Tiếp tục đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã ở nước ta trong thời gian tới

Trong toàn cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng, yên cầu kinh tế tài chính tập thể, hợp tác xã ( HTX ) cần thay đổi can đảm và mạnh mẽ để thích ứng và tăng trưởng. Bài viết đã tập trung chuyên sâu phản ánh hiệu quả thay đổi kinh tế tài chính tập thể, HTX quá trình 2012 – 2020, từ đó đề xuất kiến nghị 1 số ít giải pháp để liên tục thay đổi, nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí của kinh tế tài chính tập thể, HTX trong thời hạn tới .

KẾT QUẢ ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN HTX Ở NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 2012-2020

Phát triển kinh tế tài chính tập thể, HTX đã trở thành chủ trương đồng điệu và xuyên thấu của Đảng trong quy trình tăng trưởng nền kinh tế thị trường xu thế xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn nước lần thứ VIII của Đảng, tháng 6/1996 nêu rõ : “ Phát triển nền kinh tế tài chính nhiều hình thức chiếm hữu, nhiều thành phần kinh tế tài chính, trong đó, kinh tế tài chính nhà nước giữ vai trò chủ yếu ; kinh tế tài chính nhà nước cùng với kinh tế tài chính tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chãi của nền kinh tế tài chính quốc dân ”. Tại Nghị quyết số 13 – NQ / TW, ngày 18/03/2002 Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về liên tục thay đổi, tăng trưởng và nâng cao hiệu suất cao kinh tế tài chính tập thể chủ trương này liên tục được triển khai và đơn cử bằng nhiều văn bản hướng dẫn, chính sách đặc trưng thôi thúc sự tăng trưởng của khu vực HTX, như : Luật Hợp tác xã được phát hành vào những năm 1996, 2003, 2012 ; Chương trình tiềm năng vương quốc về kiến thiết xây dựng nông thôn mới, tăng trưởng kinh tế tài chính …

Thực tiễn, sau gần 20 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW và gần 10 năm thực hiện Luật Hợp tác xã năm 2012, kinh tế tập thể, nòng cốt là các HTX phát triển với nhiều hình thức hợp tác đa dạng. Mặc dù tình hình kinh tế thế giới, khu vực trong nước có nhiều bất ổn, nhưng khu vực HTX vẫn phát triển ổn định, vững chắc, ngày càng khẳng định được vị trí, vai trò, tính ưu việt của mình và đạt được nhiều thành tựu đáng kể.

Những thành tựu đạt được

Theo Sách trắng Hợp tác xã Việt Nam năm 2020 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến 31/12/2019 cả nước có 22.204 HTX, số HTX hoạt động giải trí có tác dụng sản xuất là 14.388, trong đó có 7.418 HTX nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy hải sản ( chiếm hơn 51 % tổng số HTX, tăng 5,5 % so với cùng thời gian năm 2018 ). Số HTX xây dựng mới trên khoanh vùng phạm vi cả nước liên tục tăng, năm 2019, cả nước xây dựng mới 2.732 HTX tăng 6,3 % so với năm 2018, tiến trình năm nay – 2019, mỗi năm cả nước có 2.380 HTX xây dựng mới, tăng 72,1 % so với quá trình 2013 – năm ngoái. Năm 2020, theo Báo cáo thường niên 2020 của Liên Minh HTX, cả nước có 25.454 HTX, số HTX xây dựng mới 2.138 HTX, có 65 % tương ứng 16.520 HTX là HTX nông nghiệp. Riêng 6 tháng đầu năm 2021, cả nước xây dựng mới 843 HTX, cao hơn 92 HTX so với cùng kỳ năm 2020, đạt 56,2 % chỉ tiêu kế hoạch năm 2021, trong đó, nghành nông nghiệp là 635 HTX ( chiếm 75,32 % ). Về quy mô tổ chức triển khai hoạt động giải trí : 100 % những HTX xây dựng mới và quy đổi sang quy mô mới đã theo quy mô tổ chức triển khai của Luật Hơp 2012. Các HTX sau quy đổi đã khắc phục được những hạn chế, sống sót trong tổ chức triển khai và hoạt động giải trí sản xuất – kinh doanh thương mại – dịch vụ, có sự dữ thế chủ động hơn trong nền kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế tài chính quốc tế ; những thành viên trong HTX đã biểu lộ rõ vai trò và nghĩa vụ và trách nhiệm trải qua việc góp vốn, sử dụng dịch vụ của HTX để tăng trưởng kinh tế tài chính hộ. Các HTX dịch vụ đã duy trì hoạt động giải trí, hầu hết làm tốt cung ứng những dịch vụ cơ bản cho thành viên. Nhiều HTX nông nghiệp đã dữ thế chủ động thiết kế xây dựng kế hoạch lựa chọn giải pháp sản xuất, kinh doanh thương mại tương thích với năng lượng và thế mạnh của địa phương, tìm kiếm hoặc tăng cường link giữa những thành viên, hộ thành viên trong HTX với nhau và giữa HTX với HTX, những doanh nghiệp, thành phần kinh tế tài chính khác, những nhà khoa học … khẳng định chắc chắn được vai trò trong tương hỗ tăng trưởng kinh tế tài chính hộ thành viên.

Tiếp tục đổi mới phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã ở nước ta trong thời gian tới
Kinh tế tập thể, HTX ngày càng khẳng định được vị trí, vai trò, tính ưu việt của mình và đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Ảnh: Internet.

Về kết quả kinh doanh: Số lượng các HTX hoạt động hiệu quả chiếm khoảng 57% trong tổng số HTX. Đối với các HTX hoạt động có kết quả kinh doanh, năm 2019, tổng doanh thu thuần của toàn bộ khu vực HTX đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh đạt 99.928 tỷ đồng, tăng 12,9% so với năm 2018, tăng cao hơn nhiều so với tốc độ tăng nguồn vốn của HTX (giảm 0,3%). Bình quân giai đoạn 2016-2019, mỗi năm HTX tạo ra 85.952 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 21,5% so với bình quân giai đoạn 2011-2015 (Bộ Kế hoạch đầu tư, 2021).

Về phương pháp sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến : Số lượng HTX nông nghiệp sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất ngày càng ngày càng tăng và đang dần trở thành phương pháp sản xuất tối ưu để tăng trưởng bền vững và kiên cố. Trong năm 2018, cả nước có gần 1.200 HTX tổ chức triển khai sản xuất gắn với chuỗi giá trị, vận dụng công nghệ cao, tiêu chuẩn vệ sinh bảo đảm an toàn thực phẩm ; nhiều HTX link với những nhà hàng, doanh nghiệp lớn để lan rộng ra thị trường tiêu thụ, góp thêm phần nâng cao chất lượng loại sản phẩm, năng lực cạnh tranh đối đầu. Số lượng những HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của cả nước đã tăng rất nhanh từ 199 HTX năm 2017, năm 2018 đạt 520 HTX và tính đến hết năm 2020, cả nước có 1718 HTX ứng dụng công nghệ cao. Về nguồn nhân lực : Đội ngũ cán bộ có trình độ, được huấn luyện và đào tạo cũng được tăng theo thời hạn ; số lượng cán bộ qua huấn luyện và đào tạo đạt trình độ cao đẳng, ĐH trở lên tăng từ 3.331 người năm 2003 lên 15.657 người năm 2018 ( tăng gấp 3,7 lần so với năm 2003 ), chiếm khoảng chừng 18 % trong tổng số cán bộ quản trị HTX ; số lượng cán bộ quản trị HTX đã đạt trình độ sơ, tầm trung năm 2018 tăng 181 % so với năm 2003 ( từ 14.296 người lên 40.263 người ), chiếm 47 % trong tổng số cán bộ HTX. Một số HTX có đội ngũ cán bộ tận tâm, có kinh nghiệm tay nghề, nhạy bén với cơ chế thị trường, mạnh dạn vận dụng khoa học công nghệ tiên tiến vào sản xuất, kinh doanh thương mại của HTX ( Ban Chỉ đạo thay đổi, tăng trưởng kinh tế tài chính tập thể, HTX, 2019 ).

Những hạn chế và tồn tại

Bên cạnh những tác dụng đạt được, kinh tế tài chính tập thể, HTX vẫn còn một số ít hạn chế và sống sót, đó là :

Thứ nhất, bản chất của HTX, kinh tế tập thể chưa được thực hiện và thừa nhận theo đúng bản chất. Điều này dễ dàng quan sát được khi tỷ lệ các HTX có tài sản chung, tài sản không chia ngày càng nhiều. Số HTX, đặc biệt HTX nông nghiệp không có trụ sở diễn ra còn phổ biến ở nhiều nơi, nhiều địa bàn trên cả nước. Hiện tượng các HTX không tập trung huy động vốn chung hoặc hình thành tài sản không chia, lãi hay kết quả kinh doanh của HTX được chia hết ngay cho các thành viên trong kỳ, không tích lũy còn diễn ra ở hầu hết các tỉnh thành.

Thứ hai, các chính sách về quy định tổ chức, phát triển HTX chưa phù hợp. Cụ thể, tại Luật Hợp tác xã 2012 quy định về tỷ lệ tối đa HTX được cung ứng ra bên ngoài, về tư cách của thành viên và thành viên liên kết của HTX trên quan điểm “sở hữu tập thể” về lợi ích và trách nhiệm, nhưng về tính pháp nhân và tổ chức bộ máy quản lý của HTX lại không có sự khác biệt so với đơn vị kinh tế thông thường là doanh nghiệp.

Bên cạch đó, luật và những pháp luật tương quan về kinh tế tài chính tập thể, quy mô HTX cũng chưa đề cập ( hoặc đề cập rất ít ) về nội dung tổ chức triển khai điều hành quản lý, quản trị hoạt động giải trí. Phần lớn những HTX có điều lệ HTX, nhưng những hoạt động giải trí đơn cử về quản trị, quản lý và điều hành còn hạn chế. Các chủ trương về tương hỗ HTX, kinh tế tài chính tập thể được phát hành nhiều, nhưng về toàn diện và tổng thể vẫn thiếu những chủ trương khuynh hướng và phòng ngừa rủi ro đáng tiếc hoạt động giải trí của HTX. Một số HTX tuy đã ĐK tổ chức triển khai lại lại theo Luật Hợp tác xã năm 2012, nhưng không quy đổi được quy mô hoạt động giải trí nên hiệu suất cao sản xuất, kinh doanh thương mại thấp. Tình trạng xây dựng HTX không xuất phát từ nhu yếu của hộ nông dân mà để hoàn thành xong tiêu chuẩn nông thôn mới hoặc để thụ hưởng chủ trương tương hỗ của nhà nước vẫn còn ( Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2021 ). Cơ chế chủ trương phát hành nhiều nhưng chưa tương thích với trong thực tiễn, thiếu nguồn lực thực thi.

Thứ ba, phát triển về số lượng, nhưng chất lượng của các HTX còn thấp. Số lượng HTX thành lập mới tăng mạnh, nhưng số HTX hoạt động có hiệu quả còn thấp, thiếu bền vững. Số lượng các HTX có khả năng liên kết hiệu quả với doanh nghiệp, chế biến và tiêu thụ nông sản cho thành viên HTX và nông dân cũng chưa nhiều, mới đạt 24% tổng số HTX. Quy mô thành viên và doanh thu của các HTX nông nghiệp còn nhỏ, có xu hướng giảm, tính đến thời điểm 31/12/2019 tổng số thành viên HTX là 5.941.486, giảm 0,9% so với 2018, số thành viên bình quân năm giai đoạn 2016-2019 là 6.081.011 thành viên, giảm 21,1% so với bình quân giai đoạn 2013-2015 (Bộ Kế hoach và Đầu tư, 2021);

Thứ tư, bộ máy quản lý Nhà nước về HTX nông nghiệp ở một số địa phương còn yếu và thiếu; đội ngũ cán bộ chưa được đào tạo, bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Công tác kiểm tra, giám sát, kiểm toán hoạt động của HTX chưa được triển khai thực hiện đầy đủ. Thiếu đội ngũ tư vấn, phát triển HTX nông nghiệp ở địa phương (giúp xây dựng phương án kinh doanh, cung cấp thông tin thị trường, khoa học công nghệ, liên kết sản xuất, thương mại sản phẩm).

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI, PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẬP THỂ, HTX

Tiếp tục đổi mới phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã ở nước ta trong thời gian tới
Cần hình thành cơ quan chuyên trách về kinh tế tập thể từ trung ương đến địa phương. Ảnh: Internet.

Để liên tục thay đổi, nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí của kinh tế tài chính tập thể, HTX, trong thời hạn tới cần tập trung chuyên sâu vào một số ít giải pháp, như sau :

Một là, thống nhất quan điểm “sở hữu tập thể” trong đổi mới, phát triển kinh tế tập thể, HTX

Quan điểm “ sở hữu tập thể ” cần được thống nhất trên hai góc nhìn về vốn và doanh thu, làm cơ sở hình thành gia tài không chia, thu nhập chung trong tổ chức triển khai kinh tế tài chính tập thể, HTX. Đó là nên tảng để ngày càng tăng sức mạnh của những HTX, giúp họ dữ thế chủ động thay đổi và có tiềm lực để triển khai thay đổi. Khắc phục thực trạng những HTX yếu kém, nợ đọng lê dài, tăng năng lực cạnh trang và tạo “ bệ phóng ” tăng trưởng, nhân rộng quy mô, đem lại quyền lợi không chỉ những thành viên mà cho cả tổ chức triển khai, HTX.

Hai là, hình thành cơ quan chuyên trách về kinh tế tập thể từ trung ương đến địa phương

Giải pháp này đã được đề cập tại những văn bản pháp lý hiện hành về kinh tế tài chính tập thể, HTX. Tuy nhiên, cho đến nay, đặc biệt quan trọng ở những cấp cơ sở chưa hình thành được những cơ quan / bộ phận hay cán bộ chuyên trách hoàn toàn có thể tư vấn, tương hỗ những HTX tăng trưởng, chính thế cho nên, việc nhìn nhận, thống kê tác dụng hoạt động giải trí của những HTX cũng chưa tương thích và hiệu suất cao. Trong khi năng lượng tổ chức triển khai quản lý và điều hành của HTX còn nhiều hạn chế, khiếm khuyết, thì việc hình thành những cơ quan chuyên trách về nghành kinh tế tài chính tập thể, HTX không chỉ giúp những những thành viên HTX hay tổ chức triển khai HTX tăng trưởng, mà còn giúp cho cơ quan cấp TW dữ thế chủ động thông tin, nhìn nhận đúng hiệu suất cao, thực chất của thành phần kinh tế tài chính tập thể, từ đó, hoàn toàn có thể hình thành, thiết kế xây dựng và hoàn thành xong mạng lưới hệ thống chủ trương hiệu suất cao, tương thích hơn. Trên nền tảng đó, việc thay đổi, phát triên thành phần kinh tế tài chính này mới đạt hiệu suất cao.

Ba là, đổi mới theo hướng nâng cao chất lượng hoạt động của thành phần kinh tế tập thể, HTX

Từ nguồn lực nội sinh và ngoại sinh sẵn có, HTX thực thi chuẩn bị sẵn sàng những nguồn lực hoặc kế hoạch sử dụng nguồn lực để dữ thế chủ động cho sự biến hóa trước sức ép của cạnh tranh đối đầu, của sự sống sót và tăng trưởng. Trong quy trình sẵn sàng chuẩn bị đó, có những sáng tạo độc đáo, những giải pháp kinh doanh thương mại mới được hình thành ( tiến trình 1 ). Bằng cách đổi khác giải pháp tổ chức triển khai thực thi, trải qua cách làm mới, tiến trình mới, tích hợp với công nghệ tiên tiến mới, đang được xem là phương pháp tạo ra những giá trị, thu nhận những giá trị và phân phối những giá trị của HTX, đơn vị chức năng kinh doanh thương mại để quy đổi những sáng tạo độc đáo, kế hoạch kinh doanh thương mại mới thành hiện thực ( tiến trình 2 ). Kết thúc quy trình quy đổi này thường là hình thành nên loại sản phẩm mới, thị trường mới ( quá trình 3 ) giúp HTX hoàn toàn có thể tăng trưởng tốt hơn, hiệu suất cao hơn như bán mẫu sản phẩm, phân phối dịch vụ được nhiều hơn với giá thấp hơn, hoặc hình thành được những link mới, giá trị mới tương thích với xu thế của thị trường và đem lại giá trị cao cho HTX, thành viên HTX. /.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Kế hoạch và Đầu tư ( 2020 ). Sách trắng Hợp tác xã Việt Nam năm 2020, Nxb Thống kê, Thành Phố Hà Nội

2. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2021). Báo cáo tóm tắt Tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể và 10 năm thi hành Luật Hợp tác xã năm 2012 trong lĩnh vực nông nghiệp, Tài liệu hội thảo quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức ngày 18/10/2021

3. Lê Thị Thanh Loan, Phạm Bảo Dương, Nguyễn Thị Thiêm ( 2021 ). Thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao cho những HTX nông nghiệp : Lý luận và thực tiễn, Tạp chí Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, 19 ( 8 ), 1115 – 1124 4. Phạm Bảo Dương ( năm ngoái ). Một số yếu tố lý luận và thực tiễn về thay đổi, tăng trưởng những hợp tác xã ở nông thôn Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, Số 10 5. Phạm Bảo Dương ( 2020 ). Hợp tác xã và tăng trưởng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại TP. Hà Nội, Tạp chí Kinh tế và Dự báo, số 12 ( 4 ), 94-98