Một tộc người ở Hà Giang có thể nói được nhiều ngôn ngữ

Từ xa xưa, người Xuồng có tập quán sống trên những rẻo núi cao, sống dựa hoàn toàn vào thiên nhiên. Với số lượng người ít lại sống ở những nơi non cao, người ta vẫn nói người Xuồng là dân tộc mới xuất hiện. Để đến được với những bản làng của họ, chúng tôi phải vượt qua không ít những khó khăn.

Men theo con đường nhấp nhô, uốn lượn giữa điệp trùng núi non, bản người Xuồng dần hiện ra trước mắt với những nóc nhà sàn thưa thớt. Mặt trời dần tắt, tiếng mõ trâu lộc cộc cùng với tiếng trẻ con buôn chuyện xì xào bằng tiếng dân tộc mình khi có người lạ khiến nơi đây thật đẹp, thật thanh thản. Bóng tối nhanh gọn bao trùm cảnh vật, ánh đèn yếu ớt le lói phát ra từ những ngôi nhà sàn như xua tan đi sương mù giá rét miền sơn cước .

Bản người Xuồng nằm lọt thỏm giữa thung lũng.

Bởi họ là những người phụ nữ trưởng thành, có nhiều kinh nghiệm tay nghề trong lao động, sản xuất ”. Với người Xuồng, người phụ nữ có vai trò vô cùng quan trọng, là người giữ lửa trong mái ấm gia đình. Họ không chỉ sinh con, nuôi dạy con cháu mà còn là người cầm trịch trong sản xuất nông nghiệp. Không những vậy, đã là phụ nữ Xuồng là phải có kỹ nghệ thêu dệt điêu luyện .Với người dân tộc Xuồng, văn hóa truyền thống truyền thống lịch sử của dân tộc luôn được coi trọng. Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ nhỏ đã được đến nhà trưởng bản để nghe, học những lễ tiết, phong tục của dân tộc mình. Chính do đó, nói về văn hóa truyền thống của người Xuồng, bất kỳ người dân nào trong bản cũng hoàn toàn có thể kể ra vanh vách. Như trong lễ cúng bái, người Nùng hoàn toàn có thể đặt những món ăn làm từ thịt lên bàn thờ cúng nhưng người Xuồng tuyệt đối không được đặt vì sợ dây mỡ lên chỗ rất thiêng .Với người Xuồng họ không ăn thịt chó, trâu bò trong nhà. Đặc biệt hơn nữa, khi ăn không được trò chuyện, nơi nhà hàng phải ở bên trái ngôi nhà và tuyệt đối không được đến gần bàn thờ cúng ; khi ăn xong phải rửa tay bằng lá bưởi, lau khô .“ Điệu hát của chúng tôi là hát Phươn và múa trống. Mấy năm trước, Ủy Ban Nhân Dân xã cho bản tiền để mở tiệc tùng lồng tồng nhưng dân nhất quyết không tổ chức triển khai. Mọi người đều phản đối vì đó không phải liên hoan truyền thống lịch sử của chúng tôi ” – Già làng Nùng Y Hoo cho biết .Bên cạnh những nét truyền thống cuội nguồn văn hóa truyền thống độc lạ, người dân tộc Xuồng vẫn còn duy trì không ít những hủ tục. Đã là trai bản ai cũng phải biết uống rượu, uống nhiều rượu. Với họ, cơm hoàn toàn có thể đói chứ không hề đói rượu. Hằng năm, thóc gạo, lợn gà hoàn toàn có thể mang bán nhưng dân cư không khi nào bán ngô. Tất cả ngô đều được bớt lại để nấu rượu, Giao hàng nhu yếu mỗi mái ấm gia đình .Họ quen sử dụng chén vại trong mỗi cuộc nhậu, trung bình mỗi ngày, một người uống hết 1 lít rượu. Anh Nùng Ý Đừng, một người trẻ tuổi của bản Thăm Nom nói với chúng tôi bằng giọng vẫn còn nồng nặc mùi rượu : “ Nhịn đói cả ngày cũng được nhưng không hề không có rượu, thiếu rượu thấy không dễ chịu lắm. Nhà nào ở đây cũng có lò để tự nấu rượu, tự ship hàng .Lâu nay không ai dám mua rượu ở chợ nữa đâu, uống rượu ở chợ đau đầu lắm. Đến mùa thu hoạch gạo thì hoàn toàn có thể mang đi bán, chứ ngô thì không nhà ai bán đâu, một hạt cũng không được đem ra khỏi nhà. Tất cả để nấu rượu uống hết ” .Nói về tục lệ này, già làng Nùng Y Hoo khước từ : “ Tình trạng uống rượu lúc bấy giờ của người trẻ tuổi trong bản ngày một nhiều. Uống cho vui thì được chứ nghiện ngập là không nên. Uống nhiều sức khỏe thể chất xuống lắm, rồi không làm ăn được gì, suốt ngày thơ thẩn, bỏ bê đồng áng. Không thể gọi đó là phong tục của dân tộc mình mà phải gọi đó là thói quen xấu ” .Câu chuyện khiến chúng tôi tò mò và hứng thú nhất là việc người Xuồng có năng lực nói được hàng chục thứ ngôn từ của những dân tộc đồng đội. Đặc biệt là họ chỉ cần tiếp xúc một thời hạn rất ngắn là hoàn toàn có thể nói trôi chảy. Để mục sở thị năng lực đặc biệt quan trọng này, chúng tôi có hỏi rất nhiều người trong bản. Anh Vi Văn Páo, một trai bản người Xuồng, được mọi người rất tôn trọng và có uy tín trong số người trẻ tuổi ở bản .

Già làng Nùng Y Hoo kể nhiều về nét đẹp trong phong tục, tập quán của người Xuồng .

Anh Páo cho biết: “Cuộc sống của người Xuồng còn rất nhiều khó khăn, vất vả, thế nhưng trình độ dân trí không hề thua kém các dân tộc anh em khác. Có lẽ vì khả năng đặc biệt là có thể học rất nhanh ngôn ngữ của các dân tộc anh em nên sự hiểu biết cũng được mở rộng”.

Thấy người lạ, bỗng chốc người dân trong bản kéo đến nhà anh Páo rất đông. Anh Páo giải thích, mọi người ở đây rất thích nghe chuyện, đặc biệt chuyện của những vùng đất khác. Họ cũng rất có nhu cầu kể những câu chuyện, tục lệ của dân tộc mình cho mọi người nghe.

Anh bạn đi cùng chúng tôi là người dân tộc Mường, đã nhu yếu vài người dân nói tiếng Mường, lập tức có hàng chục người nói lưu loát mà không sai một chữ. Người bạn tỏ ra quá bất ngờ bởi họ nói chẳng khác gì người Mường .Anh Vi Văn Sàng tự hào khoe : “ Chúng tôi nói được nhiều ngôn từ lắm, như tôi đây nói cả tiếng dân tộc Tày, tiếng dân tộc Thái thậm chí còn cả tiếng Anh nữa. Tiếng Anh tôi học được là những lần đi chơi, đi bán hàng ở Đồng Văn, tiếp xúc với người quốc tế nên học lỏm được. Tôi chỉ trò chuyện với họ khi bán hàng thôi, thế nhưng giờ đây hoàn toàn có thể dẫn họ đi du lịch, trình làng cho họ văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn của dân tộc mình đấy ” .Dứt lời, anh Sàng nói cả một đoạn tiếng Anh tả về ngôi nhà của mình khá lưu loát khiến chúng tôi vô cùng giật mình .Chính người dân nơi đây cũng không hề lý giải tại sao họ lại có năng lực đặc biệt quan trọng như vậy. Chỉ biết rằng, đó là một năng khiếu sở trường đặc biệt quan trọng mà ai cũng có từ khi còn rất nhỏ. Theo lời anh Páo, nếu muốn học ngôn từ của dân tộc nào, chỉ cần tiếp xúc một thời hạn rất ngắn là hoàn toàn có thể tiếp xúc được khoảng chừng 80 % .

Người Xuồng có năng lực nói được nhiều thứ tiếng khác nhau .

“ Bọn trẻ con người Xuồng khi mở màn đi học, thường thì phải học chung với rất nhiều dân tộc khác như Giấy, Mông, Tày, Nùng … nhưng chỉ sau vài tuần là những đứa trẻ người Xuồng hoàn toàn có thể thuận tiện trò chuyện với những bạn học người dân tộc khác. Ngược lại, nếu chúng nói tiếng Xuồng thì những đứa trẻ kia lại không hiểu gì. Chỉ có lời nói của hai dân tộc Lô Lô và Dao là người Xuồng nói được tối thiểu. Điều này cho đến nay vẫn chưa ai lý giải được ” – anh Páo cho hay .Nói về năng lực này, cô giáo Bùi Thị Mến san sẻ : “ Đúng là những em người dân tộc Xuồng rất giỏi trong tiếp xúc. Các em học nhanh tiếng của dân tộc khác, đặc biệt quan trọng là học bằng tiếng Kinh, những em tiếp thu nhanh hơn hẳn. Nhiều lúc phải nhờ đến những bạn người dân tộc Xuồng phiên dịch cho mình hiểu. Tôi cũng không hiểu vì nguyên do gì mà những cháu lại có năng lực đặc biệt quan trọng đến vậy ” .Ông Nguyễn Chí Thường, Phó Bí thư Huyện ủy, quản trị Ủy Ban Nhân Dân huyện Mèo Vạc cho biết : ” Ở Mèo Vạc hiện tại có 16 dân tộc. Trong đó dân tộc Mông chiếm 78 %, còn lại là những dân tộc khác. Có những dân tộc ít người nhất là dân tộc Hoa, Thái. Còn dân tộc Xuồng thì đã sống truyền kiếp ở đây rồi, hầu hết phân bổ ở những xã Khâu Vai, Sơn Vĩ, Sín Cái, Tát Ngà …

Huyện Mèo Vạc coi dân tộc Xuồng là một dân tộc khu biệt. Còn để phân biệt rõ nét sự độc lạ giữa dân tộc Xuồng với dân tộc Nùng, Tày, Giáy nằm ở đâu, thì chúng tôi ý kiến đề nghị cơ quan cấp trên phải vào cuộc can đảm và mạnh mẽ hơn. Đúng là có một điều rất đặc biệt quan trọng, người Xuồng có khả năng học ngôn từ của dân tộc khác rất nhanh. Họ chỉ cần nghe qua thôi là hoàn toàn có thể tiếp xúc được. Điều này cũng không ai lý giải được, có lẽ rằng là do dòng máu của họ có năng lực đặc biệt quan trọng ấy ” .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn