Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu để làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân mặc áo lính>
Dàn ý
I. Mở bài: giới thiệu về tác giả Chính Hữu, bài thơ Đồng chí.
Bạn đang đọc: “>Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu để làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân mặc áo lính>
II. Thân bài: phân tích chi tiết tác phẩm
1. Cơ sở hình thành tình đồng chí của người lính
a. Tình chiến sỹ của người lính bắt nguồn từ sự tương đương về thực trạng xuất thân
– Ngay từ những câu thơ khởi đầu, tác giả đã lí giải cơ sở hình thành tình chiến sỹ thắm thiết, sâu nặng của anh và tôi – của những người lính cách mạng :
“ Quê hương tôi nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá. ”
+ Thành ngữ “ nước mặn đồng chua ”, hình ảnh “ đất cày lên sỏi đá ”
+ Giọng điệu thủ thỉ, tâm tình như lời kể chuyện
=> Các anh ra đi từ những miền quê nghèo khó, lam lũ – miền biển nước mặn, trung du đồi núi, và gặp gỡ nhau ở tình yêu Tổ quốc lớn lao. Các anh là những người nông dân mặc áo lính – đó là sự đồng cảm về giai cấp .
– Cũng như giọng thơ, ngôn từ thơ ở đây là ngôn từ của đời sống dân dã, mộc mạc :
“ Anh với tôi đôi người lạ lẫm
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau ” .
=> Đến từ mọi miền quốc gia, vốn là những người lạ lẫm, những anh đã cùng tập hợp trong một đội ngũ và trở nên thân quen .
b. Cùng chung mục tiêu, lí tưởng chiến đấu :
“ Súng bên súng, đầu sát bên đầu ”
– Điệp từ, hình ảnh sóng đôi mang ý nghĩa tượng trưng => Tình chiến sỹ, đồng đội được hình thành trên cơ sở cùng chung trách nhiệm và lí tưởng cao đẹp. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc thân yêu, những anh đã cùng tập hợp dưới quân kì, cùng kề vai sát cánh trong đội ngũ chiến đấu để thực thi trách nhiệm thiêng liêng của thời đại .
c. Cùng san sẻ mọi gian lao, thiếu thốn
– Mối tình tri kỉ của những người bạn chí cốt được biểu lộ bằng một hìn ảnh đơn cử, đơn giản và giản dị, quyến rũ : “ Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ ” .
=> Chính trong những ngày gian khó, những anh đã trở thành tri kỉ của nhau, để cùng chung nhau cái giá lạnh ngày đông, chia nhau cái khó khăn vất vả trong một đời sống đầy gian truân .
– Dòng thơ thứ bảy trong bài thơ “ Đồng chí ” là một điểm phát minh sáng tạo, một nét độc lạ qua ngòi bút của Chính Hữu :
+ Dòng thơ được tách riêng độc lập, là một câu đặc biệt quan trọng gồm từ hai âm tiết đi cùng dấu chấm than, ngân vang như tiếng gọi tha thiết, tạo một nút nhấn, lắng lại .
+ Hai tiếng “ Đống chí ” thật giản dị và đơn giản, đẹp tươi, là điểm quy tụ, là nơi kết tinh bao tình cảm đẹp : tình giai cấp, tình bạn, tình người trong cuộc chiến tranh .
=> Dòng thơ thứ bảy có ý nghĩa như một bản lề kết nối đoạn đầu và đoạn thứ hai của bài thơ, là điểm nhấn, là mạch cảm hứng chung cho toàn bài. Có thể nói, hai tiếng “ Đồng chí ” vang lên thật đơn giản và giản dị và mang ý nghĩa vô cùng thiêng liêng trong thơ ca kháng chiến .
2. Biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí
a. Tình chiến sỹ của người lính Cách mạng được bộc lộ qua sự đồng cảm những tâm tư nguyện vọng, nỗi lòng của nhau :
– Các anh là những người lính gác tình riêng, ra đi vì nghĩa lớn, để lại sau sống lưng mảnh trời quê nhà với bao do dự, trăn trở .
– Hai chữ “ mặc kệ ” => Thái độ dứt khoát của người ra đi khi lí tưởng đã rõ ràng, mục tiêu đã lựa chọn : “ Anh trai làng quyết đi giết giặc lập công ” .
– Hình ảnh “ gian nhà không ” vừa gợi cái nghèo, cái xơ xác của những miền quê lam lũ, vừa gợi sự trống trải trong lòng người ở lại .
– “ Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính ” là cách nói tế nhị, giàu sức gợi. Quê hương nhớ người đi lính hay chính những người ra đi luôn nhớ về quê nhà. Thủ pháp nhân hóa và hai hình ảnh hoán dụ đã miêu tả thâm thúy tâm trạng, nỗi niềm của những người lính nơi chiến tuyến. Nhớ về quê nhà cũng chính là cách tự vượt lên mình, vượt lên tình riêng vì sự nghiệp chung của quốc gia .
b. Là chiến sỹ của nhau, họ cùng san sẻ những gian lao, thiếu thốn của cuộc sống quân ngũ
“ Áo anh rách nát vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày ” .
=> Những chi tiết cụ thể tả thực, hình ảnh sóng đôi đã góp thêm phần tái hiện chân thực những khó khăn vất vả, gian nan của cuộc sống người lính trong buổi đầu kháng chiến. Các anh đã cùng nhau gánh vác, cùng nhau chịu đựng … Chính tình đồng đội đã giúp họ lên cái “ buốt giá ” của mùa đông chiến đầu để rồi tỏa sáng nụ cười và càng thương nhau hơn .
– Hình ảnh “ Thương nhau tay nắm lấy bàn tay ” có sức gợi nhiều hơn tả với nhịp thơ chảy dài. Đây là cách bộc lộ tình cảm rất lính. “ Tay nắm lấy bàn tay ” để truyền cho nhau hơi ấm của tình đồng đội, truyền cho nhau sức mạnh của tình chiến sỹ. Cái nắm tay ấy còn là lời hứa hẹn lập công .
3. Biểu tượng của tình đồng chí
– Tình đồng đội trong bài “Đồng chí” được Chính Hữu thể hiện thật đẹp qua những câu thơ cuối bài:
“ Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo ” .
– Đây là bức tranh đẹp về tình chiến sỹ, là hình tượng cao quý về cuộc sống người chiến sỹ .
– Rừng hoang sương muối : gợi sự quyết liệt, khắc nghiệt của vạn vật thiên nhiên, của cuộc chiến tranh .
– “ Đầu súng trăng treo ” là hình ảnh rất thực và cũng rất lãng mạn :
+ “ Súng ” và “ trăng ” – hai hình ảnh tưởng như trái chiều tuy nhiên lại thống nhất hòa quyện – là cứng rắn và dịu êm – là gần và xa – là thực tại và mơ mộng – là chất chiến đấu và chất trữ tình – là chiến sỹ và thi sĩ .
+ Hiếm thấy một hình tượng nào vừa đẹp, vừa mang rất đầy đủ ý nghĩa như “ Đầu súng trăng treo ” của Chính Hữu .
+ Đây là một phát hiện, một phát minh sáng tạo giật mình về vẻ đẹp bình dị và cao quý trong tâm hồn người chiến sỹ. Hình tượng này góp thêm phần nâng cao giá trị bài thơ và trở thành nhan đề cho cả tập thơ “ Đầu súng trăng treo ” .
III. Kết bài: khẳng định giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật của bài thơ.
Bài mẫu 1
Đồng chí là bài thơ hay nhất của Chính Hữu viết về người nông dân mặc áo lính trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Bài thơ được viết vào đầu xuân 1948, sau thắng lợi Việt Bắc thu đông 1947, nó đã đi qua một hành trình dài nửa thế kỉ, làm sang chảnh một hồn thơ chiến sỹ của Chính Hữu .
Hai mươi dòng thơ, với ngôn từ bình dị, giọng điệu thủ thỉ tâm tình, xúc cảm dồn nén, hình tượng thơ phát sáng, có một vài câu thơ để lại nhiều ngỡ ngàng cho hạn đọc trẻ ngày này .
Bài thơ Đồng chí ca tụng tình đồng đội khó khăn, vào sinh ra tử có nhau của những anh bộ đội Cụ Hồ, những người nông dân yêu nước đi bộ đội đánh giặc trong những năm đầu khó khăn thời 9 năm kháng chiến chống Pháp ( 1946 – 1954 ) .
Hai câu thơ đầu cấu trúc song hành, đối xứng làm hiện lên hai ” khuôn mặt ” người chiến sỹ rất trẻ, như đang tâm sự cùng nhau. Giọng điệu tâm tình của một tình bạn thân thiện :
Quê hương anh nước mặn, đồng chua ,
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá .
Quê hương anh và làng tôi đều nghèo khó, là nơi “ nước mặn đồng chua “, là xứ sở ” đất cày lên sỏi đá “. Mượn tục ngữ. thành ngữ để nói về làng quê, nơi chôn nhau cắt rốn thân yêu của mình, Chính Hữu đã làm cho lời thơ bình dị, chất thơ mộc mạc, đáng yêu như tâm hồn người trai cày ra trận đánh giặc. Sự đồng cảnh, đồng cảm và hiểu nhau là cơ sở, là cái gốc làm ra tình bạn, tình chiến sỹ sau này .
Năm câu thơ tiếp theo nói lên một quy trình thương mến : từ “ đôi người lạ lẫm ” rồi ” thành đôi tri kỉ “, về sau kết thành “ chiến sỹ ”. Câu thơ biến hóa, 7, 8 từ rồi rút lại, nén xuống 2 từ, xúc cảm vần thơ như dồn tụ lại, nén chặt lại. Những ngày đầu đứng dưới lá quân kì : ” Anh với tôi đôi người lạ lẫm – Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau “. Đôi bạn gắn bó với nhau bằng bao kỉ niệm đẹp :
” Súng bên súng, đầu sát bên đầu ,
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí ! ”
” Súng bên súng ” là cách nói hàm súc, hình tượng : cùng chung lí tưởng chiến đấu ; ” anh với tôi ” cùng ra trận đánh giặc để bảo vệ quốc gia quê nhà, vì độc lập, tự do và sự sống còn của dân tộc bản địa. ” Đầu sát bên đầu ” là hình ảnh diễn đạt ý hợp tâm đầu của đôi bạn tâm giao. Câu thơ ” Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ ” là câu thơ hay và cảm động, đầy ắp kỉ niệm một thời hạn khổ. Chia ngọt sẻ bùi mới ” thành đôi tri kỉ “. ” Đôi tri kỉ ” là đôi bạn rất thân, biết bạn như biết mình. Bạn chiến đấu thành tri kỉ, về sau trở thành chiến sỹ ! Câu thơ 7, 8 từ bất thần rút ngắn lại hai từ ” chiến sỹ ! ” miêu tả niềm tự hào xúc động ngân nga mãi trong lòng. Xúc động khi nghĩ về một tình bạn đẹp. Tự hào về mối tình chiến sỹ cao quý thiêng liêng, cùng chung lí tưởng chiến đấu của những người binh nhì vốn là những trai cày giàu lòng yêu nước ra trận đánh giặc. Các từ ngữ được sử dụng làm vị ngữ trong vần thơ : bên, sát, chung, thành đã biểu lộ sự gắn bó thiết tha của tình tri kỉ, tình chiến sỹ. Cái tấm chăn mỏng dính mà ấm cúng tình tri kỉ, tình chiến sỹ ấy mãi mãi là kỉ niệm đẹp của người lính, không khi nào hoàn toàn có thể quên :
Ôi núi thẳm rừng sâu
Trung đội ta về đâu Biết chăng chiều mưu mau
Nơi đây chăn giá ngắt
Nhớ cái rét bắt đầu Thấm mối tình Việt Bắc …
( Chiều mưa đường số 5 – Thâm Tâm )
Ba câu thơ tiếp theo nói lên hai người chiến sỹ cùng nhau một nỗi nhớ : nhớ ruộng nương, nhớ bạn thân cày, nhớ gian nhà, nhớ giếng nước, gốc đa. Hình ảnh nào cũng thắm thiết một tình quê vơi đầy :
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày ,
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay ,
Giếng nước, gốc đa nhớ người ra lính .
Giếng nước gốc đa là hình ảnh thân thương của làng quê được nói nhiều trong ca dao xưa : ” Cây đa, bến đò xưa … Gốc đa, giếng nước, sân đình … “, được Chính Hữu vận dụng, đưa vào thơ rất đậm đà, nói ít mà gợi nhiều, thấm thìa. Gian nhà, giếng nước, gốc đa được nhân hóa, đang đêm ngày dõi theo bóng hình anh trai cày ra trận ? Hay ” người ra lính ” vẫn đêm ngày ôm ấp hình bóng quê nhà ? Có cả 2 nỗi nhớ ở cả hai phía chân trời. Tình yêu quê nhà đã góp thêm phần hình thành tình chiến sỹ, tạo ra sự sức mạnh niềm tin để người lính vượt qua mọi thử thách gian lao, ác liệt thời máu lửa. Cũng nói về nỗi nhớ ấy, trong bài thơ Bao giờ trở lại, Hoàng Trung Thông viết :
Bấm tay tính buổi anh đi ,
Mẹ thường vẫn nhắc : biết khi nào về ?
Lúa xanh xanh ngắt chân đê ,
Anh đi là để giữ quê quán mình .
Cây đa bến nước sân đình ,
Lời thề nhớ buổi mít tinh lên đường .
Hoa cau thơm ngát đầu nương ,
Anh đi là giữu tình thương dạt dào .
( … ) Anh đi chín đợi mười chờ ,
Tin thường thắng trận, khi nào về anh ?
Bảy câu thơ tiếp theo ngồn ngộn những chi tiết cụ thể rất thực phản ánh hiện thực kháng chiến buổi đầu. Sau 80 năm bị thực dân Pháp thống trị, nhân dân ta đã quật khởi đứng lên giành lại tổ quốc. Rồi với gậy tầm vông, với giáo mác, … nhân dân ta phải chống lại xe tăng, đại bác của giặc Pháp xâm lược. Những ngày đầu kháng chiến, quân và dân ta trải qua muôn vàn khó khăn vất vả : thiếu vũ khí, thiếu quân trang, thiếu lương thực, thuốc men … Người lính ra trận ” áo vải chân không đi lùng giặc đánh “, áo quần rách nát tả tơi, ốm đau bệnh tật, sốt rét rừng, ” Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi ” .
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh ,
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi .
Áo anh rách nát vai
Quần tôi có vài mảnh vá Miệng cười buốt giá
Chân không giày …
Chữ ” biết ” trong đoạn thơ này nghĩa là nếm trải, cùng chung chịu gian truân thử thách. Các chữ : ” anh với tôi “, ” áo anh … quần tôi ” Open trong đoạn thơ như một sự kết dính, gắn bó keo sơn tình chiến sỹ thắm thiết cao đẹp. Câu thơ 4 tiếng cấu trúc tương phản : ” Miệng cười buốt giá ” bộc lộ thâm thúy niềm tin sáng sủa của hai chiến sỹ, hai chiến sỹ. Đoạn thơ được viết dưới hình thức liệt kê, cảm hứng từ dồn nén bỗng trào lên : ” Thường nhau tay nắm lấy bàn tay ”. Tình thương đồng đội được bộc lộ bằng cử chỉ thân thương, yêu thương : ” tay nắm lấy bàn tay “. Anh nắm lấy tay tôi, tôi nắm lẩy bàn tay anh, để động viên nhau, truyền cho nhau tình thường và sức mạnh, để vượt qua mọi thử thách, ” đi tới và tạo ra sự thắng trận ” .
Phần cuối bài thơ ghi lại cảnh hai người chiến sỹ hai chiến sỹ trong chiến đấu. Họ cùng ” đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới “, cảnh tượng mặt trận là ” rừng hoang sương muối “, một đêm đông vô cùng lạnh lẽo hoang vu giữa núi rừng chiến khu. Trong khó khăn ác liệt, trong stress “ chờ giặc tới “, hai chiến sỹ vẫn ” đứng cạnh bên nhau “, vào sinh ra tử có nhau. Đó là một đêm trăng trên chiến khu. Một tứ thơ đẹp giật mình Open :
Đầu súng trăng treo .
Người chiến sỹ trên đường ra trận thì ” ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan “. Người lính đi phục kích giặc giữa một đêm đông ” rừng hoang sương muối ” thì có “ đầu súng trăng treo “, cảnh vừa thực vừa mộng, về khuya trăng tà, trăng lơ lửng trên không như đang “ treo ” vào đầu súng, vầng trăng là hình tượng cho vẻ đẹp quốc gia thanh thản. Súng mang ý nghĩa cuộc chiến đấu khó khăn hi sinh. ” Đầu súng trăng treo ” là một hình ảnh thơ mộng, nói lên trong chiến đấu gian nan, anh bộ đội vẫn yêu đời, tình chiến sỹ thêm keo sơn gắn bó, họ cùng mơ ước một ngày mai quốc gia thanh thản. Hình ảnh ” Đầu súng trăng treo ” là một phát minh sáng tạo thi ca mang vẻ đẹp lãng mạn của thơ ca kháng chiến, đã được Chính Hữu lấy nó đặt tên cho tập thơ đóa hoa đầu mùa của mình. Trăng Việt Bắc, trăng giữa núi ngàn chiến khu, trăng trên khung trời, trăng tỏa trong màn sương mờ huyền ảo. Mượn trăng để tả cái lạng lẽ của mặt trận, để tô đậm cái tư thế trầm tĩnh ” chờ giặc tới “. Mọi nguy hiểm stress của trận đánh sẽ diễn ra, đang nhường chỗ cho vẻ đẹp huyền diệu, thơ mộng của vầng trăng, và chính đó cũng là vẻ đẹp cao quý thiêng liêng của tình chiến sỹ, tình chiến đấu .
Bài thơ Đồng chí vừa mang vẻ đẹp bình dị khi nói về đời sống vật chất của người chiến sỹ, lại vừa mang vẻ đẹp cao quý, thiêng liêng, thơ mộng khi nói về đời sống tâm hồn, về tình chiến sỹ của những anh người lính binh nhì buổi đầu kháng chiến .
Ngôn ngữ thơ hàm súc, mộc mạc như lời nói của người lính trong tâm sự, tâm tình. Tục ngữ, thành ngữ, ca dao được Chính Hữu vận dụng rất linh động, tạo nên chất thơ dung dị, hồn nhiên, đậm đà. Sự phối hợp giữa bút pháp hiện thực và sắc tố lãng mạn chung đúc nên hồn thơ chiến sỹ .
Đồng chí là bài thơ rất độc lạ viết về anh bộ đội Cụ Hồ người nông dân mặc áo lính, những anh hùng áo vải trong thời đại Hồ Chí Minh. Bài thơ là một tượng đài chiến sỹ trang trọng, mộc mạc và bình dị, cao quý và thiêng liêng .
Bài mẫu 2
Chính Hữu là một trong những nhà thơ xuất sắc trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Pháp. Trong số những tác phẩm của ông, có một bài thơ đã gây nên tiếng vang lớn trong lòng fan hâm mộ, bởi những xúc cảm dạt dào, chân thực giữa những người lính, những người đồng đội. Đó là bài thơ Đồng chí. Qua những vần thơ bình dị, bài thơ đã biểu lộ tình cảm gắn bó, tình đồng đội giữa những người chiến sỹ và ngợi ca tình cảm cao đẹp ấy .
Những người lính vốn là những chàng trai khoẻ mạnh vốn chỉ quen với việc đồng áng, cấy cày. Họ đến từ những vùng quê khác nhau, những vùng miền xa xôi, hẻo lánh. Vì chung nghĩa vụ và trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, quê nhà, chung tình yêu quốc gia, họ không hẹn mà gặp nhau, quen nhau và gắn bó với nhau. Chính Hữu đã kể lại cuộc gặp gỡ ấy như một lời kỉ niệm, hồi tưởng đẹp, giản dị và đơn giản và xúc động :
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá .
Anh với tôi đôi người lạ lẫm
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau ,
Thật lạ kì! Tình cảm của những con người ấy được tạo nên từ sự tình cờ, chẳng hẹn quen nhau. Họ đều chiến đấu vì muốn thoát khỏi cái đói, cái khổ của những người dân bị áp bức, bóc lột. Mảnh đất đã nuôi dưỡng họ lớn lên đều bị bủa vây bởi khốn khó; những nương rẫy nước mặn đồng chua, vùng làng quê đất cày lên sỏi đá. Từ sự xa lạ ban đầu giữa đôi người ấy, họ đã quen nhau, gắn bó với nhau, gọi nhau là đồng chí. Đôi người – hai con người – cách dùng từ của tác giả đã làm nổi bật lên cả đoạn thơ – tưởng chừng như số phận định mệnh, ngay từ đầu đã báo trước một tình cảm nảy nở khăng khít trong chiến đấu:
Xem thêm: Lên M’Drắk thăm Đặng Lê Nguyên Vũ
Súng bên súng, đầu sát bên đầu ,
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ .
Đồng chí !
Hình ảnh súng bên súng, đầu sát bên đầu vừa tả thực, vừa mang tính tượng trưng. Nó không chỉ vẽ lên hình ảnh hai con người cùng kề vai sát cánh mà còn gợi ra trong lòng người đọc lí tưởng cao đẹp : mục tiêu chung không của riêng ai mà là khát vọng tự do là của cả một dân tộc bản địa. Từ việc cùng chung lí tưởng, qua khó khăn, thiếu thốn, tình cảm đã phát sinh giữa đôi người lạ lẫm ấy. Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ là một hình ảnh chân thực mà cảm động lạ kì … Đâu cần phô trương, đâu cần sự kết nối gì cao xa, chỉ cần qua khó khăn, giữa con người cũng hoàn toàn có thể thành tri kỉ. Giọng thơ bất ngờ đột ngột bị ngắt nhịp bởi hai tiếng gọi thân thương : Đồng chí ! Hình như đó là tiếng gọi thốt ra từ trái tim, từ xúc cảm tha thiết, thân thương giữa những người đồng đội. Câu thơ đã làm nên một nút thắt đặc biệt quan trọng, một điểm nhấn, một nét chấm phá riêng không liên quan gì đến nhau cho bài thơ. Âm hưởng da diết của tiếng gọi đã làm rung động lòng người : Đồng chí. Từ việc cùng chung chí hướng – trong nguy hiểm đã tạo nên niềm cảm kích, xúc động chân thành, trong giây lát, tiếng gọi Đồng chí vang lên – phải chăng đó là cung bậc tình cảm cao quí nhất, thiêng liêng nhất sưởi ấm cho trái tim những con người thổn thức nhớ về quê nhà ?
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà tranh mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính .
Họ tâm tình, kể chuyện cho nhau nghe, về ruộng nương anh, về gian nhà không, giếng nước, gốc đa. Hoài niệm, hồi ức của quê nhà ùa về trong tâm lý họ. Để cho ta hiểu rằng, họ bỏ quê nhà cũng vì muốn tốt đẹp cho quê nhà. Họ đành dứt áo ra đi, mặc kệ toàn bộ, bỏ lại người thân trong gia đình, mái ấm gia đình để lao vào vào cuộc kháng chiến trường kì khó khăn. Lạ lùng thay, cũng chính nơi đây, họ tìm được niềm đồng cảm, sẻ chia và nó cũng chính là động lực giúp họ vượt qua biết bao khó khăn vất vả .
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi .
Những trận sốt rét rừng thâm độc không hề quật ngã ý chí một con người. Bởi bên họ, luôn có sự tương hỗ, giúp sức, luôn có tình chiến sỹ thân thương. Và toàn bộ thiếu thốn trở thành không có ý nghĩa :
Áo anh rách nát vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Bằng những chi tiết cụ thể rất thực, tác giả đã tạo nên hình ảnh hai người lính, tuy khó khăn vất vả, thiếu thốn về vật chất áo rách nát vai, quần có vài mảnh vá, chân, không giày, nhưng vẫn cười trong cái giá lạnh của nơi rừng thiêng nước độc. Và họ đã sưởi ấm cho nhau, thể hiện tình cảm với nhau bằng cử chỉ đơn giản và giản dị mà đầy xúc động :
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay .
Chao ôi ! Đâu cần vật chất của cải, đâu cần lời hay ý đẹp, những người chiến sỹ thể hiện tình cảm với nhau thật chân thành lặng lẽ nắm lấy bàn tay nhau. Chính hơi ấm của đôi bàn tay ấy đã làm nên sức mạnh thắng lợi tổng thể .
Kết thúc bài thơ, Chính Hữu thể hiện tình chiến sỹ qua những câu thơ đầy thi vị .
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau, chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo .
Cảnh rừng âm u buổi đêm như trở nên lãng mạn, đầy chất thơ, khi mà ở đó có hơi ấm tình người. Đầu súng trăng treo – hình ảnh độc lạ và phát minh sáng tạo tuyệt vời. Hình ảnh trăng tròn vành vạnh lơ lửng giữa trời như treo trên đầu ngọn súng. Rất chân thực nhưng cũng rất lãng mạn, hư hư thực thực, một khoảng trống đầy mộng tưởng mà vẫn mang vẻ đẹp niềm tin chiến đấu … Tình chiến sỹ, đồng đội đang dần toả sáng, rực rỡ tỏa nắng trong gian lao chiến đấu .
Toàn bộ bài thơ hàm súc, cô đọng với hình ảnh chân thực, đơn giản và giản dị mà thâm thúy thấm thía. Chính Hữu đã biểu lộ thành công xuất sắc tình chiến sỹ cao đẹp giữa những người lính .
Đọc xong bài thơ, trong lòng fan hâm mộ không khỏi xúc động bởi những tình cảm chân thành, sâu lắng. Có thể chính vì lẽ đó, mà bài thơ luôn còn sống mãi với thời hạn.
Bài mẫu 3
Tình chiến sỹ là thứ tình cảm rất thiêng liêng và đáng quý của những người lính. Tình chiến sỹ cũng là đề tài làm tốn biết bao giấy mực của những nhà văn, nhà thơ. Trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bài thơ Đồng chí của nhà thơ Chính Hữu đã phản ánh chân thực, sinh động về tình đống chí, đồng đội của người lính cách mạng .
Đồng chí là bài thơ tiêu biểu vượt trội viết về người lính trong thời kì đầu của kháng chiến chống Pháp. Tình chiến sỹ trong bài thơ là tình cảm rất chân thực, giản dị và đơn giản. Bài thơ không riêng gì biểu lộ cơ sở xuất phát của tình chiến sỹ mà còn thể hiện tình chiến sỹ đó trong những gian nan, thiếu thốn nơi mặt trận, trong chiến đấu khó khăn vất vả .
Cơ sở của tình đổng chí xuất phát từ những con người cùng chí hướng, cùng đích là cầm súng đứng lên bảo vệ độc lập của quốc gia. Không chỉ có vậy, tình chiến sỹ của những người lính còn xuất phát từ những người cùng cảnh ngộ, những người cùng những tầng lớp nhân dân :
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá .
Tuy mỗi người ở một nơi khác nhau, người đến từ miền ven biển, đất chiêm trũng ; người lại đến từ vùng trung du đất cằn nhưng họ đều sát cánh bên nhau, cùng đứng trong hàng ngũ chiến sỹ cách mạng. Tình chiến sỹ của họ còn có cơ sở từ tình bạn gắn bó, cùng nhau san sẻ. Chỉ đơn thuần là đêm rét chung chăn thôi nhưng cũng đủ để trở thành tri kỉ. Tình chiến sỹ của những chiến sỹ cách mạng là tình cảm gắn bó bền chặt bởi cơ sở của nó là tình bạn của những người cùng chí hướng, cùng thực trạng xuất thân, cùng giai cấp, cùng hàng ngũ .
Tình chiến sỹ của những người chiến sỹ cách mạng được bộc lộ trong những khó khăn, thiếu thốn nơi mặt trận. Họ phải trải qua những cơn sốt rét rừng rất khắc nghiệt, rét đến run người nhưng trán vẫn đổ mồ hôi. Họ phải san sẻ nỗi nhớ nhà, nỗi nhớ quê nhà. Mỗi người lính khi ra trận đều có một điểm tựa, một nơi để hướng về, đó là nỗi nhớ nhà, nhớ người mẹ, người vợ nơi quê nhà. Hình ảnh giếng nước gốc đa là hình ảnh thân mật, quen thuộc của quê nhà, của những người thân trong gia đình nơi quê nhà. Những người lính thấu hiểụ thực trạng của nhau và san sẻ với nhau nỗi nhớ nhà. Những người lính còn san sẻ với nhau cả những chiếc áo vá, chiếc quần rách nát. Những thiếu thốn nơi mặt trận gian khố như cái áo, cái quần, đôi giày không làm vơi đi ý chí chiến đấu của người lính. Họ gật đầu khó khăn một những vui tươi và có vẻ như, hình ảnh chân không giày chỉ gợi lên cho tất cả chúng ta hình ảnh của những người nông dân chân chất chứ không nhấn mạnh vấn đề lắm sự thiếu thốn nơi mặt trận. Tình chiến sỹ của những người lính chỉ đơn thuần là cử chỉ tay nắm lấy bàn tay, nhưng chỉ hành vi nhỏ bé ấy thôi cũng đủ quí giá hơn mọi lời nói. Cái siết chặt tay ấy là sự san sẻ, xoá đi mọi khó khăn khó khăn vất vả và mang bao ý nghĩa. Cái siết tay ấy cũng hoàn toàn có thể so sánh với cái bắt tay qua ô cửa kính đã vỡ của những người chiến sỹ lái xe trong thơ Phạm Tiến Duật, cái siết tay truyền thêm, tiếp thêm nghị lực .
Tình chiến sỹ, đồng đội của những người lính không chỉ thế hiện trong những khó khăn vất vả, thiếu thốn nơi mặt trận mà còn bộc lộ trong đời sống chiến đấu gian nan :
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo .
Ba câu thơ cuối của bài thơ vừa thế hiện tình chiến sỹ của người lính trong chiến đấu vừa gợi lên hình ảnh người lính rất đẹp, rất lãng mạn. Trong đêm sương muối rét buốt, những người lính phải đứng gác nơi rừng hoang. Trong thời tiết, thực trạng khắc nghiệt, khó khăn vất vả như vậy, những người lính vẫn luôn sẵn sàng chuẩn bị chiến đấu, chuẩn bị sẵn sàng chờ giặc tới, Trong cuộc kháng chiến khó khăn ấy, những người lính lại sát cánh bên nhau, đứng cạnh bên nhau chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu, không quản ngại khó khăn vất vả khó khăn. Hình ảnh những người lính hiện lên rất chân thực, rất đẹp. Hình ảnh đầu súng trăng treo vừa là hình ảnh tả thực lại vừa mang ý nghĩa hình tượng thâm thúy. Đêm đứng gác về khuya, trăng xuống thấp, những người lính lại đeo súng trên vai nên ta có cảm xúc như trăng treo nơi đầu súng. Nhưng cầy súng cũng là hình tượng cho lực lượng chiến dấu bảo vệ hoà bình, trăng là hình tượng của hoà bình. Hình ảnh đầu súng trăng treo là hình ảnh thơ đẹp và lãng mạn, bộc lộ hình ảnh của người lính cách mạng, và qua đó cũng chính là thể hiện tình chiến sỹ, đồng đội của người lính cách mạng trong chiến đấu khó khăn .
Bằng ngôn từ thơ rất đơn giản và giản dị, chân thực, Chính Hữu đã bộc lộ chân thực và sinh động tình chiến sỹ, đồng đội của những người lính cách mạng qua những trường hợp rất bình dị. Tình chiến sỹ của những người lính được biểu lộ trong bài thơ rất thâm thúy, thiêng liêng, là tình cảm đẹp của những người lính cách mạng, tạo nên vẻ đẹp và sức mạnh ý thức của người lính cách mạng.
Bài mẫu 4
Đồng chí ! Ôi ! tiếng gọi sao mà thân thương tha thiết quá. Nó biểu lộ thật không thiếu tình đồng đội của anh chiến sỹ Cụ Hồ từ những năm 1948 của thời kì kháng Pháp. Cảm nhận được những tình cảm vừa thân quen vừa mới lạ trong đời sống chiến đấu ấy, Chính Hữu, một nhà thơ – người chiến sỹ cách mạng đã xúc động viết bài thơ Đồng chí với những lời thơ dạt dào tình cảm, bài thơ đã để lại bao cảm hứng trong lòng người đọc .
Cả bài thơ biểu lộ rõ tình đồng đội keo sơn gắn bó giữa những người chiến sỹ quân đội nhân dân trong đời sống chiến đấu gian nan của thời kì kháng chiến chín năm. Họ là những người xuất thân từ nhân dân lao động chỉ quen việc “ cuốc cày ” ở những vùng quê hẻo lánh khác nhau, vì có chung tấm lòng yêu nước, họ đã gặp nhau, từ lạ lẫm bỗng trở thành thân quen. Chính Hữu đã kể về những con người ấy bằng những lời thơ thật cảm động :
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi người lạ lẫm
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau .
Ở đây, tác giả đã phát hiện được hiện tượng kỳ lạ tình cảm kì khôi ở những người chiến sỹ. Đó là sự tăng trưởng của tình cảm cách mạng trong quân đội ta. Từ những con người rất “ lạ lẫm ” trong đời sống lại trở thành những chiến sỹ rất thân thương cùng chiến đấu. Nhà thơ đã lựa chọn những cụ thể, những hình ảnh thơ rất chân thực để đặc tả về đời sống của người chiến sỹ. Họ đều xuất thân từ những vùng đất khô cằn, nghèo khó “ nước mặn đồng chua ” “ đất cày lên sỏi đá ”. Và họ đã gặp nhau từ “ lạ lẫm ”. Thật là mê hoặc, nhà thơ không nói hai người lạ lẫm mà là ” đôi người lạ lẫm ”. Đôi là chỉ hai đối tượng người dùng cùng đi với nhau. “ Đôi người lạ lẫm ” nghĩa là hai người cùng đi với nhau mà lại là lạ lẫm. Vì thế ý thơ được nhấn mạnh vấn đề thêm. Hình ảnh ” những phương trời xa cách, những con người “ chẳng hẹn quen nhau ” nói lên cả một sự lạ lẫm trong khoảng trống và tình cảm. Nhưng khi tham gia kháng chiến, những con người lạ lẫm ấy đã cùng nhau chiến đấu, cùng chịu đựng gian nan, chung lưng đấu cật bên nhau. Vì thế, họ trở thành thân nhau, hiểu nhau, thương nhau và gọi nhau là “ chiến sỹ ” :
Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí !
Câu thơ vừa tả thực vừa mang ý nghĩa tượng trưng “ súng bên súng, đầu sát bên đầu ”. Tác giả đã tả thực những giờ phút bên nhau cùng chiến đấu đồng thời hình ảnh ấy còn tượng trưng cho sự nghiệp chiến đấu chung, lí tưởng cách mạng chung của quân đội ta. Câu thơ giúp ta hiểu thêm “ đôi người lạ lẫm ” ấy đã nảy nở một tình cảm mới khi họ cùng chiến đấu cùng một lý tưởng lớn lao. Tình cảm ấy thật thân thương, thật tha thiết. Giọng thơ đang tuôn liền mạch nhẹ nhàng bỗng bị ngắt nhịp bất thần. Từ “ chiến sỹ ” lại được tách thành một câu riêng, một đoạn riêng. Với cấu trúc thơ khác thường ấy, tác giả làm điển hình nổi bật ý thơ. Nó như một nốt nhấn của bản nhạc, bật lên âm hưởng gây xúc động lòng người. Câu thơ chỉ có một từ : “ Đồng chí ” – một lời nói thiêng liêng. “ Đồng chí “, một sự cảm kích về nhiều thay đổi kì khôi trong quan hệ tình cảm. Thế là thành “ chiến sỹ ” .
Tình cảm ấy lại được bộc lộ đơn cử trong đời sống chiến đấu. Những lúc kề cận bên nhau, họ lại kể nhau nghe chuyện quê nhà. Chuyện “ ruộng nương gửi bạn thân cày ”, “ gian nhà không mặc kệ gió lung lay ” cả chuyện “ giếng nước, gốc đa nhớ người ra lính … “. Từ những lời tâm tình ấy cho ta hiểu rằng những anh chiến sỹ mỗi người đều có một quê nhà, có những kỉ niệm thân thiện gắn bó với quê nhà và khi ra đi hình bóng quê nhà đều mang theo trong lòng họ. Các anh lại cùng chia ngọt sẻ bùi, cùng chịu khó khăn bên nhau. Trong gian lao khó khăn vất vả họ lại tìm được niềm vui, niềm niềm hạnh phúc trong mối tình chiến sỹ. Làm sao những anh hoàn toàn có thể quên được những lúc cùng nhau chịu đựng khó khăn “ từng cơn ớn lạnh “, những lúc “ sốt run người vầng trán ướt mồ hôi “. Cuộc sống bộ đội nghèo, khó khăn vất vả nhưng không thiếu niềm vui. Dẫu ” áo anh ” có “ rách nát vai “, “ quần tôi ” có “ vài mảnh vá ” dẫu trời có “ buốt giá ” thì miệng vẫn cười tươi. Bằng những chi tiết cụ thể rất thực, nhà thơ đã miêu tả rõ nét đời sống chiến đấu khó khăn và sự gắn bó của tình đồng đội keo sơn. Tình cảm chân thành tha thiết ấy không miêu tả bằng lời và lại biểu lộ bằng cách “ nắm lấy bàn tay ” “ thương nhau tay nắm lấy bàn tay ”. Thật giản dị và đơn giản và cảm động. Không phải là những vật chất của cải, không phải là những lời hoa mĩ phô trương. Những người chiến sỹ biểu hiện tình chiến sỹ bằng cách ” tay nắm lấy bàn tay ”. Chính đôi tay nắm chặt ấy đã nói lên toàn bộ những ý nghĩa thiêng liêng, cao đẹp của mối tình chiến sỹ. Đoạn thơ với nhiều nét tả thực mà không trần trụi, vẫn quyến rũ nhờ hình ảnh “ anh với tôi ‘ ” gắn bó dọc bài thơ và hình ảnh cảm động “ thương nhau ” nhưng không biết làm thế nào, chỉ biết lặng lẽ “ tay nắm lấy bàn tay ”. Chỉ có những con người cùng chung ý chí và lí tưởng cao quý mới có những bộc lộ tình cảm đáng quý như vậy .
Mối tình chiến sỹ lại được ngọt ngào bằng hình ảnh đẹp rực sáng ở khổ cuối bài thơ :
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo .
Câu thơ vừa tả thực vừa mang nét tượng trưng. Tác giả tả cảnh những người lính canh gác trong đêm trăng đầy sương muối. Súng hướng mũi lên trời, có ánh trăng lơ lửng giữa trời như treo trên đầu ngọn súng. Đồng thời hình ảnh “ Đầu súng trăng treo ” còn mang ý nghĩa tượng trưng. Đó là sự phối hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn, vừa thực vừa mơ, vừa xa lại vừa gần, vừa mang tính chiến đấu lại vừa mang tính trữ tình. Vừa chiến sỹ vừa thi sĩ. Đây là hình ảnh đẹp tượng trưng cho tình cảm trong sáng của người chiến sỹ. Mối tình chiến sỹ đang nảy nở, vươn cao, tỏa sáng từ cuộc sống chiến đấu. Hình ảnh thơ thật độc lạ, gây xúc động giật mình, mê hoặc cho người đọc. Nó nói lên vừa đủ ý nghĩa cao đẹp của mục tiêu lí tưởng chiến đấu và mối tình chiến sỹ thiêng liêng của anh bộ đội Cụ Hồ .
Toàn bộ bài thơ bằng ngôn từ cô đọng, hình ảnh chân thực gợi tả có sức khái quát cao, Chính Hữu đã cho ta thấy rõ quy trình tăng trưởng của một tình cảm cách mạng trong quân đội, ở đây, nhà thơ đã kiến thiết xây dựng hình ảnh thơ từ những chi tiết thực của đời sống đời thường ở những người chiến sỹ, không phô trương, không lãng mạn hóa, thi vị hóa. Và chính những nét thực đó tạo nên sự thành công xuất sắc cho tác phẩm. Bài thơ ghi lại một bước ngoặt mới trong chiêu thức sáng tác về cách kiến thiết xây dựng hình tượng người chiến sỹ trong tiến trình chống Pháp .
Đồng chí ! Đọc xong bài thơ trong mỗi tất cả chúng ta đều lắng lại những xúc cảm dạt dào. Chúng ta đã cảm nhận được mối tình chiến sỹ đậm đà ấy qua những lời thơ nhẹ nhàng tha thiết như bài hát tâm tình của Chính Hữu. Cuộc kháng chiến chống Pháp đã thắng lợi vẻ vang, trang sử vàng đã sang qua bao nhiêu tiến trình mới, thế nhưng mỗi lần đọc lại bài thơ Đồng chí ta như thấy rõ hình ảnh của anh bộ đội Cụ Hồ hiện lên sáng rực thật cao đẹp trong những lời thơ của Chính Hữu.
Bài mẫu 5
Phải chăng, chất lính đã thấm dần vào chất thơ, sự mộc mạc đã hòa dần vào cái thi vị của thơ ca tạo nên những vần thơ nhẹ nhàng và đầy cảm hứng ?
Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp gian lao, lẽ đương nhiên, hình ảnh những người lính, những anh bộ đội sẽ trở thành linh hồn của cuộc kháng chiến, trở thành niềm tin yêu và hy vọng của cả dân tộc bản địa. Mở đầu bài thơ Đồng chí, Chính Hữu đã nhìn nhận, đã đi sâu vào cả xuất thân của những người lính :
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Sinh ra ở một quốc gia vốn có truyền thống lịch sử nông nghiệp, họ vốn là những người nông dân mặc áo lính theo bước chân anh hùng của những nghĩa sĩ Cần Giuộc năm xưa. Đất nước bị quân địch xâm lược, Tổ quốc và nhân dân đứng dưới một tròng áp bức. Anh và tôi, hai người bạn mới quen, đều xuất thân từ những vùng quê nghèo khó. hai câu thơ vừa như đối nhau, vừa như song hành, biểu lộ tình cảm của những người lính. Từ những vùng quê nghèo nàn ấy, họ tạm biệt người thân trong gia đình, tạm biệt xóm làng, tạm biệt những bãi mía, bờ dâu, những thảm cỏ xanh mướt màu, họ ra đi chiến đấu để tìm lại, giành lại linh hồn cho Tố quốc. Những khó khăn vất vả ấy có vẻ như không hề làm cho những người lính chùn bước :
Anh với tôi đôi người lạ lẫm
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau
Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Họ đến với cách mạng cũng vì lí tưởng muốn dâng hiến cho đời. Sổng là cho đâu chỉ nhận riêng mình. Chung một khát vọng, chung một lí tưởng, chung một niềm tin và khi chiến đấu, họ lại kề vai sát cánh chung một chiến hào … Hình như tình đồng đội cũng xuất phát từ những cái chung nhỏ bé ấy. Lời thơ như nhanh hơn, nhịp thơ dồn dập hơn, câu thơ cũng trở nên thân thiện hơn :
Súng bên súng đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí ! …
Một loạt từ ngữ liệt kê với thẩm mỹ và nghệ thuật điệp ngữ tài tình, nhà thơ không chỉ đưa bài thơ lên tận cùng của tình cảm mà sự ngắt nhịp bất thần, âm điệu hơi trầm và cái âm vang lạ lùng cũng làm cho tình chiến sỹ đẹp hơn, cao quý hơn. Câu thơ chỉ có hai tiếng nhưng âm điệu lạ lùng đã tạo nên một nốt nhạc trầm ấm, thân thương trong lòng người đọc. Trong muôn vàn nốt nhạc của tình cảm con người phải chăng tình chiến sỹ là cái cung bậc cao đẹp nhất, lí tưởng nhất, nhịp thở của bài thơ như nhẹ nhàng hơn, hơi thơ của bài thơ cũng như mảnh mai hơn. Dường như Chính Hữu đã thổi vào linh hồn của bài thơ tình chiến sỹ keo sơn, gắn bó và một âm vang bất diệt làm cho bài thơ mãi trở thành một phần đẹp nhất trong thơ Chính Hữu. Hồi ức của những người lính, những kỉ niệm riêng tư quả là bất tận :
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Cái chất nông dân thuần phác của những anh lính mới đáng quý làm thế nào ! Đối với những người nông dân, ruộng nương, nhà cửa những thứ quý giá nhất. Họ sống nhờ vào đồng ruộng, họ lớn lên theo câu hát ầu ơ của bà của mẹ. Họ lớn lên trong những gian nhà không mặc kệ gió lung lay. Tuy thế, họ vẫn yêu, yêu lắm chứ những mảnh đất thân quen, những mái nhà quen thuộc …. Nhưng … họ đã vượt qua chân trời của cái tôi nhỏ bé để đến với chân trời của tổng thể. Đi theo con đường ấy là đi theo khát vọng, đi theo tiếng gọi yêu thương của trái tim yêu nước. Bỏ lại sau sống lưng toàn bộ những bóng hình của quê nhà vẫn trở thành nỗi nhớ khôn nguôi của mỗi người lính. Dầu rằng mặc kệ nhưng trong lòng họ vị trí của quê nhà vẫn bao trùm như muốn ôm ấp toàn bộ mọi kỉ niệm. Không liệt kê, cũng chẳng phải lối hòn đảo ngữ thường thấy trong thơ văn, nhưng hai câu thơ cũng đủ sức lay động hồn thơ, hồn người :
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính
Sự nhớ mong chờ đón của quê nhà với những chàng trai ra đi tạo cho hồn quê có sức sống mãnh liệt hơn. Nhà thơ nhân hóa giếng nước gốc đa cũng có nỗi nhớ khôn nguôi với những người lính. Nhưng không kể những vật vô tri, tác giả còn sử dụng thẩm mỹ và nghệ thuật hoán dụ để nói lên nỗi nhớ của những người ở nhà, nỗi ngóng trông của người mẹ so với con, những người vợ so với chồng và những đôi trai gái yêu nhau … Bỏ lại nỗi nhớ, niềm thương, rời xa quê nhà những người lính chiến đấu trong khó khăn :
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vầng trán đầm mồ hôi
Áo anh rách nát vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Câu thơ chầm chậm vang lên nhưng lại đứt quãng, phái chăng sự khó khăn vất vả khó khăn vất vả thiếu thốn của những người lính đã làm cho nhịp thơ Chính Hữu sâu lắng hơn. Đất nước ta còn nghèo, những người lính còn thiếu thốn quân trang, quân dụng, phải đương đầu với sốt rét rừng, cái mát mẻ của màn đêm … Chỉ đôi mảnh quần vá, cái áo rách nát vai, người lính vẫn vững lòng theo kháng chiến, mặc dầu nụ cười ấy là nụ cười giá buốt, lặng câm. Tình đồng đội quả thật càng trong khó khăn lại càng tỏa sáng, nó thân thiện mà chân thực, không giả dối, cao xa … Tình cảm ấy lan tỏa trong lòng của tất cá những người lính. Tình chiến sỹ :
Là hớp nước uống chung, nắm cơm bẻ nửa ,
Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa ,
Chia khắp đồng đội một mẩu tin nhà ,
Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp
Chia nhau cuộc sống, chia nhau cái chết
( Nhớ – Hồng Nguyên )
Một nụ cười sáng sủa, một niềm tin tất thắng, một tình cảm chân thành đã được Chính Hữu cô lại chỉ với nụ cười – hình tượng của người lính khi chiến đấu, trong tự do cũng như khi kiến thiết xây dựng Tố quốc, một nụ cười ngạo nghễ yêu thương, một nụ cười sáng sủa thắng lợi …
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Nhịp thơ túc tắc 2/2/2 – 2/2/3 cô đọng tổng thể nét đẹp của những người lính. Đó cũng chính là vẻ đẹp ngời sáng trong khó khăn của người lính. Vượt lên trên tổng thể, tình đồng đội, chiến sỹ như được sưởi ấm bằng những trái tim người lính đầy nhiệt huyết, vẫn đứng canh giữ cho khung trời Nước Ta dù đêm đầy khuya, sương đã xuống, màn đêm cũng chìm vào quên lãng. Hình ảnh người lính bỗng trở nên đẹp hơn, thơ mộng hơn. Đứng cạnh bên nhau chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu. Xem vào cái chân thực của cả bài thơ, câu thơ sau cuối vẫn trở nên rất nên thơ :
Đầu súng trăng treo
Ánh trăng gần như gắn liền với người lính :
Chiến tranh ở rừng Trăng thành tri kỉ
( Ánh trăng – Nguyễn Duy )
Một hình ảnh nên thơ, lãng mạn nhưng cũng đậm chất chân thực, trữ tình. Một sự quyện hòa giữa khoảng trống, thời hạn, ánh trăng và người lính. Cái thực xen kẽ vào cái mộng, cái dũng khí chiến đấu xen kẽ vào tình yêu làm cho hình tượng người lính không những chân thực mà còn bùng cháy rực rỡ đến lạ kì. Chất lính hòa vào chất thơ, chất trữ tình hòa vào chất Cách mạng, chất thép hòa vào chất thi ca. Độ rung động và xao xuyến của cả bài thơ có lẽ rằng chỉ nhờ vào hình ảnh ánh trăng này. Tình chiến sỹ cũng thế, lan tỏa trong khoảng trống, xoa dịu nỗi nhớ, làm vơi đi cái giá lạnh của màn đêm. Nụ cười chiến sỹ như cất cao tiếng hát ngợi ca tình chiến sỹ. Thiêng liêng biết nhường nào, hình ảnh những người lính, những anh bộ đội cụ Hồ sát cạnh vai nhau kề vai sát cánh cùng chiến hào đấu tranh giành độc lập .
Quả thật, mỗi bài thơ là một xúc cảm thiêng liêng, là một tình yêu rộng lớn, trong cái lớn lao nhất của đời người. Gặp nhau trên cùng một con đường Cách mạng, tình đồng chí như được thắt chặt hơn bằng một sợi dây yêu thương vô hình.
Bài thơ Đồng chí với ngôn từ chân thực, hình ảnh lãng mạn, nụ cười ngạo nghễ của những chiến sỹ đã lay động biết bao trái tim con người. Tình chiến sỹ ấy có lẽ rằng sẽ sống mãi với quê nhà, với Tổ quốc, với thế hệ ngày hôm nay, ngày mai hay mãi mãi về sau .
Loigiaihay.com
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn






