Bánh xe – phát minh vĩ đại của loài người

Lịch sử phát triển của bánh xe

Một bánh xe thời kỳ đầu làm bằng khúc gỗ rắn. Bánh xe được phát minh vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên ở khu vực Hạ Lưỡng Hà ( Iraq thời nay ), nơi người Sumer cổ đại đã lắp những trục quay vào ” chiếc đĩa ” bằng gỗ rắn, tạo thành con lăn.

Tuy nhiên, cũng có những ghi chép cho thấy người Elamite mới thực sự phát minh ra bánh xe vì trong các tác phẩm điêu khắc của họ có khắc họa hình ảnh chiếc bánh xe như một “chiếc đĩa” bằng đá hoặc gỗ.

Để chuyển dời vật lớn và đi xa, con người cần phải có càng nhiều ” chiếc đĩa ” như vậy. Sử dụng nhiều và liên tục giúp con người nâng cấp cải tiến sao cho việc sử dụng những khúc gỗ ngày càng hiệu suất cao hơn. Nhờ sự tăng trưởng của đồ đồng, đồ sắt, con người hoàn toàn có thể đẽo và đục gỗ cho bánh xe tròn hơn, mỏng mảnh và dễ lăn hơn. Từ đó sử dụng thanh ngang đặt bên dưới có tính năng ngăn bánh trượt ra ngoài. Người ta cũng mở màn biết sử dụng hai bánh đi kèm hai thanh ngang, một đặt ở phía trước và một đặt ở phía sau xe, tạo thành xe 4 bánh. Sự thay đổi này đã dẫn đến những tân tiến lớn trong hai nghành nghề dịch vụ chính. Một là phương tiện đi lại giao thông vận tải, khi bánh xe khởi đầu được sử dụng trên xe đẩy và chiến xa. Quan trọng hơn, nó đã góp thêm phần cơ giới hóa nông nghiệp và những ngành thủ công bằng tay tương quan, như ứng dụng lực ly tâm để tạo ra cối xay gió. Mãi đến năm 2000 trước Công nguyên, những ” chiếc đĩa ” này mới khởi đầu được làm rỗng để tạo một bánh xe nhẹ hơn. Sau đó, nan hoa được phát minh, giúp bánh xe chỉ cần sử dụng ít vật tư hơn nhưng vẫn bảo vệ được công suất. Một bánh xe Ur từ vùng Lưỡng Hà, thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên, gồm có một đĩa gỗ quay trên một trục. Ảnh : Aisa Các nhà nghiên cứu tin rằng người Ai Cập cổ đại chính là ông tổ của bánh có nan hoa được trang bị cho loại xe ngựa năm 2000 trước Công nguyên. Bước tăng trưởng tiếp theo là thay nan hoa bằng sắt. Kiểu dáng này được tìm thấy trong những cỗ xe ngựa Celtic năm 1000 trước Công nguyên. Bánh xe có nan hoa vẫn giữ nguyên mẫu mã như cũ cho đến tận năm 1802 khi G.F Bauer lần tiên phong ra mắt nan hoa dây căng. Sau đó, người ta mở màn dùng cao su đặc đặc làm lốp xe để giảm độ xóc, rồi cải tiến thành lốp bơm hơi nhờ công của John Dunlop vào năm 1888.

Không hề có bánh xe trong tự nhiên

Một con bọ hung đang đẩy khối đất hình tròn trụ là hình ảnh dễ liên tưởng đến bánh xe nhất có trong tự nhiên. Xuyên suốt lịch sử dân tộc, hầu hết những phát minh của con người được lấy cảm hứng một phần từ quốc tế tự nhiên. Thí dụ như sáng tạo độc đáo cho chiếc chĩa ba và nĩa đến từ những cây gậy đã được chẻ đôi ; máy bay từ chim bay … Thế nhưng bánh xe được xem là một phát minh thực sự nâng tầm vì nó không dựa trên một cấu trúc có sẵn trong tự nhiên nào cả. Theo Michael LaBarbera, một giáo sư sinh học kiêm giải phẫu học tại Đại học Chicago, chỉ có duy nhất loài trùng roi và bọ hung là những sinh vật có sử dụng chính sách lăn như một phương pháp để hoạt động.

Bánh xe được phát minh khá muộn

Thuyền được phát minh từ sớm hơn bánh xe. Mô hình hoạt động của bánh xe là rất đơn thuần, và thậm chí còn cho đến nay, chúng cũng vô cùng quan trọng với đời sống con người. Điều này khiến tất cả chúng ta cho rằng bánh xe ắt hẳn phải được phát minh từ rất sớm, đơn cử là khi con người mới khởi đầu học được cách đứng thẳng. Tuy nhiên, một số ít phát minh phức tạp đã có trước bánh xe hàng nghìn năm, như kim khâu, vải dệt, dây thừng, đan giỏ, thuyền và thậm chí còn cả sáo.

Bánh xe đầu tiên không được sử dụng để di chuyển

Nhiều dẫn chứng cho thấy bánh xe được tạo ra tiên phong để ship hàng cho những thợ gốm ở Mesopotamia vào lúc 3500 năm trước Công nguyên. Mãi tới nhiều thế kỷ sau, bánh xe mới được ứng dụng làm xe ngựa để chở đồ.

Bánh xe từng suýt bị thay thế bởi lạc đà

Lạc đà từng thay thế sửa chữa bánh xe như một phương tiện đi lại giao thông vận tải tiêu chuẩn ở Trung Đông và Bắc Phi từ thế kỷ thứ 2 đến thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên. Trong cuốn sách có tên ” Lạc đà và bánh xe ” của Richard Bulliet xuất bản năm 1975, ông cho rằng bánh xe và những con đường từng bị coi là ” lỗi mốt ” và dần biến mất sau sự sụp đổ của đế chế La Mã. Mặc dù từ bỏ bánh xe cho mục tiêu luân chuyển, những xã hội Trung Đông vẫn liên tục sử dụng bánh xe cho những việc làm như tưới tiêu, xay xát và làm đồ gốm.

Bánh xe đầu tiên ở Bắc Mỹ được sử dụng làm đồ chơi?

Vào những năm 1940, những nhà khảo cổ học đã khai thác được đồ chơi có gắn bánh xe trong những lớp trầm tích thời tiền Colombia ở Vera Cruz, Mexico. Điều kỳ lạ là theo lịch sử vẻ vang, người địa phương ở Bắc Mỹ không sử dụng bánh xe để luân chuyển cho đến khi có sự Open của những người định cư châu Âu.

Xe hơi của Ford từng sử dụng bánh xe bằng gỗ

Một mẫu xe Ford Model T đời đầu sử dụng bánh gỗ. Ảnh: Ford

Dòng xe Model T ” trứ danh ” của hãng Ford vẫn sử dụng loại bánh gỗ và cao su đặc đặc suốt một thời hạn dài từ những năm đầu của thế kỷ 20. Mãi đến năm 1926 và 1927, bánh nan hoa với lốp bơm hơi của Dunlop mới ” hất cẳng ” được ” tiền bối ” bánh gỗ, để sửa chữa thay thế trên những chiếc xe này. Trong khi những mẫu xe trước đó hoặc là vô cùng đắt đỏ, hoặc là không hoạt động giải trí một cách đáng đáng tin cậy, thì Model T được coi là dòng xe hơi ” giá rẻ ” tiên phong trở nên phổ cập, mang đến phương tiện đi lại đi lại cho phần đông những tầng lớp trung lưu của Mỹ, và cũng nâng tầm cho công nghệ tiên tiến bánh xe lên một tầng cao mới.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Phát Minh