Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong đại dịch Covid-19: Hỗ trợ của Nhà nước và cơ chế thực thi

(LSVN) – Dịch Covid-19 đã và đang ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt của đời sống kinh tế – xã hội, khiến cho tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp (DN) gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ. Phản ứng chính sách của Chính phủ là khá hợp lý, chủ trương chính sách là đúng đắn nhưng thiết kế chính sách có vấn đề, thực thi chính sách chưa thực sự suôn sẻ. Bài viết tập trung vào những phân tích cần thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn trong hỗ trợ DN vừa và nhỏ để vượt qua đại dịch và những vấn đề cần đặt ra đối với chính sách của Nhà nước.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ là tên gọi tắt của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa được nhìn nhận theo tiêu chuẩn về vốn, nguồn nhân công lao động và lệch giá mẫu sản phẩm. Theo tiêu chuẩn của Nhóm Ngân hàng Thế giới, doanh nghiệp siêu nhỏ là doanh nghiệp có số lượng lao động dưới 10 người, doanh nghiệp nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 200 người và nguồn vốn 20 tỉ trở xuống, còn doanh nghiệp vừa có từ 200 đến 300 lao động nguồn vốn 20 đến 100 tỉ. Ở Việt Nam doanh nghiệp vừa là có từ 200 đến 300 nhân công lao động, từ 10 đến 20 người lao động là doanh nghiệp nhỏ và dưới 10 người được coi là doanh nghiệp siêu nhỏ. Doanh nghiệp vừa và nhỏ còn được biết đến với tên SME, SMEs hay SME là viết tắt của cụm từ Small and Medium Enterprise khi được dịch sang tiếng Việt cụm từ này có nghĩa là Doanh nghiệp vừa và nhỏ .

Như vậy, doanh nghiệp vừa và nhỏ là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được chia thành 3 cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn hoặc số lao động bình quân sử dụng theo năm.

Luật sư Nguyễn Đình Ngãi, Công ty Luật ThinkSmart. 

Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chiếm tỉ trọng lớn, thậm chí còn áp đảo trong tổng số doanh. Hiện nay có tổng số 95 % các doanh nghiệp ĐK hoạt động giải trí tại Việt Nam hoạt động giải trí dưới quy mô này. Vì thế, góp phần của họ vào tổng sản lượng và tạo việc làm là rất đáng kể .
Giữ vai trò không thay đổi nền kinh tế tài chính : Ở hầu hết các nền kinh tế tài chính, các doanh nghiệp nhỏ và vừa là những nhà thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn. Sự kiểm soát và điều chỉnh hợp đồng thầu phụ tại các thời gian được cho phép nền kinh tế tài chính có được sự không thay đổi. Vì thế, doanh nghiệp nhỏ và vừa được ví là thanh giảm sóc cho nền kinh tế tài chính .
Làm cho nền kinh tế tài chính năng động : Vì doanh nghiệp nhỏ và vừa có quy mô nhỏ, nên dễ kiểm soát và điều chỉnh và biến hóa tương thích với nhu yếu của nền kinh tế tài chính .
Tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ quan trọng : Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chuyên môn hóa vào sản xuất một vài cụ thể được dùng để lắp ráp thành một mẫu sản phẩm hoàn hảo .
Là trụ cột của kinh tế tài chính địa phương : Nếu như doanh nghiệp lớn thường đặt cơ sở ở những TT kinh tế tài chính của quốc gia, thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại xuất hiện ở khắp các địa phương và là người góp phần quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lượng và tạo công ăn việc làm ở địa phương .
Đóng góp không nhỏ giá trị GDP cho vương quốc .

Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm một lượng lớn trong tổng số các doanh nghiệp trong một vương quốc, khu vực và trên toàn quốc tế. Với năng lực sử dụng trên 50 % tổng số lao động xã hội lúc bấy giờ và tạo ra khối lượng công ăn việc làm lớn lên tới 65 % cho người lao động trên toàn thế giới. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường tận dụng nhân công tại địa phương để sử dụng nhờ đó xử lý rất nhiều bài toán nhân lực cho cơ quan nhà nước .
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có quy mô vốn khá hạn hẹp và thường không tiếp cận với nguồn vốn lớn từ các ngân hàng đầu tư. Điều này gây ra hạn chế trong việc thay đổi trang thiết bị và thực thi tăng trưởng việc làm cho các doanh nghiệp này .
Doanh nghiệp nhỏ có sự cạnh tranh đối đầu gắt gao với các công ty tập đoàn lớn lớn cùng làm dịch vụ với nhau. Bởi vậy các doanh nghiệp nhỏ thường gặp thua thiệt trong việc sở hữu thị trường đặc biệt quan trọng ở những khu vực quốc tế .
Các doanh nghiệp vừa và nhỏ hầu hết hoạt động giải trí trong nghành thương mại chứ không tập trung chuyên sâu vào sản xuất và chế biến. Chủ yếu là các nghành nghề tương quan đến mua và bán sản xuất vật dụng, các loại dịch vụ và phân bổ hàng tiêu dùng .
Vũ Mai Quỳnh, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. 

Những ảnh hưởng của đại dịch Covid đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Một thực tiễn cho thấy, ảnh hưởng tác động trực tiếp của đại dịch Covid đến doanh nghiệp hoạt động giải trí trong nghành nghề dịch vụ, hoàn toàn có thể kể đến các ngành nghề như : du lịch, dịch vụ siêu thị nhà hàng ( 98 – 100 % ), may mặc ( 97 % ), thông tin truyền thông online ( 96 % ), sản xuất thiết bị điện ( 94 % ), bất động sản ( 100 % ), nông nghiệp, thủy hải sản ( 95 % ), giao thông vận tải vận tải đường bộ ( 70-80 % ) [ 1 ] … Ngoài ra, để cầm cự trước dịch bệnh, 35 % DN tư nhân và 22 % Doanh Nghiệp FDI đã phải cho người lao động nghỉ việc. Trong đó, các Doanh Nghiệp tư nhân quy mô nhỏ, siêu nhỏ là nhóm triển khai giải pháp này cao nhất, lần lượt ở mức 36 % và 35 %. Với khối Doanh Nghiệp FDI, 26 % Doanh Nghiệp quy mô vừa và 32 % Doanh Nghiệp quy mô lớn phải cho một lượng lao động nhất định nghỉ việc. Cũng không ít Doanh Nghiệp gặp khó khăn vất vả do chuyên viên quốc tế không hề sang Việt Nam thao tác. Số lượng lớn các Doanh Nghiệp trong nước cũng không hề ra quốc tế thực thi các hoạt động giải trí giao thương mua bán theo kế hoạch. Nhiều Doanh Nghiệp bị gián đoạn, ngưng trệ hoạt động giải trí, thậm chí còn dừng hoạt động giải trí do tình hình dịch và đứng trước bờ vực phá sản bởi thị trường giảm cầu bất ngờ đột ngột, dẫn tới giảm lệch giá cũng như vấp phải những rủi ro đáng tiếc về tịch thu nợ, mất năng lực thanh toán giao dịch .
Cụ thể theo số liệu thống kê, đến tháng 11/2020, đã có khoảng chừng 15 nghìn Doanh Nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, chỉ tăng 3,1 % so với cùng kỳ năm 2019, nhưng số lượng Doanh Nghiệp phải tạm dừng hoạt động giải trí và rời khỏi thị trường đã lên tới 44 nghìn Doanh Nghiệp, tăng 60 % so với cùng kỳ năm 2019. Như vậy, trung bình mỗi tháng ở Việt Nam đã có trên 5.000 DN đã phải rời khỏi thị trường. Đây là số lượng cao kỷ lục từ trước tới nay và kéo theo đó là rất nhiều hệ lụy, ảnh hưởng tác động đến việc làm và thu nhập của hàng chục triệu người [ 2 ] .

Chính sách hỗ trợ của Nhà nước và hiệu quả thực thi

Trong toàn cảnh khó khăn vất vả, cơ quan chính phủ đã khẩn trương phát hành nhiều chủ trương tương hỗ Doanh Nghiệp và tập trung chuyên sâu vào nhóm Doanh Nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó có một số ít gói cơ bản như : Gói tương hỗ 250.000 tỉ đồng về tương hỗ tín dụng thanh toán ; 62.000 tỉ đồng về phúc lợi xã hội ; 16.000 tỉ đồng tương hỗ doanh nghiệp trả lương cho người lao động … Một bộ phận các chủ trương đã phát huy công dụng tốt, nhưng cũng còn bộ phận chủ trương được phong cách thiết kế chưa thật sự bám sát thực tiễn của đời sống .
Tuy nhiên, việc thực thi chủ trương cũng còn nhiều yếu tố do dự. “ Phản ứng chủ trương của nhà nước là khá hài hòa và hợp lý, chủ trương chủ trương là đúng đắn nhưng phong cách thiết kế chủ trương có yếu tố, thực thi chủ trương chưa thực sự suôn sẻ. Các chủ trương của tất cả chúng ta phải triển khai trong trạng thái thời chiến hoặc thông thường mới chứ không phải trạng thái thông thường của ngày ngày hôm qua, nhưng trên trong thực tiễn các thủ tục hành chính vẫn còn phiền hà ” [ 3 ]. Kết quả triển khai chủ trương khá chậm chễ, đến tháng 10/2020 chưa có Doanh Nghiệp nào nào vay được tiền từ gói tương hỗ 16 nghìn tỉ đồng, đến 27/11 có 75 DN được vay từ gói tương hỗ này, tác dụng này đáng chú ý quan tâm nhưng chỉ đi vào thực tiễn sau khi Thủ tướng nhà nước kịp thời ban hành Quyết định 32/2020 / QĐ-TTg ngày 19/10/2020 sửa đổi Quyết định 15/2020 / QĐ-TTg ngày 24/4/2020 của Thủ tướng nhà nước về việc thực thi các chủ trương tương hỗ người dân gặp khó khăn vất vả do đại dịch Covid-19 .
Bên cạch các gói cứu trợ kinh tế tài chính, trong năm 2020, nhà nước đã tiến hành nhiều giải pháp chủ trương thuế linh động như miễn giảm, giãn thuế, phí và lệ phí, tiền thuê đất với gần 124.000 tỉ đồng, tương hỗ kịp thời cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh thương mại vượt qua khó khăn vất vả do đại dịch Covid-19. Cụ thể, hồi tháng 09/2020 nhà nước phát hành Nghị định 114 / 2020 / NĐ-CP pháp luật cụ thể thi hành Nghị quyết số 116 / 2020 / QH14 của Quốc hội về giảm thuế thu nhập doanh nghiệp ( TNDN ) phải nộp của năm 2020 so với doanh nghiệp, hợp tác xã, đơn vị chức năng sự nghiệp và tổ chức triển khai khác. Theo đó, Nghị định nêu rõ, giảm 30 % số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế TNDN năm 2020 so với trường hợp doanh nghiệp có tổng doanh thu năm 2020 không quá 200 tỉ đồng .
Trước đó, tháng 4/2020, nhà nước đã phát hành Nghị định 41/2020 / NĐ-CP gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất nhằm mục đích tháo gỡ khó khăn vất vả cho các doanh nghiệp, tổ chức triển khai, hộ mái ấm gia đình, cá thể … bị ảnh hưởng tác động bởi dịch Covid-19. Mới đây nhất, ngày 19/4/2021, nhà nước phát hành Nghị định 52/2021 / NĐ-CP ngày 19/4/2021 về gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị ngày càng tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá thể và tiền thuê đất trong năm 2021 .

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, với diễn biến dịch bệnh Covid-19 khá phức tạp thời gian qua, doanh nghiệp thuộc nhiều ngành, lĩnh vực gặp khó khăn, đình trệ sản xuất và sụt giảm doanh số, nhiều doanh nghiệp có quy mô nhỏ đã phải thu hẹp sản xuất hoặc tạm ngừng hoạt động, nếu chỉ giãn, hoãn thuế thì cũng chỉ như cho vay không lãi suất. Có ý kiến cho rằng, dù Chính phủ đã có nghị quyết giảm 30% thuế thu nhập cho doanh nghiệp từ ngày 19/6/2020 nhưng do ảnh hưởng của dịch Covid-19, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể có doanh thu cũng như phát sinh lãi nên giảm thuế thu nhập doanh nghiệp hầu như không có tác dụng đối với doanh nghiệp.

Mặt khác, theo số liệu khảo sát từ trường Đại học Kinh tế Quốc dân và VCCI cho thấy, 78 % Doanh Nghiệp được tìm hiểu chưa nhận được tương hỗ từ nhà nước, và có 1 tỉ lệ khá cao Doanh Nghiệp chưa biết đến các gói chủ trương này. Như vậy, chủ trương chủ trương tuyệt vời nhưng phong cách thiết kế chủ trương chưa thực sự phản ánh được hơi thở đời sống và thực thi chủ trương chưa suôn sẻ so với 1 số ít giải pháp mà nhà nước đã phát hành. “ Việc thu hẹp khoảng cách giữa chủ trương và thực thi sẽ là một trong những yếu tố quan trọng trong giải pháp tương hỗ của chính phủ nước nhà so với khu vực Doanh Nghiệp trong toàn cảnh khó khăn vất vả trong đại dịch Covid-19 cũng như với các thảm họa của thiên tai ” [ 4 ] .

Những vấn đề cần đặt ra

Một là, nhà nước đã phát hành Nghị quyết số 154 / QĐ-TTg để sửa đổi, bổ trợ Nghị quyết 42 / QĐ-CP và Quyết định 15/2020 QĐ-TTg về triển khai chủ trương tương hỗ người dân, Doanh Nghiệp gặp khó khăn vất vả cho dịch Covid-19, cần chớp lấy kịp thời các chưa ổn, vướng mắc trong việc tiến hành các gói tương hỗ thời hạn qua để có kiểm soát và điều chỉnh cho tương thích. Bên cạnh đó, cần thiết kế các hình thức tương hỗ cần tương thích với các Doanh Nghiệp từng ngành, nghành và từng quá trình. Đặc biệt ưu tiên các Doanh Nghiệp có quy mô nhỏ và vừa bởi năng lực chống chịu kém của mô hình Doanh Nghiệp này. Cần lê dài thời hạn các gói tương hỗ để Doanh Nghiệp có đủ thời hạn hoàn thành xong các khoản được hoãn, giãn trong thời hạn qua để hồi sinh sản xuất kinh doanh thương mại. Các chủ trương tương hỗ cần rõ ràng, minh bạch. Đồng thời, cần thả lỏng một số ít điều kiện kèm theo nhằm mục đích lan rộng ra đối tượng người dùng thụ hưởng và giảm thiểu về thủ tục và quy trình tiến độ tiếp cận các gói tương hỗ, đặc biệt quan trọng là thủ tục chứng tỏ về kinh tế tài chính .
Hai là, cần thanh tra rà soát, nhìn nhận lại một cách độc lập về hiệu suất cao thực thi của các chủ trương tương hỗ, cũng như tham vấn quan điểm của đối tượng người tiêu dùng bị tác động ảnh hưởng để bảo vệ tính khả thi của chủ trương được phát hành. Cần phải tăng cường nỗ lực hợp tác giữa cơ quan nhà nước và hội đồng doanh nghiệp trong cả việc định hình các chủ trương và tổ chức triển khai thực thi chủ trương .
Ba là, nhà nước và các cơ quan chức năng cần tìm hiểu thêm, học tập kinh nghiệm tay nghề mà nhiều vương quốc trên quốc tế như : Nhật Bản, Nước Hàn, Nước Singapore, Xứ sở nụ cười Thái Lan, Đức, Bỉ … đang làm. Họ đã thực thi việc miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, lê dài thời hạn chuyển lỗ hoặc giảm trừ ngân sách khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp ; miễn và hoàn thuế giá trị ngày càng tăng so với 1 số ít hàng hoá, dịch vụ Giao hàng phòng chống dịch bệnh ; gia hạn thời hạn kê khai, nộp thuế …

VŨ MAI QUỲNH

Khoa Luật – Đại học Quốc gia TP. Hà Nội

NGUYỄN ĐÌNH NGÃI

Công ty Luật ThinkSmart

Rate this post

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Doanh Nghiệp