Doanh nghiệp xuất khẩu gạo: Khó chồng khó

Doanh nghiệp xuất khẩu hoạt động cầm chừng

Gần 3 tuần nay, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo đứng ngồi không yên khi dịch Covid-19 ngày một phức tạp, lan rộng ở những tỉnh ĐBSCL. Theo đó, sản lượng lúa gạo thu mua của nhiều doanh nghiệp đã giảm mạnh, cùng với đó việc xuất khẩu cũng rơi vào khó khăn vất vả do phải tuân thủ những pháp luật về giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16.

Doanh nghiệp xuất khẩu gạo: Khó chồng khó
Xuất khẩu gạo đang đối diện thách thức mới

Ông Phạm Tỉnh Thái Bình – Tổng giám đốc Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Trung An ( TP. Cần Thơ ) – san sẻ, trong tháng 8 này công ty có hợp đồng xuất khẩu hơn 10.000 tấn gạo cho đối tác chiến lược. Tuy nhiên với tình hình TP. Cần Thơ đang triển khai giãn cách như lúc bấy giờ thì phải hết giãn cách – tức là từ ngày 16/8 trở đi, công ty mới hoàn toàn có thể xuất khẩu được.

“Dù chúng tôi đang thực hiện 3 tại chỗ nhưng nhân lực chỉ còn 2/5 so với thời điểm bình thường. Việc 3 tại chỗ chỉ là tình thế tạm thời, giúp công ty hoạt động cầm chừng, chế biến phục vụ nội địa. Bởi với xuất khẩu thì số công nhân hiện tại không thể đảm đương được hết các công đoạn từ sản xuất, đóng hàng, vận chuyển ra container… Đó là chưa kể mô hình 3 tại chỗ là hoàn toàn khép kín nên việc mở thêm một nhà kho, một điểm trung chuyển khác sẽ không đáp ứng yêu cầu về phòng chống dịch”- ông Bình phân tích.

Cũng như Trung An, ông Nguyễn Văn Thành – Giám đốc Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn SXTM Phước Thành IV ( Vĩnh Long ) – cho biết : Phước Thành IV hiện còn khoảng chừng 2.600 tấn gạo đã ký kết hợp đồng phải giao cho đối tác chiến lược nên công ty đang nỗ lực đàm phán tìm tàu và container đóng hàng để kịp giao. Riêng với những hợp đồng mới – công ty đã phủ nhận hết vì không hề dự báo trước được tình hình như lúc bấy giờ. Theo ông Thành, để duy trì hoạt động giải trí, mọi ngân sách của công ty đã tăng gấp 3. Ví dụ trước đây thuê phương tiện đi lại luân chuyển 1 tuần chỉ khoảng chừng 1 triệu đồng thì nay tăng lên 3 triệu đồng. Chưa kể lương công nhân hiện tăng gấp đôi tuy nhiên hiệu suất quản lý và vận hành xí nghiệp sản xuất chỉ đạt 30 % so với lúc thông thường. Thêm vào đó, giá cước thuê container vốn đang ở mức rất cao nay lại thêm ngân sách cước vận chuyển trong nước tăng mạnh nên doanh nghiệp buộc phải chọn cách thu mua lúa cầm chừng. “ Chúng tôi dự kiến sẽ xuất khẩu 1.000 tấn gạo trong tháng này theo hợp đồng đã ký để giữ chữ tín với đối tác chiến lược. Sau đó sẽ đóng cửa hàng loạt nhà máy sản xuất để tạm ngưng đến khi dịch được trấn áp ” – ông Phan Văn Có – Giám đốc Marketing Công ty TNHH VRICE ( Cần Thơ ) san sẻ.

Nêu lý do tạm ngưng hoàn toàn hoạt động sản xuất, xuất khẩu, ông Có cho biết: Nếu như thời điểm bình thường việc vận chuyển lúa từ cánh đồng về nhà máy của VRICE tại Cần Thơ chỉ 100.000 đồng/tấn thì nay tăng gấp 3 lần bởi chi phí bốc xếp tăng hơn, chưa kể phải chi trả thêm tiền xét nghiệm và tiền lưu kho. Trong khi đó, dịch bệnh đang ngày càng tăng cao và doanh nghiệp chọn giải pháp an toàn sức khỏe người lao động, tạm thời lưu trữ lúa chờ căng thẳng qua đi.

Tương tự, bà Đặng Thị Liên – Giám đốc Công ty Lương thực thực phẩm Long An – cho hay, hiện việc thương thảo hợp đồng với đối tác chiến lược rất khó khăn vất vả do người mua ép giá, so sánh với những đối thủ cạnh tranh xuất khẩu gạo khác trong khu vực. Nếu cố xuất khẩu doanh nghiệp sẽ chịu thua lỗ vì phải chi trả rất nhiều khoản phí, thuế tăng mạnh so với trước kia.

Cấp bách gỡ khó để không mất thị trường

Việc các doanh nghiệp khẳng định chỉ làm hết số lượng đơn hàng đã ký kết rồi tạm ngưng dấy lên lo ngại ngành gạo xuất khẩu có thể mất thị trường vào tay đối thủ khác. Liên quan vấn đề này, ông Phan Văn Có thừa nhận: Chúng ta có thể sẽ mất thị trường. Lý do, nhà nhập khẩu luôn chọn nhập hàng từ 2-3 nước xuất khẩu để đa dạng hoá nguồn cung và chủ động hơn khi có sự cố. Ngoài ra, việc các tỉnh trong vùng ĐBSCL thời gian qua giới hạn vận chuyển với nhau đã gây đứt gãy chuỗi hàng hóa xuất khẩu, đối tác theo dõi được tình hình và có thể đã chọn phương án nhập hàng từ nước khác để đảm bảo cho thị trường của họ.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thành cho rằng, nếu thực trạng này lê dài, Việt Nam sẽ bị mất thị trường tại Trung Đông, châu Phi do những đối tác chiến lược nhập khẩu sẽ tìm đến nguồn khác từ Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan … “ Chúng tôi hoàn toàn có thể chỉ giữ được người mua truyền thống cuội nguồn như Philippines do đối tác chiến lược rất hiểu và hoàn toàn có thể điều phối tàu dời mua riêng từng container hàng nếu thiết yếu ” – ông Thành cho biết thêm. Trong toàn cảnh khó khăn vất vả bủa vây, ông Phạm Thái Bình yêu cầu : Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn cần nhanh gọn tham mưu cho nhà nước để có giải pháp tương hỗ vốn cho doanh nghiệp thu mua lúa cho nông dân. Bởi lẽ lúa Hè Thu ở ĐBSCL đang đến kỳ rộ thu hoạch, tuy nhiên nhiều diện tích quy hoạnh lúa đã không được thu mua, sấy khô kịp thời, dẫn đến chất lượng bị giảm sút. Do đó, việc ưu tiên vay vốn cho doanh nghiệp thời gian này rất quan trọng, giúp họ liên tục bám trụ sản xuất, giữ việc làm cho người lao động. Bên cạnh đó, theo ông Phan Văn Có, nhà nước cần nhanh gọn tiêm vắc xin cho những người hoạt động giải trí trong ngành logistics như công nhân viên bến cảng. Khi họ được hoạt động giải trí thông thường sẽ giúp sản phẩm & hàng hóa lưu thông được thuận tiện hơn so với thực trạng ách tắc tại cảng đang ngày càng tăng như lúc bấy giờ.

Theo Tổng cục Thống kê, xuất khẩu gạo trong 7 tháng đầu năm nay ước tính đã giảm 10,6% so với một năm trước, đạt 3,6 triệu tấn; kim ngạch ước tính cũng giảm 0,6% xuống 1,9 tỷ USD. Trong đó riêng tháng 7, xuất khẩu ước đạt 500.000 tấn, trị giá 289 triệu USD. Việc xuất khẩu gạo sụt giảm do tác động từ dịch bệnh, phải cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ, dẫn tới giá xuất khẩu hiện ở mức thấp nhất trong vòng 16 tháng qua.