Xuất khẩu xi măng tăng, nhưng doanh nghiệp hưởng lợi ít

Xuất khẩu xi măng tăng, nhưng doanh nghiệp hưởng lợi ítTính từ nửa đầu năm 2021, ngành xi măng đã xuất bán gần 21 triệu tấn. Nhưng, nhìn sâu vào những số lượng, hoàn toàn có thể thấy, rủi ro đáng tiếc so với ngành này vẫn còn nhiều .

Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Xi măng Vissai Ninh Bình. Ảnh: Chí Cường
Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Xi măng Vissai Ninh Bình. Ảnh: Chí Cường

Xuất khẩu tăng vượt dự báo

Trong khi nhiều ngành hàng bị chao đảo bởi Covid-19, thì xi măng dường như không chịu nhiều tác động. Ba năm liên tiếp (2018 – 2020), ngành xi măng đều xuất bán số lượng lớn, với giá trị vượt 1 tỷ USD/năm, riêng năm 2020 xuất khẩu hơn 38 triệu tấn, trị giá 1,46 tỷ USD.

Chưa dừng lại ở số lượng này, tác dụng xuất khẩu xi măng 6 tháng đầu năm 2021 liên tục tăng vượt dự báo của ngành. Theo Cục Xuất nhập khẩu ( Bộ Công thương ), nửa đầu năm 2021, ngành xi măng đã xuất khẩu gần 21 triệu tấn mẫu sản phẩm xi măng và clinker ( gần bằng lượng xuất khẩu của cả năm 2017 ), trị giá 812 triệu USD, tăng lần lượt 27 % và 32 % so với cùng kỳ năm 2020 .
Ông Nguyễn Quang Cung, quản trị Thương Hội Xi măng Nước Ta ( VNCA ) nhìn nhận, ngành xi măng vẫn đang duy trì sản xuất và tiêu thụ khá trong toàn cảnh nhiều ngành kinh tế tài chính chịu tác động ảnh hưởng mạnh bởi đợt dịch Covid-19 lần thứ tư. Trong đó, kênh xuất khẩu có mức tăng tốt, do xi măng Nước Ta đã không ít tạo được vị thế trên thị trường .
Những số lượng thống kê cho thấy, cơ cấu tổ chức tiêu thụ xi măng và clinker giữa thị trường trong nước / xuất khẩu là 62 % / 38 %, với khuynh hướng tăng dần tỷ trọng về xuất khẩu. Ngành xi măng đang trong thực trạng dư cung lớn, nên xuất khẩu là kênh nòng cốt giúp ngành “ giải phóng ” hiệu suất .
Sở dĩ xuất khẩu xi măng tăng mạnh là nhờ Trung Quốc biến hóa chủ trương góp vốn đầu tư so với ngành này. Cụ thể, Trung Quốc số lượng giới hạn và giảm dần những nhà máy sản xuất xi măng ( đa phần vì mục tiêu môi trường tự nhiên ), tăng nhập clinker từ quốc tế, đặc biệt quan trọng từ Nước Ta .

Còn nhiều rủi ro

Xuất khẩu tăng nhanh giúp doanh nghiệp thoát cảnh tồn kho, nhưng theo phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán VCBS, do cơ cấu xuất khẩu clinker/xi măng là 63%/37%, đa phần xuất khẩu sang Trung Quốc là clinker (bán thành phẩm) có giá trị thấp hơn xi măng, do đó, giá trị xuất khẩu và giá xuất khẩu suy giảm.

Thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan chỉ ra rằng, 4 tháng đầu năm 2021, giá xuất khẩu xi măng của Việt Nam trung bình đạt 37,7 USD / tấn, trong đó, giá trung bình xuất sang Trung Quốc chỉ hơn 35 USD / tấn .
Việc nhờ vào vào một vài thị trường chính khiến rủi ro đáng tiếc so với ngành xi măng Nước Ta ngày càng tăng, khi một trong những thị trường này kiểm soát và điều chỉnh chủ trương nhập khẩu hoặc vận dụng tự vệ với sản phẩm & hàng hóa nhập khẩu .
Ngay lúc này, ngành xi măng Nước Ta đang đương đầu với việc bị áp thuế chống bán phá giá, do Philippines khởi xướng tìm hiểu vận dụng giải pháp tự vệ với loại sản phẩm xi măng nhập khẩu .
Ông Cung cho biết, trước vấn đề trên, VNCA đã chủ trì phối hợp với Cục Phòng vệ thương mại ( Bộ Công thương ) chỉ huy những đơn vị chức năng sản xuất và xuất khẩu trong nước dữ thế chủ động giải pháp ứng phó .

Dù vậy, những người trong ngành đều hiểu rõ, thị trường xi măng Việt Nam mất cân đối cung cầu từ nhiều năm nay. Quy mô công suất toàn ngành đạt trên 100 triệu tấn/năm, nhưng thị trường nội địa chỉ hấp thụ được gần 65% tổng công suất, dẫn đến sản lượng xuất khẩu tăng cao, song giá xuất khẩu lại thua nhiều quốc gia khác và thường xuyên bị đối tác ép giá.

Cụ thể, giá clinker xuất khẩu của Nước Ta thường thấp hơn những nước trong khu vực ( Đất nước xinh đẹp Thái Lan, Indonesia … ) khoảng chừng 20 %. Năm 2020, giá clinker xuất khẩu ước đạt 32 USD / tấn ( giảm 15 % so với cùng kỳ năm 2019 ), cũng là mức thấp nhất trong tiến trình năm ngoái – 2020 .
Công ty Chứng khoán VCBS đánh giá và nhận định, với riêng thị trường Trung Quốc, việc xuất khẩu tăng giúp doanh nghiệp dễ tìm đầu ra hơn, giúp giảm áp lực đè nén hàng tồn dư, giảm ngân sách bán hàng và cải tổ dòng tiền. Tuy nhiên, do đa phần xuất clinker với giá thấp, trong khi giá than, điện, ngân sách tiền lương tăng, những doanh nghiệp không hưởng lợi nhiều từ việc tăng xuất khẩu .
Đại diện một doanh nghiệp xi măng tại Hà Nam cũng san sẻ, giá xuất khẩu clinker thấp hơn giá cả trong nước 10 – 17 %, nhưng doanh nghiệp vẫn phải bán, vì không hề để hàng tồn dư và lò nung thì không hề ngừng hoạt động giải trí. Bởi vậy, để tăng trưởng vững chắc, ngành xi măng vẫn còn rất nhiều việc phải làm.