Soạn bài: Lão Hạc – Ngữ văn 8 Tập 1 | https://laodongdongnai.vn

I. Tác giả, tác phẩm

1. Tác giả ( những em tìm hiểu thêm phần ra mắt tác giả Nam Cao trong SGK Ngữ văn 8 tập 1 ) .
2. Tác phẩm

* Xuất xứ: Văn bản Lão Hạc là một trong những truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân của Nam Cao, được đăng báo lần đầu tiên vào năm 1943.

* Tóm tắt
Truyện kể về nhân vật Lão Hạc – một nông dân nghèo, vợ mất sớm, con trai lão vì không có tiền lấy vợ nên quẫn trí bỏ đi làm đồn điền cao su đặc. Lão sống cô độc, nghèo khó với một chú chó tên là cậu Vàng. Sau một trận ốm, lão không đủ sức làm thuê như trước, quá cùng đường, lão ra quyết định hành động đau đớn là bán cậu Vàng. Sau khi bán chó xong, lão đem tiền và mảnh vườn gửi ông giáo – một người tri thức nghèo hay sang nhà lão chơi để lo trước tiền ma chay khi lão mất. Lão nói dối Binh Tư làm nghề trộm chó rằng xin bả chó bắt con chó hay vào vườn nhưng thực ra là tự kết liễu đời mình. Và lão Hạc đã chết trong kinh hoàng, trong quằn quại, không ai hiểu nguyên do ngoại trừ Binh Tư và ông giáo .
* Bố cục :
Văn bản Lão Hạc hoàn toàn có thể được chia làm 3 đoạn :

  • Đoạn 1: từ đầu => “nó thế này ông giáo ạ” : Sự day dứt, dằn vặt của lão Hạc sau khi bán con chó Vàng.
  • Đoạn 2: tiếp => “một thêm đáng buồn” : Lão Hạc gửi gắm tiền bạc và nhà cửa, mảnh vườn cho ông giáo.
  • Đoạn 3: còn lại : Cái chết đau đớn của lão Hạc.

II. Hướng dẫn soạn bài

Câu 1: Diễn biến tâm lí của lão Hạc xung quanh chuyện bán chó:

  • Mối quan hệ: cậu Vàng vừa là kỉ vật của con trai lão để lại, vừa là người bạn trung thành trong cuộc sống cô độc, quạnh hiu của lão.
  • Lão đau khổ khi cùng đường phải bán cậu Vàng : “Lão cố làm ra vẻ vui vẻ. Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ầng ậc nước… Lão hu hu khóc”, lão đau đớn cùng cực, nghẹn ngào, giày xéo vì “đã trót đánh lừa một con chó”

=> Lão Hạc là một người hiền lành, sống có tình có nghĩa nên mới hoàn toàn có thể cảm thấy đau xót, day dứt lương tâm khi bán cậu Vàng .

Câu 2:

* Nguyên nhân cái chết của lão Hạc : túng quẫn, vô vọng sau trận ốm, bán cậu Vàng cũng là mất đi người bạn thân thương, cảm xúc tội lỗi vì trót lừa một con chó, không đợi được con trai về. Có thể nói, lão Hạc chết vì lòng tự trọng, vì tình thương và vì lão quá đỗi lương thiện .
* Qua những điều lão Hạc sắp xếp nhờ cậy ông giáo rồi sau đó tìm đến cái chết, em thấy tình cảnh của lão thật éo le, đáng thương, nhưng lão vẫn không muốn nhờ vả, liên lụy đến mọi người xung quanh. Đây là một con người có lòng tự trọng rất cao, hiền hậu, khiêm cung trong cử chỉ, tinh xảo, hiểu đời, hiểu người nhưng lại bất lực. Là người cha yêu thương con vô bờ, là một ông lão giàu tình cảm và lương thiện .

Câu 3:

Thái độ, tình cảm của nhân vật “ tôi ” so với nhân vật lão Hạc có sự đổi khác. Ban đầu, nhân vật “ tôi ” vẫn còn hờ hững, dửng dưng nghe lão kể chuyện bán chó. Sau đó đồng cảm và an ủi lão. Khi tận mắt chứng kiến cái chết của lão Hạc, nhân vật “ tôi ” đã rất thương cảm và kính trọng nhân cách, tấm lòng nhân hậu của lão .
=> Ông giáo là một người giàu lòng trắc ẩn, luôn hiểu và đồng cảm với thực trạng của những con người nghèo khó .

Câu 4:

Khi nghe Binh Tư cho biết lão Hạc xin bả chó đế định bắt một con chó hàng xóm thì “ ông giáo ” cảm thấy “ cuộc sống quả thật … đáng buồn ”. Nhưng khi tận mắt chứng kiến cái chết đau đớn của lão Hạc, “ tôi ” lại nghĩ : “ Không ! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác ” .
Ban đầu, khi nghe Binh Tư nói, ông giáo cảm thấy buồn vì sự tha hóa nhân cách con người, tuyệt vọng vì ông cảm thấy lão Hạc đã thực sự đánh mất sự lương thiện bấy lâu nay .
Nhưng khi tận mắt chứng kiến cảnh lão Hạc chết, ông giáo thấy “ cuộc sống chưa hẳn đã đáng buồn ” vì niềm tin, niềm hy vọng vào xã hội vẫn còn bởi vẫn còn những con người dù nghèo khó nhưng vẫn giữ được thực chất lương thiện. “ Đáng buồn theo một nghĩa khác ”, đây là một dấu chấm lặng, cuộc sống vẫn đáng buồn vì số phận hẩm hiu, xấu số của những con người lương thiện, buồn vì cái chết đau đớn, kinh hoàng mà một con người như lão Hạc đang phải chịu .

Câu 5:

* Theo em, cái hay của truyện được thể hiện rõ nhất ở việc miêu tả tâm lí nhân vật và cách kể chuyện của nhà văn.

* Việc tạo dựng trường hợp truyện giật mình có tính năng làm sáng tỏ nhân cách của lão Hạc trong người đọc và trong những nhân vật khác trong truyện .
* Cách thiết kế xây dựng nhân vật rất chân thực và sinh động từ ngoại hình cho đến nội tâm thâm thúy .
* Việc truyện được kể bằng lời của nhân vật “ tôi ” có tính năng tạo sự thân thiện, quen thuộc. Nhân vật “ tôi ” kể mà như nhập vào lão Hạc, mọi thứ cảm hứng thể hiện rất chân thực và thâm thúy .

Câu 6:

Đoạn văn : “ Chao ôi ! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bí ổi … toàn những cớ để cho ta tàn ác ; không khi nào ta thấy họ là những người đáng thương ; không khi nào ta thương … Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo ngại, buồn đau, ích kỉ che lấp mất ” .
Qua đoạn văn trên, ta thấy ý nghĩ của nhân vật “ tôi ” thật triết lí, nó nêu lên bài học kinh nghiệm về cách nhìn người, nhìn đời và cách ứng xử trong đời sống. Hơn thế nữa, ý nghĩ này còn biểu lộ nhân vật “ tôi ” ( tác giả ) có lòng thương người, biết đồng cảm, đồng cảm với thực trạng, với số phận của người khác .

Câu 7:

Qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ và Lão Hạc, em thấy đời sống của người nông dân trong xã hội cũ thật khổ cực, xấu số, bị xã hội chèn ép, áp bức, bất công. Mặc dù vậy, phẩm chất của người nông dân vẫn rất cao đẹp, giàu tình thương, không bị hòa hòa trộn trong dòng nước vẩn đục của xã hội phong kiến .

4.5 / 5 – ( 8 bầu chọn )