Bài 3. Các quốc gia cổ đại phương đông SBT Sử lớp 10: Các tầng lớp chính trong xã hội cổ đại phương Đông là gì?

Bài 3 : Các vương quốc cổ đại phương đông – SBT Sử lớp 10. Giải bài 1,2,3,4, 5,6,7, bài tập từ trang 13 – 16 SBT Lịch sử 10. Bài 2. Hãy lựa chọn rồi điền từ hoặc cụm từ cho trước dưới đây vào chỗ trống ( … ) cho tương thích với nội dung lịch sử dân tộc …

BÀI TẬP 1. Hãy khoanh tròn chữ cái trước ý trả lời đúng.

1. Các quốc gia cổ đại đầu tiên được hình thành ở

A. lưu vực các dòng sông lớn ở châu Mĩ.

B. vùng ven biển Địa Trung Hải, nơi có điều kiện kèm theo giao lưu, tăng trưởng kinh tế tài chính .
C. lưu vực những dòng sông lớn ở châu Á, châu Phi .
D. toàn bộ những khu vực trên .

Chọn C

2. Các quốc gia cổ đại phương Đông hình thành sớm trên cơ sở những điều kiện tự nhiên thuận lợi là

A. đất phù sa ven sông phì nhiêu, mềm xốp rất dễ canh tác .
B. lượng mưa phân bổ đều đặn theo mùa .
C. có khí hậu nóng ẩm, tương thích cho việc gieo trồng .
D. tổng thể những ý trên .

Chọn D

3. Điều kiện tự nhiên và phương thức kinh tế đã gắn bó cư dân cổ bằng công việc gì?

A Sản xuất nông nghiệp, trị thuỷ, làm thuỷ lợi .
B. Chăn nuôi đại gia súc .
C. Buôn bán đường xa .
D. Sản xuất thủ công nghiệp

Chọn A

4. Các tầng lớp chính trong xã hội cổ đại phương Đông là

A. vua, quý tộc, quan lại, nông dân công xã .
B. vua, quý tộc, nô lệ .
C. chủ nô, nông dân tự do, nô lệ .
D. quý tộc, nông dân công xã, nô lệ .

Chọn D

5. Lực lượng sản xuất chính trong xã hội cổ đại phương Đông là

A. nông dân công xã. C. thợ thủ công .
B. nô lệ. D. thương nhân .

Chọn A

6. Nguyên nhân chính dẫn đến sự liên kết, hình thành nên quốc gia cổ đại phương Đông là

A. nhu yếu trị thuỷ và thiết kế xây dựng những khu công trình thuỷ lợi .
B. nhu cẩu tự vệ, chống những thế lực xâm lăng từ bên ngoài .
C. nhu yếu tăng trưởng kinh tế tài chính .
D. tổng thể những ý trên đếu đúng .

Chọn D

7. Nhà nước phương Đông cổ đại mang bản chất của

A. nhà nước độc tài quân sự chiến lược .
B. nhà nước quân chủ chuyên chế cổ đại .
C. nhà nước quân chủ chuyên chế TW tập quyển .
D. nhà nước dân chủ chủ nô .

Chọn C

8. Vua ở phương Đông được coi là

A. đại diện thay mặt cho thần thánh dưới trần gian .
B. người chủ tối cao của quốc gia .
C. người có quyền quyết định hành động mọi chủ trương và việc làm .
D. toàn bộ những ý trên đều đúng .

Chọn D

9. Ý nào sau đây không phản ánh đúng đặc điểm của nhà nước chuyên chế cổ đại ?

A. Xuất hiện lần tiên phong trong lịch sử dân tộc .
B. Do vua đứng đầu, có quyén lực tối cao .
C. Giúp việc cho vua là cỗ máy hành chính quan liêu .
D. Nho giáo là hệ tư tưởng chính thống .

Chọn D

10. Thiên văn học và lịch ra đời nhằm mục đích chính là

A. ship hàng cho việc cúng tế những vị thẩn linh .
B. thoả mãn nhu yếu muốn khám phá, tò mò của con người .
C. Giao hàng sản xuất nông nghiệp .
D. cả A, B, c đều đúng .

Chọn C

 11. Người phương Đông cổ đại đã sáng tạo ra nhiễu loại chữ, ngoại trừ

A. chữ tượng hình. C. hệ vần âm A, B, C .
B. chữ tượng ý. D. chữ giáp cốt .

Chọn C

12. Người phương Đông sáng tạo toán học là do nhu cầu

A. đo lường và thống kê lại diện tích quy hoạnh ruộng đất sau mỗi mùa nước ngập .
B. thống kê giám sát trong kiến thiết xây dựng .

C. tính toán các khoản nợ nần.

D. cả A, B, C đều đúng .

Chọn D

13. Chữ số Arập mà ta dùng ngày nay là thành tựu của nền văn minh nào ?

A. Ai Cập. C. Hi Lạp – Rôma
B. Lưỡng Hà. D. Ấn Độ .

Chọn D

14. Kim tự tháp là thành tựu kiến trúc của cư dân cổ nào ?

A. Ai Cập. C. Ấn Độ .
B. Trung Quốc. D. Lưỡng Hà .

Chọn A

15. Ý nào sau đây nhận xét đúng nhất về nền văn hoá cổ đại phương Đông ?

A. Là cái nôi của nến văn minh trái đất .
B. Có nhiều góp phần cho trái đất về chữ viết và toán học, …
C. Thể hiện rõ tính tập quyền, chuyên chế của nhà nước cổ đại phương Đông .
D. Tất cả những ý trên đều đúng .

Chọn D

BÀI TẬP 2. Hãy lựa chọn rồi điền từ hoặc cụm từ cho trước dưới đây vào chỗ trống (…) cho phù hợp với nội dung lịch sử.

a. sông Ấn ; b. Trung Quốc ; c. III TCN ; d. lưu vực Lưỡng Hà ; e. 3 200 năm TCN ; g. Ai Cập cổ đại ; h. IV TCN ; i. sông Hằng ; k. Nước Ta ;

1.Khoảng……………., bên dòng sông Nin đã hình thành Nhà nước……

2.Khoảng thiên niên kỉ……TCN, ở……(sông Tigơrơ và Ơphơrát) đãhình thành hàng chục nước nhỏ của người Sume.

3.Khoảng thiên niên kỉ…… trên lưu vực…………….., ……… đã hình thànhcác quốc gia Ấn Độ cổ đại.

4.Khoảng cuối thế kỉ XXI TCN, xã hội có giai cấp và nhà nước đã hình thành ở……..

1. Khoảng (e)3 200 năm TCN, bên dòng sông Nin đã hình thành Nhà nước (g) Ai Cập cổ đại 

2. Khoảng thiên niên kỉ (h) IV TCN, ở (d) lưu vực Lưỡng Hà (sông Tigơrơ và Ơphơrát) đã hình thành hàng chục nước nhỏ của người Sume.

3. Khoảng thiên niên kỉ (c) III TCN trên lưu vực (a) sông Ấn, (i) sông Hằng đã hình thành các quốc gia Ấn Độ cổ đại.

4. Khoảng cuối thế kỉ XXI TCN, xã hội có giai cấp và nhà nước đã hình thành ở (b) Trung Quốc, (k) Việt Nam

BÀI TẬP 3.Hãy vẽ sơ đồ thể hiện cơ cấu xã hội cổ đại phương Đông và nêu nhận xét về địa vị của từng tầng lớp trong sơ đồ đó.

 

– Sơ đồ :

 Nhận xét :

– Quý tộc : Gồm những quan lại ở địa phương, những thủ lĩnh quân sự chiến lược và những người đảm nhiệm lễ nghi tôn giáo. Họ có nhiều độc quyền, đặc lợi .
– Nông dân công xã : Chiếm số đông trong xã hội, là thành viên của công xã. Họ nhận ruộng của công xã cày cấy và nộp tô thuế cho quan lại địa phương, Nhà nước. Với nghề nông là chính nên nông dân công xã là lực lượng phần đông nhất, có vai trò lớn trong sản xuất, họ tự nuôi sống bản thân cùng mái ấm gia đình và nộp thuế cho quý tộc. Ngoài ra họ còn phải làm 1 số ít nghĩa vụ và trách nhiệm khác như đi lính, kiến thiết xây dựng những khu công trình công cộng .
– Nô lệ hầu hết là tù binh và thành viên công xã bị mắc nợ không trả được hoặc bị phạm tội. Vai trò của họ là làm những việc nặng, khó nhọc và hầu hạ quý tộc .

BÀI TẬP 4. Vì sao cư dân trên lưu vực các dòng sông lớn ở châu Á, châu Phi có thể sớm phát triển lên xã hội có giai cấp và nhà nước ? Đặc điểm kinh tế của vùng này là gì ?

 – Nguyên nhân: Do điều kiện tự nhiên thuận lợi, sản xuất phát triển mà không cần đợi đến khi xuất hiện công cụ bằng sắt, trong xã hội đã xuất hiện của cải dư thừa dẫn đến sự phân hóa xã hội thành kẻ giàu, người nghèo, tầng lớp quý tộc và bình dân. Trên cơ sở đó, Nhà nước đã ra đời.

– Đặc điểm kinh tế tài chính : Cư dân ở đây sinh sống hầu hết bằng nghề nông trồng lúa nước .

BÀI TẬP 5. Tại sao trong các bộ luật của nhà nước cổ đại phương Đông có nhiều điều khoản liên quan đến công tác thủy lợi và quy định hình phạt rất nặng đối với những ai vi phạm đến các điều khoản này ?

– Điều kiện tự nhiên : Các nước phương Đông có điều kiện kèm theo đất đai phù sa phì nhiêu, gần nguồn nước, sông ngòi nhiều tạo thuận tiện cho tăng trưởng sản xuất, đời sống nhưng lại dễ bị lũ lụt, thiên tai mất mùa ⟹ phải coi trọng công tác làm việc thủy lợi .
– Nền kinh tế tài chính của những vương quốc phương Đông đa phần là nông nghiệp đặc biệt quan trọng là nông nghiệp lúa nước ⟹ Càng phải coi trọng công tác làm việc thủy lợi .
– Các yếu tố kinh tế tài chính cũng tác động ảnh hưởng thâm thúy tới văn hóa truyền thống xã hội, người dân, nhà nước coi trọng những công tác làm việc trị thủy, tôn thờ những thần tự nhiên : mưa, gió .
Chính vì coi trọng yếu tố thủy lợi và những ảnh hưởng tác động to lớn của thủy lợi tới đời sống của những vương quốc phương Đông nên chính quyền sở tại rất tôn vinh yếu tố này, đưa vào trong Luật, pháp luật với những mức phạt nặng nếu vi phạm

BÀI TẬP 6. Thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại ? (lấy ví dụ từ các nước phương Đông cổ đại tiêu biểu để chứng minh).

Chế độ chuyên chế cổ đại là : Là một trong hai quy mô nhà nước của xã hội loài người thời cổ đại, trong đó vua đứng đầu nhà nước, có quyền lực tối cao tối cao và một cỗ máy quan liêu giúp việc thừa hành. Các nước phương Đông cổ đại như Ai Cập, những vương quốc ở Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Quốc là nổi bật cùa chính sách chuyên chế cổ đại .
Ở Ai Cập, vua được gọi là Pharaon ( cái nhà lớn ), ở Lưỡng Hà là Enxi ( người đứng đầu ), còn ở Trung Quốc được gọi là Thiên tử ( con trời ). Ở Trung Quốc, “ dưới khung trời to lớn không nơi nào không phải đất của nhà vua ; trong khoanh vùng phạm vi chủ quyền lãnh thổ, không người nào không phải thần dân của nhà vua ”. Luật Ham-mu-ra-bi ( Lưỡng Hà ) còn nói rằng : thần thánh đã trao cho vua quyền tối cao thiêng liêng để quản lý quốc gia .

BÀI TẬP 7. Cư dân cổ đại phương Đông đã có đóng góp gì cho nền văn hóa nhân loại ?

 a. Sự ra đời của Lịch pháp và Thiên văn  học .

– Lịch pháp và Thiên văn học sinh ra sớm nhất, gắn liền với nhu yếu sản xuất nông nghiệp
– Họ biết sự hoạt động của của Mặt trời, Mặt trăng – > Thiên văn – > nông lịch .
– Một năm có 365 ngày, chia thành tháng, tuần, ngày, mỗi ngày có 24 giờ .
b. Chữ viết :
– Người ta cần ghi chép và lưu giữ nên chữ viết sinh ra, đây là ý tưởng lớn của loài người .
– Ban đầu là chữ tượng hình, sau được cách điệu hóa thành nét để diễn đạt ý nghĩa của con người gọi là chữ tượng ý .
– Người Ai Cập viết trên giấy Pa pi rút .
– Người Su me ở Lưỡng Hà dùng cây sậy vót nhọn là bút viết trên những tấm đất sét còn ướt, rồi đem phơi nắng hay nung khô .
– Người Trung Quốc khắc chữ trên xương thú, mai rùa, thẻ tre, dải lụa … .
c. Toán học :
– Ra đời sớm do nhu yếu đời sống :
– Ban đầu chữ số là những vạch đơn thuần : người Ai Cập cổ đại giỏi về hình học, biết tính số Pi = 3,16
– Tính được diện tích quy hoạnh hình tròn trụ, hình tam giác, thể tích hình cầu, người Lưỡng Hà giỏi về số học ; chữ số ngày này ta dùng kể cà số 0 là cô ng của người Ấn Độ .

-Đã để lại nhiếu kinh nghiệm cho đời sau .

d. Kiến trúc : tăng trưởng phong phú và đa dạng :
– Kim tự tháp Ai Cập, đền tháp ở Ấn Độ, thành Ba bi lon ở Lưỡng hà …
– Đây là những kỳ tích về sức lao động và kĩ năng phát minh sáng tạo của con người .