Làm công ăn lương đóng thuế cao nhất

Tiền lương càng cao, đóng càng nhiều

Đầu năm nay, việc một cô gái ở TP.HN tự kê khai có thu nhập 330 tỉ đồng trong một năm và nộp thuế thu nhập cá thể ( TNCN ) 23,4 tỉ đồng cũng như một cá thể khác tại Q.Cầu Giấy ( TP.HN ) có thu nhập 260 tỉ đồng, nộp thuế TNCN 18,1 tỉ đồng gây rối loạn dư luận không chỉ vì thu nhập khủng, mà còn vì mức thuế phải đóng .
Tính ra, những cá thể này đóng thuế 7 % trong khi người làm công ăn lương nếu có thu nhập trên 80 triệu đồng, mức thuế TNCN phải đóng là 35 %. Nhiều cá thể lẫn chuyên viên cho rằng chênh lệch về biểu thuế TNCN nói trên là chưa hài hòa và hợp lý, không bình đẳng .
Mới đây, Bộ Tài chính đã có văn bản vấn đáp những vướng mắc xoay quanh yếu tố này. Bộ cho biết pháp luật, có 10 khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế TNCN với những mức thuế suất và cách tính thuế khác nhau. Trong đó, duy nhất thu nhập từ tiền lương tiền công vận dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần với những mức thuế từ 5 – 35 %, còn những khoản thu nhập khác vận dụng theo thuế suất toàn phần .

Đối với hoạt động kinh doanh áp dụng theo biểu thuế toàn phần chi tiết theo từng lĩnh vực ngành nghề, trong đó ngành nghề kinh doanh cung cấp dịch vụ (bao gồm cả cung cấp dịch vụ nội dung thông tin số) chịu thuế suất thuế giá trị gia tăng 5%, thuế TNCN 2% và tổng cộng hai loại thuế này là 7%.

Bộ Tài chính nhấn mạnh vấn đề : Nếu so sánh mức thuế của cá thể kinh doanh thương mại là 7 % với mức thuế bậc cao nhất của cá thể có thu nhập từ tiền lương, tiền công 35 % là không tương thích, do tại khoảng chừng 90 % cá thể có thu nhập từ tiền lương tiền công chỉ ở mức bậc 1 và bậc 2 ( 5 – 10 % ). Ngoài ra, mức thuế suất toàn phần so với hoạt động giải trí kinh doanh thương mại của cá thể cần phải tương đương với mức thuế suất của doanh nghiệp có cùng mô hình kinh doanh thương mại là tương thích, không hề so sánh với thu nhập từ tiền lương, tiền công để vận dụng biểu lũy tiến. Quy định này cũng tương thích với thông lệ quốc tế về thuế TNCN.
Thế nhưng, nhiều quan điểm vẫn chưa ưng ý với lý giải của Bộ Tài chính. Bởi chưa cần so sánh với biểu thuế cao nhất lên đến 35 % thì với nhiều người, tỷ suất đóng thuế TNCN cũng cao hơn nhiều cá thể kinh doanh thương mại .
Chị Ngọc An ( ngụ Q. 3, TP Hồ Chí Minh ) cho hay thu nhập của chị chỉ có duy nhất tại công ty đang thao tác nên không sót một đồng nào. Năm 2020, tổng thu nhập của chị hơn 760 triệu đồng và tổng thuế TNCN của chị được thông tin là hơn 90 triệu đồng sau khi đã khấu trừ gia cảnh cho bản thân chị và 2 người phụ thuộc vào. Như vậy tỷ suất đóng thuế TNCN ( thuế suất hiệu dụng ) của chị Ngọc Anh trên tổng thu nhập trong năm 2020 là hơn 11,8 % .
Tương tự, một giáo viên tại TP.Hồ Chí Minh có tổng thu nhập đạt hơn 890 triệu đồng, kê khai có 4 người nhờ vào gồm 2 con và cha mẹ nên số thuế TNCN phải đóng trong cả năm là 73,6 triệu đồng, tương tự tỷ suất 8,25 % trên tổng thu nhập … Như vậy với nhiều người làm công ăn lương như hai trường hợp nêu trên thì tỷ suất thuế TNCN phải đóng đều cao hơn tỷ suất 7 % vận dụng cho cá thể kinh doanh thương mại .
Đó là chưa kể trường hợp như người có thu nhập từ tiền lương, tiền công càng nhiều thì biểu thuế TNCN lũy tiến càng cao và số tiền phải nộp càng lớn. Ví dụ nếu một cá thể có thu nhập từ tiền công, tiền lương tổng số lên 330 tỉ đồng như trường hợp của cô gái ở TP. Hà Nội như trên thì người này sẽ đóng theo thuế suất cao nhất 35 %, tương tự số thuế lên đến 114,5 tỉ đồng, gấp gần 5 lần số tiền của cô gái đã nộp .

Bậc thuế lũy tiến quá cao

Theo tiến sỹ Lê Đạt Chí, Phó trưởng khoa Tài chính ( Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh ), những người làm công ăn lương nếu có thu nhập 1 tỉ đồng trong một năm sẽ phải chịu mức thuế 35 %, trong khi cá thể kinh doanh thương mại có thu nhập tựa như chỉ phải chịu thuế suất 7 %. Vì vậy, nhiều cá thể sẽ có tâm ý so sánh và cho rằng chưa bình đẳng là điều dễ hiểu .
Hơn nữa, việc vận dụng bậc thuế lũy tiến lên đến 35 % là quá cao, khiến những người đi làm không còn động lực để ngày càng tăng thu nhập và nhiều người còn tìm nhiều cách để né thuế. Ví dụ, nhiều cá thể ở những cấp quản trị sẽ thỏa thuận hợp tác với công ty để chuyển sang hình thức nhận CP thưởng thay vì nhận tiền mặt. Bởi họ đóng thuế TNCN so với CP thưởng chỉ 5 % thay vì nếu tính theo tiền mặt cộng dồn với tiền lương thì họ sẽ đóng ở mức cao nhất lên đến 35 % .
tiến sỹ Lê Đạt Chí cho rằng Bộ Tài chính cần xem xét và trình nhà nước chỉnh sửa biểu thuế lũy tiến vận dụng cho cá thể có thu nhập từ tiền công, tiền lương theo hướng giãn những mức thuế suất, đồng thời giảm bậc thuế cao nhất .
Đồng quan điểm, luật sư Trần Xoa, chuyên viên tư vấn thuế, nhận định và đánh giá người có thu nhập từ tiền lương thì tăng 1 đồng cũng được ghi nhận đủ. Trong khi đó, với những cá thể kinh doanh thương mại thì đa phần là tự kê khai nên trong thực tiễn số tiền thu nhập hoàn toàn có thể cao hơn nhiều. Hiện nay, biểu thuế TNCN với người làm công ăn lương lên 7 bậc là quá nhiều và quá cao .
Ông ý kiến đề nghị nhà nước cần sớm xem xét, thu gọn lại chỉ còn 4 bậc là 5 %, 10 %, 20 % và 30 %. Đồng thời, nên nâng mức khởi điểm chiết trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế lên 20 triệu đồng. Bởi năm 2009, mức khởi điểm khấu trừ gia cảnh là 4 triệu đồng và chỉ 4 năm sau, đến 2013 mức này đã được nâng lên 9 triệu đồng, tương ứng tăng 125 %. Thế nhưng mức khởi điểm này đến tháng 7.2020 chỉ được kiểm soát và điều chỉnh lên 11 triệu đồng là vì trượt giá .

Như vậy, đã gần 8 năm mà mức khởi điểm khấu trừ gia cảnh cho người nộp thuế TNCN hầu như chưa được điều chỉnh là không hợp lý, chưa phù hợp với biến động của kinh tế xã hội trong nước.

Theo Bộ Tài chính, khoảng chừng 90 % cá thể có thu nhập từ tiền lương, tiền công chỉ nộp thuế ở mức bậc 1 và bậc 2 ( 5 – 10 % ) nhưng như vậy số 10 % còn lại nộp thuế ở bậc cao hơn vẫn cảm thấy bất công, không bình đẳng. Họ sẽ tìm nhiều cách để lách thuế, giảm bớt số thuế phải nộp. Chính sách thuế cần phải tạo ra sự bình đẳng cho tổng thể mọi cá thể nộp thuế. Vì vậy nên cần sớm xem xét giảm, giãn bậc thuế lũy tiến đang vận dụng lúc bấy giờ để khuyến khích, tạo động lực cho người dân tuân thủ đúng pháp lý trong việc nộp thuế .

LS Trần Xoa