Nghị Luận Về Một Hiện Tượng Đời Sống

Nghị Luận Về Một Hiện Tượng Đời Sống

Kiến thức

– Nắm được khái niệm, đặc thù, yêu cầu của bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
Đang xem : Yêu cầu về mặt nổi đúng khi viết văn nghị luận về một hiện tượng đời sống

– Nắm được cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

Kĩ năng

– Rèn kĩ năng hiểu thực chất của bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Rèn kĩ năng khám phá đề và rèn luyện đề về nghị luận một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Biết mạng lưới hệ thống, khái quát kỹ năng và kiến thức tập làm văn theo chủ đề ; biết vận dụng những hiểu biết về lí thuyết vào xử lý những trường hợp thực tiễn và tạo lập văn bản theo yêu cầu. Biết vận dụng kỹ năng và kiến thức liên môn để học tốt chủ đề .

Thái độ

– Có thái độ đúng đắn khi tâm lý về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Tích cực, học hỏi, phát huy những vấn đề, hiện tượng có đặc thù tích cực và biết phê phán, lên án nóng bức bằng hành động trước những hiện tượng mang tính xấu đi .

Phát triển năng lực

Ngoài những năng lực chung, cần chú trọng phát triển cho học sinh những năng lực sau:

– Năng lực khám phá đề bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Năng lực xử lý yếu tố trong thực tiễn .
– Năng lực tiếp xúc tiếng Việt : trình diễn những tâm lý, quan điểm cá thể về một vấn đề, hiện tượng .
– Năng lực hợp tác trải qua những hoạt động giải trí nhóm xử lý câu hỏi bàn luận về nhiều quan điểm xoay quanh một yếu tố .
– Năng lực sử dụng công nghệ thông tin : Thiết kế và thuyết trình về những slide về dàn ý một đề văn nghị luận một vấn đề, hiện tượng .
Mỗi tiết học và từng phần nội dung sẽ hướng vào tăng trưởng đơn cử một hoặc nhóm năng lượng nào đó .

Phương tiện dạy học

Máy tính, máy chiếu .

Các phương pháp, kĩ thuật dạy học

Phương pháp kích thích tư duy, giải pháp bàn luận nhóm, giải pháp nêu và xử lý yếu tố, giải pháp đối thoại .

Vận dụng kiến thức liên môn trong bài học

– Môn Giáo dục đào tạo công dân, Tin học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Âm nhạc, Mĩ thuật .

II. BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP.

* Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực

Nội dung Các mức độ nhận thức
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
– Tìm hiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.

– Các dạng đề nghị luận .
– Cách làm bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

 – Nhận diện được đó là một sự việc, hiện tượng.

– Nhận diện được đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Nhận biết được đề bài thuộc kiểu loại nào. Xác định đúng những yêu cầu cần đạt và vốn tri thức để làm bài .

– Chỉ ra được các luận điểm trong văn bản nghị luận đã cho.

– So sánh, phân biệt được đề có lệnh và đề không có lệnh .
– Chỉ ra được 1 số ít vấn đề để làm tốt đề văn .

– Vận dụng hiểu biết về bài nghị luận về một sự việc hiện tượng để so sánh với bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.
– Lập dàn bài cho đề văn nghị luận đã cho .
– Viết được đoạn mở bài, đoạn kết bài hoặc một đoạn trong phần thân bài cho đề văn nghị luận ấy .
– Vận dụng hiểu biết về bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng để phân tích, nhận xét về bài nghị luận dạng này nói chung.
– Biết định hướng cách làm bài .
– Vận dụng tri thức về cách làm bài để viết thành bài hoàn hảo .

 

* Hệ thống câu hỏi và bài tập xoay xung quanh các vấn đề

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
– Văn bản đã cho bàn về hiện tượng gì trong đời sống.
– Văn bản hoàn toàn có thể chia làm mấy phần. Nội dung từng phần .
– Nguyên nhân nào tạo nên hiện tượng trên .
– Hiện tượng đó có mối đe dọa thế nào .
– Tác giả đã nêu lên giải pháp nào để khắc phục hiện tượng đó .
– Văn bản sử dụng phép lập luận nào .
– Cho biết đề văn thuộc kiểu loại nào .
– Chỉ ra những bước làm một bài văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng .
– Em có nhận xét gì về bố cục của bài viết.
– Rút ra Kết luận về bài nghị luận một vấn đề, hiện tượng đời sống và cách làm bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– So sánh những dạng đề nghị luận đã cho .
– Tự ra 1 số ít đề văn thuộc đề nghị luận về một vấn đề, hiện tượng .
– Xác định những yêu cầu cần đạt về nội dung đề văn .
– Lập dàn ý cho đề văn.
– Viết phần mở bài, kết bài cho đề văn .
 – Viết thành bài văn hoàn chỉnh về đề nghị luận một sự việc, hiện tượng.
– Tìm và đọc thêm những bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng .
– Hệ thống kiến thức và kỹ năng đã học bằng sơ đồ tư duy
– Suy nghĩ về vấn đề, hiện tượng mang tính tích cực hoặc xấu đi trong đời sống lúc bấy giờ .

 

III. CHUẨN BỊ

Giáo viên: Sưu tầm tư liệu về chủ đề, lập bảng mô tả các mức độ nhận thức, biên soạn câu hỏi và bài tập, xác định kiến thức liên môn để vận dụng vào bài dạy, thiết kế tiến trình dạy học, nội dung trình chiếu, phiếu học tập, sắp xếp học sinh theo nhóm… Học sinh: Đọc trước và tìm hiểu nội dung trong SGK về 2 tiết học và tìm đọc các tư liệu liên quan đến chủ đề; lập bảng hệ thống kiến thức về nghị luận một sự việc, hiện tượng; đọc thêm các bài nghị luận tham khảo; tập hệ thống kiến thức bằng bản đồ tư duy.

 

IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ (KẾ HOẠCH DẠY HỌC)

Hoạt động 1: Thời gian 01 tiết (Tiết 1)

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

Mục tiêu bài học

Kiến thức

– Nắm được đặc thù, yêu cầu của bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Nắm được đề bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

Kĩ năng

Rèn luyện kĩ năng hiểu thực chất của bài, của đề nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

Thái độ

Có thái độ rõ ràng trước những vấn đề, hiện tượng đời sống quanh mình .

Định hướng phát triển năng lực cho HS

– Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin : Thiết kế và thuyết trình về những slide về đề văn, cách làm một bài văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng .
– Năng lực tiếp xúc : Trình bày tâm lý, quan điểm của bản thân về vấn đề, hiện tượng đời sống cũng như những bước làm bài văn .
– Năng lực tự học : Suy nghĩ những câu hỏi, bài tập đọc trước ở nhà những yếu tố tương quan tới bài học kinh nghiệm .
– Năng lực hợp tác : Thông qua hoạt động giải trí nhóm .

Vận dụng kiến thức liên môn

Môn Giáo dục công dân: lòng tự trọng, tôn trọng người khác, …để hiểu rõ hơn nguyên nhân, tác hại của “bệnh lề mề” và giải pháp chữa căn bệnh này. Vận dụng kiến thức môn này để các em làm tốt bài tập 1 (SGK, trang 21).

– Môn Tin học : tìm kiếm thông tin về “ bệnh lề mề ”. Tìm thông tin về trạng nguyên Nguyễn Hiền, những tấm gương học viên nghèo vượt khó, …
– Môn Sinh học, Hóa học để học viên làm tốt bài tập 2 ( SGK, trang 21 ) .

Nội dung lên lớp

Hoạt động khởi động (05 phút)

– Giáo viên ổn định tổ chức lớp: phân chia, sắp xếp nhóm, nêu quy định của tiết học, hướng dẫn hoạt động nhóm.

– Sử dụng giải pháp thuyết trình .
Trình chiếu một số ít hình ảnh tương quan tới vấn đề hiện tượng điển hình nổi bật trong đời sống lúc bấy giờ như rác thải, ô nhiễm môi trường tự nhiên, học viên nghiện đánh điện tử, … để dẫn dắt vào bài mới .

Hoạt động hình thành kiến thức mới (30 phút)

Thời gian Hoạt động của GV- HS Kiến thức cơ bản
 

 

 

 

 

 

 

 

20 phút

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Hoạt động 1:
GV gọi 1 em đọc văn bản “ Bệnh lề mề ” .
H : Văn bản bàn về hiện tượng gì trong đời sống ?
HS trao đổi, vấn đáp .
H : Thế nào là bệnh lề mề ?
HS lý giải .
GV : Trong văn bản này thói lề mề được hình tượng hóa như một căn bệnh .
H : Văn bản được chia làm mấy phần ? Nội dung của từng phần ?
HS vấn đáp .
H : Tác giả đã nêu lên những bộc lộ của bệnh lề mề như thế nào ?
HS phát hiện .
H : Thái độ của em trước những biểu lộ đó ?
HS trình diễn .
H : Em hoàn toàn có thể tìm một hiện tượng trong đời sống lúc bấy giờ đáng khen không ?
HS phát hiện, vấn đáp .
H : Qua đó em hiểu thế nào là nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống ?
HS khái quát .
GV chốt ý 1 phần ghi nhớ .
H : Sau khi đưa ra yếu tố bàn luận, để giúp người đọc hiểu rõ hơn căn bệnh lề mề tác giả đã làm thế nào ?
( Tác giả nêu nguyên do và mối đe dọa của bệnh lề mề ) .
H : Nguyên nhân nào tạo nên hiện tượng đó ?
H : Bệnh lề mề gây ra tai hại gì ?
( Từ văn bản ở sách giáo khoa và phối hợp với kiến thức và kỹ năng của môn Giáo dục đào tạo công dân, học viên vấn đáp ) .
H : Tác giả đã đưa ra giải pháp nào nhằm mục đích khắc phục hiện tượng trên ?

 

 

 

 

H : Người viết đã sử dụng phép lập luận nào trong văn bản ?
H : Nhận xét về bố cục tổng quan, cách lập luận và lời văn của tác giả ?
GV khái quát đó chính là nội dung và hình thức của bài văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
H : Theo em một bài văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống cần bảo vệ những yêu cầu gì ?
HS khái quát .
GV chốt lại ý 2 phần ghi nhớ .
H : Từ đó em hãy rút ra Tóm lại về một bài nghị luận về một vấn đề hiện tượng đời sống ?
HS rút ra phần ghi nhớ .
GV chiếu nội dung ghi nhớ và khắc sâu kỹ năng và kiến thức cho HS .
HS trao đổi tìm thêm vấn đề nghị luận về vấn đề, hiện tượng đời sống bằng giải pháp đàm đạo nhóm .
+ Nhóm 1 và nhóm 2 : Mỗi nhóm tìm 5 vấn đề, hiện tượng đời sống đáng ca tụng .
+ Nhóm 3 và nhóm 4 : Mỗi nhóm tìm 5 vấn đề, hiện tượng đáng phê phán .
Đại diện nhóm trình diễn trước lớp. Nhóm khác nhận xét, bổ trợ .
GV nhận xét. Cho HS quan sát hình ảnh một số ít hiện tượng trên máy chiếu. Nhắc nhở học viên vận dụng kỹ năng và kiến thức môn Giáo dục đào tạo công dân để xử lý bài tập này .
H : Vận dụng kỹ năng và kiến thức từ môn Sinh học, Hóa học, em hãy nêu rõ mối đe dọa của khói thuốc lá so với khung hình người ?
HS vấn đáp .
GV chiếu một vài hình ảnh nói về mối đe dọa của khói thuốc lá. HS quan sát .
H : Từ những hình ảnh đó và những thông tin ở bài tập 2 ( SGK ) em thấy hiện tượng hút thuốc lá có đáng viết một bài nghị luận không ?
GV khắc sâu : Sự việc, hiện tượng đời sống thường mang đặc thù thời sự, bức thiết ; vấn đề đó đang diễn ra trong đời sống thực tại hoặc những năm gần đây .

I. Tìm hiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tương đời sống

* Văn bản: Bệnh lề mề.

– Bàn về hiện tượng sai hẹn, đi chậm, coi thường giờ giấc của 1 số ít người ( Bệnh lề mề ) .
– Bố cục : 3 phần .
+ Phần 1 : Từ đầu đến “ khó chữa ” : Nêu yếu tố bàn luận .
+ Phần 2 : Tiếp theo đến “ 30 phút hay 1 giờ ” : Những biểu lộ của bệnh lề mề .
+ Phần 3 : Còn lại : giải pháp khắc phục và thái độ của tác giả .
– Biểu hiện :
+ Đến muộn .
+ Sai hẹn .
+ Không coi trọng việc chung .
-> Đây là một hiện tượng đáng chê trách, đáng bị phê phán vì nó có tác động ảnh hưởng xấu đến việc làm chung .
-> Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống xã hội là bàn về một vấn đề, hiện tượng có ý nghĩa so với xã hội, đáng khen, đáng chê hay có yếu tố đáng tâm lý .
– Nguyên nhân :
+ Coi thường việc chung .
+ Thiếu tự trọng .
+ Thiếu tôn trọng người khác .
– Tác hại :
+ Làm mất thì giờ .
+ Làm phiền mọi người .
+ Nảy sinh cách đối phó .
– Biện pháp :
+ Cần đổi khác thực trạng đó để thiết kế xây dựng và hình thành tác phong của người có văn hóa truyền thống : thao tác đúng giờ .
+ Mọi người cần phải biết tôn trọng và hợp tác với nhau .
– Phép lập luận : Phân tích, tổng hợp .
– Bố cục mạch lạc. Lập luận ngặt nghèo, luận cứ, luận chứng xác nhận, đơn cử. Lời văn đúng chuẩn .

 

-> Yêu cầu về nội dung và hình thức của bài nghị luận :
Về nội dung : phải nêu rõ được vấn đề, hiện tượng có yếu tố ; nghiên cứu và phân tích mặt đúng, mặt sai, mặt lợi, mặt hại của nó ; chỉ ra nguyên do và bày tỏ thái độ, quan điểm nhất định của người viết .
Về hình thức : bài viết phải có bố cục tổng quan mạch lạc ; vấn đề rõ ràng, luận cứ xác nhận, phép lập luận tương thích ; lời văn đúng mực .
=> Ghi nhớ : Sách giáo khoa .

* Bài tập 1.

– 5 vấn đề, hiện tượng đời sống đáng ca tụng :
+ Phong trào học viên nghèo vượt khó học giỏi .
+ Chương trình “ trái tim cho em ” .
+ Phong trào tổng vệ sinh đường làng ngõ xóm .
+ Phong trào hiến máu tình nguyện .
+ Ngày chủ nhật xanh .
– 5 vấn đề, hiện tượng đáng phê phán :
+ Hiện tượng nghiện điện tử, nghiện facebook ở học viên lúc bấy giờ .
+ Tình hình ô nhiễm thiên nhiên và môi trường .
+ Vấn nạn đấm đá bạo lực học đường .

+ Hiện tượng học sinh đua đòi ăn mặc thiếu văn hóa.

+ Nạn bạo hành trẻ nhỏ .
Xem thêm : hướng dẫn vở bài tập toán lớp 2 tập 1

Bài tập 2

– Hiện tượng thanh thiếu niên và người lớn hút thuốc lá là hiện đáng để viết bài nghị luận. Vì hút thuốc lá có rất nhiều mối đe dọa cho bản thân và hội đồng .

10 phút .  Hoạt động 2
Ngoài 4 đề trong sách, giáo GV ra thêm 1 đề : Hiện tượng đua đòi ăn mặc thiếu văn hóa truyền thống của 1 số ít học viên lúc bấy giờ. ( Đề 5 ) .
GV chiếu 5 đề bài lên máy chiếu. ( Cùng những hình ảnh minh họa : Học sinh nghèo vượt khó, học giỏi. Trao quà cho nạn nhân chất độc da cam. Học sinh mê điện tử. Học sinh ăn mặc không tương thích. Trạng nguyên Nguyễn Hiền ) .
HS đọc những đề bài .
H : Cho biết mỗi đề bài đề cập đến yếu tố gì ?
HS vấn đáp. GV tóm tắt những yếu tố đó .
H : Các đề bài trên có điểm gì giống nhau ?
HS quan sát, tâm lý vấn đáp .
H : Sự khác nhau giữa những đề biểu lộ ở chỗ nào ?
HS vấn đáp .
GV bổ trợ .
H : Từ đó em hãy cho biết thế nào là đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống ?
HS vấn đáp .
GV chốt kỹ năng và kiến thức .
Yêu cầu mỗi em ra một đề bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống tựa như .
GV quan tâm : Sự việc, hiện tượng đời sống không phải khi nào cũng phân định rạch ròi giữa cái tốt, cái xấu mà nó biểu lộ dưới nhiều dạng phức tạp. Có vấn đề, hiện tượng ở thời đại này bị coi là xấu nhưng ở thời đại khác lại không cho là vậy. Có vấn đề, hiện tượng nhìn ở góc nhìn này là xấu nhưng nhìn ở góc nhìn khác lại là tốt. Khi phát hiện những hiện tượng phức tạp như vậy những em cần có sự nghiên cứu và phân tích, nhìn nhận và đánh giá và nhận định chuẩn xác từ đó xu thế làm bài tốt hơn .
II. Đề bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng

Giống nhau:

+ Đối tượng : vấn đề, hiện tượng trong đời sống đáng khen hoặc đáng chê .
+ Các đề đều yêu cầu người viết phải nghiên cứu và phân tích vấn đề, hiện tượng và nêu tâm lý của mình .
– Khác nhau :
+ Có đề nêu vấn đề, hiện tượng tốt cần ca tụng, biểu dương ( đề 1, đề 4 ) .
+ Có đề nêu vấn đề, hiện tượng vừa đáng phê phán vừa đáng biểu dương ( đề 2 ) .
+ Có đề nêu vấn đề, hiện tượng không tốt, đáng phê phán nhắc nhở ( đề 3, đề 5 ) .
+ Có đề không phân phối sẵn nội dung mà chỉ gọi tên, người làm bài phải trình diễn, miêu tả vấn đề, hiện tượng đó ; có đề cung ứng sẵn vấn đề, hiện tượng dưới dạng một truyện kể, một sự kiện để người làm bài sử dụng ( đề 2, đề 4 ) .
+ Đề bài có mệnh lệnh ( đề 1, đề 2, đề 3, đề 4 ) và có đề bài không có mệnh lệnh ( đề 5 ) .
-> Đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống là những đề văn nêu lên những vấn đề, hiện tượng đời sống yêu cầu người viết nêu tâm lý, bàn luận, bày tỏ thái độ … về vấn đề, hiện tượng đó .
Đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống có ba dạng :
+ Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đáng ca tụng, biểu dương .
+ Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đáng lên án, phê phán .
+ Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng vừa đáng ca tụng vừa đáng phê phán .
Về hình thức :
+ Đề có mệnh lệnh hoặc đề không có mệnh lệnh .
+ Đề chỉ gọi tên hoặc đề phân phối sẵn vấn đề, hiện tượng dưới dạng một truyện kể, một mẩu tin, một sự kiện, …

Hoạt động thực hành (5 phút)

HS khái quát kỹ năng và kiến thức văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống xã hội ( khái niệm, bài văn nghị luận và đề văn nghị luận ) bằng map tư duy .

Hoạt động ứng dụng (2 phút)

– GV yêu cầu học viên làm ở nhà :
Làm bài tập 1, trang 21, sách giáo khoa .

Hoạt động bổ sung (3 phút)

– HS sưu tầm thêm những đề bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Đọc trước phần : Cách làm bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng trang 23,24,25 sách giáo khoa để tiết sau học .

 B. Hoạt động 2: Thời gian 01 tiết (Tiết 2)

Cách làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

Tổng kết chủ đề

Mục tiêu bài học

Kiến thức

– Giúp HS nắm được đối tượng người tiêu dùng của kiểu bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Yêu cầu đơn cử khi làm bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

Kĩ năng

– Rèn kĩ năng nghiên cứu và phân tích đề, cách làm bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Rèn kĩ năng quan sát những vấn đề, hiện tượng đời sống .

Thái độ:

– Ý thức cho học viên hiểu và làm tốt theo hiện tượng đáng biểu dương, ca tụng .
– Yêu thích làm văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

Định hướng phát triển năng lực cho HS

– Năng lực phát hiện : Phát hiện kiểu bài, nghiên cứu và phân tích đề .
– Năng lực hợp tác : trải qua hoạt động giải trí nhóm đàm đạo câu hỏi nêu yếu tố, xử lý trường hợp về yêu cầu đề đặt ra .
– Năng lực tiếp xúc : trình diễn tâm lý về một yếu tố được đặt ra xoay quanh yêu cầu đề .

Vận dụng kiến thức liên môn

– Môn Âm nhạc : bài hát tương quan đến hiện tượng thiên nhiên và môi trường để tạo tâm thế cho học viên từ đó dẫn dắt vào bài .
– Môn Giáo dục đào tạo công dân : lòng hiếu thảo, tính phát minh sáng tạo, …

Nội dung lên lớp

Hoạt động khởi động (03 phút)

Cho học viên nghe bài hát : “ Vì đời sống đẹp tươi ”. Nhạc : Bùi Anh Tú .
GV dẫn dắt vào bài .

Hoạt động hình thành kiến thức mới (25 phút)

 

TG Hoạt động của GV- HS Nội dung kiến thức cần đạt
14 phút

8 phút
3 phút

Hoạt động 1
Phương pháp nêu yếu tố, đàm thoại .
HS quan sát đề bài nghị luận chiếu trên màn hình hiển thị .
HS đọc đề ra .
H : Cho biết đề văn thuộc kiểu bài nào ?
H : Đề nêu vấn đề, hiện tượng gì ?
H : Xác định yêu cầu của đề ?
HS lần lượt vấn đáp .
GV nhận xét, bổ trợ .
H : Qua đó em rút ra Tóm lại gì khi khám phá đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống ?
HS rút ra Kết luận .
GV chú ý quan tâm : Đọc kĩ đề ra, gạch chân những từ quan trọng và vấn đáp những câu hỏi : Đây là dạng đề nào ? Vấn đề đặt ra trong đề bài là gì ? Cần sử dụng thao tác nào để nghị luận .
H : Hãy cho biết những việc làm của Nghĩa ?
H : Những việc làm đó chứng tỏ bạn ấy là người thế nào ?
HS vận dụng kỹ năng và kiến thức của môn Giáo dục đào tạo công dân ( lòng hiếu thảo, tính cần mẫn, lao động phát minh sáng tạo, … ), môn Vật lí ( giảm sức kéo của người trong bài “ Máy cơ đơn thuần ” – lớp 6 ) phối hợp với ngữ liệu trong đề ra để vấn đáp .
H : Em nhìn nhận như thế nào về những việc làm của Nghĩa ?
H : Việc thành đoàn thành phố Hồ Chí Minh phát động trào lưu học tập Nghĩa có ý nghĩa gì ?
H : Theo em học tập bạn Nghĩa có khó không ?
H : Nếu mỗi học viên đều làm được như Nghĩa thì đời sống sẽ ra làm sao ?
HS vấn đáp .
GV nhận xét, bổ trợ .
H : Từ đó em rút ra cách tìm ý cho đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống nói chung ?
HS rút ra Kết luận .
GV quan tâm : Để tìm ý những em cần vấn đáp 4 câu hỏi : Đối tượng đó như thế nào và bộc lộ của đối tượng người dùng thế nào ? Mặt tốt hoặc mặt xấu, quyền lợi hoặc hậu quả so với bản thân, mái ấm gia đình, xã hội ? Nguyên nhân xuất phát từ đâu mà dẫn đến hiện tượng đó ? Giải pháp khắc phục hoặc phát huy hiện tượng đó ?
H : Từ dàn ý trong sách giáo khoa, em hãy tiến hành thành dàn ý cụ thể ?
HS làm. Sau đó GV gọi một số ít em trình diễn .
HS khác nhận xét .
GV chốt trên máy chiếu .
H : Em hãy cho biết dàn bài của đề văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống có đặc thù tích cực ? Dàn bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống nói chung ?
HS khái quát .
GV chốt trên máy chiếu hai khung dàn bài ( dàn bài chung và dàn bài so với dạng đề nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống có đặc thù tích cực ). Qua đó chú ý quan tâm những em cách lập dàn bài về một vấn đề, hiện tượng theo thứ tự những ý hoặc đặt từ khóa cho ba phần : Mở bài : Gợi – Đưa – Báo. Thân bài : Thực – Nguyên – Hậu – Biện – Thái. Kết bài : Tóm – Rút – Phấn .
Yêu cầu HS viết phần mở bài, kết bài .
GV hướng dẫn .
HS làm mở bài theo 3 cách .
Kết bài làm theo 2 cách .
HS trình diễn .
Gọi HS khác nhận xét .
GV nhận xét, hướng dẫn những em cách viết từng phần đơn cử .
GV chú ý quan tâm : Sau khi viết bài những em cần đọc và sửa lại bài viết : quan tâm lỗi chính tả ; link, mạch lạc giữa những câu trong đoạn văn và những phần của bài văn .
H : Rút ra Tóm lại cách làm một bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống ?
HS rút ra ghi nhớ .
GV chốt kiến thức và kỹ năng .

Hoạt động 2

HS hoạt động giải trí nhóm .
Chia lớp thành 4 nhóm. Nhóm 1, 3 : làm đề 1. Nhóm 2, 4 : làm đề 2 .
HS tranh luận nhóm. Đại diện nhóm trình diễn. Các nhóm nhận xét lẫn nhau .
GV chốt trên máy chiếu và chú ý quan tâm cho HS dàn bài về 2 dạng đề :
– Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống có đặc thù xấu đi. – Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống có cả hai mặt tích cực và xấu đi .
Lưu ý HS vận dụng kỹ năng và kiến thức liên môn để xử lý tốt những đề văn .
HS lĩnh hội kỹ năng và kiến thức .

Hoạt động 3

HS khái quát lại chủ đề .
GV tổng kết nội dung chủ đề bằng map tư duy trên máy chiếu. Lưu ý học viên vận dụng kỹ năng và kiến thức liên môn để làm tốt những bài nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

I. Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
Đề bài : Báo đưa tin : “ Bạn Phạm Văn Nghĩa, học viên lớp 7 Trường Trung học cơ sở Bắc Sơn, Q. Gò Vấp, nhà ở Hóc Môn. Nghĩa thường ra đồng giúp mẹ trồng trọt .
Một hôm, mẹ thấy Nghĩa cầm tờ giấy hứng cái gì, mẹ hỏi : “ Con làm gì đấy ? ”. Nghĩa vấn đáp : “ Con thụ phấn cho bắp ”. Vụ ấy ruộng bắp nhà Nghĩa năng suốt cao hơn mọi năm .
Ở nhà Nghĩa còn nuôi gà, nuôi heo. Em còn làm một cái tời để mẹ kéo nước đỡ mệt .
Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đã phát động trào lưu “ Học tập Phạm Văn Nghĩa ”. Phong trào ấy được những bạn học viên nhiệt liệt hưởng ứng ” .
Em hãy nêu tâm lý của mình về hiện tượng ấy .
1. Tìm hiểu đề, tìm ý
a ) Tìm hiểu đề
– Nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .
– Hiện tượng người tốt, việc tốt : Tấm gương Phạm Văn Nghĩa ham học, chăm làm, có đầu óc phát minh sáng tạo và biết vận dụng những kiến thức và kỹ năng đã học vào trong thực tiễn có hiệu suất cao .

Yêu cầu nêu suy nghĩ về hiện tượng đó.

b ) Tìm ý
– Những việc làm của Nghĩa :
+ Thụ phấn cho bắp .
+ Nuôi gà, nuôi heo .
+ Làm tời cho mẹ kéo nước .
– Nghĩa rất chịu khó, thao tác có ý thức, phát minh sáng tạo trong lao động, thương mẹ, biết phối hợp giữa học và hành .
– Việc làm của Nghĩa tuy thông thường, nhỏ bé nhưng có ý nghĩa rất thâm thúy. Từ những việc làm ấy cho thấy nếu có ý thức sống có ích thì mỗi người hoàn toàn có thể hãy mở màn từ những việc làm thông thường nhưng có hiệu suất cao .
-> Là tấm gương đáng học tập .
– Biểu dương bạn Phạm Văn Nghĩa để mọi người học tập .

 

Nếu mọi học viên đều làm được như bạn Nghĩa thì đời sống vô cùng tốt đẹp vì sẽ không có học viên lười biếng, hư hỏng, …
2. Lập dàn bài
a ) Mở bài
– Phạm Văn Nghĩa, học viên lớp 7 trường Trung học cơ sở Bắc Sơn, Q. Gò Vấp, nhà ở Hóc Môn .
– Là tấm gương tiêu biểu vượt trội về học viên chịu khó phát minh sáng tạo, yêu thương cha mẹ .
b ) Thân bài
– Những bộc lộ việc làm của Nghĩa :
+ Khi ra đồng thao tác : thụ phấn cho bắp ..
+ Khi ở nhà : nuôi gà, nuôi heo, làm tời kéo nước .
– Ý nghĩa của những việc làm đó :

+ Cho thấy Nghĩa là người chăm chỉ, làm việc có ý thức.

+ Là người thương mẹ .
+ Sáng tạo trong lao động, biết tích hợp giữa học và hành .

Đánh giá việc làm của Nghĩa:

+ Nghĩa là tấm gương đáng học tập và noi theo .
+ Mọi học viên phấn đấu : biết yêu thương cha mẹ, biết tích hợp giữa học và hành, phát minh sáng tạo trong lao động .
c ) Kết bài
– Khẳng định Nghĩa là tấm gương đáng học tập, noi theo .
– Liên hệ với bản thân trong học tập và thái độ ứng xử với cha mẹ .
3. Viết bài

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

II. Bài tập

1. Đề 1 : Lập dàn bài cho đề văn sau :
Suy nghĩ của em về hiện tượng đấm đá bạo lực học đường trong trường đại trà phổ thông lúc bấy giờ .
2. Đề 2 : Lập dàn bài cho đề văn sau :
Tình hình trật tự bảo đảm an toàn giao thông vận tải lúc bấy giờ ở nước ta .

 

 

 

 

III. Tổng kết chủ đề

Hoạt động kiểm tra đánh giá (15 phút)

HS làm bài kiểm tra 15 phút .

Đề bài: Lập dàn bài cho đề văn sau:

Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, có những loài cây vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp .
Suy nghĩ của em được gợi ra từ hiện tượng trên .

Hướng dẫn chấm

* Mức tối đa : Đạt vừa đủ những ý
a ) Mở bài
– Câu nói miêu tả hiện tượng vạn vật thiên nhiên mà hàm chứa nhiều ý nghĩa thâm thúy, gợi nhiều suy tưởng đẹp .
– Là hình tượng của nghị lực và ý chí vươn lên của con người trong những thực trạng quyết liệt, khó khăn vất vả .
b ) Thân bài
– Giải thích :
+ Hình ảnh “ vùng sỏi đá khô cằn ” gợi liên tưởng, tâm lý về điều kiện kèm theo sống khắc nghiệt, đầy khó khăn vất vả. Nói cách khác là nơi sự sống khó sinh sôi, tăng trưởng .
+ Hình ảnh “ cây hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp ” : cây hoa dại sống giữa tự nhiên lặng lẽ mà kiên cường, nó tự thích nghi với thực trạng, vượt lên điều kiện kèm theo khắc nghiệt để sống và nở hoa .
+ Câu nói mượn hiện tượng vạn vật thiên nhiên mà gợi tâm lý về thái độ sống của con người : mặc dầu thực trạng có khắc nghiệt đến đâu, sự sống vẫn hiện hữu, cái đẹp vẫn sống sót. Con người phải có ý chí, nghị lực vươn lên trong đời sống .
– Phân tích, chứng tỏ :
+ Trong quốc tế tự nhiên, cây cối, cỏ hoa luôn chứa sức sống can đảm và mạnh mẽ, bền chắc, chuẩn bị sẵn sàng thích nghi với điều kiện kèm theo sống khắc nghiệt. ( Dẫn chứng : Nơi sa mạc nóng bỏng cây xương rồng vẫn mọc lên, vẫn nở hoa. Nơi cánh đồng băng Nam Cực, dưới lớp băng dày vẫn lấm tấm những đám địa y, … ) .
+ Với con người, những khó khăn vất vả thử thách của thực tiễn đời sống luôn đặt ra. Nghị lực, ý chí giúp con người vượt qua khó khăn vất vả, thử thách để thành công xuất sắc. ( Dẫn chứng : Nhà văn Nga vĩ đại M.Go – rơ-ki – một cuộc sống sớm chịu những nỗi đắng cay vẫn không ngừng tự học vươn lên chứng minh và khẳng định kĩ năng và đi đến thành công xuất sắc. Nguyễn Ngọc Ký bị bại liệt hai tay nhưng anh vẫn khổ luyện viết bằng hai chân để giúp ích cho đời, … ) .
– Bình luận :
+ Khẳng định sự thâm thúy của một bài học kinh nghiệm về thái độ sống tích cực .
+ Phê phán một bộ phận người trong xã hội chỉ vì không vượt qua được thực trạng khó khăn vất vả mà tự đánh mất mình .
– Bài học nhận thức và hành vi :
+ Cuộc sống luôn có nhiều thử thách khó khăn vất vả, con người cần rèn luyện ý chí, nghị lực để vững vàng vượt qua, thậm chí còn hoàn toàn có thể đổi khác được số phận .
+ Có khi nỗ lực hết mình nhưng vẫn không đạt được mong ước, đừng nản lòng vì mình đã thực sự thắng lợi, hiến thắng bản thân .
c ) Kết bài
– Ý chí, nghị lực luôn giúp con người vượt qua được những khó khăn vất vả của đời sống .
– con người cần có ý chí, nghị lực để tự tin trong đời sống .

 Hoạt động bổ sung: (2 phút)

Hướng dẫn học viên về nhà :
– Học nắm chắc kiến thức và kỹ năng phần làm văn nghị luận về một vấn đề, hiện tượng đời sống .

 – Làm bài tập phần luyện tập (sách giáo khoa, trang 25).

Xem thêm : Diện Tích Trồng Cây Dó Bầu : Tiền Tỷ Để, Hội Trầm Hương Nước Ta
– Chuẩn bị một vấn đề, hiện tượng có ý nghĩa ở địa phương em để viết bài nghị luận sẽ triển khai ở tiết 101 .

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Luận văn

Điều hướng bài viết