Không thể phổ cập danh hiệu “Gia đình văn hóa” – Báo Công an Nhân dân điện tử

Quy phạm đạo đức luôn phải được đề cao hơn quy phạm pháp luật. Khi một đất nước coi thường những quy tắc ứng xử văn hóa, đạo đức thì sẽ bị lệch chuẩn, dễ dẫn đến những vi phạm pháp luật khác. Không thể có một gia đình văn hóa, một xã hội văn hóa nếu không vun trồng những cá nhân có văn hóa…

Đừng vì danh hiệu ảo

Hà Anh

Tại lễ tổng kết trào lưu ” Toàn dân đoàn kết thiết kế xây dựng đời sống văn hóa ” năm năm ngoái và tiến hành công tác làm việc năm năm nay diễn ra vào ngày 3-12 vừa mới qua, khi số lượng 19/22 triệu gia đình đạt chuẩn ” Gia đình văn hóa ” được công bố ( đạt tỉ lệ 85 %, tăng 2 % so với năm năm trước ) đã khiến dư luận rất chăm sóc. Bên cạnh đó là 71.000 làng văn hóa, tổ dân phố văn hóa được công nhận ( đạt tỉ lệ 69 %, tăng 7 % so với năm năm trước ), cũng là số lượng đáng để cho tất cả chúng ta tâm lý. Nếu những số lượng được công bố này là ” thực ra “, Nước Ta chắc rằng đã là một quốc gia hoàn hảo nhất, có thiên nhiên và môi trường sống đáng mơ ước nhất hành tinh .
Thực ra, những số lượng trên không phải là lần tiên phong được công bố. Năm 2012, số lượng gia đình văn hóa được công bố là 16/21 triệu gia đình. Có nghĩa là, từ năm 2012 đến nay, số gia đình văn hóa đã tăng nhanh chóng mặt : Trung bình 1 … triệu gia đình mỗi năm. Dư luận cũng đang đặt câu hỏi, nếu cứ giữ vững đà ” tăng trưởng nóng ” như 3 năm vừa mới qua, chỉ đến năm 2018, cả nước sẽ hoàn thành xong chỉ tiêu 22/22 triệu gia đình đạt thương hiệu ” Gia đình văn hóa “. Có nghĩa là, thương hiệu ” Gia đình văn hóa ” sắp được phổ cập tới 100 % hộ gia đình …

Nhiều hội nghị, hội thảo nhưng chất lượng danh hiệu “Gia đình văn hóa” không tăng lên.

Nhưng tại sao tại thời gian những ngày cuối năm năm ngoái này, khi số lượng ” khủng ” này được công bố, nó lại trở thành tâm điểm buôn chuyện của dư luận, thậm chí còn trở thành nỗi do dự, đáng suy ngẫm không của riêng ai ? Đó là do tại năm năm ngoái là năm có nhiều vụ thảm án xảy ra, cướp đi sinh mạng của nhiều người, để lại nỗi đau khôn cùng cho gia đình nạn nhân – tội nhân và nỗi lúng túng trong hội đồng ; là năm có hàng chục clip nữ sinh đánh nhau kinh hoàng được tung lên mạng ; là năm hội đồng mạng dậy sóng bởi những vụ con đánh chửi, đẩy cha mẹ già cả ốm đau ra ngoài đường trong thời tiết lạnh ngắt …, mẹ đốt con, vợ đốt chồng, chồng giết vợ ….
Hằng ngày, mở báo ra là đầy rẫy những mảng tối : Anh em truy sát nhau vì tranh chấp gia tài ; không có tiền chơi game, nam sinh rủ nhau đi cướp ; những câu truyện đau lòng về đấm đá bạo lực gia đình, đấm đá bạo lực học đường, những vụ án mạng xảy ra do cự cãi sau va quệt xe … Tình trạng sản xuất – kinh doanh thương mại thực phẩm ” bẩn ” vô lương tâm diễn ra tràn ngập đến mức ở kỳ họp Quốc hội cuối năm, quản trị Quốc hội đã phải nêu ra yếu tố đại ý con đường từ dạ dày ra nghĩa trang của người Nước Ta đang ngày một ngắn đi, một nhanh hơn .
Người dân trồng rau, trồng hoa trái luôn để riêng một phần cho gia đình mình dùng, còn phần để bán thì tự do phun thuốc trừ sâu, ngâm tẩm thuốc dữ gìn và bảo vệ … Rất nhiều người đang vì quyền lợi cá thể mà ” đầu độc ” hội đồng, hủy hoại tương lai của giống nòi. Đấy là chưa kể khi đi ra đường, thấy cảnh người khác không may gặp tai nạn thương tâm, người ta chỉ túm tụm lại xem, không ai can ngăn hay trợ giúp ; thấy kẻ móc túi trên xe buýt, bến tàu, nhiều người cúi mặt yên lặng vì sợ liên lụy, sợ bị rạch mặt trả thù .
Vào bệnh viện thì ít thấy ” từ mẫu ” Open, mà còn có nhiều trường hợp thấy bác sĩ, nhân viên cấp dưới y tế quát mắng bệnh nhân và người nhà bệnh nhân xa xả. Hay thực trạng xả rác bừa bãi, dẫn chó mèo ra khu vui chơi giải trí công viên, vườn hoa ” đi bậy “, vượt đèn đỏ liên tục ngay cả khi đang chở con thơ, đái bậy, khạc nhổ ở nơi công cộng … Tất cả những ” thành phần xấu “, những ” mảng tối “, những ” vết đen ” kia được sinh ra từ đâu nếu không phải là từ trong 22 triệu gia đình, trong đó có 19 triệu vừa được phong thương hiệu ” Gia đình văn hóa ” ?
Tình trạng xuống cấp trầm trọng của đạo đức xã hội không gì khác chính là biểu kế giám sát sự xuống cấp trầm trọng của những giá trị văn hóa. Gia đình là hạt nhân của xã hội, nếu 85 % gia đình đoạt thương hiệu văn hóa thì chắc rằng xã hội ta phải tốt đẹp gấp nhiều lần so với hiện thực. Muốn có gia đình văn hóa, tổ dân phố, làng xóm văn hóa trước hết phải có những con người văn hóa. Nếu chưa có những con người văn hóa, thì đừng vội bàn đến những thiết chế to lớn hơn như gia đình, thành phố, làng xã. Dường như tất cả chúng ta đang tốn quá nhiều công sức của con người, tiền của cho một trào lưu chỉ mang tính hình thức, phô trương và chỉ có giá trị ảo. Danh hiệu phải là thứ có giá trị nào đấy, là thứ khiến người ta muốn hướng đến, mơ ước đạt tới chứ không phải là thứ được ” phổ cập “, cho chẳng ai buồn nhận như thế này .

Nhà văn hóa Giang Quân: Phải giữ được nếp nhà

Thảo Duyên ( thực thi )

– Thưa ông, bên cạnh là một nhà văn hóa có nhiều khu công trình nghiên cứu và điều tra sâu, kỹ về văn hóa TP. Hà Nội, ông còn có quy trình công tác làm việc lâu năm tại Sở Văn hóa – Thể thao Thành Phố Hà Nội, ông hoàn toàn có thể san sẻ quan điểm về chủ trương phong tặng thương hiệu ” Gia đình văn hóa ” được thực thi thời hạn vừa mới qua ?
+ Tôi công tác làm việc tại Sở Văn hóa – Thể thao TP.HN từ năm 1954 cho đến khi về hưu nên hoàn toàn có thể nói mọi trào lưu của văn hóa tôi đều kinh qua hết. Tôi cho rằng chủ trương khởi đầu thì đúng, với mong ước có sự độc lạ, để mỗi gia đình khắc phục những điều chưa hoàn thành xong nhưng đưa vào trong thực tiễn thì không tương thích. Khi còn công tác làm việc, tôi đã từng phản đối việc trao tặng và treo biển ” Gia đình văn hóa “. Vì ngay từ việc bình bầu thương hiệu đã không trang nghiêm. Tôi đã từng tận mắt chứng kiến những cuộc họp bình xét về yếu tố này ở địa phương nên tôi biết. Người này nể nang người kia, không nói hết khuyết điểm của nhau. Hàng xóm với nhau, nhà này không bình bầu cho nhà kia thì lại mất đoàn kết nên sau cuối nhà nào cũng ” văn hóa ” tất. Tại những cuộc họp này, thường là một người đề xuất kiến nghị, mọi người đều gật gù đồng ý chấp thuận cho nhanh còn … về .
Một thời hạn dài như thế khiến tất cả chúng ta có một số lượng thống kê trên giấy và thực tiễn trái ngược nhau. Con số không phản ánh đúng thực sự. Đấy là tác dụng của việc trào lưu không đi vào đời sống. Chủ trương chưa đúng vì chưa có tìm hiểu thấu đáo, khám phá kỹ lưỡng. Con số 80 – 90 % gia đình văn hóa là hiệu quả của cuộc chạy đua và đôn nhau lên. Tôi cho rằng chỉ cần 50 % gia đình văn hóa thôi cũng đã là tốt lắm rồi, là không có nhiều chuyện đâm, giết nhau như giờ đây .
– Và một trong những điều nhiều người phản ứng nhất là việc treo biển ” Gia đình văn hóa ” trước cửa nhà, đúng không ông ?
+ Treo biển ” Gia đình văn hóa ” là việc làm vô bổ nếu không muốn nói còn phản tác dụng. Vì nếu gia đình không được treo biển thì có phải cả nhà người ta không có văn hóa không ? Trong gia đình, có khi chỉ một hay hai người thôi có hành vi chưa đẹp nhưng không do đó mà chụp mũ cho cả gia đình là không văn hóa. Chưa kể tới việc nếu ta treo một cái biển ” Gia đình văn hóa ” bên cạnh một gia đình không được treo biển. Nhà không được treo biển sẽ mang tâm ý ” mặc kệ ” : Xả rác cũng không sao, to tiếng cũng không sao vì gia đình mình có văn hóa đâu !
Tôi nghĩ rằng, ngay trong mỗi con người cũng sống sót cái tốt và cái xấu, không ai xấu hết cả. Chính do đó không nên phân biệt một cách rạch ròi, quá đáng. Không gia đình nào là không văn hóa trọn vẹn. Có thể trong gia đình, có một người con nóng tính, to tiếng với hàng xóm nhưng còn cha mẹ và những anh chị khác nữa. Không nên vì một người này mà cả nhà chịu cảnh không văn hóa .
– Vậy theo ông, để có một cái nhìn thấu đáo về ” gia đình văn hóa ” ta nên xét ở góc nhìn nào ?
+ Bên cạnh việc mỗi thành viên trong gia đình phải thực thi tốt nghĩa vụ và trách nhiệm công dân, tôn trọng pháp lý thì gia đình văn hóa phải là gia đình nuôi dưỡng, giáo dục con cháu tốt để tạo dựng thế hệ trẻ kế tục xứng danh. Việc giáo dục con trẻ trước hết thuộc về nghĩa vụ và trách nhiệm của gia đình. Muốn giáo dục con cháu thì cha mẹ phải gương mẫu trước đã. Thật khó hoàn toàn có thể dạy con đức tính trung thực, thương người nếu người bố tham nhũng, mẹ có thái độ coi thường người khác …

Chính vì thế, theo tôi, nếp nhà vô cùng quan trọng. Trong những gia đình tiêu biểu đều gìn giữ được những truyền thống đáng quý trong ứng xử, lối sống, trong học tập, công tác. Con nhìn bố để học, bố lại học theo ông. Ngày xưa tôi còn bé, ông bà bố mẹ tôi đều dạy có chuyện gì cũng phải đóng cửa bảo nhau. Không có chuyện hai anh em ruột chỉ vì tranh chấp nhau viên gạch, thước đất rồi đưa nhau ra tòa. Bây giờ chuyện này xảy ra khá phổ biến cũng chính vì cuộc sống chúng ta văn minh, hiện đại thật nhưng không giữ được nếp nhà. Trước đây, người ta thường lấy cái tình để ứng xử với nhau chứ không phải pháp luật. Giờ đây tình nghĩa bị phôi pha đi nhiều. Từ nếp nhà, sẽ dẫn đến việc giao tiếp ứng xử với hàng xóm láng giềng phải tôn trọng, yêu thương, giúp đỡ nhau.

Tôi cho rằng những chủ trương, chủ trương phải đưa ra được mẫu quy chuẩn đúng mực, thiết thực để ” Làm thế nào để cái tốt thắng lợi cái xấu ” như lời Bác Hồ căn dặn .
– Xin cảm ơn ông !

Nhà viết kịch Chu Thơm: Bình xét chiếu lệ khiến không mấy ai cảm thấy tự hào

Theo tôi, số lượng 19 triệu gia đình ( cả nước có 22 triệu gia đình ) đạt chuẩn ” Gia đình văn hóa “, chiếm tỉ lệ 85,3 % là một số lượng không đúng mực. Nếu sự không đúng chuẩn đó là do lỗi của người tổng hợp hiệu quả, lỗi của máy tính thì yếu tố không quá trầm trọng chứ nếu lỗi là do con người lập ra thì đó là sự tô hồng, bệnh thích thành tích đã được bộc lộ một cách quá lộ liễu. Bởi vì, không thể có chuyện cứ mười gia đình thì có đến tám gia đình rưỡi đạt ” chuẩn văn hoá ” trong khi những năm qua, tệ nạn xã hội trên quốc gia ta không hề giảm. Số lượng quan chức thoái hoá biến chất, tham nhũng hối lộ tiền tỷ ngày càng bị lộ ra nhiều, những vụ thảm án xảy ra tỷ lệ dày hơn, những vụ đấm đá bạo lực gia đình, đấm đá bạo lực học đường ngày càng ở mức độ trầm trọng hơn .
Điều đó cho thấy chẳng phải cơ quan, cơ sở nào khác mà chính là gia đình phải chịu nghĩa vụ và trách nhiệm về những không ổn định về bảo mật an ninh trật tự đó. Bởi những kẻ phạm tội kia không phải đến từ hành tinh khác, từ quốc gia khác mà từ ngay những gia đình, trong đó rất nhiều gia đình được công nhận đạt chuẩn ” Gia đình văn hoá “. Gia đình là tế bào của xã hội, tế bào có sạch có khoẻ thì xã hội mới khoẻ mạnh được. Nếu trong những gia đình ấy tiềm ẩn những ung nhọt khi thành viên của chúng là những kẻ nghiện ngập, trộm cướp, giết người và tham nhũng thì ngay cả yên bình thôi cũng khó rồi chứ đừng nói xã hội tăng trưởng được .
Người ta gọi căn bệnh thổi phồng thành tích một cách trắng trợn đó là ” căn bệnh tự sướng “, ” tự huyễn hoặc mình ” hoặc là ” tự túm tóc kéo mình lên “. Có rất nhiều nguyên do tạo ra sự cái số lượng 85 % kia. Người thì bảo do người đề ra ” chuẩn ” văn hoá quá chung chung hoặc chưa cao. Đặc biệt là những người xét chuẩn lại thao tác trên ý thức xuê xoa, đại khái và ” kém miếng không chịu ” nên phải cố ” ép ” địa phương mình quản trị phải đạt nhiều. Điều đó biến việc bình xét trở thành hình thức chiếu lệ khiến những gia đình thật sự xứng danh chuẩn ” Gia đình văn hoá ” cũng không thấy tự hào .
Rất hoàn toàn có thể những người bình xét để cấp giấy ghi nhận ” Gia đình văn hóa ” cũng chưa hiểu thấu đáo nghĩa của từ ” văn hoá “. Họ ý niệm cứ học tập, đỗ đạt tử tế, không làm điều gì khuất tất thì hoàn toàn có thể gọi là người có văn hoá. Gia đình có văn hoá mà không nghĩ đến việc gia đình đó có sống hoà đồng và giúp sức gì cho những gia đình ở khu dân cư hay không, có là tấm gương mẫu mực về đạo đức, lối sống, sự góp sức cho xã hội một cách hiệu suất cao để những gia đình khác noi theo hay không ?
Từ việc những ” chuẩn ” văn hoá chung chung và dễ đạt đã khiến người dân coi thương hiệu ” Gia đình văn hoá ” chỉ là một trào lưu ” tự sướng “, vì thế, chủ trương này không những không phát huy được hiệu suất cao trong việc nâng cao văn hóa với người dân mà ngược lại còn biến việc xét khuyến mãi ngay là một việc làm hình thức, tầm phào. Vì vậy, những chủ trương văn hoá chỉ thực sự đi được vào đời sống xã hội khi được sát cánh cùng những chủ trương, chủ trương thiết thực mang lại tự do, niềm hạnh phúc cho người dân của Đảng và Nhà nước .

Nhà văn, dịch giả Phan Hồng Giang: Văn hóa xuống cấp, danh hiệu lên ngôi

Nguyệt Hà ( thực thi )

– Thưa nhà văn, dịch giả Phan Hồng Giang, là người nhiều năm giữ cương vị Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật và thẩm mỹ vương quốc Nước Ta thuộc Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, từng là Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương thuộc BCH Trung ương Đảng, ông có tâm lý gì về số lượng 19 triệu gia đình văn hóa vừa được công bố ?
+ Đầu tiên, tôi phải nói luôn rằng đây là số lượng không có nhiều ý nghĩa nếu không muốn nói là không có ý nghĩa. Bởi vì nếu thực sự có 19/22 triệu gia đình văn hóa thì tình hình văn hóa nước mình nó đã khác. Nền văn hóa Nước Ta đang có rất nhiều bê bối, xuống cấp trầm trọng. Ấy là chỉ so với trước đây chứ không phải so với một chuẩn chung. Nước ta đã có những lúc trải qua thời bao cấp nhiều khó khăn vất vả, nghèo về vật chất nhưng người ta sống có tình nghĩa hơn. Còn giờ đây, người ta sống theo kiểu chụp giật, chuẩn bị sẵn sàng vì những quyền lợi riêng của mình mà chà đạp lên quyền hạn, nhân phẩm của đồng loại .
Con số 19 triệu gia đình văn hóa một là nó không đúng với thực tiễn, hai là nó tiềm ẩn ý nghĩa gần như là ngược lại. Tôi nhớ không nhầm thì có tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long là 100 % số gia đình đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa, thì lại càng không có ý nghĩa nữa. Nếu toàn bộ những gia đình đều là gia đình văn hóa, thì thương hiệu chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Kiểu tính đếm số học này bộc lộ cách làm chiếu lệ, hình thức với mục tiêu là ” ghi công ăn được điểm ” cho 1 số ít cá thể để báo cáo giải trình với cấp trên mà thôi. Tôi nhớ hồi cuối những năm 90 thế kỷ trước, tôi đi khảo sát ở Cần Thơ thì thấy nhà nào cũng có một cái biển gia đình văn hóa nên tò mò mới hỏi người dân, thì người ta nói : ” Ông ơi, đây là người ta nhu yếu đóng 50 ngàn để người ta gắn cái biển, chứ nhà chúng cháu đâu có thích để cái biển này làm cái gì ! “. Ngay với gia đình tôi, có nhiều lần tôi đi vắng, khi về đến nhà thì thấy giấy ghi nhận gia đình tôi là gia đình văn hóa được gài trên cổng, hoặc luồn qua khe cửa nằm lăn lóc dưới đất. Trao thương hiệu ” gia đình văn hóa ” một cách đại trà phổ thông và thiếu tôn trọng cũng là một cách xúc phạm những gia đình thực sự có văn hóa .
– Theo ông, thương hiệu ” Gia đình văn hóa ” được bình xét theo những tiêu chuẩn mà cả nước đang làm là : Chấp hành tốt chủ trương chủ trương của nhà nước, vợ chồng hòa thuận, nuôi con khỏe, dạy con ngoan …, thì chữ ” văn hóa ” ở đây nên được hiểu theo nghĩa nào mới là đúng ?
+ Trên quốc tế có tới vài trăm định nghĩa về hai chữ ” văn hóa “, có cả nghĩa hẹp và có nghĩa rất rộng. Trong toàn cảnh dùng chữ đơn cử ở đây, theo tôi chữ ” Gia đình văn hóa ” đang dùng để chỉ những ” gia đình có ứng xử văn hóa ” thì đúng hơn. Nên gói gọn trong nghĩa ” ứng xử “, là cái người ta hoàn toàn có thể nhìn thấy được, cảm nhận, nhìn nhận được như : Gia đình hòa thuận, không có đấm đá bạo lực gia đình, chấp hành những quy tắc chung ở nơi công cộng, không vi phạm pháp lý … Đó là những nội dung rất là đơn cử thuộc về phạm trù ứng xử, thì nên gọi là ” gia đình ứng xử có văn hóa ” .
– Từ năm 2012 đến nay, mỗi năm ở Nước Ta tăng thêm 1 triệu gia đình đạt tiêu chuẩn gia đình văn hóa, nhưng trong thực tiễn văn hóa và đạo đức xã hội vẫn đang xuống cấp trầm trọng như ông đã san sẻ ở trên. Ông đánh giá và nhận định thế nào về ” nghịch lý đáng buồn ” này ?

+ Đúng là đang tồn tại một nghịch lý: Văn hóa xuống cấp, danh hiệu lên ngôi. Sự xuống cấp của văn hóa, đạo đức xã hội đã được thừa nhận trong các văn kiện của Đảng, điều này không cần phải nghiên cứu mới biết, không thể chối cãi và không phải giấu giếm. Thế nhưng số “gia đình văn hóa”, khu phố văn hóa, làng xã văn hóa cứ tăng lên không ngừng như thế, nó chỉ biểu hiện thứ chủ nghĩa hình thức, chỉ chạy theo thành tích ảo, mắc bệnh thành tích.

Người Việt xấu xí nhất là khi đi ra quốc tế, dễ bị lộ liễu cái xấu ra giữa thiên nhiên và môi trường văn minh và dễ mắc những lỗi về văn hóa mà không thể bị bỏ tù như thô tục, cười nói to hể hả, chen lấn xô đẩy chứ không chịu xếp hàng, lấy quá nhiều thức ăn bỏ thừa mứa, khạc nhổ, xả rác bừa bãi … Theo tôi, quy phạm đạo đức luôn phải được tôn vinh hơn quy phạm pháp luật. Khi một quốc gia coi thường những quy tắc ứng xử văn hóa, đạo đức thì sẽ bị lệch chuẩn, dễ dẫn đến những vi phạm pháp lý khác. Không thể có một gia đình văn hóa, một xã hội văn hóa nếu không vun trồng những cá thể có văn hóa .
– Một trào lưu tiềm ẩn bệnh thành tích, phô trương hình thức một cách phản cảm và không mang lại hiệu suất cao thực ra gì nhưng đã sống sót đến nay gần 20 năm. Theo ông, đã đến lúc ” khai tử “, ” dẹp bỏ ” ?
+ Thực tiễn đã và sẽ luôn là thước đo chân lý. Phong trào ” Toàn dân đoàn kết kiến thiết xây dựng đời sống văn hóa ” đã làm đến nay gần 20 năm nhưng không mang lại hiệu suất cao thì chẳng có nguyên do gì để nó sống sót mãi. Nên ” dẹp ” đi càng sớm càng tốt. Ít ra cũng đỡ mất thì giờ và đỡ mất tiền tỉ của ngân sách. Dẹp trào lưu này không có nghĩa là xã hội không phấn đấu, không cố gắng nỗ lực mà là phải triển khai bằng giải pháp khác. Đã là giải pháp thì không thể làm theo trào lưu, theo đợt phát động mà phải làm liên tục, lâu dài hơn. – Xin cảm ơn Tiến sĩ Phan Hồng Giang !

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn