Người Ơ Đu – Wikipedia tiếng Việt

Người Ơ Đu, còn có tên gọi khác là người Tày Hạt, là một dân tộc ít người có vùng cư trú là huyện Tương Dương phía tây tỉnh Nghệ An, và Trung Lào.

Từ Ơ Đu là tên tự gọi của dân tộc, và theo tiếng Thái nghĩa là “thương lắm”. Họ là một trong những dân tộc ít người nhất của Việt Nam và Lào. Tại Việt Nam người Ơ Đu được công nhận trong số 54 dân tộc tại Việt Nam [2].

Người Ơ Đu nói tiếng Ơ Đu, ngôn từ thuộc nhóm ngôn từ Môn-Khmer trong ngữ hệ Nam Á. Tuy nhiên hầu hết người Ơ Đu dùng những tiếng Khơ Mú, Thái để tiếp xúc hàng ngày [ 2 ] .

Dân số và địa phận cư trú[sửa|sửa mã nguồn]

Tại Việt Nam, họ cư trú tại một bản là Văng Môn, xã Nga My, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An với 103 hộ và 441 người (2019) [1].

Theo thống kê dân số vào tháng 4 năm 1999, người Ơ Đu có 301 người. Theo ước tỉnh của Ủy ban dân tộc Nước Ta thì dân số năm 2003 vào thời gian 370 người [ 3 ]Theo Tổng tìm hiểu dân số và nhà ở năm 2009, người Ơ Đu ở Nước Ta có dân số 376 người, xuất hiện tại 11 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Ơ Đu cư trú tập trung chuyên sâu tại những tỉnh : Nghệ An ( 340 người, chiếm 90,4 % tổng số người Ơ Đu tại Nước Ta ), Thành phố Hồ Chí Minh ( 12 người ), TP. Hà Nội ( 7 người ), Lâm Đồng ( 4 người ), Đồng Nai ( 4 người ) [ 4 ] …Tại Lào : theo ước tính của Ethnologue thì có khoảng chừng 194 người Ơ Đu sống tại tỉnh Xiêng Khoảng [ 5 ]. Họ tăng lên 969 người vào năm nay .
Xưa kia người Ơ Đu cư trú suốt hai bên bờ sông Nậm Mộ, Nậm Nơn, nhưng do nhiều biến cố lịch sử dân tộc, họ phải dời đi nơi khác hoặc ở lẫn vào những dân tộc khác. Hiện nay họ sống rải rác trong nhiều bản vùng sâu vùng xa thuộc huyện Tương Dương, tập trung chuyên sâu ở hai bản Kim Hòa, Xốp Pột tại xã Kim Đa và một số ít cư trú lẻ tẻ ở những bản những xã kế cận, thuộc huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An .Sau khi thủy điện Bản Vẽ được kiến thiết xây dựng, họ liên tục di tán đến khu đinh cư mới tại Bản Văng Môn, xã Nga My, huyện Tương Dương cách nơi ở cũ 30 km về phía Đông .

Ngôn ngữ và văn hóa truyền thống[sửa|sửa mã nguồn]

Tiếng Ơ Đu thuộc ngữ chi Khơ Mú của ngữ tộc Môn-Khmer. Nhưng lúc bấy giờ người Ơ Đu chỉ còn giữ được ý thức tự giác về tộc người, còn ngôn từ thì hầu hết đã mất ( chỉ còn một vài người biết tiếng mẹ đẻ ). Họ sử dụng thông thuộc tiếng Thái và tiếng Khơ Mú hoặc biết thêm tiếng Việt. Bản sắc văn hóa truyền thống của người Ơ Đu mờ nhạt vì chịu ảnh hưởng tác động của người Thái và người Khơ Mú. Trong lần tổng tìm hiểu dân số toàn nước năm 1989, nhiều người Ơ Đu tự khai là người Thái hay người Khơ Mú .

Trang phục không có đặc tính tộc Ơ Đu mà chịu ảnh hưởng khá mạnh mẽ của cư dân Việt – Mường và Thái.

Người Ơ Đu có lịch tính năm riêng, tiếng sấm đầu xuân cũng là thời gian mở màn năm mới .Họ ý niệm người có hồn, khi chết, hồn biến thành ma, ma nhà chi phối mọi hoạt động giải trí của người sống trong nhà .Cho đến nay, chỉ có một người tốt nghiệp ĐH ( từ năm 1981 ) : đó là anh Lô Kim Trọng ở bản Kim Hòa, xã Kim Đa, Tương Dương, Nghệ An, làm hiệu trưởng trường trung học cơ sở Kim Đa từ năm 1999 .

Đặc điểm kinh tế tài chính[sửa|sửa mã nguồn]

Người Ơ Đu sinh sống bằng nương rẫy. Lúa là nguồn lương thực chính, ngô, sắn, kê là lương thực phụ. Hái lượm và săn bắn vẫn chiếm vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế tài chính của họ. Người Ơ Đu nuôi bò với số lượng không đáng kể nhằm mục đích lấy sức kéo. Gà, lợn nuôi thường để sử dụng vào mục tiêu nghi lễ, cúng bái và cải tổ bữa ăn, nhất là dịp có khách .Nghề phụ mái ấm gia đình hầu hết chỉ có đan lát đồ gia dụng, gần đây đã có 1 số ít mái ấm gia đình có khung dệt vải .

Hôn nhân mái ấm gia đình[sửa|sửa mã nguồn]

Người Ơ Đu sống trong mái ấm gia đình nhỏ, trong hôn nhân gia đình có tục ở rể, sau một thời hạn chàng rể mới đưa vợ, con về nhà mình. Cũng giống như người Đan Lai ( thuộc dân tộc Thổ ), người Ơ Đu có tục đẻ ngồi tại góc nhà .

Xưa kia người Ơ Đu không có tên họ, nay lấy tên họ giống của người Lào hoặc Thái, chẳng hạn như các họ Lò Khăm, Lò May, Lò Văn.

Họ còn bảo lưu một số ít nét văn hóa truyền thống … như kiểu nhà đầu quay vào núi hay đồi. Một ngôi nhà thường có 4 đến 8 cột, tương ứng với 1 hay 3 gian tùy điều kiện kèm theo từng mái ấm gia đình. Khi dựng, khi nào người Ơ Đu cũng dựng cột chính ( gọi là cột góc ma nhà ở ) trước, sau đó mới đến những cột khác theo thứ tự từ trái sang phải, từ trên xuống dưới .

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn