Môn Khoa học tự nhiên trong Chương trình GDPT mới – Báo Giáo dục và Thời đại Online

Cấu trúc nội dung chương trình

PGS.TS Mai Sỹ Tuấn cho biết : KHTN là môn học được thiết kế xây dựng và tăng trưởng trên nền tảng của khoa học vật lí, hoá học, sinh học và khoa học Trái đất ; … đồng thời, sự văn minh của nhiều ngành khoa học khác tương quan như toán học, tin học … cũng góp thêm phần thôi thúc sự tăng trưởng không ngừng của KHTN. Đối tượng nghiên cứu và điều tra của KHTN là những sự vật, hiện tượng kỳ lạ, quy trình, những thuộc tính cơ bản về sự sống sót, hoạt động của quốc tế tự nhiên. Vì vậy, trong môn KHTN, những nguyên lí / khái niệm chung nhất của quốc tế tự nhiên được tích hợp xuyên suốt những mạch nội dung .
Trong quy trình dạy học, những mạch nội dung được tổ chức triển khai sao cho vừa tích hợp theo nguyên lí của tự nhiên, vừa bảo vệ logic bên trong của từng mạch nội dung. Chương trình môn KHTN được kiến thiết xây dựng dựa trên sự phối hợp của 3 trục cơ bản là : Chủ đề khoa học – Các nguyên lí / khái niệm chung của khoa học – Hình thành và tăng trưởng năng lượng. Trong đó, những nguyên lí / khái niệm chung sẽ là yếu tố xuyên suốt, kết nối những chủ đề khoa học của chương trình .

Chủ đề khoa học chủ yếu của chương trình môn KHTN gồm: Chất và sự biến đổi của chất: Chất có ở xung quanh ta, cấu trúc của chất, chuyển hoá hoá học các chất; Vật sống: Sự đa dạng trong tổ chức và cấu trúc của vật sống, các hoạt động sống, con người và sức khoẻ, sinh vật và môi trường, di truyền, biến dị và tiến hoá; Năng lượng và sự biến đổi: Năng lượng, các quá trình vật lí, lực và sự chuyển động; Trái Đất và bầu trời: Chuyển động trên bầu trời, Mặt trăng, Hệ Mặt trời, Ngân hà, hóa học vỏ Trái đất, một số chu trình sinh – địa – hóa, sinh quyển.

Các chủ đề được sắp xếp đa phần theo logic tuyến tính, có tích hợp ở mức độ nhất định với cấu trúc đồng tâm, đồng thời có thêm một số ít chủ đề liên môn, tích hợp nhằm mục đích hình thành những nguyên lí, quy luật chung của quốc tế tự nhiên .
Các nguyên lí chung của khoa học trong chương trình môn KHTN gồm : Tính cấu trúc, sự phong phú, sự tương tác, tính mạng lưới hệ thống, sự hoạt động và biến hóa. Các nguyên lí chung, khái quát của KHTN là nội dung cốt lõi của môn KHTN. Các nội dung vật lí, hoá học, sinh học, Trái đất và khung trời được tích hợp, xuyên thấu trong những nguyên lí đó. Các kỹ năng và kiến thức vật lí, hoá học, sinh học, Trái đất và khung trời là những tài liệu vừa làm sáng tỏ những nguyên lí tự nhiên, vừa được tích hợp theo những logic khác nhau trong hoạt động giải trí tò mò tự nhiên, trong xử lý yếu tố công nghệ tiên tiến, những yếu tố ảnh hưởng tác động đến đời sống của cá thể và xã hội. Hiểu biết về những nguyên lí của tự nhiên, cùng với hoạt động giải trí tò mò tự nhiên, vận dụng kiến thức và kỹ năng KHTN vào xử lý những yếu tố của thực tiễn là nhu yếu thiết yếu để hình thành và tăng trưởng năng lượng KHTN ở HS .

Thực hành KHTN giúp học sinh tiếp cận sớm với môn học

Biện pháp giảm tải

Theo PGS Mai Sỹ Tuấn, để cung ứng nhu yếu của tăng trưởng quốc gia trong tiến trình của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tránh quá tải cho HS, chương trình môn KHTN đã được kiến thiết xây dựng theo hướng không tăng thời lượng dạy học, với số lượng tiết cả cấp học là 560 tiết, chiếm 12 % tổng số tiết học tập của toàn bộ những môn học ( ở mức trung bình khi so sánh với tỷ suất từ 11 – 14 % ở những nước ). Số tiết môn KHTN cả cấp ít hơn đôi chút so với chương trình trước đây ( với tổng số 3 môn Vật lí, Hóa học và Sinh học là 595 tiết ) .
Về nội dung, môn KHTN không đi sâu miêu tả những đối tượng người dùng mà đi thẳng vào công dụng và ý nghĩa ứng dụng thực tiễn của chúng, làm cho nội dung có ý nghĩa thực tiễn, nhẹ nhàng và thân thiện với đời sống hơn. Ví dụ, khi học về thực vật học, chương trình không tập trung chuyên sâu vào miêu tả cấu trúc của những cơ quan thực vật mà tập trung chuyên sâu vào công dụng hoạt động giải trí và ý nghĩa thực tiễn của những cơ quan Khi học về hoá học, vật lí và sinh học, những khái niệm, định luật … được tiếp cận theo chiêu thức làm nổi rõ thực chất, ý nghĩa khoa học, tránh khuynh hướng làm cho chương trình nặng hơn ( tránh nặng về vận dụng toán học trong những môn khoa học, tránh triển khai những bài tập lắt léo ) .
Chương trình mới giảm nội dung trùng lặp giữa những môn học Vật lí, Hoá học và Sinh học. Ví dụ, nội dung protit, lipit, gluxit đã dạy trong kỹ năng và kiến thức hoá học thì sẽ không cần dạy trong kiến thức và kỹ năng sinh học nữa ; khái niệm chất đã dạy trong nội dụng hoá học sẽ không cần dạy trong nội dung vật lí nữa. Chủ đề về nguồn năng lượng trước đây được dạy riêng trong từng môn nay được tích hợp chung trong một chủ đề. Chủ đề nước trong tự nhiên trước đây được dạy cả ở hoá học, vật lí và sinh học nay được dạy chung trong môn KHTN.

Lưu ý về thí nghiệm, thực hành

PGS Mai Sỹ Tuấn cho biết : Trong KHTN, thí nghiệm được coi là công cụ và là cách để kiểm tra và thu nhận kỹ năng và kiến thức. Có nhiều mức độ khác nhau : “ Thí nghiệm khởi đầu ” nhằm mục đích trình làng nội dung bài học kinh nghiệm, gây hứng thú và lôi cuốn HS ; “ Thí nghiệm thu nhận kỹ năng và kiến thức ” phân phối thời cơ cho HS phát hiện yếu tố, hoàn toàn có thể tự rút ra được những giả thuyết, từ đó hiểu và thu nhận được kiến thức và kỹ năng ; “ Thí nghiệm củng cố kiến thức và kỹ năng ” nhằm mục đích giúp HS hiểu biết sâu hơn về công nghệ tiên tiến trong đời sống hàng ngày, kích thích sự phát minh sáng tạo, yên cầu năng lực lý giải, lan rộng ra kỹ năng và kiến thức ở HS.
Một số tiêu chuẩn để nhìn nhận thí nghiệm như : Thí nghiệm có đơn thuần, rõ ràng không ? Có dễ lặp lại và có tác dụng tựa như nhau không ? Có mê hoặc không ? Có hướng dẫn rõ ràng không ? Có tương thích với lứa tuổi, giới tính HS không ? Có kích thích HS tư duy, tò mò và tìm hiểu và khám phá không ? Có góp phần tăng trưởng kĩ năng thực hành thực tế cho HS không ? Thiết bị có quá phức tạp không ?
Trả lời thắc mắc “ Thực hành, thí nghiệm có vai trò như thế nào trong dạy học môn KHTN ? ”, theo PGS Mai Sỹ Tuấn, trong dạy học, triển khai những thí nghiệm là để kiểm tra / kiểm nghiệm giả thuyết có tương quan tới lí thuyết. Thí nghiệm minh họa những nội dung khoa học như những định luật, quy tắc … Thí nghiệm được phong cách thiết kế giúp cho quy trình quan sát và nghiên cứu và phân tích của HS được thuận tiện, được cho phép quan sát những quy trình diễn ra trong những điều kiện kèm theo khác nhau, hoàn toàn có thể được lặp đi lặp lại nhiều lần, vào nhiều lúc và ở nhiều nơi. Trong quy trình dạy học thực nghiệm, những thí nghiệm thường kích thích sự suy luận của HS, qua đó tăng trưởng kiến thức và kỹ năng và sự hiểu biết khoa học .
Thực hành thí nghiệm được coi là tác nhân thôi thúc, có ảnh hưởng tác động tích cực tới quy trình học tập và thành công xuất sắc của HS. Thông qua thí nghiệm HS hoàn toàn có thể tự mình lý giải được nội dung khoa học, đưa ra được nhiều câu vấn đáp, hình thành và tăng trưởng kĩ năng, thao tác tập trung chuyên sâu và đúng mực. HS học cách lập kế hoạch và lịch trình thí nghiệm, tổ chức triển khai thực thi việc làm, sẵn sàng chuẩn bị nguyên vật liệu và dụng cụ thí nghiệm và phân công việc làm trong nhóm, biết cách tích lũy và ghi chép những hiệu quả thí nghiệm, diễn đạt và nghiên cứu và phân tích thí nghiệm, luận bàn trong nhóm và đi tới Kết luận, qua đó tự rút ra bài học kinh nghiệm thành công xuất sắc, khó khăn vất vả và thất bại trong việc làm .

Điều kiện tối thiểu để thực hiện chương trình

Với nội dung này, PGS Mai Sỹ Tuấn quan tâm : Giáo viên dạy học môn KHTN cần được tu dưỡng về giải pháp dạy học tích hợp, dạy học phân hoá ; kiểm tra, nhìn nhận tác dụng GD theo hướng tăng trưởng phẩm chất, năng lượng ; tu dưỡng kỹ năng và kiến thức vật lí, hoá học, sinh học để vừa nắm vững những nguyên lí KHTN, những nguyên lí ứng dụng công nghệ tiên tiến, vừa hiểu sâu những khái niệm, quy luật tự nhiên …

KHTN có điều kiện GD những vấn đề toàn cầu như phát triển bền vững và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, biến đổi khí hậu, dân số, bảo vệ môi trường, an toàn, năng lượng, giới và bình đẳng giới, bảo vệ đa dạng sinh học… Giáo viên cần nhận ra đây là điều kiện thuận lợi để linh hoạt, sáng tạo lựa chọn các hình thức, phương pháp và biện pháp dạy học phù hợp.

KHTN chú trọng thực hành thực tế thí nghiệm. Vì vậy, nhà trường phổ thông cần được góp vốn đầu tư trang thiết bị, vật tư, hoá chất, phòng học bộ môn. Cùng với những trang thiết bị này, giáo viên phải được tập huấn kĩ năng thao tác trong phòng thực hành thực tế và những quy tắc bảo đảm an toàn .
Giáo viên cần dành thời hạn thích đáng ra mắt cho HS cách sử dụng sách giáo khoa và tài liệu tìm hiểu thêm, những cách học thông dụng và đặc trưng môn học, những quy tắc bảo đảm an toàn cho bản thân khi thực hành thực tế thí nghiệm, những trang thiết bị, dụng cụ học tập và cách sử dụng bảo đảm an toàn, cách triển khai một số ít kĩ năng, những nguồn tra cứu tài liệu tìm hiểu thêm .
Bài 3 : Giải pháp về giáo viên và tổ chức triển khai dạy học

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Khoa Học