LÀNG NGHỀ BÌNH ĐỊNH – Nét đẹp lâu đời trên đất kinh đô xưa – Du lịch Quy Nhơn

1. Làng nghề là gì ?

Cho đến nay vẫn chưa có khái niệm chính thống về “ làng nghề ” .
Làng nghề được hiểu là một nơi đông dân cư, quây quần hoạt động và sinh hoạt có tổ chức triển khai, kỷ luật và tập quán riêng – làng gồm những người sống chuyên nghề, thành một quần thể để cùng tăng trưởng nghề nghiệp, thuận tiện cho việc làm làm ăn và cùng nhau giữ gìn truyền thống dân tộc bản địa, sự độc lạ của làng nghề .
Đa số những làng nghề được hình thành từ hàng ngàn năm cùng với sự tăng trưởng của nền văn minh nông nghiệp lúa nước. Lúc đầu phần lớn người dân tranh thủ thời gian nông nhàn để chế tác, sản xuất những đồ vật, công cụ thiết yếu cho đời sống, hoạt động và sinh hoạt và lao động sản xuất, từ từ tăng trưởng lên thành nhu yếu trao đổi sản phẩm & hàng hóa qua lại và tạo thêm thu nhập ngoài nghề nông

2. Các tiêu chuẩn để được pháp luật là Làng nghề

Hiện nay có 3 tiêu chí để quy định đó có phải là làng nghề hay không

1 / Nghề đã Open tại địa phương từ 50 năm, tính đến thời gian được công nhận
2 / Nghề tạo ra những loại sản phẩm mang truyền thống văn hóa truyền thống dân tộc bản địa
3 / Nghề gắn với tên tuổi của một hay nhiều nghệ nhân hoặc tên tuổi của làng nghề
Sản phẩm của những làng nghề góp phần to lớn, độc lạ từ nhiều góc nhìn vào nền kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống, xã hội. Ngày nay, dù xã hội có tăng trưởng với công nghệ tiên tiến tân tiến bao nhiêu đi chăng nữa, thì giá trị truyền thống, sự phát minh sáng tạo của nghệ nhân không biến hóa cùng thời hạn .
Du lịch thăm quan, thưởng thức những làng nghề truyền thống đang giúp cho làng nghề hồi sinh và tăng trưởng. Các làng nghề cũng tạo nên sức mê hoặc, lôi cuốn hành khách với nét văn hóa truyền thống độc lạ và đời sống dân cư địa phương .
Làng nghề bộc lộ sự cần mẫn, phát minh sáng tạo của dân cư làng nghề, nơi cất giữ nét tinh hoa, thẩm mỹ và nghệ thuật, kỹ thuật sản xuất từ đời này sang đời khác. Du khách về thăm làng nghề truyền thống không chỉ chiêm ngưỡng và thưởng thức khoảng trống văn hóa truyền thống dân cư địa phương mà còn hoàn toàn có thể shopping những món đồ bằng tay thủ công mĩ nghệ, mẫu sản phẩm rực rỡ nơi dây
Làng nghề là tài nguyên tự nhiên, du lịch mang tính nhân văn truyền thừa qua nhiều đời

3. Làng nghề truyền thống Bình Định – Nét đẹp trên kinh đô xưa

Đến Bình Định, hành khách không chỉ được đắm mình vào khung cảnh vạn vật thiên nhiên xinh đẹp, mày mò nét đẹp văn hóa truyền thống ngàn năm của những di tích lịch sử Chămpa với những cụm tháp Chăm nổi tiếng, thẩm mỹ và nghệ thuật Tuồng, bài Chòi, chiêm ngưỡng và thưởng thức những tiết mục võ truyền thống độc lạ, mà còn có dịp ghé thăm và thưởng thức một đời sống dân dã, bình dị của những làng nghề truyền kiếp nổi tiếng với vô số loại sản phẩm độc lạ, giàu hàm lượng văn hóa truyền thống của miền đất Võ này .
Ngày nay, Du lịch Quy Nhơn – Bình Định hiện là một trong nhiều địa phương có nhiều làng nghề truyền thống với phong phú ngành nghề, bộc lộ cho sự mày mò, phát minh sáng tạo, đôi bàn tay cần mẫn cùng với khối óc mưu trí của người dân nơi đây .
Trên toàn tỉnh Bình Định hiện còn lưu giữ được 41 làng nghề truyền thống. Trong đó, có một số ít làng nghề có tính đặc trưng cao, là nét tiêu biển cho văn hóa truyền thống Bình Định. Và thường những làng nghề cũng tập trung chuyên sâu nhiều tại huyện An Nhơn và Hoài Nhơn giúp cho việc tăng trưởng du lịch An Nhơn và du lịch Hoài Nhơn Bình Định cũng dần trở thành một khu vực du lịch đầy mê hoặc, lôi cuốn hành khách .

4. Tổng hợp những làng nghề truyền thống tiêu biểu vượt trội tại Bình Định

Có lẽ khó có ở đâu mà kinh đô lại được bảo bọc bởi nhiều làng nghề dân dã như ở “ đất Vua ” An Nhơn, Bình Định. Trăm năm đã qua và rồi ngàn năm sẽ tới, những làng nghề vẫn lặng lẽ sống, hiền lành và cần mẫn như chính nhưng con người nơi đây. Những ngày cuối năm, trời hanh hao, khoảng trống bàng bạc, nắng không đủ vàng nhưng vẫn đủ lấp lánh lung linh những bờ tre, lối cỏ … Hãy về đất Vua thăm những làng nghề hàng trăm tuổi …

4.1. Làng nghề truyền thống Rượu Bàu Đá

Cách thành phố Quy Nhơn khoảng chừng 30 km về hướng tây-bắc, hành khách theo quốc lộ 1A đến xóm Bàu Đá, thôn Cù Lâm, xã Nhơn Lộc, thị xã An Nhơn là đến làng rượu Bàu Đá, một trong những đặc sản nổi tiếng của tỉnh Bình Định được tổ chức triển khai Kỷ lục Nước Ta công nhận nằm trong TOP 10 đặc sản nổi tiếng rượu nổi tiếng Nước Ta .

Ngoài yếu tố gia truyền trong việc chưng cất thì bàu nước trong vùng, nơi quy tụ những mạch nước ngầm chảy ra từ những ngọn núi xung quanh cũng là yếu tố đã làm nên nổi tiếng, mùi vị riêng của rượu Bàu Đá. Không chỉ vậy, sự nổi tiếng của rượu Bàu Đá còn nằm ở chiêu thức nấu rất bằng tay thủ công, ở cái nậm sành cổ đặc trưng cho văn hóa truyền thống người Việt, ở chỗ say nhưng không bị nhức đầu. Ngày nay, tiếng tăm của rượu Bàu Đá đã lan rộng cả nước, trở thành một món quà không hề thiếu so với mỗi hành khách khi đến thăm Bình Định .

4.2. Làng nón ngựa Phú Gia

Làng nón ngựa Phú Gia thuộc xã Cát Tường, huyện Phù Cát cách Quy Nhơn khoảng chừng 45 km về hướng bắc, với hơn 400 hộ tham gia sản xuất. Nghề làm nón ở Phú Gia đã có từ rất lâu và được lưu giữ cho đến tận giờ đây .
Nón ngựa Phú Gia nổi tiếng bởi đặc thù đẹp, bền, rẻ và có 2 loại : Nón ngựa và nón lá. Nón lá được sản xuất hàng loạt, quy trình tiến độ, kỹ thuật phần đông không khác với nón Huế, nón Quảng. Nón lá Phú Gia bền nhẹ nên làm ra bao nhiêu bán hết bấy nhiêu. Nón ngựa thị công phu hơn, và phần đông chỉ những thợ tay nghề cao ở Phú Gia mới làm được. Bây giờ loại nón này hầu hết bán cho những người muốn tìm lại nét xưa, ship hàng khách du lịch hoặc sản xuất theo hợp đồng của thương lái .

Đến với làng nón Phú Gia, hành khách sẽ được chiêm ngưỡng và thưởng thức sự khôn khéo của những cô thôn nữ, những chị, những mẹ cắm cúi bên khung lợp, cảm nhận sự thanh thản, duyên dáng mà có lẽ rằng không làng nón nào trên quốc gia này có được. Ngày nay, mỗi năm hàng trăm ngàn chiếc nón Phú Gia được đưa đi tiêu thụ trên khắp cả nước, tô đậm thêm đặc trưng của nên văn minh lúa nước, và cùng với tà áo dài làm ra vẻ đẹp êm ả dịu dàng của người phụ nữ Nước Ta .

4.3. Làng tiện gỗ mỹ nghệ Nhơn Hậu

Tiện gỗ mỹ nghệ là nghề truyền thống ở thôn Nhạn Tháp, xã Nhơn Hậu, cách Quy Nhơn khoảng chừng 30 km, về hướng tây-bắc. Các loại sản phẩm của làng nghề nổi tiếng không riêng gì bởi chất lượng, sự tinh xảo mà còn ở chỗ mang tính đặc trưng của văn hóa truyền thống Bình Định. Các loại sản phẩm lúc bấy giờ của làng nghề không chỉ được tiêu thụ mạnh trong vùng, những tỉnh lân cận mà còn được xuất khẩu sang 1 số ít nước khác như : Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản …
Đến với làng tiện mỹ nghệ Nhơn Hậu, hành khách sẽ được chiêm ngưỡng và thưởng thức những loại sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo làm từ những bàn tay tài hoa của những nghệ nhân làng nghề nơi đây, được trực tiếp hòa mình vào những hoạt động và sinh hoạt của làng nghề .

4.4. Làng rèn Tây Phương Danh

Nằm trên địa phận phường Đập Đá, thị xã An Nhơn, cách Quy Nhơn khoảng chừng 30 km, nghề rèn xuất hiện ở Tây Phương Danh phải có đến 300 năm. Thời này nông nghiệp tăng trưởng mạnh nên khắp nơi rất cần những loại nông cụ được làm bằng kim khí. Cụ tổ là ông Đào Giã Tượng mang nghề từ phương Bắc vào truyền thụ cho người dân địa phương để làm kế sinh nhai, vừa Giao hàng sản xuất. Rồi từ đó nghề rèn duy trì và ngày càng tăng trưởng .

Đến nay, Làng rèn Tây Phương Danh có đến hơn 300 hộ trong tổng số 436 hộ dân đang làm nghề rèn. Không chỉ tăng trưởng về số lượng mà cả về chất lượng loại sản phẩm của làng rèn cũng ngày được nâng cao và phong phú về chủng loại, nhưng nhiều nhất vẫn là những nông cụ ship hàng cho sản xuất nông nghiệp. Một số lò rèn trong làng còn nhận cả hợp đồng sản xuất đinh ốc dùng để đóng tàu biển. Hiện nay, mẫu sản phẩm của làng rèn Tây Phương Danh đã xuất hiện khắp nơi trong cả nước, nhất là vùng đất Tây Nguyên. Cũng từ nghề này, người dân làng rèn đã có đời sống không thay đổi, không ít hộ dân đã trở nên phong phú .

Hàng năm, để nhớ ơn người khai sinh ra nghề rèn, người dân Tây Phương Danh đã tổ chức triển khai tiệc tùng làng rèn vào ngày 12 tháng 12 Âm lịch. Lễ hội này không những quy tụ những hộ đang làm nghề tại địa phương mà còn hấp dẫn cả những người ngoài tỉnh. Ngoài ra liên hoan còn lôi cuốn sự tham gia của những nghề có tương quan đến nghề rèn như nghề sắt. Có nhiều hộ đã mang nghề truyền thống của làng mình đi lập nghiệp phương xa và cũng không bỏ lỡ dịp này, sắp xếp về quê để kịp trẩy hội cùng bà con

4.5. Làng nghề đúc đồng Bằng Châu

Nghề đúc đồng Bằng Châu ở Đập Đá ( An Nhơn, Bình Định ) là một trong những làng nghề truyền thống có từ truyền kiếp. Làng nghề có nhiều điểm tương đương như những làng đúc đồng truyền thống trong cả nước về cách làm khuôn, nấu đồng, pha chế .
Trước kia ở làng đúc Bằng Châu, những nhà làm nghề đúc đồng thường tập hợp lại thành từng vùng, cụm và mẫu sản phẩm gồm những loại như : mâm, nồi, chảo, đèn thờ … Cùng với thời hạn, nghề đúc đồng ở Bằng Châu không những không bị mai một, mà còn được tạo điều kiện kèm theo tăng trưởng. Sản phẩm làm ra ngày một tinh xảo, mang tính mỹ thuật cao ; mẫu mã cũng phong phú hơn như những loại đèn thờ, nồi, bung, mâm, hộp đựng trầu, khay, chiêng cồng … và những loại đồ vật trang trí. Bà con trong làng vừa giữ được nét độc lạ riêng của một làng nghề truyền thống, vừa biến nghề truyền thống trở thành nguồn sinh lợi chính đáng, góp thêm phần nâng cao đời sống kinh tế tài chính và văn hóa truyền thống của địa phương .

4.6. Làng gốm Vân Sơn

Làng gốm Vân Sơn nằm về phía đông dưới chân núi Long Cốt thuộc xã Nhơn Hậu, thị xã An Nhơn cách Quy Nhơn khoảng chừng 30 km về hướng tây-bắc. Nghề làm gốm ở đây xuất phát từ làng gốm Nhạn Tháp kề bên và có cách đây tối thiểu cũng 300 năm .
Hiện nay ở Vân Sơn, những mái ấm gia đình làm nghề gốm tập trung chuyên sâu ở xóm Trong và xóm Mới. Đất làm gốm là đất sét trắng ngà không lẫn sạn mà chỉ vùng này mới có đủ loại : chum, vò, am, chậu, thạp, bộng giếng, ấm, nồi … to nhỏ khác nhau. Lại có cả đồ chơi trẻ nhỏ bé xíu như : heo đất, bếp lò, nồi, ấm cho những bé chơi đồ hàng. Nhưng làm nhiều, cháy khách hơn cả là những loại chậu hoa cảnh và bếp lò than .

4.7. Làng nghề dệt chiếu cói Hoài Châu Bắc

Nghề dệt chiếu cói vốn là nghề truyền thống đã có từ rất truyền kiếp ở Hoài Châu Bắc, huyện Hoài Nhơn và 1 số ít địa phương khách ở Bình Định. Chiếu dệt có rất nhiều loại : chiếu khổ rộng, khổ hẹp, chiếu trơn và chiếu hoa .
Chiếu trơn làm tương đối đơn thuần bởi chiếu được dệt từ cói trắng không nhuộm màu. Dệt chiếu hoa công phu hơn nhiều. Chiếu hoa ở Bình Định không phải dệt chiếu trắng xong mới dùng khuôn in hoa lên trên nền như một số ít vùng khác mà phải chọn sợi cói về nhuộm phẩm, sắc tố tùy theo từng chủ. Màu đỏ, màu xanh, màu lục, màu vàng. Phẩm nấu lên và nhúng sợi cói vào, nhúng từng nạm một và đem phơi. Những sợi cói màu sau khi phơi khô, được đem dệt thành chiếu hoa. Thường trên một chiếu hoa, ở giữa có chữ thọ, chữ song hỷ, hoặc chữ trăm năm niềm hạnh phúc, … Còn ở bốn góc thì là tứ linh hoặc bốn hoa văn lớn, bốn góc xung quanh có hoa văn trang trí nhiều kiểu, nẹp ngoài hai đường kẻ hoặc đỏ hoặc xanh, trông rất nhã nhặn hòa giải .

Trong những năm gần đây, nhằm mục đích nâng cao giá trị của cây cói cũng như xử lý được nhiều việc làm hơn, bên cạnh nghệ dệt cói, người dân Bình Định còn sản xuất những mẫu sản phẩm bằng tay thủ công mỹ nghệ từ cói như : Mũ, túi xách, đệm chà chân …

4.8. Chế biến thảm xơ dừa Tam Quan

Nói về cây dừa Bình Định, là người ta nghĩ ngay về xứ dừa Tam Quan, nơi mà câu ca dao không biết từ bao giờ vẫn còn vang vọng:

“ Công đâu công uổng công thừa
Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan ”
Theo đó, ngành nghề chế biến những loại sản phẩm từ dừa Tam Quan ở Hoài Nhơn cũng được hình thành, điển hình nổi bật chất là mẫu sản phẩm thảm xơ dừa. Các loại sản phẩm xơ dừa của Tam Quan với nguồn gốc vạn vật thiên nhiên, thân thiện với thiên nhiên và môi trường, mẫu mã đẹp, phong phú và đa dạng, có độ bền cao đã xuất hiện khắp nơi trên cả nước và xuất khẩu sang 1 số ít nước khác trên quốc tế. Hiện nay, nhằm mục đích tăng giá trị cho những loại sản phẩm từ dừa, ngoài thảm xơ dừa, những cơ sở sản xuất một số ít loại sản phẩm bằng tay thủ công mỹ nghệ từ dừa như : con cá heo, con ba ba, hộp đựng trà từ miễn dừa ; giá để bình rượu từ thân dừa ; giỏ xách tay, lẵng hoa từ cọng lá dừa …

4.9. Làng bánh tráng Trường Cửu

Làng nghề bánh tráng ở Bình Định có khá thông dụng, nhưng nổi tiếng nhất thuộc về làng Trường Cửu, Nhơn Lộc. Bánh tráng Trường Cửu nổi tiếng thơm ngon nhất vùng. Bánh tuy không trắng, không mỏng mảnh nhưng rất thơm ngon vàng tùy vào loại mè người ta bỏ vào bánh. Ấy thế mà lại tạo nên mùi vị rất thơm ngon, độc lạ .

Làng nghề bánh tráng Trường Cửu đã Open từ hàng trăm năm về trước, trước kia chỉ có vài chục hộ làm việc làm này. Nhưng thời nay khi “ tiếng lành đồn xa ”, bánh tráng đã thành món ăn thông dụng ở vùng này thi người làm cũng làm bánh tráng nhiều hơn. Cho đến nay đã có khoảng chừng 200 hộ làm bánh chuyên nghiệp .

4.10. Làng nghề Bún An Thái

Làng nghề truyền thống bún khô – bánh tráng An Thái nằm ở phía bắc thôn An Thái, xã Nhơn Phúc. An Thái là thủ phủ của huyện Tuy Viễn xưa, người Minh Hương cư ngụ và kinh doanh thương mại sản xuất – thương mại đông đúc. Vị thế địa lý thuận tiện nằm dọc trên hữu ngạn sông Côn, nên ghe bầu từ cửa Thị Nại, cảng nước Mặn, và cảng Gò Bồi lên mua và bán sinh động. Đây là một vùng thị tứ sầm uất, nơi TT mua và bán trao đổi sản phẩm & hàng hóa từ Bình Khê ( nay là huyện Tây Sơn ) xuống và từ những tỉnh khác qua đầm Thị Nại lên .
Phía bắc An Thái bên tả ngạn Sông Côn là những làng nghề gốm cổ như làng gốm Cây Me, làng gốm … nên ghe thuyền đoạn sông Côn này đông vui, kẻ trên bến người dưới thuyền mua mua và bán bán hàng nông sản, thủy hải sản và hàng thủ công bằng tay .
Bún Song Thằn là đặc sản nổi tiếng độc lạ của làng nghề An Thái, 5 kg đậu xanh hạt được xay và chắc lọc nước nhiều lần cho ra 1,2 kg bột đậu xanh tinh chất trắng tinh, rồi 1,2 kg bột đậu xanh đem nhồi rê làm thành 1 kg bún Song Thằn khô. Chất lượng bún rất ngon, dinh dưỡng cao, nhưng vì thời giá đậu xanh quá cao nên giá bún Song Thằn lúc bấy giờ cao ngất ngưỡng : 180.000 đ / 1 kg

4.11. Cơ sở sản xuất tôm tre An Nhơn

Từ ngàn xưa tre đã trở nên quen thuộc với mỗi người dân, là hình tượng của văn hóa truyền thống làng xã Nước Ta. Rất nhiều mẫu sản phẩm hoạt động và sinh hoạt hằng ngày của dân cư Nước Ta đã được làm từ cây tre. Không chỉ vậy, thời nay, qua bàn tay khôn khéo của những thợ thủ công tại phường Bình Định ( An Nhơn ), tre đã trở thành những mẫu sản phẩm thủ công bằng tay mỹ nghệ tinh xảo, có giá trị kinh tế tài chính cao, đặc biệt quan trọng là loại sản phẩm con tôm làm bằng tre rất được hành khách ưa thích .

4.12. Làng dệt thổ cẩm Hà Ri

Cách Quy Nhơn khoảng chừng 80 km, Hà Ri là nơi tập trung chuyên sâu nhiều đồng bào dân tộc bản địa BaNa nhất Bình Định nên vẫn còn lưu giữ được những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của dân tộc bản địa mình, đặc biệt quan trọng là nghề dệt thổ cẩm. Khi rỗi việc hoặc những lúc nông nhàn, chị em phụ nữ lại miệt mài bên khung cửi để dệt ra những tấm vải thổ cẩm đẹp nhất cho mình và cho mái ấm gia đình .
Bất cứ một cô gái nào từ 12 – 13 tuổi ở Hà Ri đều được ba mẹ chỉ cho cách dệt vải và đến trước khi lấy chồng, cô gái phải tự dệt cho mình một bộ y phục thật đẹp để ra đời mọi người. Và vào ngày liên hoan truyền thống của dân làng, cô gái nào có bộ váy áo đẹp sặc sỡ thì được nhìn nhận là người cần mẫn, giỏi giang ; nếu là con gái chưa chồng thì được trai làng chú ý đến .

Ngày nay, ngoài những mẫu sản phẩm ship hàng cho mái ấm gia đình, những cô gái BaNa ở Hà Ri còn dệt ra những mẫu sản phẩm thủ công bằng tay như : túi xách, ví, khăn quàng cổ, khăn trải bàn, …

4.13. Làng nghề nón lá Gò Găng

Gọi là nón lá Gò Găng, bởi nón được bán sỉ ở chợ nón Gò Găng ( P. Nhơn Thành, thị xã An Nhơn ). Chiếc nón Gò Găng giờ đây là sự phối hợp hài hòa giữa nón bài thơ xứ Huế và nón ngựa thời xưa. Nó tiết kiệm ngân sách và chi phí được nguyên vật liệu, giảm tính cầu kỳ thái quá, hợp với dân lao động một nắng hai sương .
Nếu hành khách có dịp đi ngang An Nhơn đất Bình Định, đừng quên dành thời hạn ghé thăm làng nghề làm nón truyền thống độc lạ này để cảm nhận thêm về một nét đẹp văn hóa truyền thống của mảnh đất đầy nắng gió nhưng sâu đậm nghĩa tình .
Chợ nón đêm chính là loại sản phẩm rất đặc trưng tại nơi này .

Hãy đến với làng nghề truyền thống Bình Định để trải nghiệm nét văn hóa đặc trưng của người dân nơi đây.

Lịch trình Tour Làng nghề truyền thống Bình Định bạn hoàn toàn có thể tìm hiểu thêm tại đây : Tour Làng nghề Bình Định
Xem thêm : Các Tour du lịch Quy Nhơn 1 ngày tại Quy Nhơn Tourist

(Quy Nhơn Tourist tổng hợp)

Nguồn: TTXT Bình Định

Hãy Gọi Ngay 0979 53 59 59 (Hotline) để được Tư Vấn Trực Tiếp và nhận được NHIỀU CHƯƠNG TRÌNH ƯU ĐÃI chỉ có ở Quy Nhơn Tourist.

5

/

5
(
5
votes
)

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn