý động vật hoang dã và thực vật ( bắp lai, lúa IR, gà công nghiệp, bò lai ) cùng với góp vốn đầu tư những giải pháp thuỷ lợi, tăng cường sử dụng phân bón hóa học, hóa chất trong nông nghiệp, thuốc kích thích thích sinh trưởng và tăng trọng .
Các giải pháp kỹ thuật trọn gói ( package technology ) này đã được cho phép tạo ra một bước nhảy vọt về hiệu suất cây xanh. Năng suất, sản lượng lương thực thực phẩm và diện tích quy hoạnh canh tác đều không ngừng tăng lên, thoả mãn nhu yếu không ngừng tăng của dân số quốc tế. Tuy nhiên, càng ngày con người cũng nhận thức được một số ít rủi ro tiềm ẩn mang lại do những giải pháp kỹ thuật mới này .

6. Thời kỳ nông nghiệp sinh thái bền vững (từ cuối thế kỷ XX)

Từ thập niên 1980, những yếu tố mới trong nghành nghề dịch vụ sản xuất nông nghiệp khởi đầu xuất hiện ở những nước công nghiệp và đang tăng trưởng
Do con người đã lạm dụng quá mức những nguồn nguồn năng lượng tự nhiên để làm vật tư sản xuất, mà đa phần là những nguồn nguồn năng lượng hóa thạch ( dầu mỏ, khí đốt, than đá … ) nên đã ảnh hưởng tác động vào tự nhiên một cách kinh hoàng và làm cho tự nhiên chịu nhiều tổn thất như gây ra hiệu ứng nhà kính, phá huỷ tầng ozone. Mặt khác, con người trong quy trình tăng trưởng thiếu ý thức đã làm tổn hại và ô nhiễm môi trường tự nhiên sinh sống ( tồn lưu độc phát phân bón, thuốc trừ sâu hóa chất trong đất và nguồn nước … ) gây mất cân đối sinh thái xanh, phá vỡ sự đa dạng sinh học của tự nhiên, gây bộc phát những dịch hại trên cây xanh và vật nuôi .
Độc canh một loại cây cối nào đó cũng dẫn đến hậu quả tất yếu là hiệu suất cây cối giậm chân tại chỗ nhưng nhu yếu góp vốn đầu tư những mặt tăng lên dẫn đến hiệu suất thực tiễn giảm sút. Con người nhiều nơi không riêng gì thiếu ăn, thiếu mặc mà còn thiếu cả thiên nhiên và môi trường trong lành. Những phản ảnh của tự nhiên buộc con người phải xem xét, thận trọng hơn trong những hoạt động giải trí cho sự ” tăng trưởng ” của mình so với vạn vật thiên nhiên .

• Làm mất sự đa dạng sinh học của giới tự nhiên do việc xây dựng các vùng chuyên canh, độc canh lớn nhằm sản xuất hàng hóa hoặc do việc tập trung chọn lọc vào các giống có năng suất cao – HYV, mà bỏ rơi làm mất đi nguồn gen qúy từ các giống có đặc tính quý như: chịu phèn, mặn, nước nổi… nhưng năng suất của những giống này chỉ ở mức trung bình thấp.
• Việc đốt phá rừng ồ ạt để canh tác cây lương thực và cây công nghiệp, dẫn đến xói mòn đất, thóai hóa và bạc màu đất, hậu quả là sự suy giảm tài nguyên đất, nước và sự sa mạc hóa.
• Gây ra ô nhiễm môi trường đất và nước do sử dụng quá mức và không kiểm soát các loại hóa chất trong nông nghiệp (phân bón, thuốc trừ sâu, dịch hại…)

– Sự ô nhiễm nông sản tác động ảnh hưởng đến sức khoẻ con người và gây ra chết người do ngộ độc thực phẩm, rau, quả, thịt có những chất kích thích, kháng sinh quá liều, tồn dư sắt kẽm kim loại nặng trong mẫu sản phẩm. Lạm dụng nông dược trong việc bảo vệ mùa màng, dẫn đến hủy hoại những thiên địch ( chim, côn trùng nhỏ có ích, động vật hoang dã hoang dã … ) làm cho dịch hại bộc phát ( chuột, rầy nâu … ) .

Một số tai hại điển hình nổi bật của nền nông nghiệp tân tiến

Do những tai hại nghiêm trọng của nền nông nghiệp văn minh. Cho nên từ những năm cuối thế kỷ XX người ta đã mở màn đề ra và kiến thiết xây dựng những cơ sở cho việc kiến thiết xây dựng một nền nông nghiệp vững chắc tương thích với những qui luật khách quan của tự nhiên. Làm nông nghiệp hầu hết và thông dụng dựa vào trí tuệ để tinh chỉnh và điều khiển sự hoạt động giải trí hài hoà của những mạng lưới hệ thống sản xuất nông nghiệp nhằm mục đích thiết kế xây dựng một nền nông nghiệp tăng trưởng bền vững và kiên cố, khoa học kỹ thuật trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Việc sử dụng những nguồn nguyên vật liệu tự nhiên ( đất, nước, không khí, ánh sáng, sinh vật ) con người phải triển khai một cách khôn khéo có thống kê giám sát, để không ( hoặc rất ít ) gây ra tàn phá ô nhiễm thiên nhiên và môi trường sống .
Việc tăng trưởng nền nông nghiệp phải trên cơ sở bảo vệ nhu yếu hiện tại và cả cho những thế hệ tương lai. Các nguồn tài nguyên phải được sử dụng một cách tối ưu đồng thời đem lại hiệu suất cao cao nhất cả về mặt sức sản xuất, hiệu suất cao kinh tế tài chính, sự quản trị phân loại doanh thu cũng như bảo tồn tài nguyên lâu dài hơn .
Xu hướng xử lý :
Có hai quan điểm của những nhà khoa học gần như trái ngược nhau :
– Một là, theo hướng hiện đại hoá ứng dụng triệt để công nghệ sinh học bằng những thành tựu đã đạt được trong thời hạn qua như siêu lúa ( super rice ), lúa lai, đậu nành mang gen kháng thuốc diệt cỏ Glyphosate, bông vải mang gen sản xuất BT ( Bacillus Thirugensis ), sinh sản vô tính động vật hoang dã ( Cừu Dolly ), bò .
– Hai là, theo hướng ứng dụng nền nông nghiệp sinh thái xanh, triệt để bảo vệ thiên nhiên và môi trường tự nhiên như những phe phái ; Canh tác tự nhiên ( Natural farming ) của Fukuoka – Nhật, Nông nghiệp hữu cơ ( Organic Farming ) của Mỹ – Đức, Canh tác liên tục ( Permaculture ) của Úc. Nông nghiệp ít nhập lượng bên ngoài ( low External Input ) của Hà Lan, Philippines …

(Tài liệu tham khảo: Giáo trình trồng trọt đại cương)

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn