Phân định miền núi, vùng cao hướng tới ổn định, nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số

Chiều 17/8, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho quan điểm so với báo cáo giải trình của Hội đồng Dân tộc về việc phân định miền núi, vùng cao .
Kết quả phân định miền núi, vùng cao là những địa thế căn cứ quan trọng để Nhà nước phát hành 1 số ít chính sách, chủ trương ưu tiên, tương hỗ góp vốn đầu tư nhằm mục đích tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội những địa phương miền núi, không thay đổi và nâng cao đời sống cho đồng bào miền núi, đặc biệt quan trọng so với đồng bào dân tộc thiểu số .
Theo đó, từ năm 1996 đã hình thành hai phân định là miền núi, vùng cao và phân định vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ tăng trưởng. Trong quy trình thực thi những trách nhiệm tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội, nhà nước đã phát hành thêm 1 số ít hình thức phân loại : Phân định địa phận khu vực biên giới trên đất liền và trên biển ; phân loại xã bãi ngang ven biển và hải đảo ; phân loại đơn vị chức năng hành chính cấp xã vùng khó khăn vất vả ; phân loại đơn vị chức năng hành chính cấp xã / phường / thị xã. Mỗi phân định, phân loại có những tiêu chuẩn khác nhau, mục tiêu, khoanh vùng phạm vi, đối tượng người dùng để phát hành chủ trương trong nghành nghề dịch vụ quản trị nhà nước khác nhau .

{keywords}
Ảnh minh họa

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Y Thanh Hà Niê K’đăm nêu rõ, căn cứ để phân định miền núi, vùng cao gồm: Nghị quyết số 22/NQ-TW ngày 27/11/1989 của Bộ Chính trị khóa VI; Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003; Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị khóa XII; Điều 36, Hiến pháp 1992 (Điều 58 Hiến pháp 2013); Điều 39 Hiến pháp 1992 (Điều 61 Hiến pháp 2013) quy định về nhiệm vụ của Nhà nước thực hiện chính sách ưu tiên về giáo dục, y tế đối với “vùng miền núi, dân tộc thiểu số”; Hiến pháp 2013 bổ sung thêm đối tượng “ vùng đặc biệt khó khăn”; Khoản 3, Điều 94 Hiến pháp 1992 (Khoản 2, Điều 75 Hiến pháp 2013) quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của HĐDT về lĩnh vực dân tộc, miền núi,…

Cũng theo quản trị Hội đồng Dân tộc, việc phân định dựa trên những tiêu chuẩn về mức độ tăng trưởng về kinh tế tài chính, xã hội của những đối tượng người tiêu dùng ; sau dần lan rộng ra để vận dụng triển khai những chủ trương về giáo dục, y tế, văn hóa truyền thống và giảm nghèo, phúc lợi xã hội cũng như góp vốn đầu tư tăng trưởng. Việc phân định sẽ làm địa thế căn cứ thực thi chính sách, chủ trương đặc trưng để tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội, giảm nghèo bền vững và kiên cố, nâng cao đời sống vật chất và niềm tin cho nhân dân, giảm sự chênh lệch về trình độ tăng trưởng giữa những vùng trong cả nước. Bộ tiêu chuẩn phân loại gồm tiêu chuẩn chung và những tiêu chuẩn đặc trưng .
Ông Y Thanh Hà Niê K’đăm nhấn mạnh vấn đề, việc phân định xã, huyện, tỉnh là miền núi, vùng cao là thiết yếu, để làm cơ sở, địa thế căn cứ cho việc tổ chức triển khai những giải pháp quản trị nhà nước và kiến thiết xây dựng một số ít chủ trương tương thích về góp vốn đầu tư, tăng trưởng kinh tế tài chính, xã hội nhằm mục đích không thay đổi đời sống cho người dân. Kết quả phân định đã được bộc lộ bằng quyết định hành động công nhận xã, huyện, tỉnh là miền núi, vùng cao ; đã và đang là những địa thế căn cứ quan trọng Giao hàng trách nhiệm quản trị nhà nước và kiến thiết xây dựng chính sách, pháp lý, chủ trương, tổ chức triển khai thực thi chủ trương trên địa phận xã, huyện, tỉnh là miền núi, vùng cao .
Tuy nhiên, tiêu chuẩn phân định miền núi, vùng cao hiện chưa thực sự bảo vệ tính khoa học, tính thực tiễn, tính tương thích và tính đồng điệu giữa một số ít phân định ; Các tiêu chuẩn chính để xác lập miền núi, vùng cao còn quá đơn thuần, chỉ địa thế căn cứ yếu tố độ cao so với mặt nước biển và tiêu chuẩn số đơn vị chức năng hành chính để xác lập là là tỉnh, huyện, xã là miền núi, vùng cao ; Các tiêu chuẩn tương quan đến yếu tố tự nhiên như độ dốc, độ phân cắt, đất đai sản xuất nông nghiệp, là những yếu tố không bao giờ thay đổi tạo nên tính đặc trưng của từng vùng chưa được biểu lộ .

Bên cạnh đó, nhiều văn bản pháp luật hiện hành quy định phạm vi quá rộng cho nhiều vùng và chưa thống nhất về nội hàm các khái niệm dẫn đến việc quy định đối tượng chính sách chưa cụ thể theo tính chất chính sách, đôi khi chồng lấn, khó cụ thể hóa và tổ chức thực hiện làm giảm hiệu quả chính sách. Công tác tổng kết, kiểm tra, đánh giá việc phân định chưa được thực hiện kịp thời, việc phân định xã, huyện, tỉnh là miền núi, vùng cao được thực hiện từ năm 1993 đến nay đã 28 năm nhưng các cơ quan quản lý, chủ trì chưa có hoạt động tổng kết, đánh giá; cơ sở pháp lý của văn bản quy định tiêu chí miền núi, vùng cao chưa bảo đảm.

Từ những sống sót hạn chế trên, ông Y Thanh Hà Niê K’đăm đề xuất Uỷ ban Thường vụ Quốc hội giao nhà nước tổng kết nhìn nhận tổng lực hiệu suất cao của việc phân định miền núi, vùng cao ; phân định vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ tăng trưởng ; cùng với việc xem xét những hình thức phân định khác. Trong đó, xác lập một cơ quan đầu mối quản trị chủ trì theo dõi chung về yếu tố phân định. Đồng thời thực thi điều tra và nghiên cứu, thiết kế xây dựng và phát hành tiêu chuẩn phân định miền núi, vùng cao ; thanh tra rà soát phân định, bảo vệ cơ sở pháp lý cũng như tính thống nhất, đồng điệu để thực thi chủ trương, pháp lý. Đồng thời chỉ huy những bộ, ngành tương quan thanh tra rà soát lại những văn bản chủ trương, pháp lý có tương quan đến việc kiểm soát và điều chỉnh đối tượng người dùng là miền núi, vùng cao .

{keywords}
Ảnh minh họa

Giải trình một số ít nội dung tại phiên họp, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc Hầu A Lềnh cho biết, sau khi có Nghị quyết số 22 / NQ-TW của Bộ Chính trị, Hội đồng Bộ trưởng ( nay là nhà nước ) đã ban hành Quyết định số 72. Từ thời gian phát hành đến năm 2009 đã có 9 lần công nhận tiêu chuẩn miền núi và vùng cao như trong báo cáo giải trình của Hội đồng Dân tộc đã nêu. Bộ tiêu chuẩn này được công nhận theo từng quy trình tiến độ vừa mới qua là cơ sở để hoạch định những chủ trương của Đảng và Nhà nước cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng cao .
Từ năm 1996 đến nay, nhà nước đã chỉ huy đa phần phân định và bổ trợ thêm 1 số ít tiêu chuẩn mới, ngoài tiêu chuẩn vùng cao còn có tiêu chuẩn phân định theo trình độ tăng trưởng của những dân tộc bản địa, trong đó có bổ trợ thêm nội hàm vùng đồng bào dân tộc thiểu số, từ đó ngoài miền núi vùng cao có thêm vùng đồng bào dân tộc thiểu số bằng những chủ trương chủ trương của Đảng trong thời hạn gần đây. Sau một thời hạn triển khai, đến năm năm trước, tại buổi thao tác giữa Thủ tướng nhà nước với Hội đồng Dân tộc và Uỷ ban Dân tộc đã thống nhất và có thông tin Kết luận số 286 / TB-VPCP. Từ đó đã thống nhất những bộ, ngành, địa phương triển khai thống nhất những chủ trương so với thôn, bản, xã, vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo tiêu chuẩn lao lý tại Quyết định 30/2012 / QĐ-Ttg của Thủ tướng nhà nước. Từ đó đến nay thực thi theo tiêu chuẩn phân định là theo trình độ tăng trưởng .

Trong bộ tiêu chí phân định này đã bao gồm những xã, thôn nằm trong vùng cao và miền núi đã được phân định trước đây. Vừa qua, khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 88/2019/QH14, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 33/2020/QĐ-TTg, trong đó đã xác định rất rõ ràng các tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển. Có thể nói, bộ tiêu chí đã bao hàm hết tất cả tuy nhiên về mặt pháp lý, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc Hầu A Lềnh cho rằng có Nghị quyết của Quốc hội, có Nghị quyết của Bộ Chính trị và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ nhưng khi ban hành bộ tiêu chí mới để cập nhật tích hợp thì chưa có Nghị quyết thay thế và chưa có đánh giá một cách toàn diện.

Trên cơ sở đó, ông Hầu A Lềnh đề xuất Uỷ ban Thường vụ Quốc hội chỉ huy Hội đồng Dân tộc phối hợp với Uỷ ban Dân tộc cùng những bộ, ngành tương quan nghiên cứu và điều tra nhìn nhận kĩ hơn để đề xuất kiến nghị với những cấp có thẩm quyền nhằm mục đích tích hợp, kiểm soát và điều chỉnh, bổ trợ nhìn nhận tổng lực hơn ngoài việc phân định những xã theo trình độ tăng trưởng còn có những hình thức phân định khác không, sau khi nhìn nhận sẽ có báo cáo giải trình đơn cử .
Kết luận nội dung phiên họp, Phó quản trị Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, xuất phát từ yếu tố thực tiễn đặt ra trong Nghị quyết của Quốc hội và Kết luận của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá XIV về nhu yếu triển khai phân định miền núi, vùng cao nhưng đến nay, việc tiến hành triển khai chưa đạt nhu yếu. Do đó, ông Trần Thanh Mẫn ý kiến đề nghị Hội đồng Dân tộc liên tục phối hợp với Uỷ ban Dân tộc triển khai tổng kết nhìn nhận tổng lực hiệu suất cao của việc phân định miền núi, vùng cao cùng với việc xem xét những hình thức phân định khác ; thanh tra rà soát những văn bản chủ trương pháp lý có tương quan đến miền núi, vùng cao, bảo vệ tính thống nhất đồng điệu với những lao lý trong mạng lưới hệ thống chủ trương pháp lý hiện hành. Đồng thời nghiên cứu và điều tra, sửa đổi, bổ trợ tiêu chuẩn và thực thi phân định miền núi, vùng cao làm cơ sở thống nhất, đồng nhất để thực thi chủ trương pháp lý trong quy trình tiến độ tiếp theo .

Hữu Khôi
Ảnh: Đức Yên