Văn bản; văn bản nghệ thuật – Từ điển Wiki

Văn bản; văn bản nghệ thuật (tiếng Nga : khudojestvennyi tekst)

Với nghĩa rộng :
1 ) Bản ghi bằng chữ viết hoặc chữ in, một phát ngôn hoặc một thông tin ngôn từ ( phân biệt với thực thi phát ngôn hoặc thông tin ấy bằng nói miệng ) ;

2) Phương diện tri giác cảm xúc của tác phẩm được biểu đạt và ghi nhận bằng các kí hiệu ngôn ngữ ;

3 ) Đơn vị nhỏ nhất tương đối ( có tính thống nhất tương đối và tính độc lập tương đối ) của tiếp xúc bằng ngôn từ .
Với nghĩa hẹp : văn bản tác phẩm văn học, một dạng của “ văn bản nghệ thuật ” nói chung. Văn bản là một chỉnh thể nghĩa, một khối thống nhất có tổ chức triển khai của những thành tố hợp thành, một thông tin mà tác giả ( người phát ) gửi tới người đọc, người xem ( người nhận ) .
Nghĩa của văn bản được xác lập bởi quan hệ của nó với thực tại ngoài văn bản với những văn bản khác, với từng cá thể, với kí ức và những phẩm chất khác nữa của người phát và người nhận thông tin .

Văn bản thực hiện ba chức năng chính : truyền thông tin, chế biến thông tin mới và bảo quản thông tin (ghi nhớ).

Ở mức cao nhất, văn bản nghệ thuật triển khai công dụng phát minh sáng tạo, là nguồn phát ngôn thông tin mới, Chức năng “ nguồn phát ” của văn bản nghệ thuật bị pháp luật bởi tính phức tạp của quan hệ của nó với những yếu tố khác của quy trình tiếp xúc và bởi những đặc thù của từng mô hình nghệ thuật. Quan hệ ngôn từ văn bản trong mạng lưới hệ thống nghệ thuật vốn mang tính biện chứng. Bởi vậy, sự tiếp đón thông tin trong mạng lưới hệ thống văn bản nghệ thuật không khi nào đơn nghĩa. Người nhận khi nào cũng ở trong quan hệ đồng phát minh sáng tạo với thông tin được nhận : anh ta phải giải thuật nó, tức là chọn một mã ý nghĩa thích hợp hoặc thậm chí còn tạo ra một mã mới. Như vậy hành vi phát minh sáng tạo diễn ra và hoàn tất cả hai khâu thông tin ( tính tích cực của người phát và tính tích cực của người nhận ). Tuy vậy, ở những nền văn hóa truyền thống khác nhau, tại những thời gian lịch sử dân tộc khác nhau, khối lượng của chúng cũng khác nhau. Ví dụ : những văn bản nghệ thuật truyền thống cuội nguồn vùng Cận Đông thường ép chế tính tích cực của người nhận, trong khi đó, ở những văn bản nghệ thuật châu Âu, cả người phát lẫn người nhận đều ở trong quan hệ đối thoại .
Cấu trúc bên trong của văn bản nghệ thuật là không thuần nhất :

quy luật của nó là một thứ “trò chơi” ý nghĩa, nó tạo ra những hệ thống lập mã khác nhau, cấu trúc của nó mang tính đối thoại, tính đa thanh (M. Ba-khơ-tin), nhưng vẫn giữ được tính thống nhất, cấu trúc của nó vừa là cấu trúc đóng kín vừa là cấu trúc mở ngỏ.

Với toàn bộ tính độc lạ của nó, văn bản nghệ thuật vẫn buộc phải triển khai tính năng “ phi nghệ thuật ” là truyền thông tin. Do vậy mà hoàn toàn có thể “ kể lại ” diễn biến một tác phẩm nào đó, hoàn toàn có thể dịch văn bản nghệ thuật từ một ngôn từ của mô hình nghệ thuật này sang ngôn từ một mô hình nghệ thuật khác ( chuyển thể tiểu thuyết sang điện ảnh, sân khấu, minh họa sách, chuyển thể trường ca sang múa balet, … ). Chức năng này hoạt động giải trí mạnh trong văn bản nghệ thuật trần thuật, yếu trong văn bản nghệ thuật trữ tình và có vai trò đặc biệt quan trọng trong văn học chính luận, khoa học viễn tưởng, …
Chức năng ghi nhớ được thực thi như là quan hệ của văn bản nghệ thuật với những truyền thống lịch sử văn hóa truyền thống trước đó ( “ kí ức thể loại ” theo xác lập của Ba-khơ-tin ). Về mặt này, văn bản nghệ thuật là vật liệu cho việc tái lập ( gắn văn hóa truyền thống với những tiến trình trước, Phục hồi sự đứt đoạn truyền thống cuội nguồn ). Do đi vào kí ức của văn hóa truyền thống, văn bản nghệ thuật không riêng gì trở thành xu thế lịch sử vẻ vang mà còn trở thành khuynh hướng đạo đức cho sự tăng trưởng ý thức của quả đât, chừng nào nó còn giữ được giá trị cao của thông tin .
Các tiêu chuẩn giá trị của văn bản nghệ thuật mang tính lịch sử dân tộc và tính đặc trưng với từng nền văn hóa truyền thống, nhưng những tiêu chuẩn ấy không hề cô lập với nhau. Sự tích lũy và tương tác của những văn bản nghệ thuật, việc dịch và chuyển chúng trong mạng lưới hệ thống những ngành và những nền văn hóa truyền thống khác nhau sẽ giúp vào việc làm giàu cho văn hóa truyền thống nghệ thuật quốc tế .