Báo động đỏ tình trạng ô nhiễm môi trường làng nghề

Cả nước có khoảng chừng 5.400 làng nghề, trong đó có khoảng chừng 2 nghìn làng nghề truyền thống lịch sử đã được công nhận. Khu vực làng nghề đóng vai trò quan trọng trong xử lý việc làm khu vực nông thôn, lưu giữ những nét văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn … Song do đang tăng trưởng theo hình thức tự phát nên thực trạng ô nhiễm thiên nhiên và môi trường luôn hiện hữu .

46% số làng nghề trong diện điều tra có môi trường bị ô nhiễm nặng

Không thể phủ nhận 1.350 làng nghề và làng có nghề trên địa phận TP. TP.HN đã sống sót và tăng trưởng hàng trăm năm, mang lại nhiều giá trị kinh tế tài chính, tạo công ăn việc làm cho hàng vạn lao động nông thôn, thế nhưng, có một nghịch lý khi càng nhiều làng nghề tăng trưởng, kéo theo đó là thực trạng ô nhiễm môi trường tự nhiên ngày một ngày càng tăng .
Những làng nghề tái chế tình trạng ô nhiễm diễn ra nghiêm trọng.

Những làng nghề tái chế tình trạng ô nhiễm diễn ra nghiêm trọng.

Trong khi đó, mặc dù các cơ quan chức năng đã vào cuộc để tìm cách xử lý nhưng cho đến nay vẫn gặp nhiều khó khăn, khiến dư luận vô cùng quan ngại. Thực tế, hầu hết các làng nghề truyền thống hiện nay đã và đang chịu những ảnh hưởng về môi trường như khói bụi, tiếng ồn… đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước, khi không có khu xử lý nước thải tập trung, các cơ sở sản xuất đều mang tính chất tự phát không có biện pháp bảo vệ môi trường.

Trong đó, nhiều làng nghề đã trở thành nỗi ám ảnh khi vào vụ sản xuất như tại những xã Minh Khai, Cát Quế, Dương Liễu, huyện Hoài Đức, nước thải từ những hộ sản xuất miến dong, sắn dây khiến cho nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng và sức khỏe thể chất của người dân luôn đứng trước nhiều rủi ro tiềm ẩn rình rập đe dọa. Hay như làng nghề mộc xã Liên Trung, Liên Hà, huyện Đan Phượng, bụi bặm bụi bờ luôn trở thành căn bệnh nan y, khó hoàn toàn có thể giải quyết và xử lý .
Không chỉ ở TP. Hà Nội mà thực trạng ô nhiễm môi trường tự nhiên làng nghề lúc bấy giờ đang ở mức báo động, tác động ảnh hưởng đến thiên nhiên và môi trường và đời sống con người. Theo Thương Hội làng nghề Nước Ta, 46 % số làng nghề trong diện tìm hiểu có thiên nhiên và môi trường bị ô nhiễm nặng, 27 % làng nghề ô nhiễm vừa. Trong đó, hàm lượng những chất ô nhiễm theo những chỉ số COD, BOD5 hay tổng số vi trùng coliform trong nước thải làng nghề đều vượt tiêu chuẩn được cho phép hàng chục lần, một số ít nơi lên đến hàng nghìn lần .

Ngoài ra, hầu hết các làng nghề đều có hàm lượng bụi vượt tiêu chuẩn cho phép, nồng độ khí SO2 tại các làng nghề cao hơn nhiều lần so với tiêu chuẩn. Tình trạng ô nhiễm môi trường tập trung vào các loại hình làng nghề đặc trưng như chế biến lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, dệt nhuộm, tái chế giấy, tái chế nhựa, tái chế kim loại, thủ công mỹ nghệ…

Ô nhiễm môi trường ở làng nghề do ý thức người dân còn thấp

Theo những chuyên viên, một trong những nguyên do dẫn đến tình hình ô nhiễm môi trường tự nhiên làng nghề nhức nhối như lúc bấy giờ, xuất phát từ chính sách quản trị chồng chéo, từ cấp xã, huyện đến những sở, ngành. Vòng tuần hoàn ô nhiễm xuất phát từ người dân thiếu ý thức, cấp xã thiếu cán bộ đảm nhiệm đến cơ quan quản trị chuyên ngành về môi trường tự nhiên và cơ quan quản trị làng nghề chưa có tiếng nói chung .

Cơ quan quản lý môi trường vẫn chỉ dừng lại ở mức độ tuyên truyền, phổ biến (chưa tiến hành kiểm tra quyết liệt, xử lý triệt để). Đó là chưa kể đến thiếu sự đồng thuận, chung sức của các cơ quan quản lý Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và quản lý làng nghề.

Theo GS, tiến sỹ, Đặng Kim Chi, Phó quản trị Hội vạn vật thiên nhiên Nước Ta, nguyên do gây ô nhiễm tại những làng nghề là do hoạt động giải trí sản xuất tại nhiều làng nghề còn ở quy mô nhỏ, manh mún, gây khó khăn vất vả cho việc sắp xếp giải quyết và xử lý chất thải. Bên cạnh đó, người dân làm nghề cũng chưa tự giác triển khai những lao lý của pháp lý trong những khâu thu gom, giải quyết và xử lý, quản trị chất thải, bảo vệ thiên nhiên và môi trường tại những làng nghề …
Phần lớn chỉ chăm sóc đến doanh thu trước mắt, không lường hết tai hại lâu dài hơn của ô nhiễm môi trường tự nhiên. Nhiều làng nghề vẫn đang chiếm hữu tiến trình sản xuất thô sơ, sử dụng nhiều lao động trình độ thấp. Một số địa phương vẫn coi trọng kinh tế tài chính, coi nhẹ thiên nhiên và môi trường, vai trò bảo vệ thiên nhiên và môi trường làng nghề còn khá mờ nhạt .
“ Mỗi làng nghề cần có giải pháp bảo vệ môi trường tự nhiên do xã thiết kế xây dựng, trình huyện phê duyệt để tổ chức triển khai thực thi. UBND huyện chịu nghĩa vụ và trách nhiệm phân chia kinh phí đầu tư và chỉ huy việc triển khai giải pháp bảo vệ môi trường tự nhiên này. Các tỉnh / thành phố có nghĩa vụ và trách nhiệm xác lập những làng nghề bị ô nhiễm và góp vốn đầu tư hạ tầng bảo vệ thiên nhiên và môi trường, giải quyết và xử lý ô nhiễm cho làng nghề … ”, bà Nguyễn Hoàng Ánh, Phó trưởng Cục Kiểm soát ô nhiễm ( Tổng Cục môi trường tự nhiên – Bộ Tài nguyên và Môi trường ) san sẻ.