BÀI DỰ THI: “Linh hồn người phụ nữ dân tộc Mường” – Hành trình hỗ trợ nữ sinh người dân tộc thiểu số

 10,404 lượt xem

Việt Nam có 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc đều có trang phục truyền thống riêng, trong đó có những dân tộc có trang phục rất đẹp và độc đáo. Mỗi bộ trang phục đều mang những nét đẹp và ý nghĩa khác nhau, in dấu truyền thống văn hóa và phong tục của dân tộc đó, nó là hơi thở, là linh hồn của một dân tộc. Sau đây tôi xin giới thiệu tới mọi người trang phục truyền thống của người phụ nữ dân tộc Mường.

Cùng với nét văn hóa truyền thống “ Cơm đồ, nhà gác, nước vác, lợn thui, ngày lui, tháng tới ” được bộc lộ rõ nét qua câu tục ngữ trong văn học dân gian Mường, trang phục truyền thống lịch sử của phụ nữ Mường có giá trị đa dạng chủng loại, rực rỡ, tinh xảo .

Trang phục truyền thống của người phụ nữ Mường 

Nhà nghiên cứu và điều tra văn hóa truyền thống dân gian Từ Chi đã từng viết : “ Họ không khắc lên gỗ, lên đá, lên đồ gốm, lên sắt kẽm kim loại, không tạc tượng gỗ, tượng đá, không nặn tượng đất, không đúc tượng đồng mà họ dệt cái ý niệm thẩm mỹ và nghệ thuật của mình lên cạp váy phụ nữ ! Cạp váy ở đây, là như tượng, như tranh ! ”. Quả thật cái hay, cái đẹp, tinh túy và thâm sâu nhất đã được khắc họa trên bộ trang phục truyền thống cuội nguồn của phụ nữ Mường .
Ai đã lên vùng đất Hòa Bình cũng không khỏi say đắm trước dáng hình người phụ nữ Mường trong trang phục truyền thống lịch sử với áo pắn có cánh thân ngắn đến chấm eo lưng, xẻ ngực, ống tay dài hình ảnh này người phụ nữ Mường được ví như loài hoa xinh đẹp giữa núi rừng .
Ngay từ nhỏ, người con gái dân tộc Mường đã được những bà những mẹ dạy cách thêu thùa, dệt vải … Để có bộ trang phục tinh xảo ấy, người phụ nữ Mường đã phải khôn khéo tích hợp từng mũi kim sợi chỉ khẩu dệt nên những cụ thể trên bộ trang phục, sắc tố, mẫu mã hoa văn và đồ trang sức đẹp phối hợp cũng rất là phong phú, tạo nên những nét văn hóa truyền thống riêng không liên quan gì đến nhau của dân tộc Mường. Sắc màu của đời sống, khoảng trống của núi rừng được đôi bàn tay khôn khéo của những người phụ nữ Mường khắc họa trên từng đường nét hoa văn thổ cẩm. Có lẽ mùa xuân là thời hạn đẹp nhất để thổ cẩm khoe sắc. Từ bàn tay khôn khéo, với tình yêu và tận tâm bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc, những nghệ nhân, những người phụ nữ ngày đêm miệt mài bên khung cửi để làm ra loại sản phẩm bằng tay thủ công mang đậm truyền thống, lấp lánh lung linh tình yêu quê nhà, quốc gia. Họ đã dệt nên mùa xuân, dệt thành mơ ước lưu giữ và truyền dạy nghề truyền thống cuội nguồn cho thế hệ trẻ ngày hôm nay .

Thiếu nữ Mường duyên dáng trong trang phục dân tộc
Hiện nay, bộ trang phục truyền thống cuội nguồn thường được mặc vào những dịp lễ, Tết, còn ngày thường thì chỉ có những bà, những mẹ hay mặc. Đáp ứng nhu yếu của người mặc, thời nay, trang phục truyền thống lịch sử của phụ nữ Mường được phong cách thiết kế văn minh với nhiều sắc tố đẹp mắt. Nhưng trang phục truyền thống cuội nguồn hầu hết có hai sắc tố chính là nâu và trắng. Áo pắn ( áo ngắn ) có cánh thân ngắn đến chấm eo lưng, xẻ ngực, ống tay dài. Bên trong là loại áo báng ( yếm ) cùng với đầu váy nổi lên giữa hai vạt áo ngắn. Điểm nhấn của bộ trang phục nằm ở đầu váy và cạp váy. Khi mặc, mảng hoa văn nổi lên giữa TT khung hình. Đặc biệt, phần cạp váy biểu lộ sự tinh xảo, khôn khéo, thâm thúy của người dệt. Phần này thường do ba bộ phận dệt riêng rồi can lại với nhau. Đi đôi với váy là bộ tênh, thường bằng vải đũi, màu xanh hoặc màu vàng, dài hơn sải tay, khâu nối hai đầu, thắt đúng giữa eo trên nền cao váy, làm nổi eo người mặc. Bộ sà tích bằng bạc được móc vào tênh từ bên hông đeo vòng về phía trước. Màu sắc bộ trang phục phụ nữ Mường không tỏa nắng rực rỡ nhưng nhã nhặn, thâm thúy, biểu lộ tính cách của người phụ nữ Mường – chân thành, chững lại và rất là tinh xảo. Qua bộ trang phục truyền thống lịch sử xưa kia cũng biểu lộ rõ được quyền lực, độ tuổi, những tầng lớp phụ nữ và những vùng Mường .
Đặc biệt, trong bộ trang phục của phụ nữ Mường, chiếc khăn đội đầu có ý nghĩa quan trọng. Khăn có màu trắng. Người Mường ý niệm màu trắng như một sự tinh khiết, thanh cao, là khung trời, một cõi cực lạc và thoát tục nên phụ nữ Mường đội đầu bằng chiếc khăn màu trắng để bộc lộ lòng kính trọng và tôn vinh. Bên cạnh ý nghĩa về sắc tố, nét tinh xảo, độc lạ, mang đậm tính triết học về nhân sinh quan của văn hóa truyền thống Mường còn được bộc lộ rất rõ trong cách đội khăn. Chiếc nút thắt của khăn nằm ở vị trí phía trên búi tóc bộc lộ cho sự yên bình. Ngoài ra, bộ trang phục còn có áo chùng ( chỉ mặc trong ngày tiệc tùng ), khăn thắt áo, cạp cấu váy, vòng bạc, vòng cườm đeo cổ, đeo tay …
Những phụ nữ Mường khi diện trang phục truyền thống cuội nguồn kết nối với phong thái nhẹ nhàng, duyên dáng cảm thấy tự tin, mềm mịn và mượt mà và uyển chuyển hơn. Mỗi cụ thể trên trang phục không riêng gì bộc lộ giá trị văn hóa truyền thống mà còn cho thấy sự khôn khéo của những cô gái. Những cô gái Mường khoác trên mình bộ trang phục bùng cháy rực rỡ, tựa như những bông hoa đủ sắc tố bùng cháy rực rỡ giữa đại ngàn Tây Bắc. Và có lẽ rằng chính những điều này đã khiến người phụ nữ Mường Hòa Bình luôn cảm thấy tự hào khi khoác lên mình bộ trang phục truyền thống cuội nguồn của dân tộc mình .

Tôi tự hào khi mặc trang phục của Phụ nữ dân tộc Mường

Tuy nhiên một tình hình chung lúc bấy giờ là, số người dân tộc thiểu số sử dụng trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc mình trong hoạt động và sinh hoạt hàng ngày rất ít, người dân tộc Mường cũng không ngoại lệ. Phần lớn trang phục truyền thống cuội nguồn của nhiều dân tộc thiểu số chỉ còn được lưu giữ trong những kho lưu trữ bảo tàng hoặc TT văn hóa truyền thống. Trong nhà trường vùng dân tộc thiểu số cũng vậy, đa phần học viên mặc trang phục của người Kinh, trang phục tân tiến khi đến trường. Thực tế này cho thấy, trang phục truyền thống cuội nguồn của những dân tộc thiểu số đang dần bị mai một, thậm chí còn biến mất trong hội đồng những dân tộc thiểu số ở Nước Ta .
Nguyên do chung nằm ở : Trang phục truyền thống lịch sử của 1 số ít dân tộc thiểu số không hợp với thị hiếu của thế hệ trẻ. Nhiều người trẻ tuổi dân tộc thiểu số còn ngại ngần khi mặc trang phục truyền thống cuội nguồn trước đám đông. Trang phục truyền thống cuội nguồn của 1 số ít dân tộc thiểu số không tiện lợi, còn cầu kì, rườm rà, gây khó khăn vất vả, vướng víu trong việc làm và hoạt động và sinh hoạt hàng ngày. Cơ hội để người dân tộc thiểu số sử dụng bộ trang phục truyền thống lịch sử ngày một thu hẹp. Hiện nay, hầu hết trang phục của những dân tộc thiểu số chỉ được mặc vào những dịp trọng đại như ngày tết, liên hoan hoặc những ngày kỉ niệm lớn của quốc gia .
Để bảo tồn trang phục truyền thống cuội nguồn của những dân tộc thiểu số, giáo dục là một trong những giải pháp có tính vững chắc nhất. Việc giáo dục ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống cuội nguồn của những dân tộc thiểu số cho học viên trong những trường học vùng dân tộc thiểu số nhằm mục đích giúp những em thấy được trang phục truyền thống cuội nguồn của mỗi dân tộc không phải ngẫu nhiên Open và sống sót. Sự Open và sống sót của nó phải được tạo ra trong quy trình hình thành, sống sót và tăng trưởng của dân tộc. Qua giáo dục, học viên có nhận thức đơn cử, thâm thúy về ý nghĩa trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc mình và những dân tộc đồng đội trong đời sống, cũng như hoạt động và sinh hoạt văn hóa truyền thống, xã hội. Từ đó, những em có niềm tự hào khi mang trên mình trang phục truyền thống cuội nguồn .
Để giáo dục học viên có ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống lịch sử, những nhà trường vùng dân tộc thiểu số, miền núi hoàn toàn có thể tổ chức triển khai thực thi dưới nhiều hình thức khác nhau như : Giáo dục đào tạo, tuyên truyền cho học viên hiểu ý nghĩa và vai trò của trang phục truyền thống cuội nguồn và niềm tự hào khi mặc trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc mình. Việc giáo dục được triển khai trải qua tích hợp, lồng ghép vào những môn học và những hoạt động giải trí giáo dục. Tổ chức cho học viên mặc trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc mình vào 1 số ít ngày trong tuần và những ngày lễ lớn do nhà trường tổ chức triển khai. Tổ chức sưu tầm, tọa lạc, ra mắt trang phục truyền thống cuội nguồn của những dân tộc thiểu số trong phòng truyền thống cuội nguồn của nhà trường để học viên hiểu rõ hơn về trang phục truyền thống cuội nguồn của dân tộc mình. Tổ chức tọa đàm, hội thi trang phục truyền thống lịch sử và thuyết minh về trang phục truyền thống cuội nguồn nhân ngày kỷ niệm những ngày lễ lớn như ngày Nhà giáo Nước Ta 20/11 và ngày xây dựng Đoàn 26/3 … Tổ chức cho học viên thăm quan, khám phá trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc thiểu số tại địa phương và nhu yếu viết thư sau chuyến đi .
Tôi là một người con gái của dân tộc Mường. Và tôi tự hào lắm trang phục truyền thống lịch sử dân tộc tôi. Mỗi khi mặc bộ trang phục ấy tôi như được khoác lên linh hồn dân tộc mình vậy. Ở đây không đơn thuần là vạt vải thêu nên, mà đó là cả tâm tư nguyện vọng tình cảm của những mú những mệ dệt thành. Tôi hy vọng những thế hệ sau này sẽ luôn tự hào và gìn giữ nét đẹp truyền thống cuội nguồn này. Bởi lẽ muốn đi nhanh, một người cũng như một vương quốc nhiều khi phải chọn hi sinh nhiều giá trị. Công trình bền vững và kiên cố là một giá trị … Gìn giữ nét đẹp trang phục truyền thống lịch sử của dân tộc mình cũng là một giá trị. Những giá trị vật chất hoàn toàn có thể được thiết kế xây dựng, Phục hồi khi đã giàu sang, nhưng những giá trị văn hóa truyền thống, ý thức thì thường không dễ trùng tu .

Tác giả: Trương Huyền Trang

K60 ĐHSP Tiếng Anh

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn