Thực trạng quản lý văn hóa trên địa bàn thành phố hồ chí minh – https://laodongdongnai.vn


Thành phố Hồ Chí Minh ( Thành Phố Hồ Chí Minh ) là TT chính trị, kinh tế tài chính, văn hóa, khoa học – công nghệ tiên tiến, góp phần tích cực cho sự tăng trưởng kinh tế tài chính xã hội của Nước Ta. Nghị quyết số 20 / NQ-TW của Bộ Chính trị ( khóa X ) đã xác lập : “ Xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành một thành phố xã hội chủ nghĩa, văn minh văn minh ; trở thành một trong những thành phố tăng trưởng nhanh và năng động của khu vực Khu vực Đông Nam Á và châu Á – Thái Bình Dương ”. Điều đó đặt ra những nhu yếu rất cao, những yên cầu cấp bách về chất lượng nhân lực cán bộ, công chức, trong đó có đội ngũ cán bộ thao tác tại những cơ quan quản trị nhà nước về văn hóa của TP.HCM.
Hoạt động quản trị văn hóa ( QLVH ) gồm có hai yếu tố là quản trị những thiết chế văn hóa và những người thực thi hoạt động giải trí quản trị đó. Những người trực tiếp thực thi QLVH gồm có hai đối tượng người dùng là những người thao tác trong những cơ quan quản trị nhà nước ( hưởng lương ) và những người do những tổ chức triển khai, cá thể tự quản. Theo pháp luật của Luật Cán bộ, công chức năm 2008, đối tượng người dùng thứ nhất là những người trực tiếp tham gia vào hoạt động giải trí của những đơn vị chức năng sự nghiệp văn hóa như nhà hát, thư viện, nhà văn hóa, câu lạc bộ, kho lưu trữ bảo tàng … và những người có nghĩa vụ và trách nhiệm quản trị nhà nước so với những hoạt động giải trí này. Đây là đối tượng người dùng trong bài viết này. Đội ngũ này phải bảo vệ những nhu yếu sau : a – số lượng QLVH có trình độ trình độ ; b – QLVH quản trị đúng nghành nghề dịch vụ trình độ ; c – phương tiện đi lại quản trị tốt .

Vì nội hàm của văn hóa rất rộng, đồng thời xã hội ngày một hiện đại nên yêu cầu phải có trình độ chuyên môn cao trong công việc, bắt buộc phải đáp ứng (a). Tuy nhiên, khi đã có một đội ngũ chuyên môn cao nhưng nếu bố trí công việc không phù hợp thì chất lượng, hiệu quả công việc cũng sẽ không như mong muốn, đó là lý do tại sao phải có (b). Khi có đủ hai yếu tố này nhưng điều kiện, phương tiện không đáp ứng thì hiệu quả quản lý cũng không đạt chất lượng (c). Tương ứng với ba yêu cầu này là ba thực trạng: thực trạng đội ngũ QLVH; thực trạng phân bố nhiệm vụ cho QLVH và thực trạng cơ sở vật chất để thực hiện QLVH. Đây là ba nội dung của bài viết dựa vào kết quả khảo sát thực tế đội ngũ QLVH tại 24 quận, huyện TP.HCM trong 2 năm 2014-2015 ở các lĩnh vực: bảo tàng, nhà văn hóa và di tích lịch sử văn hóa

1. QLVH trên địa bàn TP.HCM: thực trạng và giải pháp

Thực trạng đội ngũ QLVH trên địa phận TP.Hồ Chí Minh
Đội ngũ QLVH là những người trực tiếp quản trị những thiết chế và hoạt động giải trí văn hóa trên địa phận của mình. Yếu tố quan trọng tiên phong của một người làm công tác làm việc QLVH là trình độ trình độ. Khi trình độ trình độ bảo vệ thì nội dung quản trị mới được bảo vệ chất lượng. Ngược lại, nếu trình độ trình độ không bảo vệ thì chất lượng việc làm sẽ không cao. Yếu tố thứ hai thiết yếu để một người làm công tác làm việc QLVH phát huy năng lượng trình độ là được hoạt động giải trí trong nghành trình độ của mình và yếu tố thứ ba là điều kiện kèm theo thao tác .
Thực trạng QLVH trong nghành nghề dịch vụ kho lưu trữ bảo tàng
TP. Hồ Chí Minh có 7 kho lưu trữ bảo tàng do thành phố quản trị, 1 do quân đội quản trị, 1 do bộ quản trị và 1 của tư nhân. Nếu chỉ tính số kho lưu trữ bảo tàng do thành phố quản trị thì tổng số cán bộ chuyên trách giao động từ 250 đến 300 người, trung bình là 40 người / kho lưu trữ bảo tàng. Trong đó, khoảng chừng 240 người có trình độ từ ĐH trở lên ( 80 % ), những người khác đảm nhiệm những việc làm hành chính. Trong số những người có trình độ thì gần 150 người được giảng dạy tại chức, liên thông ( 62,5 % ), phần còn lại được huấn luyện và đào tạo chính quy ( 37,5 % ). Tuy nhiên, hầu hết những người đào tạo và giảng dạy không chính quy là những người đã lớn tuổi, một số ít người sắp nghỉ hưu trong khi tuyển mới rất khó vì chính sách, lương không đủ sống, số người học chuyên ngành ít dần. Mặt khác, trong số 240 người có trình độ trình độ đã có tới 87 người ( 36 % ) không được đào tạo và giảng dạy đúng chuyên ngành, thao tác không tương thích với chuyên ngành được đào tạo và giảng dạy. Như vậy, chất lượng ship hàng cũng sẽ bị tác động ảnh hưởng. Một yếu tố khác cần phải xử lý là tỷ suất người thực thi QLVH Giao hàng khách thăm quan. Hai kho lưu trữ bảo tàng có lượng khách đông nhất thành phố là Bảo tàng Lịch sử Nước Ta và Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh. Trung bình mỗi năm Bảo tàng Lịch sử Nước Ta có 350.000 lượt khách còn Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh số lượng này gấp đôi, với khoảng chừng 700.000 lượt. Nếu tính trung bình thì mỗi kho lưu trữ bảo tàng trên địa phận TP. Hồ Chí Minh có 200.000 lượt khách / năm. Vậy, mỗi cán bộ viên chức của kho lưu trữ bảo tàng phải Giao hàng cho 700 người / năm ( làm tròn ), và là 2 người / ngày. Nếu tính riêng số người có trình độ từ ĐH trở lên thì số lượng này là 835 người / năm ( làm tròn ). Chắc chắn chất lượng ship hàng sẽ rất cao. Như sẽ thấy, thái độ phản ứng của hành khách, đặc biệt quan trọng khách quốc tế là không tích cực .
Thực trạng đội ngũ QLVH trong nghành nghề dịch vụ nhà Văn hóa
Trong toàn bộ những hoạt động giải trí văn hóa thì hoạt động giải trí ở nhà văn hóa là phong phú và đa dạng chủng loại nhất : văn nghệ, thể thao, võ thuật, khiêu vũ, những câu lạc bộ, đi dạo, vui chơi … Trên địa phận TP Hồ Chí Minh có 64 nhà văn hóa những loại ( chỉ tính riêng mỗi Q., huyện đã có 1 nhà văn hóa ). Trung bình mỗi nhà văn hóa có 25 người hưởng lương ship hàng ( riêng nhà văn hóa Thanh niên và nhà văn hóa Thiếu nhi Thành phố khá đông, lên tới vài chục ). Hầu hết những người này đều rất trẻ, rất nhiệt tình. Đây là yếu tố rất tích cực trong hoạt động giải trí QLVH ở những nhà văn hóa .
Khi nói tới nhà văn hóa, người ta nghĩ đó là nơi hoạt động và sinh hoạt của mần nin thiếu nhi, sinh viên và cán bộ đoàn. Phần lớn những người làm công tác làm việc trình độ ở đây là những cán bộ đoàn, đoàn viên. Những hoạt động giải trí thực sự trình độ như dạy đàn, dạy múa … đều thuê người bên ngoài. Cho nên, đội ngũ QLVH ở đây chỉ làm trách nhiệm quản trị hành chính. Đó là nguyên do tại sao hầu hết cán bộ QLVH ở những nơi này đều có trình độ nhưng đa phần là bằng cấp ngành nghề khác như luật, kinh tế tài chính, chính trị … mà rất ít những người có bằng cấp đúng trình độ về QLVH .


 Khu vực trưng bày ảnh thời kỳ kháng chiến chống Mỹ tại Dinh Độc Lập.Ảnh Hoàng Hà  

Về số lượng, mỗi nhà văn hóa có khoảng chừng 25 người. Mỗi nhà văn hóa mỗi tuần trung bình có 150 người hoạt động và sinh hoạt tiếp tục và khoảng chừng 5-10 là khách ; vậy mỗi cán bộ QLVH ở đây Giao hàng cho 8 người / tuần. Riêng những ngày hè, những dịp nghỉ lễ, kỷ niệm thì tỷ suất này vào khoảng chừng 30 người / tuần. Hoàn toàn hoàn toàn có thể đồng ý số lượng trên nhưng yếu tố là đội ngũ QLVH ở những cơ sở này quản trị nội dung gì khi những hoạt động giải trí trình độ đã có người như đã thấy ở trên ?
Thực trạng đội ngũ QLVH trong nghành nghề dịch vụ di tích lịch sử lịch sử dân tộc văn hóa
Theo Luật Di sản văn hóa 2001, toàn bộ “ khu công trình kiến thiết xây dựng, khu vực và những di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc khu công trình, khu vực đó có giá trị lịch sử vẻ vang, văn hóa, khoa học ” đều được xem là di tích lịch sử lịch sử dân tộc văn hóa. Theo đó, trên địa phận Thành Phố Hồ Chí Minh có khoảng chừng 950 di tích lịch sử lịch sử vẻ vang văn hóa, hầu hết là những chùa, đình và những cơ sở cách mạng. Trung bình mỗi nơi có 30 người hưởng lương ; trong đó 25 người có trình độ từ ĐH trở lên, hầu hết là cử nhân ngành bảo tàng học, phần còn lại là ngành lịch sử vẻ vang, xã hội học, văn hóa học, hướng dẫn viên du lịch du lịch. Điều này trọn vẹn tương thích với hoạt động giải trí quản trị di tích lịch sử lịch sử vẻ vang văn hóa. Đội ngũ QLVH ở những di tích lịch sử lịch sử vẻ vang văn hóa hầu hết là những người tu nghiệp qua những hình thức liên thông, tại chức, vừa làm vừa học nên họ rất giàu kinh nghiệm tay nghề nhưng thời hạn Giao hàng còn lại không nhiều. Đây là khoảng trống và sẽ là thiếu vắng nếu tất cả chúng ta không kịp chuẩn bị sẵn sàng. Tuy nhiên, do thu nhập từ ở những nơi này thấp nên không nhiều người sau khi tốt nghiệp tình nguyện thao tác ở đây .

Một thực tế khác là trong số 950 di tích lịch sử văn hóa vừa nêu, có tới một nửa là các chùa, đình thuộc chế độ tự quản do những người có uy tín, do người dân bầu ra, quản lý theo kinh nghiệm dân gian nên vấn đề chuyên môn, chuyên nghiệp không được quan tâm. Do đó, ở những nơi này không có đội ngũ QLVH chuyên nghiệp. Nhưng, một điều là những nơi này không xảy ra tệ nạn xã hội. Không ai thấy đền thờ Đức Thánh Trần (36 Võ Thị Sáu, quận 1), chùa Gò (Phụng Sơn tự, quận 11), chùa Xá Lợi (quận 3)… bị tai tiếng như nhiều di tích lịch sử văn hóa do nhà nước quản lý. Vậy, cần phải đặt câu hỏi về trách nhiệm và năng lực quản lý của đội ngũ QLVH chuyên nghiệp và những người không có trình độ chuyên môn.

Thực trạng cơ sở vật chất
Ngoài những trang thiết bị như vi tính, ampli, projector, một vài đĩa CD có sẵn và trống, kèn … những cơ sở văn hóa trên địa phận Thành Phố Hồ Chí Minh hiện nay không có gì khác. Hầu hết những trụ sở đều được kiến thiết xây dựng từ rất lâu nên đã xuống cấp trầm trọng trầm trọng nhưng chưa có kế hoạch trùng tu vì tổng thể đều không có kinh phí đầu tư, ví dụ điển hình như Bảo tàng Mỹ thuật, đền thờ Đức Thánh Trần, Bảo tàng TP.Hồ Chí Minh … Nhưng sự xuống cấp trầm trọng do thời hạn ảnh hưởng tác động không quyết liệt bằng do chính bàn tay con người ảnh hưởng tác động. Một trong những ảnh hưởng tác động đó là người ta đã khai thác triệt để mặt phẳng để kinh doanh thương mại. Khảo sát của chúng tôi cho thấy không một cơ sở nào không diễn ra thực trạng này. Thậm chí, nhiều nơi hoạt động giải trí kinh doanh thương mại mặt phẳng diễn ra rất thô bạo như Bảo tàng Mỹ thuật, Bảo tàng Lịch sử Thành Phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, nhà văn hóa Thanh niên … Ở những cơ sở này có tới vài chục ki ốt bán hàng lưu niệm, cantin cùng những dịch vụ khác. Đây chính là nguyên do trực tiếp nhất, triệt để nhất và quyết liệt nhất khiến cho những cơ sở văn hóa nói chung xuống cấp trầm trọng trầm trọng. Tuy nhiên, do đây là những nơi có lượng khách du lịch thăm quan đông nên người ta đã nỗ lực thay thế sửa chữa, khắc phục. Vấn đề là việc khắc phục như vậy sẽ lê dài được bao lâu ?
Thực trạng nội dung quản trị
Trên thực tiễn, QLVH những kho lưu trữ bảo tàng, di tích lịch sử, cơ sở văn hóa hiện nay chỉ dừng lại ở mức độ hướng dẫn, trình làng cho khách và tọa lạc, mở những lớp năng khiếu sở trường, những câu lạc bộ. Việc nghiên cứu và phân tích, bộc lộ những giá trị văn hóa qua công tác làm việc QLVH chưa thực sự phát huy. Trước hết, đó là tính trình độ còn thấp ; khuynh hướng của hoạt động giải trí QLVH chưa rõ ràng ; chưa có văn bản pháp quy ràng buộc nghĩa vụ và trách nhiệm của đội ngũ QLVH với cơ sở văn hóa ; đồng lương không tương ứng với việc làm. Chính vì nguyên do này mà giữa những di tích lịch sử lịch sử dân tộc văn hóa và kho lưu trữ bảo tàng đều rất giống nhau trong hoạt động giải trí : tọa lạc, trình làng, hướng dẫn, bán vé. Việc phát minh sáng tạo và tái tạo những thiết chế trọn vẹn không có. Đó là nguyên do tại sao ngày càng ít khách tới du lịch thăm quan, khám phá những thiết chế văn hóa. Thống kê của chúng tôi cho thấy 50% ( 50 % ) trong 950 di tích lịch sử lịch sử dân tộc văn hóa do QLVH thu tiền khách thăm quan và những cá thể muốn khám phá để triển khai xong những đề tài điều tra và nghiên cứu nhưng không một cơ sở nào khuynh hướng cho những đối tượng người dùng này liên tục khám phá, nghiên cứu và điều tra .
Trong tổng thể những thiết chế của khoanh vùng phạm vi bài viết này, nhà văn hóa là nơi hoạt động giải trí sinh động nhất, nhiều hoạt động giải trí mới được liên tục đưa vào ; vì vậy, đây là nơi nhiều đối tượng người tiêu dùng cũng như nội dung quản trị. Tuy nhiên, điều đáng tâm lý là sở dĩ người ta luôn đưa vào những hoạt động giải trí mới là vì nó đem lại nguồn thu cho cơ sở là chính, không phải vì mục tiêu tăng trưởng văn hóa. Một môn học mới được đưa vào sẽ có thêm nhiều học viên, hầu hết là những cháu mần nin thiếu nhi và như vậy cũng đồng nghĩa tương quan với việc có thêm thu nhập cho cơ sở. Khảo sát năm năm trước của chúng tôi cho thấy 2/3 cán bộ QLVH ở những nhà văn hóa có đời sống khá hơn nhờ vào nguồn thu nhập này .
Hoạt động link giữa những cơ sở văn hóa chưa được chú ý quan tâm. Nếu như có một sự liên kết giữa những kho lưu trữ bảo tàng, nhà văn hóa, di tích lịch sử lịch sử dân tộc văn hóa để hành khách thăm quan và những hoạt động giải trí khác như nghiên cứu và điều tra, sưu tầm thì sẽ rất thuận tiện và lôi cuốn được nhiều khách. Tiếc là hình thức này chưa được những người có nghĩa vụ và trách nhiệm chú ý quan tâm. Tất cả chỉ hoạt động giải trí riêng không liên quan gì đến nhau, manh mún theo năng lực của mình nên tính thống nhất trong những chủ đề chưa cao, sự liên tục của những sự kiện cũng như hình thành ấn tượng ở người xem chưa có, không một hành khách nào tới kho lưu trữ bảo tàng thấy có sự liên hệ với những di tích lịch sử lịch sử dân tộc văn hóa và ngược lại. Cũng không một cơ sở văn hóa nào của nhà nước trình làng cho hành khách biết những cơ sở văn hóa là đình, chùa, toàn bộ đều tự tìm hiểu và khám phá qua trình làng của người quen hoặc tra cứu trên mạng. Đây là chỗ tất cả chúng ta cần phải xem lại .
Thực trạng khách thể thụ hưởng
Tất cả những cơ sở văn hóa đều có chung một mục tiêu là hướng tới sự thụ hưởng của công chúng. Tuy nhiên, công chúng đến với những cơ sở văn hóa đều chưa thật sự khai thác những giá trị văn hóa. Có thể chia khách du lịch thăm quan thành hai nhóm : chiêm ngưỡng và thưởng thức, tò mò và tìm hiểu và khám phá .
Phỏng vấn ngẫu nhiên 420 hành khách là người quốc tế ( năm năm trước ), 345 người ( 82,14 % ) cho biết họ rất ngưỡng mộ những yếu tố văn hóa ở TP.Hồ Chí Minh nên muốn khám phá. Trong số 420 người trên, chỉ 24 người tới những nhà văn hóa ( 5,71 % ). Phỏng vấn ngẫu nhiên 650 hành khách là người quốc tế ( năm năm ngoái ), có 622 người ( 95,7 % ) tới những kho lưu trữ bảo tàng và di tích lịch sử lịch sử vẻ vang văn hóa cùng nguyên do trên và 4,3 % có tới những nhà văn hóa. Cũng trong hai năm này, phỏng vấn ngẫu nhiên 600 hành khách là người Việt ( năm trước ) thì cả 600 người ( 100 % ) đều chỉ tới những kho lưu trữ bảo tàng và di tích lịch sử lịch sử vẻ vang văn hóa còn “ nhà văn hóa làm gì ai biết ! ”. Trong số này, có 8 người ( 1,3 % ) tới để khám phá, điều tra và nghiên cứu, phần còn lại tới những kho lưu trữ bảo tàng, di tích lịch sử lịch sử vẻ vang văn hóa chỉ vì tò mò là chính. Còn năm năm ngoái, phỏng vấn ngẫu nhiên 450 hành khách là người Việt thì tổng thể ( 100 % ) đều vấn đáp là “ chưa biết ở đó có cái gì nên muốn tới cho biết ” .
Về tâm ý, hành khách quốc tế ngưỡng mộ và tìm hiểu và khám phá là đúng còn người Việt tới những cơ sở văn hóa như vậy chỉ nhằm mục đích mục tiêu “ coi có gì ” là điều tất cả chúng ta cần phải xem lại, cả về tổ chức triển khai tuyên truyền lẫn hình thức và phương pháp hoạt động giải trí. Phỏng vấn ngẫu nhiên 20 hành khách quốc tế và 20 hành khách là người Việt ( năm trước ), tổng thể đều lần tiên phong tới đây và khi được hỏi “ Có dự tính trở lại những cơ sở này nữa không ” thì toàn bộ ( 100 % ) đều khước từ vì phương pháp tổ chức triển khai và nội dung không cò gì mê hoặc .

2. Một vài khuyến nghị

Nhanh chóng khắc phục những hạn chế về nội dung hoạt động giải trí của những thiết chế văn hóa để lôi cuốn khách .

Kết nối giữa các cơ sở văn hóa, đặc biệt là các cơ sở do dân tự quản với những cơ sở do nhà nước quản lý để tạo thành một hệ chủ đề nhằm gây ấn tượng cho du khách và tạo thuận tiện cho những người muốn điều tra, nghiên cứu.

Nên dẹp bỏ thực trạng bày bán hàng lưu niệm khắp nơi trong những cơ sở văn hóa, quy về một nơi xa bên ngoài để tạo tâm ý tự do cho hành khách và hạn chế thực trạng xuống cấp trầm trọng của những thiết chế .
Nguồn : Tạp chí VHNT số 405, tháng 3 – 2018
Tác giả : ĐOÀN VĂN TRAI