Đi tìm khái niệm nông nghiệp công nghệ cao

Nông dân Đà Lạt rất năng động tìm kiếm công nghệ mới. Ảnh Mai Vinh

Nhưng những yên cầu mới cũng nhắm nông nghiệp tới những phương pháp sản xuất thân thiện với môi trường tự nhiên, bền vững và kiên cố và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng .

Cách tiếp cận đúng

Khó hoàn toàn có thể tìm thấy một định nghĩa đồng điệu, đúng cho tất thảy về nông nghiệp công nghệ cao, mà ngay cả tên gọi cũng hoàn toàn có thể gây tranh cãi .

Những thuật ngữ kỹ thuật được chấp nhận rộng rãi hơn là “nông nghiệp thay thế” (alternative agriculture) – chỉ những phương pháp sản xuất khác với cách làm nông nghiệp truyền thống, hoặc “nông nghiệp bền vững” (sustainable agriculture) – được tác giả người Úc Gordon McClymont đưa ra từ cuối những năm 1980 với đặc điểm “một hệ thống tích hợp sản xuất cây trồng và vật nuôi với các ứng dụng phù hợp cho vùng địa lý cụ thể có thể duy trì trong dài hạn”.

Các chuyên viên của Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc ( FAO ), J.F. Parr và Neill Schaller, từ đầu những năm 1990 đã tìm cách làm rõ hơn khái niệm “ nông nghiệp thay thế sửa chữa ” bằng những đặc thù đơn cử như “ góp vốn đầu tư nguồn vào ít ”, “ hữu cơ ”, “ thân thiện về mặt sinh học ”, và “ tự nhiên ” .
Những tác giả khác lại hoàn toàn có thể nhấn mạnh vấn đề về quy mô tổ chức triển khai và cách quản lý và vận hành của nông trại, với những đặc thù độc lập, phi tập trung chuyên sâu hóa, thiên về hội đồng, hòa hợp với tự nhiên, phong phú …
Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ ( National Research Council ) từ năm 1989 gọi “ nông nghiệp thay thế sửa chữa ” là “ một cách tiếp cận nông nghiệp có đặc thù mạng lưới hệ thống đưa vào những kiến thức và kỹ năng về những chu kỳ luân hồi tự nhiên của nông sản và sự tương tác của những yếu tố sinh học khác ”, tức nhấn mạnh vấn đề việc coi canh tác nông nghiệp, và cả chăn nuôi, cần được xem xét như một phần của tổng thể và toàn diện là tự nhiên .
Tóm lại, định nghĩa về nông nghiệp công nghệ cao hoàn toàn có thể thiên hình vạn trạng, chứ không chỉ chú trọng vào hiệu suất, sản lượng và tính khả thi kinh tế tài chính .
Ở 1 số ít nơi, những yếu tố kinh tế tài chính được nhấn mạnh vấn đề, nhưng hiểu theo một nghĩa văn minh hơn thì nông nghiệp thật sự tiên tiến và phát triển phải tính tới toàn bộ góc nhìn xã hội – văn hóa truyền thống, kinh tế tài chính, và nhất là hệ sinh thái của sản xuất nông nghiệp. Như thế, một mạng lưới hệ thống nông nghiệp bền vững và kiên cố và văn minh không nhất thiết phải là mạng lưới hệ thống tạo ra giá trị kinh tế tài chính lớn nhất .

Chọn đường đi nào?

Với những vương quốc khan hiếm nguồn lực nông nghiệp, gồm có nước ngọt, đất đai và những nguồn lực khác, như Israel ví dụ điển hình, nông nghiệp tân tiến được định nghĩa là “ nông nghiệp đúng mực ” .
Phương pháp nay đã nổi tiếng quốc tế này dựa trên việc quan sát, đo lường và thống kê tỉ mỉ, từ đó đưa ra những giải pháp canh tác tiết kiệm ngân sách và chi phí nhất với từng loại mùa màng. Mục tiêu của “ nông nghiệp đúng mực ” là tìm kiếm một mạng lưới hệ thống tối ưu để quản trị việc làm nông, trong khi vẫn bảo tồn được nguồn lực quý giá .

“Nông nghiệp chính xác” ngày nay trở nên rất khả thi nhờ các công nghệ mới như GPS, các nghiên cứu về tương quan địa chất, thổ nhưỡng với nông sản, các hệ thống tưới tiêu chính xác và tự động hóa cao độ…

Ở những nước mà sản xuất nông nghiệp diễn ra trên những cánh đồng quy mô lớn, như Hoa Kỳ, thì nông nghiệp tân tiến lại hoàn toàn có thể có nghĩa trọn vẹn khác, với sự nhấn mạnh vấn đề vào tự động hóa, robot nông nghiệp ( đặc biệt quan trọng là những máy bay không người lái ), và hoàn toàn có thể cả thực phẩm biến đổi gen .
Các robot nông nghiệp được sử dụng trong tiến trình thu hoạch, máy cày, máy bay phun thuốc sâu, phân bón không người lái, và cả máy vắt sữa bò hay xén lông cừu giờ đã là điều thông dụng ở nhiều nước tăng trưởng .
Nông nghiệp văn minh, tại những nước giàu mà sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm một tỉ trọng nhỏ trong nền kinh tế tài chính – như Đức hay Nhật Bản, lại nhấn mạnh vấn đề những góc nhìn khác nữa, hầu hết là sự hòa giải với thiên nhiên và môi trường, sản xuất xanh, và nhất là trào lưu đang lên can đảm và mạnh mẽ : nông nghiệp hữu cơ .
Các công nghệ mới cũng sẽ được vận dụng nhưng là theo hướng giảm thiểu ô nhiễm, tăng những loại sản phẩm tự nhiên, hay xa xỉ tới mức tính đến cả phúc lợi cho động vật hoang dã chăn nuôi, với những tiêu chuẩn ngặt nghèo về nuôi nhốt và giết mổ .
Ở những nước này, việc liên tục tăng hiệu suất và sản lượng không còn nhiều ý nghĩa, mà việc quan trọng hơn là làm thế nào không để sản xuất nông nghiệp xung đột với những nhu yếu bảo vệ môi trường tự nhiên và tạo ra mẫu sản phẩm chất lượng cao .
Tính chất đặc trưng của khái niệm “ nông nghiệp văn minh ” có lẽ rằng rõ ràng nhất ở Nước Singapore, một đảo quốc nhỏ bé đã đô thị hóa gần như 100 % .
Ở đây, nông nghiệp hiện đại đồng nghĩa với “ theo chiều thẳng đứng ” và “ trong nhà ”, với những công nghệ chiếu sáng tự tạo, sản xuất trong nhà kính, tưới tiêu tiết kiệm ngân sách và chi phí và kiểm soát và điều chỉnh nhiệt độ bằng máy .
Nhiều người hẳn sẽ kinh ngạc nếu biết rằng Nước Singapore cũng có một nền nông nghiệp đang tăng trưởng rất nhanh. Chẳng hạn, sản lượng rau lấy lá ở đây đã tăng 20 % trong 5 năm qua, ở mức 11.420 tấn vào năm năm ngoái, phân phối được 13 % nhu yếu của cả thành phố – vương quốc 5,4 triệu dân này .

Cơ quan Chăn nuôi và trồng trọt Singapore (AVA) đã cấp vốn cho khoảng 140 nông trại trong nhà như thế từ năm 2012 tới nay.

Hơn 20 triệu SGD ( hơn 14 triệu USD ) cũng đã được chi ra cho điều tra và nghiên cứu và tăng trưởng để tăng sản lượng và năng lượng sản xuất, dưới sự giám sát của AVA, cho cả những nông trại trồng rau lẫn bè cá .
Sản xuất ở hòn hòn đảo người khôn của khó này gồm có việc tái chế rác từ cây xanh thành phân bón, gieo hạt tối ưu, tưới nước tự động hóa, thu hoạch và đóng gói trọn vẹn bằng máy .
Rõ ràng, nông nghiệp công nghệ cao là một khái niệm trọn vẹn không đồng điệu, không riêng gì với từng vương quốc mà hoàn toàn có thể với cả từng ngành sản xuất, thậm chí còn là từng khu vực trong một vương quốc, mà việc lựa chọn con đường “ hiện đại hóa ” thế nào yên cầu nhiều hơn chỉ là quyết tâm chính trị. ■