Insulin: vai trò và mối quan hệ giữa insulin với tiểu đường!

Insulin là gì ?

Insulin là một loại hormone nội tiết do tuyến tụy tiết ra, có tác dụng chính là chuyển hóa carbohydrate, giúp ổn định lượng đường trong máu.

Tụy là cơ quan có hình chữ J nằm ngang, ở vùng giữa bụng, bao bọc xung quanh nó chính là dạ dày, lá lách, túi mật, ruột non và gan. Tuyến tụy được chia làm hai phần là tụy ngoại tiết (còn gọi là acini) và tụy nội tiết (hay đảo tụy Langerhans).

Đảo tụy được cấu tạo bởi 3 loại tế bào :

• Tế bào alpha: số lượng tế bào chiếm 25%, có tác dụng tiết glucagon.
• Tế bào delta: số lượng tế bào chiếm 10%, chúng tiết ra somatostatin.
• Tế bào beta: chiếm số lượng lớn nhất là 60%, đây chính là tế bào tiết ra insulin.

Như vậy, insulin là hormone nội tiết được tiết ra bởi những tế bào beta của hòn đảo tụy, nguồn gốc cái tên insulin là xuất phát từ chữ insula trong tiếng Latin có nghĩa là hòn đảo .
Về mặt cấu trúc phân tử, insulin được cấu tạo bởi 2 chuỗi acid amin, chuỗi A gồm 21 acid amin, chuỗi B gồm 32 acid amin, chúng được nối với nhau bởi 3 cầu nối disulfua. Nếu những cầu nối này bị đứt, 2 chuỗi A và B tách nhau ra, insulin sẽ mất hoạt tính .

Quá trình sinh tổng hợp insulin

Insulin được hình thành xuất phát từ việc những ribosome tiến hành dịch mã ARN insulin để tạo thành preproinsulin. Sau đó, những enzyme ty thể sẽ triển khai tách preproinsulin thành proinsulin .
Proinsulin thường được gọi là “ tiền insulin ”, cấu tạo gồm 3 chuỗi acid amin là A, B và C. Tuy vậy chúng trọn vẹn không có tính năng cân đối đường huyết của insulin .
Insulin chỉ thực sự được hình thành khi cỗ máy Golgi triển khai cắt chuỗi C của proinsulin, đồng thời hình thành những cầu nối disulfua giữa hai chuỗi A và B .
Insulin được bài tiết vào máu ở dạng tự do, chúng chỉ sống sót trong mạng lưới hệ thống tuần hoàn khoảng chừng 10 đến 15 phút, sau đó sẽ bị vô hiệu .
Insulin được khung hình tiết ra trong suốt 24 giờ với lượng tiết khoảng chừng 50 đơn vị chức năng / ngày, tuy nhiên nhịp tiết không đồng đều mà phụ thuộc vào nhiều vào mức glucose trong huyết tương .
Khi nồng độ glucose cao ( thường trong và sau những bữa ăn ) thì insulin được tăng bài tiết và ngược lại .

Tác dụng và vai trò của insulin so với khung hình

Insulin là một hóc môn quan trọng trong khung hình vì nó công dụng tổng lực lên quy trình chuyển hóa những chất gồm có quy trình chuyển hóa glucid, chuyển hóa lipid và chuyển hóa protein .

Tác dụng của insulin lên quy trình chuyển hóa glucid

Glucid hay carbohydrate chính là những chất bột đường có vị ngọt, đây là nguồn phân phối nguồn năng lượng hoạt động giải trí chính cho khung hình .
Glucid có nhiều trong những thực phẩm giàu tinh bột và đường được con người sử dụng rất phổ cập như gạo, bột mì, khoai, sắn, những loại trái cây, …

Vào thời gian những bữa ăn, khi những thực phẩm chứa glucid được đưa vào khung hình, trải qua quy trình luân chuyển, tiêu hóa với sự tham gia của nhiều loại enzyme tiêu hóa, chúng được chuyển thành những loại monosaccharide khác nhau .
Những monosaccharide này được dự trữ ở gan dưới dạng cao phân tử gọi là glycogen. Khi khung hình có nhu yếu cần nguồn năng lượng, glycogen được phân giải tạo thành glucose, đây chính là mẫu sản phẩm ở đầu cuối được đưa vào máu và luân chuyển đi khắp khung hình để cung ứng nguồn năng lượng cho những tế bào .
Nồng độ glucose trong máu chính là từ “ mức đường huyết ” mà tất cả chúng ta hay sử dụng, đây là chỉ số tiên quyết giúp những bác sĩ chẩn đoán bệnh đái tháo đường .
Hầu hết toàn bộ những loại tế bào ( trừ tế bào hồng cầu, não, gan ) muốn nhận glucose từ máu thì phải nhờ sự xuất hiện của insulin. Trên màng những tế bào này có một kênh tên là GLUT4, kênh này chuyên chở glucose từ máu đi vào bên trong tế bào để cung ứng nguồn năng lượng và nó chỉ mở khi được insulin kích thích .
Ngoài ra, tại những cơ, insulin đóng vai trò tăng cường quy trình tổng hợp glycogen dự trữ .
Đặc biệt là tại gan, insulin có ảnh hưởng tác động lớn đến những enzym gan, từ đó điều hòa được lượng glucose trong máu. Cụ thể là :

• Insulin làm tăng hoạt tính của enzym glucokinase, đây là loại men xúc tác quá trình phosphoryl hóa glucose, giúp bắt giữ các glucose ở lại trong tế bào gan.
• Đồng thời insulin còn tăng hoạt tính của enzym glycogen synthase, đây là loại men giúp chuyển glucose thành glycogen dự trữ.
• Enzym phosphorylase là enzym xúc tác quá trình chuyển hóa glycogen thành các glucose để đi vào máu. Insulin có khả năng bất hoạt enzyme này, làm giảm sự tân tạo glucose.

Tóm lại, khi lượng đường được nạp vào cao, insulin sẽ giúp bạn dự trữ nó ở gan, sau đó tùy vào nhu yếu khung hình cần nguồn năng lượng nhiều hay ít mà giải phóng một lượng vừa đủ vào máu, vì thế insulin giúp điều hòa mức glucose trong máu và giữ nó luôn không thay đổi .
Điều này đồng nghĩa tương quan với việc, khi lượng insulin bị thiếu vắng hoặc mất đi, thế cân đối đó sẽ bị phá vỡ .

Tác dụng lên quy trình chuyển hóa lipid

Có thể hiểu nôm na rằng lipid chính là chất béo, chúng hiện hữu ở cả thực vật và động vật hoang dã. Chất béo cũng là nhóm chất phân phối nguồn năng lượng chính cho khung hình, ngoài những nó còn giúp duy trì thân nhiệt, là nguyên vật liệu cấu thành những tổ chức triển khai khác như màng tế bào, mô thần kinh, não tủy …
Các thực phẩm chứa lipid hoàn toàn có thể kể đến như bơ thực vật, dầu lạc, vừng, mỡ từ thịt, cá, …

Trong quy trình chuyển hóa lipid, insulin có vai trò làm tăng sự tổng hợp chất béo từ glucose tại những mô mỡ và tăng quy trình dự trữ chất béo tại những mô mỡ đó. Nếu không có insulin, quy trình chuyển hóa lipid sẽ gặp yếu tố, xuất phát hầu hết từ sự tăng hoạt động giải trí của enzym lipase HSL. Lipase HSL là loại enzym giúp giải phóng những acid béo đi vào máu, thường thì insulin sẽ ức chế enzym này .
Nhưng khi không xuất hiện insulin, enzym lipase HSL tăng cường hoạt động giải trí, đồng thời kênh GLUT4 không được mở dẫn đến tế bào không nhận được glucose, lúc này những acid béo ở mô mỡ được giải phóng vào máu để phân phối nguồn năng lượng thay thế sửa chữa cho glucose .
Việc tăng cường đốt cháy những acid béo tại mô mỡ chính là một trong những nguyên do lý giải cho việc tại sao những bệnh nhân tiểu đường thường sút cân và gầy .

Việc tăng sử dụng acid béo để sửa chữa thay thế cho glucose ở những người thiếu vắng insulin sẽ dẫn đến những hệ quả không tốt cho khung hình .

Khi lượng acid béo trong huyết tương dư thừa, thì lượng cholesterol trong máu cũng sẽ tăng lên, nếu kéo dài sẽ gây ra biến chứng xơ vữa động mạch, dẫn đến tình trạng đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân tiểu đường.

Vai trò của insulin lên chuyển hóa protid

Protid chính là những acid amin, nếu gọi glucid là tinh bột, lipid là chất béo thì protid chính là những chất đạm. Chúng có nhiều trong những thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa, những loại đậu, …
Protid đóng vai trò rất là quan trọng, nó là nguyên vật liệu cấu thành những bộ phận của khung hình như cơ bắp, máu, da, những loại men, những kháng thể, …. Protid khi được đốt cháy cũng tạo ra nguồn năng lượng cho khung hình .

Insulin có tính năng làm tăng sự tổng hợp và dự trữ những protein tuy nhiên chính sách này chưa được làm rõ .
Khi không xuất hiện insulin, quy trình tổng hợp và dự trữ protid bị ngưng trệ lại, trong khi đó những tế bào không nhận được glucose sẽ thiếu nguồn năng lượng, buộc những protid phải tăng cường dị hóa để tạo nguồn năng lượng thay thế sửa chữa. Nguồn protid thế cho nên mà hết sạch dần, điều này cũng góp thêm phần gây nên thực trạng giảm cân nặng ở bệnh nhân tiểu đường .
Ngoài việc tham gia vào quy trình chuyển hóa những chất như trên, insulin còn tác động ảnh hưởng đến sự tăng trưởng trải qua việc hiệp đồng tính năng với hóc môn tăng trưởng là GH .

Mối quan hệ giữ insulin và bệnh tiểu đường !

Khi xét nghiệm chỉ số đường huyết glucose trong máu cho kết quả cao hơn mức 7 mmol/L, các bác sĩ sẽ bước đầu chẩn đoán bạn bị tiểu đường.

Tiểu đường có 2 loại là tiểu đường tuýp 1 và tiểu đường tuýp 2. Dù ở tuýp nào thì người bệnh tiểu đường cũng có mức insulin thấp hơn nhiều so với người thông thường .
Ở người tiểu đường tuýp 1, tế bào beta của hòn đảo tụy bị tàn phá dẫn đến trình trạng có rất ít hoặc mất trọn vẹn insulin. Ở người tiểu đường tuýp 2, insulin vẫn được tiết ra nhưng khung hình lại có sự đề kháng insulin, dẫn đến việc sử dụng insulin kém hiệu suất cao .
Việc thiếu vắng insulin là nguyên do dẫn đến sự mất cân đối trong quy trình chuyển hóa glucid, lipid, protid. Hệ quả là gây trộn lẫn những công dụng trong khung hình, nếu không kịp thời can thiệp bệnh nhân tiểu đường sẽ nhận phải những biến chứng nặng nề .

➤ Xem chi tiết về bệnh tiểu đường trong bài viết: Hiểu đúng và đủ về Tiểu đường

Khi nào người bệnh tiểu đường cần sử dụng Insulin ?

Như đã trình diễn ở phần trước, người bệnh tiểu đường thiếu vắng insulin nội sinh hoặc bị đề kháng với loại hormone này do đó insulin ngoại sinh được đưa vào khung hình để điều trị bệnh đái tháo đường. Thay thế phần nào đó lượng insulin mà hoàn toàn có thể bị thiếu .

Đối với người bệnh tiểu đường type 1: Chỉ định sử dụng insulin đường tiêm là bắt buộc, do các tế bào beta của đảo tụy gần như không còn khả năng tiết hormone cho cơ thể.

Đối với bệnh nhân đái tháo đường type 2: Insulin có thể được sử dụng sau quá trình điều trị đường máu với thuốc mà không đạt hiệu quả, hoặc khi diễn biến bệnh đã nặng đi kèm với một số bệnh lý khác mà không thể dùng thuốc uống.

Một số chỉ định dùng insulin khác với tiểu đường type 2 như :

• Bệnh nhân có biểu hiện nhiễm trùng, vết thương cấp tính khi đường máu cao sẽ là môi trường cho vi khuẩn phát triển nên cần dùng insulin để hạ đường máu
• Biến chứng nhiễm toan ceton nguy hiểm tới tính mạng
• Bệnh nhân cần can thiệp phẫu thuật, bệnh có suy gan, bệnh suy thận
• Phụ nữ đang bị tiểu đường type 2 mà đang có thai
• Xét nghiệm HbA1C của bệnh nhân lớn hơn 7%: Đây là chỉ số đánh giá khả năng kiểm soát đường máu của cơ thể, mục tiêu khi điều trị tiểu đường là luôn giữ chỉ số này ở mức dưới 6.5%

➤  Có thể bạn quan tâm: Tiểu đường tuýp 1 được điều trị với Insulin như thế nào?

Tác dụng không mong ước của insulin khi điều trị tiểu đường

Khi tiêm insulin để điều trị tiểu đường, nó cũng gây ra một số ít tính năng không mong ước mà bạn phải chú ý

Hạ đường máu

Rõ ràng, tính năng của insulin là để hạ đường máu nhưng khi sử dụng quá liều, đường máu giảm nhanh thì cũng rất nguy khốn cho người. Các bộc lộ như : Vã mồ hôi, lú lẫn, run rẩy, co giật nhẹ … là những tín hiệu khi người bệnh hạ đường máu .
Để đề phòng tính năng phụ này, bạn phải tiêm thuốc đúng liều, đúng giờ và đường dùng theo chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, bạn nên tìm hiểu thêm chính sách dinh dưỡng cho bệnh tiểu đường gồm có chia khẩu phần ăn thành những bữa nhỏ để tránh tụt đường máu .
Luôn đem theo bên mình 1 đến 2 viên kẹo ngọt để sử dụng khi không may có tín hiệu sắp tụt đường máu .

Tăng đường máu phản ứng

Hay còn gọi là hiện tượng kỳ lạ Somogyi khi sử dụng quá liều insulin, huyết áp hạ bất thần kích cỡ quy trình điều hòa ngược gây ra thực trạng tăng glucose phản ứng .

Loạn dưỡng mô mỡ

Insulin thường được tiêm vào dưới da, điều này lâu ngày sẽ gây loạn dưỡng mô mỡ với những bộc lộ như sạm da nơi tiêm, da nhăn nheo teo lại, mẩn ngứa, đỏ tấy … hormone cũng bị giảm hấp thu khi tiêm vào cùng 1 vị trí nhiều lần .

Bạn hoàn toàn có thể đổi vị trí tiêm miễn sao bảo vệ kĩ thuật tiêm là được : Vùng dưới da bắp tay, véo nếp da bụng …

Tăng cân

Hormone này làm tế bào dùng glucose để tạo ra nguồn năng lượng nhiều hơn, khi đó bệnh nhân hoàn toàn có thể bị thừa cân do dư thừa nguồn năng lượng .

Dị ứng với Insulin

Do insulin ngoại sinh được điều chế từ nhiều cách khác nhau, khi đưa vào khung hình sẽ gây ra hiện tượng kỳ lạ dị ứng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ điều này khá hiếm gặp nên bạn hoàn toàn có thể yên tâm .

Lưu ý khi sử dụng insulin điều trị bệnh

• Tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị: Liều dùng, đường dùng, giờ tiêm, kĩ thuật tiêm thuốc…Insulin là thuốc làm hạ đường máu nhanh và mạnh vì thế cần phải theo sát hướng dẫn của bác sĩ điều trị.
• Bảo quản thuốc ở nhiệt độ lạnh từ 3-8 độ C. Tuyệt đối không để thuốc bị đông cứng hoặc để nơi nhiệt độ quá cao đều làm mất tác dụng của thuốc.
• Kết hợp với việc thay đổi chế độ ăn và tập luyện để đạt hiệu quả điều trị cao nhất
• Bệnh nhân và người chăm sóc phải nắm được các tác dụng phụ khi sử dụng insulin để phòng tránh
• Bạn nên có thêm máy đo đường máu tại nhà để biết được thuốc tiêm có hiệu quả hay không? Nhằm kịp thời chỉnh liều và đổi phác đồ điều trị

Lời kết

Cơ thể là một tổ chức phức tạp mà mỗi một thành phần cấu tạo nên cơ thể đều có chức năng và nhiệm vụ riêng của nó, insulin cũng vậy. Việc hiểu rõ insulin là gì, vai trò của insulin đối với cơ thể sẽ giúp bạn lý giải được những bệnh lý do thiếu hụt insulin gây ra như bệnh tiểu đường. Một lối sống lành mạnh sẽ giúp các bộ phận trong cơ thể bạn hoạt động trơn tru, nhờ đó mà sức khỏe sẽ được giữ ở mức tốt nhất.

Tài liệu tìm hiểu thêm
https://www.studymode.com/essays/Insulin-And-Diabetes-1143300.html
https://www.endocrineweb.com/conditions/type-1-diabetes/what-insulin

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Chia Sẻ Kiến Thức