Những ngọn tháp cổ kính của dân tộc Lào ở Tây Bắc Việt Nam
Người Lào tại Việt Nam, còn gọi tên khác là Thay, Thay Duổn, Thay Nguồn, Phủ Thay với hai nhóm địa phương là Lào Bốc ( Lào Cạn ) và Lào Nọi ( Lào Nhỏ ), cùng nhóm ngôn từ thuộc ngữ Tày – Thái trong họ ngôn từ Kra-Dai ( Tai-Kadai ) – là một dân tộc thiểu số trong số 54 dân tộc tại Việt Nam .
Hệ thống những chùa và tháp ở khu vực Tây Bắc gồm : Tháp Mường Và ( huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La ), tháp Mường Bám ( huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La ) và 2 tháp Chiềng Sơ, tháp Mường Luân ( huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên ) .
Tất cả những tòa tháp này là những công trình kiến trúc cổ mang đậm yếu tố Phật giáo phái Tiểu Thừa. Chúng đều được xây bằng một loại vật liệu chủ yếu là gạch vồ màu đỏ hoặc nâu, được gắn kết với nhau bằng vôi, cát, và mật mía. Các họa tiết hoa văn được làm bằng vữa đắp nổi, nhiều chỗ gắn thêm vào những hình đất nung trang trí. Vào đầu tháng 2 (âm lịch) hàng năm, người Lào sẽ tổ chức Lễ hội “Xên Mường” và “Khảu hó” tại chân tháp, thu hút nhân dân trong vùng đến tham dự.
 |
| Lễ “ Xên Mường ” ( cúng mường ) bên tháp Mường Và của bà con dân tộc Lào ở huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La. Ảnh : Bảo tàng tỉnh Sơn La |
Tháp Mường Và
Tháp Mường Và thuộc xã Mường Và, huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La là một khu công trình kiến trúc rất linh và cổ kính từ thế kỷ XVII với kiến trúc nghệ thuật và thẩm mỹ độc lạ đặt trên một gò đồi đắp nổi tự tạo, cao khoảng chừng 15 m so với mặt phẳng xung quanh. Điểm đặc biệt quan trọng là tháp được xây đặc hàng loạt, không có cửa, phân loại 4 mặt đều nhau, mỗi mặt quay về một hướng. Tạo hình theo kiểu bút tháp, cao 13 m. Tòa tháp được chia thành 5 tầng, xây bằng gạch vồ có chiều dài là 35 cm, rộng 15 cm, dày 6 cm .
Tháp được công nhận Di tích Kiến trúc – Nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 95/1998 / QĐ-BVHTT ngày 24/1/1998 của Bộ Văn hóa và tin tức ( nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch ) .
 |
| Tháp Mường Và là một khu công trình kiến trúc rất linh và cổ kính được đặt trên một quả đồi tự tạo . |
Tháp Mường Bám
Đây là di tích lịch sử kiến trúc cổ, nằm ở vị trí TT xã Mường Bám, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Tháp được xây trên một quả đồi thiên tạo có mặt phẳng rộng khoảng chừng 1 ha bên bờ suối Nậm Húa ( phần đầu nguồn của dòng sông Mã ), gồm một quần thể 5 tháp, trong đó một tháp to ở giữa và 4 tháp con ở 4 cạnh tháp to. Tháp to còn gọi là Tháp Mẹ, cao 13 m, chia làm 4 tầng. Được trang trí hầu hết hoa văn hình Voi, Hổ và tượng Vũ Nữ nhảy múa, lá đề uốn theo hình mây, hoa văn hoa cúc, hoa chanh cách điệu, chuỗi hoa văn ” tràng hạt “, hình ” rắn thần ” Naga 5 đầu, hình hoa sen cụp xuống, … Tất cả những hoạ tiết hoa văn này đều đắp nổi phía trên đế thu nhỏ dần. Toàn bộ thân tháp trông xa như một búp sen đang hé nở .
Các tháp nhỏ, còn gọi là Tháp Con được chia làm 4 tầng, cao 3,7m nằm cách tháp to 3m với kiến trúc và trang trí hoa văn giống hệt nhau. Chúng được trang trí chủ yếu là hoa văn lá đề xen kẽ hình vân mây, dây hoa cúc và hoa đồng tiền. 4 cạnh chân tháp được đắp 4 lá đề nổi, to ôm gọn 4 góc, bên trong có 2 đường chỉ chìm chạy song song. Phần trên ngọn tháp được thu nhỏ dần, vút lên nền trời.
Xem thêm: Bộ trưởng nông nghiệp công khai số điện thoại cá nhân, email xin nhận hiến kế từ người dân
Hiện nay, di tích lịch sử còn lại một tháp to ( Tháp Mẹ ) và một tháp nhỏ ( Tháp Con ). Bên cạnh tháp to còn có pho tượng “ chư thần ” ngay dưới chân tháp đã bị vỡ ( hiện chỉ còn bệ tượng ). Ngoài ra, trong khuôn viên ở quanh khu vực xây tháp còn lại vết tích chùa và khu vực những nhà sư ở .
 |
| Tháp Mường Bám là di tích lịch sử kiến trúc cổ, được thiết kế xây dựng vào khoảng chừng thế kỷ XVI . |
Hai tháp “đực – cái” ở Điện Biên Đông
Bảo tháp ở bản Mường Luân I ( bản người Lào ), xã Mường Luân có 4 cạnh, nhân dân địa phương gọi đó là tháp đực ; ngọn tháp thứ hai ở bản Nà Muông ( bản người Thái ), xã Chiềng Sơ có 8 cạnh, nhân dân gọi đó là tháp cái. Hai ngọn tháp có cùng niên đại nhưng nằm ở hai địa phận khác nhau, hai dân tộc khác nhau nên sự sống sót và ý nghĩa của tháp cũng khác nhau. Hai tháp Mường Luân và Chiềng Sơ đều ở Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên ( Tây Bắc Việt Nam ) .
 |
| Vị trí tháp nằm ở chân núi Hua Ta ( nghĩa là núi đầu nguồn ), trên bờ dòng Nặm Ma ( sông Mã ) . |
Với tháp Mường Luân, nhân dân biết khá nhiều về sự tích cũng như còn giữ gìn được tập tục cúng tháp. Còn tháp Chiềng Sơ thì ít người biết hơn và có vẻ như không mấy ai hiểu về sự tích của ngọn tháp này. Tháp Chiềng Sơ được kiến thiết xây dựng vào khoảng chừng thế kỷ XV – XVI, tháp được tạo hình kiến trúc giống nậm rượu, dưới to và phần trên nhỏ dần. Tháp cao 10,5 m, 4 mặt xung quanh chân tháp được đặt tượng 2 chú voi ở đằng trước và 2 chú chó ở đằng sau .
Phần thân tháp được trang trí những họa tiết hoa văn, nổi bật là một tòa sen có 6 lớp chồng lên nhau đội lấy tòa tháp cùng với những đường nét hoa văn chìm nổi cách điệu hình chim muông, hoa lá theo bố cục từng phần rất hài hòa. Đặc biệt hơn cả là những con rồng được đắp nổi uốn mình quanh thân tháp, đầu và đuôi rồng chụm vào nhau tạo thành hình số 8.
Xem thêm: Bộ trưởng nông nghiệp công khai số điện thoại cá nhân, email xin nhận hiến kế từ người dân
 |
| Tháp Chiềng Sơ là di tích lịch sử kiến trúc thẩm mỹ và nghệ thuật bộc lộ mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị của nhân dân 2 nước Việt – Lào |
Các mạng lưới hệ thống chùa, tháp ở Tây Bắc không chỉ có giá trị văn hóa truyền thống, góp thêm phần làm nhiều mẫu mã thêm kho tàng di sản văn hoá dân tộc mà còn có giá trị lịch sử vẻ vang to lớn. Bởi, những di tích lịch sử này đã giúp những nhà nghiên cứu tìm ra và khẳng định chắc chắn được lịch sử dân tộc về tình đoàn kết gắn bó truyền kiếp giữa 2 dân tộc đồng đội Việt – Lào .
Theo số liệu Tổng tìm hiểu dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009, người Lào có khoảng chừng 14.100 người ( chiếm 0,0174 % dân số cả nước ). Người Lào cư trú tập trung chuyên sâu tại những tỉnh : Lai Châu : 6.824 người, chiếm 38,6 % tổng số người Lào tại Việt Nam ), Điện Biên ( 4.564 người, chiếm 30,6 % tổng số người Lào tại Việt Nam ), Sơn La ( 3.380 người, chiếm 22,6 % tổng số người Lào tại Việt Nam và chiếm 0,3 % số dân của tỉnh này ), thành phố Hà Tĩnh ( 433 người ), Đắk Lắk ( 275 người ) .
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn
