Nét đẹp nhà sàn của người Tày

Theo những chuyên viên văn hóa truyền thống : Nhà sàn của người Tày sinh ra bắt nguồn từ thuở xưa có nhiều thú dữ, rắn rết nên con người phải làm nhà cao để tránh. Nhưng mặt khác nhà sàn còn có rất nhiều tiện lợi khác như gà, lợn không hề leo trèo, thoáng mát, hợp vệ sinh … Nhờ ở nhà sàn mà sức khỏe thể chất của con người cũng tốt hơn .
Nhà thơ Dương Thuấn, tác giả cuốn sách “ Văn hóa Tày ở Nước Ta và tiến trình hội nhập thế giới ” thông tin : Trong kiến trúc của người Tày, đáng chú ý quan tâm nhất là ngôi nhà sàn. Người Tày đã ở nhà sàn từ rất truyền kiếp, và kiến trúc của một ngôi nhà sàn khá phức tạp. Một ngôi nhà sàn thông thường có 5 gian dọc, 5 gian ngang. Nhà to hơn hoàn toàn có thể lên đến 6-7 gian dọc ngang. Để dựng được ngôi nhà sàn thì cần phải có sự giám sát rất tài tình của người thợ mới triển khai được .
Việc dựng ngôi nhà sàn cũng đủ cho thấy trình độ toán học ứng dụng của những người thợ Tày đã đạt đến trình độ cao. Mọi thứ họ đo và đục đẽo bằng tay nhưng rất chuẩn xác, những ngôi nhà thường có 36 cột, 42 cột, 49 cột. Nếu như hướng bản và hướng nhà biểu lộ ý niệm về tử vi & phong thủy rất rõ thì những ngôi nhà sàn dựng ở trong bản lại biểu lộ một kiến trúc rất độc lạ. Ngôi nhà sàn thông thường có 4 mái, với 2 mái chính to rộng và 2 mái nhỏ hai bên .

Để dựng được một ngôi nhà sàn phải chọn miếng đất rộng khoảng 400-500 m2, san thành nền bằng phẳng rồi chôn đá tảng để dựng lên, rồi kê cột. Ngôi nhà sàn bình thường từ 5 – 7 gian, từ 30-56 cái cột, các cột cao khoảng 8-15 m. Mỗi cái cột đều được kê trên một hòn đá tảng rất vững chãi.

Theo ý niệm của người Tày, ngôi nhà sàn đẹp thường là ngôi nhà sống lưng quay về núi, mặt hướng ra đồng ruộng. Vào mùa hè, sự cao ráo của sàn cũng giúp cho không khí được lưu thông, thoáng mát, khi mưa sẽ không khí ẩm, còn mùa đông tránh được giá lạnh. Nhà sàn của người Tày mang những nét đẹp và kiến trúc nghệ thuật và thẩm mỹ đặc trưng riêng, nổi bật cho sự hòa hợp với vạn vật thiên nhiên và chiều sâu văn hóa truyền thống .
Cách bài trí bên trong của một ngôi nhà sàn, thường thì gian chính giữa để bàn thờ cúng tổ tiên. Đối diện bàn thờ cúng tổ tiên là nhà bếp lửa, khoảng chừng giữa trước bàn thờ cúng và nhà bếp lửa dành để tiếp khách đàn ông. Dọc phía bên trái nhà dành cho tiếp khách phụ nữ và là chỗ ngồi để ăn cơm. Dọc phía bên phải nhà là chạn để bát đũa, tủ đựng thức ăn, gạo rượu, rau cỏ, nồi chảo, muối mỡ. Khoảng sàn trống giữa bàn thờ cúng và nhà bếp lửa là chỗ rất linh của ngôi nhà. Đầu cầu thang lên nhà thường có vại hoặc máng nước để rửa tay chân trước khi vào nhà …
Ngày nay, cùng với sự tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội, đời sống vật chất của nhân dân được nâng cao, những ngôi nhà cao tầng liền kề dần thay thế sửa chữa những ngôi nhà sàn cổ. Khi ngày càng có nhiều những ngôi nhà bê tông mọc lên thì ngôi nhà sàn càng trở nên quý giá bởi giá trị văn hóa truyền thống độc lạ của kiến trúc dân tộc. Việc gìn giữ và bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống độc lạ ấy càng được tôn vinh hơn khi nào hết. Càng ngày càng có nhiều người đến chiêm ngưỡng và thưởng thức nhà sàn với tư cách là một giá trị. Khách phương Tây đến Nước Ta đều rất thích ngắm nhà sàn, ăn ở nhà sàn, ngủ ở nhà sàn, chụp ảnh nhà sàn .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn