Lưu giữ nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc Giáy

( Dân sinh ) – Là một hội đồng có nhiều nét văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn rực rỡ, người Giáy sinh sống hầu hết ở những tỉnh Hà Giang, Yên Bái, Lào Cai … đang phát huy niềm tự hào và có ý thức rất cao trong việc bảo tồn và tăng trưởng những giá trị văn hóa truyền thống của hội đồng mình .Ngoài tên gọi dân tộc Giáy, đồng bào còn có tên địa phương là : Nhắng hay Giẳng và có tiếng nói riêng thuộc nhóm ngôn từ Tày – Thái ( hệ ngôn từ Nam Á ). Theo những nhà nghiên cứu, người Giáy di cư vào Nước Ta từ khoảng chừng cuối thế kỷ XVII đầu thế kỷ XVIII. Đồng bào Giáy có nghề truyền thống cuội nguồn là trồng lúa nước. Ngoài ra còn làm nương, khai thác lâm thổ sản và chăn nuôi. Đồng bào Giáy ở ngôi nhà truyền thống lịch sử là nhà sàn nhưng lúc bấy giờ có 1 số ít mái ấm gia đình ở nhà đất. Phía trước nhà người Giáy thường dựng một sàn phơi. Gian giữa của ngôi nhà là nơi trang nghiêm đặt bàn thờ cúng. Trên bàn thờ cúng có nhiều bát hương thờ : trời, đất, tổ tiên, vua bếp, thổ thần … Trong buồng cữ lập một bàn thờ cúng Mụ, khi con được đầy tháng mới làm lễ báo tổ tiên và đặt tên cho con .Người Giáy ý niệm quốc tế gồm ba tầng, con người ở tầng giữa. Tầng trời được tưởng tượng là đẹp tươi, vinh hiển, tầng trong lòng đất được ý niệm là nhỏ bé, tội lỗi .

Về trang phụ, phụ nữ Giáy mặc quần chàm đen, áo cánh 5 thân hở tà, dài che kín mông, khuy cài sang nách phải, ở cổ áo, vạt áo và cổ tay được viên vải khác màu nổi trên nền áo. Tóc vấn quanh đầu với những sợi chỉ hồng thả theo đuôi tóc, hoặc đội khăn vuông. Hiện nay do số lượng người Giáy ở Yên Bái ít, cư trú xen kẽ cùng các dân tộc Tày, Thái nên nhiều phong tục tập quán bị ảnh hưởng. Đa số phụ nữ Giáy mặc trang phục như người Thái.

Đồng bào Giáy ( Hà Giang ) tham gia hoạt động giải trí tại Làng Văn hóa – Du lịch những dân tộc Nước Ta

Đồng bào Giáy tổ chức ăn tết như người Tày, chủ yếu là tết Nguyên đán, tết mùng 5/5, tết 14/7. Trong ăn uống có một số kiêng kỵ, ví dụ: Họ Lục kiêng ăn thịt chó, họ Trần kiêng ăn thịt con cuốc… Trong tín ngưỡng dân gian người Giáy quan niệm có 2 loại ma: Ma nhà và ma ở ngoài. Ma nhà là ma linh hồn người thân trong gia đình, ma ở ngoài là ma linh hồn của người khác dòng họ, họ quan niệm cả hai loại ma đều có ma lành và ma dữ. Trên bàn thờ ma chính trong nhà thường có ba bát hương theo trật tự từ trái sang phải gồm thần bếp, thần đất và tổ tiên.

Đồng bào Giáy không có chữ viết riêng, một số rất ít người già, thầy cúng ở xen kẽ người Tày sử dụng thành thạo chữ nôm Tày, còn đa phần trí nhớ là phương tiện duy nhất để lưu truyền như truyện cổ, tục ngữ, thơ ca, đồng dao, câu đố… Nội dung các bài hát của người Giáy phong phú về đề tài hát giao duyên, mỗi chủ đề đều có kịch tính và phong cách thể hiện riêng. Người Giáy hát bên mâm rượu, hát qua đêm điệu “Phướn” của mình, còn được người Tày, người Thái cùng vui vào rằm tháng bảy, các dịp làm quen, giải hạn.

Người Giáy thương mến văn nghệ, văn nghệ khiến bà con cảm thấy đời sống thi vị hơn, cũng chính nhờ những cuộc hát mà nhiều chàng trai cô gái Giáy đã nên duyên chồng vợ. Trước kia vào những dịp lễ tết, hội đầu năm những bà, những chị rất nhiệt tình tham gia múa hát. Hiện nay, những điệu múa truyền thống cuội nguồn của người Giáy đang dần được Phục hồi, đội văn nghệ của bản hàng tuần vẫn tập luyện những tiết mục : múa quạt, múa nón, múa khăn, múa xòe. Đặc biệt, không hề thiếu nhạc cụ dân gian dân tộc Giáy .Nhạc cụ của đồng bào dân tộc Giáy nổi tiếng độc lạ, gồm nhiều loại : kèn, sáo, kèn lá, trống, chiêng. Cấu tạo của những loại nhạc cụ kể trên đều làm bằng vật liệu bằng gỗ, trúc tự nhiên, da động vật hoang dã ( dê, bò, trâu ) và bằng đồng. Các loại nhạc cụ hầu hết dùng trong những nghi thức đám cưới, đám tang. Nhất là vào dịp lễ tết, bản người Giáy vui như ngày hội bởi tiếng hát xen lẫn tiếng kèn, sáo, chiêng phối hợp như mời gọi, làm say đắm lòng người .Với những nét đẹp văn hóa truyền thống truyền thống lịch sử độc lạ riêng có của mình, hội đồng dân tộc Giáy đang tô thắm thêm cho bức tranh đa sắc màu của hội đồng 54 dân tộc Nước Ta.

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn