Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống – Ngữ văn lớp 9 (Vận dụng kiến thức liên môn theo định hướng phát triển năng lực) – THẾ GIỚI TRONG TA ONLINE

8 phút

3 phút

Hoạt động 1

Phương pháp nêu yếu tố, đàm thoại .
HS quan sát đề bài nghị luận chiếu trên màn hình hiển thị .
HS đọc đề ra .

H : Cho biết đề văn thuộc kiểu bài nào ?

H: Đề nêu sự việc, hiện tượng gì?

H : Xác định nhu yếu của đề ?
HS lần lượt vấn đáp .
GV nhận xét, bổ trợ .
H : Qua đó em rút ra Tóm lại gì khi tìm hiểu và khám phá đề văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống ?
HS rút ra Tóm lại .
GV chú ý quan tâm : Đọc kĩ đề ra, gạch chân những từ quan trọng và vấn đáp những câu hỏi : Đây là dạng đề nào ? Vấn đề đặt ra trong đề bài là gì ? Cần sử dụng thao tác nào để nghị luận .
H : Hãy cho biết những việc làm của Nghĩa ?
H : Những việc làm đó chứng tỏ bạn ấy là người thế nào ?
HS vận dụng kỹ năng và kiến thức của môn Giáo dục đào tạo công dân ( lòng hiếu thảo, tính cần mẫn, lao động phát minh sáng tạo, … ), môn Vật lí ( giảm sức kéo của người trong bài “ Máy cơ đơn thuần ” – lớp 6 ) phối hợp với ngữ liệu trong đề ra để vấn đáp .
H : Em nhìn nhận như thế nào về những việc làm của Nghĩa ?

H : Việc thành đoàn thành phố Hồ Chí Minh phát động trào lưu học tập Nghĩa có ý nghĩa gì ?
H : Theo em học tập bạn Nghĩa có khó không ?
H : Nếu mỗi học viên đều làm được như Nghĩa thì đời sống sẽ thế nào ?
HS vấn đáp .
GV nhận xét, bổ trợ .
H : Từ đó em rút ra cách tìm ý cho đề văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống nói chung ?
HS rút ra Kết luận .
GV quan tâm : Để tìm ý những em cần vấn đáp 4 câu hỏi : Đối tượng đó như thế nào và biểu lộ của đối tượng người dùng ra làm sao ? Mặt tốt hoặc mặt xấu, quyền lợi hoặc hậu quả so với bản thân, mái ấm gia đình, xã hội ? Nguyên nhân xuất phát từ đâu mà dẫn đến hiện tượng đó ? Giải pháp khắc phục hoặc phát huy hiện tượng đó ?

H : Từ dàn ý trong sách giáo khoa, em hãy tiến hành thành dàn ý chi tiết cụ thể ?
HS làm. Sau đó GV gọi 1 số ít em trình diễn .
HS khác nhận xét .
GV chốt trên máy chiếu .
H : Em hãy cho biết dàn bài của đề văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống có đặc thù tích cực ? Dàn bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống nói chung ?
HS khái quát .
GV chốt trên máy chiếu hai khung dàn bài ( dàn bài chung và dàn bài so với dạng đề nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống có đặc thù tích cực ). Qua đó chú ý quan tâm những em cách lập dàn bài về một sự việc, hiện tượng theo thứ tự những ý hoặc đặt từ khóa cho ba phần : Mở bài : Gợi – Đưa – Báo. Thân bài : Thực – Nguyên – Hậu – Biện – Thái. Kết bài : Tóm – Rút – Phấn .
Yêu cầu HS viết phần mở bài, kết bài .
GV hướng dẫn .
HS làm mở bài theo 3 cách .
Kết bài làm theo 2 cách .
HS trình diễn .
Gọi HS khác nhận xét .
GV nhận xét, hướng dẫn những em cách viết từng phần đơn cử .
GV quan tâm : Sau khi viết bài những em cần đọc và sửa lại bài viết : chú ý quan tâm lỗi chính tả ; link, mạch lạc giữa những câu trong đoạn văn và những phần của bài văn .
H : Rút ra Kết luận cách làm một bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống ?
HS rút ra ghi nhớ .
GV chốt kỹ năng và kiến thức .

Hoạt động 2

HS hoạt động giải trí nhóm .
Chia lớp thành 4 nhóm. Nhóm 1, 3 : làm đề 1. Nhóm 2, 4 : làm đề 2 .
HS bàn luận nhóm. Đại diện nhóm trình diễn. Các nhóm nhận xét lẫn nhau .
GV chốt trên máy chiếu và chú ý quan tâm cho HS dàn bài về 2 dạng đề :
– Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống có đặc thù xấu đi. – Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống có cả hai mặt tích cực và xấu đi .
Lưu ý HS vận dụng kỹ năng và kiến thức liên môn để xử lý tốt những đề văn .
HS lĩnh hội kỹ năng và kiến thức .

Hoạt động 3

HS khái quát lại chủ đề .
GV tổng kết nội dung chủ đề bằng map tư duy trên máy chiếu. Lưu ý học viên vận dụng kỹ năng và kiến thức liên môn để làm tốt những bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống .

I. Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí

Đề bài : Báo đưa tin : “ Bạn Phạm Văn Nghĩa, học viên lớp 7 Trường Trung học cơ sở Bắc Sơn, Q. Gò Vấp, nhà ở Hóc Môn. Nghĩa thường ra đồng giúp mẹ trồng trọt .
Một hôm, mẹ thấy Nghĩa cầm tờ giấy hứng cái gì, mẹ hỏi : “ Con làm gì đấy ? ”. Nghĩa vấn đáp : “ Con thụ phấn cho bắp ”. Vụ ấy ruộng bắp nhà Nghĩa năng suốt cao hơn mọi năm .
Ở nhà Nghĩa còn nuôi gà, nuôi heo. Em còn làm một cái tời để mẹ kéo nước đỡ mệt .
Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đã phát động trào lưu “ Học tập Phạm Văn Nghĩa ”. Phong trào ấy được những bạn học viên nhiệt liệt hưởng ứng ” .
Em hãy nêu tâm lý của mình về hiện tượng ấy .
1. Tìm hiểu đề, tìm ý
a ) Tìm hiểu đề
– Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống .
– Hiện tượng người tốt, việc tốt : Tấm gương Phạm Văn Nghĩa ham học, chăm làm, có đầu óc phát minh sáng tạo và biết vận dụng những kiến thức và kỹ năng đã học vào thực tiễn có hiệu suất cao .

– Yêu cầu nêu suy nghĩ về hiện tượng đó.

b ) Tìm ý
– Những việc làm của Nghĩa :
+ Thụ phấn cho bắp .
+ Nuôi gà, nuôi heo .
+ Làm tời cho mẹ kéo nước .

– Nghĩa rất siêng năng, thao tác có ý thức, phát minh sáng tạo trong lao động, thương mẹ, biết tích hợp giữa học và hành .

– Việc làm của Nghĩa tuy thông thường, nhỏ bé nhưng có ý nghĩa rất thâm thúy. Từ những việc làm ấy cho thấy nếu có ý thức sống có ích thì mỗi người hoàn toàn có thể hãy khởi đầu từ những việc làm thông thường nhưng có hiệu suất cao .
-> Là tấm gương đáng học tập .
– Biểu dương bạn Phạm Văn Nghĩa để mọi người học tập .

– Liên hệ: Học tập Nghĩa là noi theo một tấm gương tốt mà mỗi học sinh đều cố gắng thì có thể làm được.

Nếu mọi học viên đều làm được như bạn Nghĩa thì đời sống vô cùng tốt đẹp vì sẽ không có học viên lười biếng, hư hỏng, …

2. Lập dàn bài
a ) Mở bài
– Phạm Văn Nghĩa, học viên lớp 7 trường Trung học cơ sở Bắc Sơn, Q. Gò Vấp, nhà ở Hóc Môn .
– Là tấm gương tiêu biểu vượt trội về học viên chịu khó phát minh sáng tạo, yêu thương cha mẹ .
b ) Thân bài
– Những bộc lộ việc làm của Nghĩa :
+ Khi ra đồng thao tác : thụ phấn cho bắp ..
+ Khi ở nhà : nuôi gà, nuôi heo, làm tời kéo nước .
– Ý nghĩa của những việc làm đó :

+ Cho thấy Nghĩa là người chăm chỉ, làm việc có ý thức.

+ Là người thương mẹ .
+ Sáng tạo trong lao động, biết phối hợp giữa học và hành .

– Đánh giá việc làm của Nghĩa:

+ Nghĩa là tấm gương đáng học tập và noi theo .
+ Mọi học viên phấn đấu : biết yêu thương cha mẹ, biết phối hợp giữa học và hành, phát minh sáng tạo trong lao động .
c ) Kết bài
– Khẳng định Nghĩa là tấm gương đáng học tập, noi theo .
– Liên hệ với bản thân trong học tập và thái độ ứng xử với cha mẹ .
3. Viết bài

II. Bài tập

1. Đề 1 : Lập dàn bài cho đề văn sau :
Suy nghĩ của em về hiện tượng đấm đá bạo lực học đường trong trường đại trà phổ thông lúc bấy giờ .
2. Đề 2 : Lập dàn bài cho đề văn sau :
Tình hình trật tự bảo đảm an toàn giao thông vận tải lúc bấy giờ ở nước ta .

III. Tổng kết chủ đề