Khi Saigon Co.op “liên minh” để lách luật – Bài 1: Thực hư chuyện góp vốn theo mô hình Hợp tác xã tại Saigon Coop

Khi Saigon Co. op “ liên minh ” để lách luật – Bài 1 : Thực hư chuyện góp vốn theo quy mô Hợp tác xã tại Saigon CoopCác cơ quan thành tra những quận, huyện của Thành Phố Hồ Chí Minh đã công bố Kết luận về việc chấp hành pháp lý của những hợp tác xã thành viên Saigon Co. op .

Nhiều hành vi “liên minh” đã được các cơ quan thanh tra TP.HCM đưa ra liên quan tới việc góp vốn của các hợp tác xã thành viên thuộc Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) và Saigon Co.op.

Hệ thống siêu thị Co.opmart thuộc quản lý của Saigon Co.op
Hệ thống siêu thị Co.opmart thuộc quản lý của Saigon Co.op.

“Biến” người lạ thành người nhà

Sau khi cơ quan thanh tra phát hiện sai phạm ở Saigon Co. op và có Kết luận vào tháng 7/2020, cuối năm 2020, Công an TP.Hồ Chí Minh đã khởi tố, bắt tạm giam ông Diệp Dũng, nguyên quản trị HĐQT Saigon Co. op về hành vi “ lạm quyền trong khi thi hành công vụ ” .
Sau đó, từ tháng 3 tới tháng 4/2021, quản trị Ủy Ban Nhân Dân những quận, huyện của TP Hồ Chí Minh hàng loạt phát hành quyết định hành động thanh tra việc chấp hành pháp lý của 19/26 HTX thành viên của Saigon Co. op .
Theo Kết luận thanh tra được cơ quan thanh tra những quận / huyện công bố mới gần đây, những HTX này có nhiều sai phạm. Trong đó, đứng vị trí số 1 về sai phạm là HTX Bến Nghé với số tiền góp vốn vào Saigon Co. op lên tới hơn 280 tỷ đồng .
Theo công bố Tóm lại thanh tra của Ủy Ban Nhân Dân quận 1, năm 2019 và 2020, HTX Bến Nghé có 21 thành viên, tăng 7 thành viên so với năm 2018, gồm : ông Nguyễn Vũ Toàn, ông Nguyễn Văn Mẫn, bà Nguyễn Thị Thu, bà Nguyễn Thị Thu Trang, bà Lại Thị Loan, bà Huỳnh Thị Duy và bà Trần Kim Hồng Đào .
Với trường hợp ông Nguyễn Vũ Toàn, HTX Bến Nghé không phân phối được hồ sơ họp Hội đồng Quản trị và Đại hội thành viên về việc kết nạp thành viên mới so với ông này .
Mặt khác, theo xác nhận của ông Nguyễn Trọng Toàn, quản trị Hội đồng Quản trị, kiêm Giám đốc HTX Bến Nghé, thì ông Nguyễn Vũ Toàn là Phó tổng giám đốc Saigon Co. op, “ là người của Saigon Co. op cử tham gia tại HTX Bến Nghé để tương hỗ về mặt hàng hóa, do ông Toàn đảm nhiệm mảng kinh doanh thương mại tại Saigon Co. op ; không phải là lao động trực tiếp tại HTX Bến Nghé … ” .
Chưa hết, cơ quan thanh tra cho hay, qua xác định, 3/6 thành viên còn lại tại thời gian kết nạp đã là người lao động của doanh nghiệp khác ; cả 6 thành viên đều chưa từng lao động thực tiễn tại HTX Bến Nghé .
Với thực tiễn này, Ủy Ban Nhân Dân quận 1 Kết luận, HTX Bến Nghé không tổ chức triển khai họp Hội đồng Quản trị, nhưng đã thực thi việc kết nạp thành viên là vi phạm lao lý về quyền hạn và trách nhiệm của Hội đồng Quản trị tại khoản 7, Điều 36, Luật HTX ( năm 2012 ) và Điều 7, Điều lệ HTX ( năm năm nay ). Đồng thời, việc kết nạp 6 thành viên mới nêu trên vào HTX Bến Nghé là “ có tín hiệu không thông thường ” .
Việc kết nạp thành viên này cũng được “ vận dụng ” ở HTX Thương mại phường 8 và HTX Thương mại Đô Thành ( quận 3 ) .
Theo Kết luận thanh tra của Ủy Ban Nhân Dân quận 3, ông Phan Hòa Tý, quản trị Hội đồng Quản trị, Giám đốc HTX Thương mại phường 8 đã xác nhận : 4 thành viên Hồ Thị Thanh Tuyền, Trần Văn Huy, Lang Thị Thúy, Trần Hồng Thái không được xác định rõ ràng, mà chỉ trải qua trình làng. Số tiền góp vốn vào HTX của những thành viên này do ông Huỳnh Văn Dũng và ông Nguyễn Văn Sang đứng ra nộp. Các thành viên có ký hợp đồng với HTX, nhưng trong thực tiễn không thao tác, không nhận lương và không góp phần cho HTX, mức độ sử dụng mẫu sản phẩm dịch vụ của thành viên so với HTX bằng 0 .
Tại HTX Thương mại Đô Thành, việc thực thi kết nạp 6 thành viên mới cũng không được xác định rõ ràng, mà chỉ trải qua ra mắt. Sáu thành viên có ký hợp đồng với HTX, nhưng trong thực tiễn không thao tác, không nhận lương và không góp phần cho HTX. Mức độ sử dụng loại sản phẩm dịch vụ của 6 thành viên này bằng 0 .
Từ đó, Ủy Ban Nhân Dân quận 3 Tóm lại, HTX Thương mại phường 8, HTX Thương mại Đô Thành đã tận dụng danh nghĩa HTX và tư cách là thành viên của Saigon Co. op để kết nạp thành viên mới, bầu bổ trợ thành viên Hội đồng Quản trị không đủ tiêu chuẩn, kêu gọi vốn không nhằm mục đích ship hàng hoạt động giải trí sản xuất – kinh doanh thương mại, lấy vốn hợp tác góp vốn đầu tư từ đơn vị chức năng không phải là thành viên của HTX để góp phần tăng vốn điều lệ lên Saigon Co. op là vi phạm pháp lý .
Tương tự, Kết luận thanh tra của Ủy Ban Nhân Dân quận 8 cũng nêu rõ, tại HTX Tiêu dùng phường 14, ngày 12/12/2019, có 6 cá thể gồm những ông, bà : Trương Thị Tuyết Loan, Lê Thị Thảo Bạch, Trần Thị Ngọc Dung, Phạm Thị Mỹ Lan, Bùi Hữu Diệu và Lương Thị Thu Hằng đã cùng nộp đơn gia nhập thành viên HTX. Tới ngày 20/1/2020, 6 thành viên này góp vốn vào HTX 3,6 tỷ đồng. HTX này đã chuyển hàng loạt số tiền trên đến thông tin tài khoản của Saigon Co. op để góp vốn tăng vốn điều lệ của Saigon Co. op .

Đưa cả “nhà đầu tư” ngoài HTX vào góp vốn với Saigon Co.op

Theo Kết luận thanh tra của Ủy Ban Nhân Dân quận 3, không riêng gì đưa thành viên ngoài HTX vào, cả HTX Thương mại phường 8 và HTX Thương mại Đô Thành cùng ký hợp đồng góp vốn đầu tư với Công ty CP Đầu tư tăng trưởng Đô thị mới ( Công ty Đô thị mới ) .
Trong đó, HTX Thương mại phường 8 ký hợp đồng hợp tác góp vốn đầu tư với số tiền 240 tỷ đồng ; HTX Thương mại Đô Thành, ngày 17/1/2020, đã ký hợp đồng với số tiền 240 tỷ đồng nhằm mục đích cung ứng nguồn vốn cho nhu yếu hoạt động giải trí sản xuất – kinh doanh thương mại – góp vốn đầu tư của HTX .
Ngày 20/1/2020, ngay sau khi nhận được 240 tỷ đồng từ Công ty Đô thị mới, cùng với số tiền góp vốn của những thành viên mới gia nhập, HTX Thương mại phường 8 lập tức góp vốn vào Saigon Co. op với tổng số tiền là 242,5 tỷ đồng .
Cùng ngày 20/1/2020, HTX Thương mại Đô Thành cũng góp vốn vào Saigon Co. op 240 tỷ đồng, từ nguồn tiền do Công ty Đô thị mới chuyển vào thông tin tài khoản của mình .
Kết luận thanh tra khẳng định chắc chắn, việc 2 HTX trên lấy vốn hợp tác góp vốn đầu tư từ Công ty Đô thị mới ( không phải thành viên của HTX ) để góp phần tăng vốn điều lệ vào Saigon Co. op là vi phạm pháp luật của Luật HTX ( năm 2012 ) .
Đáng nói là, Công ty Đô thị mới không chỉ “ góp vốn đầu tư ” ở 2 HTX nêu trên, mà còn “ góp vốn đầu tư ” ở cả HTX Bến Nghé .
Kết luận thanh tra do quản trị Ủy Ban Nhân Dân quận 1 ký phát hành biểu lộ, ngày 16/1/2020, Công ty Đô thị mới ký hợp tác với HTX Bến Nghé để góp vốn đầu tư 280 tỷ đồng. Sau 4 ngày, Công ty Đô thị mới đã chuyển 280 tỷ đồng vào thông tin tài khoản của HTX Bến Nghé. Cùng ngày, HTX Bến Nghé chuyển hàng loạt số tiền này cùng gần 2 tỷ đồng từ vốn góp của 6 thành viên mới để góp vốn vào Saigon Co. op .
Theo thanh tra, ông Nguyễn Trọng Toàn, quản trị Hội đồng Quản trị, kiêm Giám đốc HTX Bến Nghé và bà Trần Thị Hồng, thành viên Hội đồng Quản trị, kiêm Phó giám đốc HTX Bến Nghé khi thao tác với Đoàn Thanh tra đã thừa nhận việc góp vốn của 6 thành viên mới và kêu gọi vốn từ Công ty Đô thị mới là nhằm mục đích trải qua danh nghĩa của HTX Bến Nghé với tư cách thành viên Saigon Co. op để chuyển hàng loạt số tiền hơn 280 tỷ đồng góp vốn vào Saigon Co. op .
“ … Việc góp vốn trên có tín hiệu tận dụng danh nghĩa HTX Bến Nghé để hoạt động giải trí trái pháp lý, vi phạm những lao lý về thẩm quyền, trình tự, phương pháp kêu gọi vốn góp, kêu gọi vốn không Giao hàng cho hoạt động giải trí sản xuất, kinh doanh thương mại, mà mục tiêu là để góp vốn vào Saigon Co. op ”, Kết luận thanh tra nêu rõ .
Việc góp vốn trên cũng được vận dụng tại HTX Tiêu dùng phường 14 ( quận 8 ) và HTX Thương mại và Thương Mại Dịch Vụ quận 11 .
Theo Kết luận thanh tra của Ủy Ban Nhân Dân quận 8, ngoài đưa 6 thành viên vào HTX để lấy tiền góp vốn vào Saigon Co. op, ngày 17/1/2020, HTX Tiêu dùng phường 14 đã ký thỏa thuận hợp tác hợp tác góp vốn góp vốn đầu tư với Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn Một Thành Viên Anh Tú Thy ( Công ty Anh Tú Thy ). Ngày 20/1/2020, Công ty Anh Tú Thy chuyển 280 tỷ đồng vào thông tin tài khoản của HTX Tiêu dùng phường 14 ( quận 8 ) và HTX đã chuyển số tiền này đến thông tin tài khoản của Saigon Co. op để góp vốn. Tổng số tiền góp của 6 thành viên “ lạ ” và Công ty Anh Tú Thi là hơn 283 tỷ đồng .
Kết luận thanh tra của Ủy Ban Nhân Dân quận 11 bộc lộ, Hội đồng Quản trị HTX Thương mại và Dịch Vụ Thương Mại quận 11 cũng hợp tác góp vốn đầu tư góp vốn với một cá thể với số tiền 300 tỷ đồng. Ngày 17/1/2020, cá thể ngoài HTX này đã chuyển 300 tỷ đồng vào thông tin tài khoản của HTX Thương mại và Dịch Vụ Thương Mại quận 11 ; HTX đã chuyển số tiền này vào thông tin tài khoản của Saigon Co. op để góp vốn .
Cơ quan thanh tra của những quận nêu trên đều cho rằng, việc kêu gọi vốn của HTX không ship hàng hoạt động giải trí sản xuất – kinh doanh thương mại trực tiếp tại HTX. Nguồn vốn góp của những thành viên tham gia góp vốn không phải của chính cá thể, mà của tổ chức triển khai hoặc cá thể bên ngoài .

Liên quan đến việc các HTX thành viên góp vốn vào Saigon Co.op, tháng 7/2020, Kết luận của Thanh tra TPHCM khẳng định: Việc tăng vốn điều lệ tại Saigon Co.op lên tới hơn 3.597 tỷ đồng trong thời gian ngắn là “có dấu hiệu bị thâu tóm, chiếm đoạt vốn, xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản chung và tài sản nhà nước, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế của TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung. Đặc biệt, việc tăng vốn ngoài quá nhanh sẽ dẫn tới nguy cơ bị chi phối bởi các tổ chức, cá nhân bên ngoài và không giữ được nguyên tắc tổ chức, hoạt động”.

Vụ việc này vẫn đang được cơ quan công an làm rõ, sau khi đã khởi tố vụ án.

Theo nguồn tin của phóng viên Báo Đầu tư, sau ký kết luận thanh tra, Chủ tịch UBND các quận 1, 8 và 11 (TP.HCM) đã chuyển hồ sơ sang cơ quan công an, nhằm điều tra, làm rõ việc 3 HTX chuyển tổng cộng 869 tỷ đồng vào Saigon Co.op, gồm: HTX Bến Nghé (quận 1) chuyển 280 tỷ đồng, HTX Tiêu dùng phường 14 (quận 8) chuyển 283 tỷ đồng và HTX Thương mại và Dịch vụ quận 11 (quận 11) chuyển 306 tỷ đồng.

( Còn tiếp )