Hướng dẫn sử dụng Vôi, I-ốt, Cloramin để khử trùng trong chăn nuôi – Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam

[Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam] – Ngày nay, “an toàn sinh học trong chăn nuôi” đã trở thành cụm từ phổ biến và quen thuộc với người chăn nuôi. Nhiều công ty sản xuất thuốc thú y đã ra các loại sản phẩm khử trùng chuồng trại. Tuy nhiên, vì nhiều lý do mà người chăn nuôi có thể không mua được những sản phẩm khử trùng hiện đại. Trong khi đó, có một số dòng thuốc khử trùng rất thông dụng thì lại chưa có quy trình tiêu chuẩn sử dụng chung, thậm chí còn hiểu nhầm về cách sử dụng. Ba trong số những loại hóa chất khử trùng thông dụng, dễ kiếm nhất là Vôi, I-ốt (dưới dạng Povidon Iod) và Cloramin. Bài viết này giới thiệu cách sử dụng Vôi, Povidon Iod và Cloramin trong khử trùng chuồng trại chăn nuôi.

1. Vôi

Có nhiều từ để diễn đạt những trạng thái khác nhau của vôi và việc hiểu đúng về những tên gọi này sẽ đi kèm với cách dùng khác nhau .

Vôi bột ( CaO )

Đá vôi (CaCO – Canxi cacbonat): Là một loại đá trầm tích. Đá vôi ít khi ở dạng tinh khiết, mà thường bị lẫn các tạp chất như đá phiến silic, silica và đá mácma cũng như đất sét, bùn, cát, bitum… nên nó có màu sắc từ trắng đến màu tro, xanh nhạt, vàng và cả màu hồng sẫm, màu đen.

Vôi sống (CaO – Canxi oxit): Vôi sống (có nơi gọi “vôi cục”) là sản phẩm khi nung đá vôi ở nhiệt độ cao. CaO không sát khuẩn được

Vôi bột (bột vôi): Là dạng tinh thể bột có màu trắng, thu được khi ngâm vôi sống với nước (quá trình tôi vôi). CaO gặp điều kiện ẩm => là CaO + H2O = Ca(OH)2. Dung dịch có chứa canxi hydroxit gọi chung và vôi nước và có tính khử trùng mạnh.

Vôi sữa (sữa vôi): Là dung dịch Ca(OH)2 chưa lọc, vẫn còn thể vẩn của các hạt canxi hydroxit rất mịn trong nước.

Nếu diễn đạt thông dụng thì từ đá vôi, ta nung nóng sẽ được vôi sống. Vôi sống thả vào bể nước ( hố nước ) được gọi là quy trình “ tôi vôi ”, sẽ có phản ứng sinh nhiệt và tạo ra nước vôi bão hòa, sữa vôi và vôi bột. Trong một bể vôi đã “ tôi ” và nguội đi sẽ có những lớp khác nhau : ( 1 ) Váng mỏng mảnh trên cùng là “ tín hiệu ” để biết nước vôi bão hòa ; ( 2 ) Nước vôi trong sau đó có công dụng sát khuẩn ; ( 3 ) Lớp dịch đặc, lỏng, màu trắng đục còn gọi là “ sữa vôi ” khử trùng rất mạnh. Có thể pha loãng 10 %, 20 % quét lên trần, tường, gốc cây. Sữa vôi cũng hoàn toàn có thể được pha thêm nước, để lắng, khi nào thấy có lớp váng mỏng dính bên trên thì ta lại thu được nước vôi bão hòa .

Tuy nhiên nước vôi bão hòa khi để lâu ngoài môi trường tự nhiên, gặp CO2 lại tạo ngược lại CaCO3 ( chính là sạn ở những hố khử trùng ) => Không còn công dụng diệt khuẩn nữa .

2. Povidone Iod và Cồn Iod

Nhiều người chăn nuôi vẫn nhầm lẫn giữa hai khái niệm này và cho rằng Cồn Iod và Povidone Iod là cùng một mẫu sản phẩm. Tuy nhiên, hai dung dịch này là khác nhau. Nhiều thuốc khử trùng trong thú y đều sử dụng Povidon Iod chứ không phải dùng cồn Iod .

Cồn Iod: Là hỗn hợp gồm iod, kali iodid và cồn. Nhược điểm của cồn iod là gây xót, kích ứng da và nhuộm màu da. Do vậy không dùng dung dịch cồn iod nồng độ trên 5% để sát trùng. Hạn chế sử dụng trên vùng da mặt, da nhạy cảm và chỉ sử dụng cho vết thương ngoài da, không dùng cho vết thương sâu, hở miệng.

Povidon Iod: Povidon iod là phức giữa iod và polyvinyl pyrolidon, chứa 9 – 12% iod, dễ tan trong nước và cồn. Do tạo phức nên dung dịch povidon – iod sẽ giải phóng iod từ từ, kéo dài tác dụng diệt khuẩn, nấm, virut, động vật đơn bào, kén và bào tử. Mặt khác, tác dụng của thuốc kém hơn các chế phẩm chứa iod tự do, nhưng ít độc hơn, vì lượng iod tự do thấp hơn, dưới 1 phần triệu trong dung dịch 10%.

Liều sử dụng: Dạng đóng chai của Povidon Iod dùng trong thú y thường là chai 1 lít với hàm lượng là 10%. Pha loãng 1 lít sản phẩm với 100 – 250 lít nước để phun khử trùng chuồng trại. Phun bề mặt (trần, vách tường, nền chuồng, lối đi) với lượng 10 lít cho 100 m2 bề mặt. Phun sương không khí chuồng nuôi với lượng 10 lít nước khử trùng đã pha cho 100 m3 không khí.

3. Cloramin B

Theo Tiêu chuẩn 10 TCN 537 : 2002 của Bộ NN&PTNT thì Cloramin B có dạng bột, màu trắng hay hơi vàng, thoảng có mùi Clo. Cloramin B dễ tan ttrong nước sôi, tan được trong nước mát hoặc cồn, không tan trong ete, cloroform, benzen. Cloramin B có hoạt tính ô-xy hóa khử cao, thường được sử dụng để khử trùng mặt phẳng. Cloramin có hoạt tính diệt vi trùng, nấm và virus cao, giá tiền rẻ. Tuy nhiên chỉ có năng lực phát huy tính năng trong thời hạn ngắn do ion Cl + dễ bị phân huỷ dưới tính năng của ánh sáng. Theo Trần Quang Huy và tập sự ( năm trước ), Cloramin B hàm lượng 25 – 30 % clo hoạt tính .

Trong công tác làm việc phòng chống dịch, những dung dịch pha từ những hóa chất chứa clo với nồng độ 0,125 % ; 0,25 % ; 0,5 % và 1,25 %, 2,0 % clo hoạt tính thường được sử dụng tùy theo mục tiêu và phương pháp của việc khử trùng. Việc tính nồng độ dung dịch phải dựa vào tỷ suất clo hoạt tính. Việc giám sát đúng công thức Clo hoạt tính để khử trùng không thuận tiện với người chăn nuôi. Vì vậy, hướng dẫn sử dụng Cloramin B trong khử trùng đều rất cụ thể với việc cân khối lượng Cloramin B và lượng nước pha .

Cách sử dụng : Sát trùng chuồng trại dùng nồng độ 0,5 % ( 5 g pha với 1 lít nước ). Phun đều lên mặt phẳng chuồng trại, tường, vách … Cứ 250 lít dung dịch này phun cho 1.000 m² diện tích quy hoạnh chuồngtrại. Sau khi phun để từ 3 – 5 giờ rồi rửa kỹ bằng nước sạch. Để khử trùng nguồn nước uống : Pha 3 g với 1 m3 nước. Để ngâm 24 giờ sau mới dùng nước này cho gia súc, gia cầm uống. Ngoài ra, theo hướng dẫn của Bộ Y tế ( 2020 ) về giải quyết và xử lý nước uống, so với bột Cloramine B 27 %, để khử trùng khoảng chừng 300 lít nước cần triển khai như sau : Hòa tan 3 g bột Cloramine B 27 % ( tương tự 1/3 thìa canh ) vào một gáo nước rồi đổ vào bể hoặc thùng chứa 300 lít nước đã được làm trong, trộn đều, đậy nắp chờ 30 phút là hoàn toàn có thể dùng được .

4. Quy trình khử trùng dành cho trang trại chăn nuôi

Khử trùng chuồng trại chăn nuôi lợn

Do có nhiều thuốc khử trùng phong phú nên việc kiến thiết xây dựng tiến trình khử trùng chuồng nuôi cũng khác nhau tùy vào trang trại. Tuy nhiên vẫn có một số ít tiêu chuẩn ( ví dụ : QCVN 01 – 14 : 2010 / BNNPTNT ) để người chăn nuôi so sánh nhằm mục đích kiến thiết xây dựng quy trình tiến độ tương thích nhất cho trang trại của mình. Dưới đây là bảng tóm tắt hướng dẫn sử dụng Vôi, Povidon Iod và Cloramin B trong khử trùng trang trại chăn nuôi do nhóm chỉnh sửa và biên tập đã tổng hợp .

Bước 1 : Làm sạch cơ học ( quét dọn chất thải ) .

Bước 2 : Rửa sạch bằng nước ( nếu khử trùng trong chuồng nuôi )

Bước 3 : Khử trùng bằng hóa chất. Cần phun “ từ ngoài vào trong ”, “ từ trên xuống dưới ” rồi mới đến không khí chuồng nuôi. Cụ thể cần phun khử trùng vòng ngoài chuồng nuôi, sau đó khi vào trong cần phun trần, tường, lối đi rồi mới phun không khí chuồng nuôi .

Bước 4 : Để khô một khoảng chừng thời hạn ( thường là 1 ngày ) rồi mới đưa vật nuôi vào lại chuồng .

Đặng Hữu Anh1, Nguyễn Bá Hiên1, Phùng Hữu Phúc2, Hoàng Nam Trung2

1 : Học viện Nông nghiệp Nước Ta
2 : Công ty Cổ phần thức ăn chăn nuôi Thành Phố Hà Nội – Hanofeed

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Chi cục Chăn nuôi và Thú y ( 2005 ). Quy trình tiêu độc sát trùng. http://chicuccntyhcm.gov.vn/new/2005/05/13/Quy-trinh-tieu-doc-sat-trung.aspx

2. Dương Hải ( 2020 ). Bộ Y tế hướng dẫn cách giải quyết và xử lý nước hoạt động và sinh hoạt trong mùa mưa, bão. Tạp chí Sức khỏe và Đời Sống. https://suckhoedoisong.vn/bo-y-te-huong-dan-cach-xu-ly-nuoc-sinh-hoat-trong-mua-mua-bao-169181814.htm

3. QCVN 01-14 : 2010 / BNNPTNT. Quy chuẩn kỹ thuật vương quốc điều kiện kèm theo trại chăn nuôi lợn bảo đảm an toàn sinh học .

4. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Trị ( 2020 ). Hướng dẫn chiêu thức vệ sinh, tiêu độc khử trùng và xử lý sự cố hố chôn gia súc, gia cầm trong mùa mưa lũ. https://sonongnghiep.quangtri.gov.vn/bai-viet/huong-dan-phuong-phap-ve-sinh-tieu-doc-khu-trung-va-xu-ly-su-co-ho-chon-gia-suc-gia-cam-trong-mua-mua-lu-54

5. Trần Quang Huy, Nguyễn Thanh Thủy, Phạm Ngọc Đính ( năm trước ). Hóa chất khử trùng trong phòng chống bệnh truyền nhiễm ở hội đồng và nhiễm trùng bệnh viện. Tạp chí Y học dự trữ, Tập XXIII, số 3 ( 139 ) .

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn