Kiến Thức Cho Người lao Động Việt Nam > Nông Thôn > Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống hàng nghìn năm

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống hàng nghìn năm

Nói đến làng dệt tơ lụa đẹp và nổi tiếng tại Việt Nam, chúng ta không thể không nhắc đến cái tên làng lụa Vạn Phúc, Hà Đông với những đường thêu chỉ và mẫu hoa văn tinh tế.

Làng lụa Vạn Phúc Hà Đông là 1 trong những làng nghề dệt lụa nổi tiếng bậc nhất Việt Nam. Đây là làng nghề dệt lụa truyền thống đã được công nhận là kỷ lục “Làng nghề dệt lụa tơ tằm lâu đời nhất vẫn còn duy trì hoạt động đến ngày nay” do Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã trao tặng. Hơn nữa, làng lụa Hà Đông cũng là 1 điểm đến hấp dẫn cả du khách trong và ngoài nước.

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn năm

Làng lụa Hà Đông cũng là 1 điểm đến hấp dẫn cả du khách trong và ngoài nước

Làng lụa Vạn Phúc HĐ Hà Đông ở đâu ?

Làng dệt lụa Vạn Phúc còn có tên gọi khác là làng dệt lụa HĐ Hà Đông thuộc phường Vạn Phúc – HĐ Hà Đông – TP. Hà Nội. Vốn sống sót hơn 1000 năm, làng tơ lụa Vạn Phúc là 1 trong những làng dệt lụa đẹp nhất ở Nước Ta .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămCổng làng Vạn Phúc. Ảnh : Traveloka

Từ trung tâm Hà Nội, để đến thăm làng lụa Vạn Phúc bạn đi qua đường Nguyễn Trãi tới bưu điện Hà Đông rồi sau đó rẽ phải; hoặc bạn có thể đi theo tuyến đường Lê Văn Lương – Tố Hữu. Tuy quá trình đô thị hóa hiện nay đang diễn ra rất nhanh chóng, thế nhưng làng lụa Vạn Phúc Hà Đông vẫn giữ được vẻ đẹp cổ kính vốn có của nó.

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămChị chị em em rủ nhau mặc áo dài truyền thống cuội nguồn chụp ảnh check – in tại làng lụa Vạn Phúc. Ảnh : VTV

Làng lụa Vạn Phúc HĐ Hà Đông sinh ra từ khi nào ?

Làng lụa Vạn Phúc trước kia có tên gọi khác là Vạn Bảo. Do kị húy nhà Nguyễn nên làng đã được đổi tên thành Vạn Phúc. Năm 1931, lần đầu tiên lụa Vạn Phúc Hà Đông đã được quảng bá ra thị trường quốc tế tại hội chợ Marseille và đã được người Pháp đánh giá là 1 trong những dòng lụa tinh xảo, đẹp nhất của vùng Đông Dương. Đến năm 1958, tơ lụa Vạn Phúc đã được xuất sang những nước Đông Âu và cho đến nay lụa Hà Đông được ưa chuộng tại nhiều nước trên thế giới.

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămCác quầy bán hàng tại làng lụa HĐ Hà Đông lôi cuốn hành khách đến thăm. Ảnh : Phương Linh
Qua dòng thời hạn, lụa Vạn Phúc vẫn giữ được nét đẹp truyền thống lịch sử của nó. Và lúc bấy giờ, lụa Vạn Phúc đang đi đầu trong ngành dệt Nước Ta. Tơ lụa Vạn Phúc luôn được nhìn nhận là đẹp bền. Bởi hoa văn trên lụa phong phú, trang trí phù hợp, đường nét thanh thoát, giản đơn mang đến sự dứt khoát, phóng khoáng cho người xem .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămLàng lụa Vạn Phúc HĐ Hà Đông sinh ra từ khi nào ? Ảnh : Phương Linh

Quy trình sản xuất tơ lụa của làng nghề lụa Vạn Phúc
 

B1 : Trồng dâu nuôi tằm

Đây là công đoạn đầu tiên và cực kỳ quan trọng để chúng ta bắt đầu tạo ra những tấm lụa Vạn Phúc đẹp hoàn hảo. Về chất lượng của tơ sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình chăm nuôi tằm. Thế nên, nghề nuôi tằm vô cùng vất vả, phải theo dõi thường xuyên. Khi tằm lớn lên, người nuôi phải làm né để tằm nhả tơ, tạo kén. Khi tằm tạo kén thì nghệ nhân sẽ lựa chọn kén để chuẩn bị cho việc tiếp theo là lấy tơ.

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămKén tằm : Ảnh : Tơ Lụa Nước Ta

B2 : Lấy tơ

Sau khi tằm nhả tơ, đóng kén. Lúc này những nghệ nhân liên tục chọn những tổ kén già có chất lượng tốt để triển khai kéo kén hay còn gọi là kéo những sợi tơ từ kén ra khỏi con tằm. Trước đây, quy trình này sẽ làm thủ công bằng tay thì nay nó được làm từ máy móc .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămNghệ nhân lấy tơ. Ảnh : Tơ lụa Nước Ta
Xong quy trình kéo kén thì những sợi tơ dài sẽ được nghệ nhân chuốt thẳng rồi bước vào quy trình guồng tơ. Đây chính là quy trình làm thủ công bằng tay để tránh bị rối tơ khi cho vào guồng .

B3 : Chuẩn bị dệt lụa

Sau khi cho tơ vào guồng thì đầu sợi tơ sẽ được kéo ra những lõi nhỏ để thực thi mắc cửi và nối cửi để mạng lưới hệ thống những sợi tơ đưa vào máy dệt. Và lúc này, nghệ nhân phải túc trực 24/24 để phát hiện ra lỗi hoặc tiếp sợi tơ khi cần .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămVải lụa sau khi dệt xong. Ảnh : Tơ lụa Nước Ta

Những tấm lụa thô sau khi được dệt xong sẽ hiện rõ những hoa văn trên đó. Theo nghệ nhân làng lụa Vạn Phúc cho hay thì hoa văn này được đồ họa sẵn ở trên máy theo mẫu, hoặc theo đơn của khách. Và khi dệt ra sẽ ra luôn chứ không phải hoa văn thêu như mặt hàng nhái. Sau khoảng 2 đến 3 ngày dệt, thì ống lụa dài được khoảng 45 – 50m và sẽ được tháo dỡ và mang đi nhuộm.

 

B4 : Nhuộm vải

Trước khi nhuộm, lụa Vạn Phúc phải được mang đi nấu tẩy để tẩy bỏ những tạp chất. Để cho tấm lụa đẹp hơn thì quy trình nhuộm vô cùng quan trọng đặc biệt quan trọng là khâu pha chế thuốc nhuộm theo tỉ lệ hài hòa và hợp lý .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămNhuộm vải. Ảnh : Tơ lụa Nước Ta
Lụa nhuộm xong sẽ được đem đi giặt. Rồi sau đó sẽ được những nghệ nhân thực thi quy trình sấy lụa. Trước đây, nếu điều kiện kèm theo thời tiết thuận tiện, có nhiều khoảng trống thì lụa được nhuộm xong mang ra phơi dưới ánh nắng mặt trời. Lụa sấy xong sẽ cho lên màu theo đúng như lúc nhuộm, những cây lụa sau đó sẽ được tọa lạc hoặc giao cho những đại lý chuyên về tơ lụa .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămVải lụa sau khi nhuộm xong. Ảnh : Tơ lụa Nước Ta

Làng lụa Vạn Phúc ngày nay

Ngày nay, làng lụa Vạn Phúc đã biến tấu trở nên vô cùng đa dạng với nhiều mẫu mã, chủng loại khác nhau: mây bay, long phượng, đũi hoa, vân thọ đỉnh, tứ quế…Hình dạng hoa văn trên lụa đã được thể hiện dưới đôi tay điêu luyện và óc nhìn tinh tế, sáng tạo của người nghệ nhân lụa Vạn Phúc. Nhờ thế, những sản phẩm lụa mới phong phú, độc đáo và tính thẩm mỹ cao đến như vậy. Với những đặc tính nổi bật, thế nên, lụa Hà Đông luôn được chọn làm quà tặng cho người thân và bạn bè khi du khách về đây.

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămLụa HĐ Hà Đông luôn được chọn làm quà tặng khuyến mãi cho người thân trong gia đình và bè bạn. Ảnh : Phương Linh
Hiện nay, lụa Vạn Phúc HĐ Hà Đông có gần 800 hộ mái ấm gia đình làm nghề dệt lụa, chiếm gần 60 % trên tổng số hộ sinh sống tại nơi đây. Mỗi năm, làng tơ lụa Vạn Phúc HĐ Hà Đông đã sản xuất khoảng chừng 2,5 đến 3 triệu mét vuông vải, tương tự với 63 % lệch giá của hàng loạt làng nghề .

Làng lụa Vạn Phúc HĐ Hà Đông có gì đặc biệt quan trọng ?

Điều đặc biệt khi du khách đến khám phá làng lụa Vạn Phúc Hà Đông, chắc hẳn ai trong số chúng ta cũng bị mê hoặc bởi con đường ô Vạn Phúc đa sắc màu rực rỡ. Chính sự trang trí bắt mắt, độc đáo từ những chiếc ô nhiều màu sắc đã mang đến khung cảnh ấn tượng, giúp du khách tha hồ được check in những bức hình đẹp mắt khi đến nơi đây.

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămCon đường ô Vạn Phúc rực sắc màu. Ảnh : VTV
Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămCác bạn trẻ thi nhau check in. Ảnh : VTV

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămCon đường ô Vạn Phúc về đêm đẹp lộng lẫy. Ảnh : VTV
Bên cạnh con đường ô tỏa nắng rực rỡ sắc màu, làng lụa Vạn Phúc còn có 1 khu vực check-in cực ” hot ” đó là bức tường bích họa. Bức tường bích họa lớn đã được những cô giáo trường mần nin thiếu nhi Vạn Phúc tái hiện về làng nghề lụa Vạn Phúc ở khu vực TT mà nhiều bạn trẻ đến đây nhất định phải chụp hình làm kỷ niệm .

Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămĐiểm check in lôi cuốn giới trẻ tại làng lụa Vạn Phúc Thành Phố Hà Nội. Ảnh : VTV
Làng lụa Vạn Phúc và nét đẹp văn hóa truyền thống từ hàng nghìn nămCác em bé trường mần nin thiếu nhi cũng ghi lại hình ảnh dễ thương và đáng yêu bên bức tường bích họa. Ảnh : VTV

Khép lại chuyến hành trình khám phá làng nghề truyền thống Vạn Phúc, chắc chắn du khách sẽ có những trải nghiệm tuyệt vời về nghề làm tơ lụa Vạn Phúc cùng với nghệ nhân nơi đây. Nếu bạn yêu thích và muốn tìm hiểu nét đẹp văn hóa Hà Nội về nghề dệt tơ lụa thì làng lụa Vạn Phúc chính là điểm đến thú vị dành cho du khách đấy nhé.

Nguyễn Chiên (tổng hợp) – luhanhvietnam.com.vn

Ảnh: Internet

Bài viết liên quan
Bài Mới Nhất