Phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi trong xu thế xã hội già hóa
Từ n
ăm 2011 Nước Tađã chính thức bắtđầu bước vào giaiđoạn già hóa dân số và
đư
ợc
đánh giá là một trong những vương quốc có tốcđộ già hóa nhanh nhất quốc tế .Đểđ
áp ứng nhucầu ch
ăm sóc sức khỏe thể chất của người cao tuổi ( NCT ), nhiều dịch vụ chăm sóc cho nhómđ
ối t
ư
ợng
nàyđã phát triển tuy nhiên vẫn còn nhiều khoảng trống ,đặt ra nhu yếu cho Nước Ta là cầnđẩy mạnh hơn nữa những giải phápđể thích ứng với một xã hội già hóa .
Nhiều quy mô mới trong phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi …
Theo Bộ Laođộng – Thương binh và Xã hội ( LĐ- TB&XH ), tínhđến hết năm 2017, cả nước có trên 11 triệu NCT ( là ngườiđủ 60 tuổi trở lên ), chiếm 11,95 % dân số, trongđó có gần 2 triệu ngư
ời từ 80 tuổi trở lên. Vớisự phát triển về y tế, khoa học kỹ thuật hiện nay, tuổi thọ trung bình n
ước tađã tăng lênđáng kể và hiện là 74 tuổi ,đứng thứ 2 trong khu vực vàđứng thứ 56 trên quốc tế. Nước Tađượcđánh giá là một trong những vương quốc có tốcđộ già hóa nhanh nhất quốc tế khi dự báođến năm 2038, nhóm dân số trên 60 tuổi là khoảng chừng 21 triệu người, chiếm 20 % tổng dân số cả nước .Đến năm 2050, khi quốc tế cứ 5 người thì có 1 người từ 60 tuổi trở lên thì ở Nước Ta cứ 4 người thì có 1 người 60 tuổi trở lên ( khoảng chừng 27 triệu người ). Tuổi thọ trung bình của Nước Ta cũng sẽđược dự báo sẽ liên tục tăng, lên tới 78 tuổi vào năm 2030 và 80,4 tuổi vào năm 2050 .
Tuổi thọ của người dân cao lênđi kèm với sự suy giảm sức khỏe thể chất của NCT ngày một tăng. NCT lúc bấy giờ thường phảiđối mặt với những bệnh như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa ,đái tháođường, sa sút trí tuệ …Đây là nhóm bệnh không lây nhiễm, nhưng số lượng những bệnh nhân của nhóm này ngày càng tăng và phảiđiều trị suốtđời. Trong khiđó, tại Nước Ta, quy mô giađình hiệnđại ( hay còn gọi là giađ
ình hạt nhân
– chỉ có 2 thế hệ )đang dần thay thế sửa chữa cho quy mô giađình truyền thống lịch sử ( có từ 3 thế hệ trở lên ), khiến cho số người thân chăm sóc cho người già cũng ítđi. Thực trạng nàyđã dẫn tới sự hình thành và phát triển những dịch vụ chăm sóc NCT, giúp họđược hưởng một đời sống lành mạnh cả về sức khỏe thể chất và niềm tin .
Một trong những dịch vụ chăm sóc NCTđầu tiênđược Nước Ta chăm sóc và hướngđến là phát triển dịch vụ y tế, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho NCT, trongđó trọng tâm là xây dựng những bệnh viện lão khoa, khoa lão khoa. Theođó, Bộ Y tếđã lập kế hoạch toàn diện và tổng thể tăng cường năng lực của mạng lưới hệ thống Lão khoa tại nhữngđịa phương trong cả nước, hướng tới chăm sóc tổng lực cho ngư
ời bệnh là NCT tại bệnh viện. Theosố liệu thống kê, hiện cả n
ước có 1 Bệnh viện Lão khoa Trungương và 100 khoa lão khoađư
ợc thành lập tạibệnh viện
đa khoa của 49/63 tỉnh, thành phố và những bệnh viện tuyến Trungươ
ng với gần 1.800 nhân viên ytế
đượcđào tạo về lão khoa ; hơn 900 khoa khám bệnh có buồng, bàn khám riêng và có trên 8.000 giườngđiều trịưu tiên cho NCT.Đáng chú ý quan tâm là việc kiến thiết xây dựng bệnh viện lão khoa tại nhữngđịa phương bắtđầuđược tiến hành, giúp NCT hạn chế việc phải chuyển tuyếnđiều trị, giảm quá tải cho Bệnh viện Lão khoa Trungươ
ng, từ
đó giảm gánh nặng cho người bệnh và giađình .Điển hình là vào tháng 8/2019 vừa mới qua, Quảng Ninh làđịa phươngđiđầu cả nước thi công kiến thiết xây dựng Bệnh viện Lão khoa với quy mô 200 giường bệnh, tổng mứcđầu tư429 tỷđồng, thời hạn tiến hành trong 2 năm ( 2019 – 2020 ). Dự ánđượcđầu tư đồng bộ cơsở hạ tầng, cây xanh theo hướng thân thiện với môi trường ,đảm bảo khí hậu vàđiều kiện chăm sóc tốt nhất cho ngư
ời bệnh .
Ảnh minh họa, nguồn Internet
Cùng vớiđẩy mạnh phát triển mạng lưới hệ thống lão khoa trên cả nước, Bộ Y tếđồng thời hướng dẫn những trườngđại học y xây dựng bộ môn lão khoađể cung ứng nhân lực cho mạng lưới hệ thống này. Hiện nayđã có TrườngĐH Y TP.HN, TrườngĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch ( TP. Hồ Chí Minh ) xây dựngđược môn lão khoa ,đào tạo chính nguồn nhân lực thầy thuốc lão khoa. Công tácđào tạo nhữngđiều dưỡng chuyên ngành lão khoa cũng sẽđược tiến hành tại những trường caođẳng ngành y trong thời hạn tới. Mặt khác, ngành Y tế Nước Ta cũngđang
đ
ẩy
mạnh hợp tác quốc tếđể tăng cường nguồn nhân lực cũng nhưnâng cao chất lượng khám chữa bệnh của bác sĩ lão khoa. Ví dụ nhưchương trình hợp tácđào tạo nguồn nhân lực lão khoa giữa Bệnh viện Lão khoa trungương với những bệnh viện, cơsởđào tạo của Pháp và Nhật Bản .
Bên cạnhđó, Bộ Y tếđã tiến hành gói dịch vụ y tế cơbản tại Trạm y tế xã theo Thông tư39/2017 / TT-BYT, hạng mục thuốcđiều trị những bệnh tại tuyến y tế cơ sởđược lan rộng ra nhằm mục đích tạo thuận tiện cho NCT trong khám vàđiều trị những bệnh mạn tính tại Trạm y tế xã, phương, thị xã. Ngoài ra, Bộ Y tế cũng quyđịnh rõ NCTđượcđăng ký khám chữa bệnh ( KCB ) banđầu tại cơsở KCB tuyến xã, tuyến huyện thuận tiện với nơi cưtrú và khả năngđáp ứng của cơ sở KCB ;đăng ký KCB banđầu tại những cơ sở KCB tuyến tỉnh, tuyến Trungươ
ng khi cókhản
ăngđáp ứngđược việc đảm nhiệmđăng ký KCB banđầu .Đặc biệt, NCT trên 80 tuổiđượcđăng ký KCB banđầu tại bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến trungương. Việc thực thi quyđịnh nàyđã tạo thuận tiện cho NCT trong việc khám, chữa bệnh BHYT vàđược chăm sóc sức khỏe thể chất tốt hơn .
Nhằm phân phối dịch vụ chăm sóc sức khỏe thể chất cơ bản, tổng lực, liên tục, thuận tiện cho người bệnh (đ
ặcbiệtlà NCT) và góp phần giảm tình trạng quá tải ở các bệnh viện, từ n
ăm 2013 Nước Ta cũngđã tiến hành thực thi quy mô bác sĩ giađình ( một quy mô có từ lâu tại những nước phát triển ) theoĐề án Bác sĩ giađình giaiđoạn 2013 – 2020. Thực hiện dịch vụ nàyđối với NCT, những bác sĩ giađình sẽ hướng dẫn người thân trong giađình cách chăm sóc NCT, giám sát NCT khi mắc bệnh nghiêm trọng hoặc thực trạng sức khỏe thể chất không ổnđịnh, chăm sóc NCT về vấnđề vệ sinh ,ăn uống … Với nhữngưuđiểm nhưtiết kiệm chi phí thời hạn, ngân sáchđi lại khám chữa bệnh, chất lượng bác sĩ tốt, dịch vụ bác sĩ giađìnhđượcđánh giá là quy mô tương thích vàđang ngày càng phát triển tại Nước Ta .
Bên cạnh việc phát triển mô hình, chất lượng dịch vụ y tế thì phát triển bảo hiểm y tếđangđược xem là mộtđiểm tưa vững chãi cho NCT chăm lo sức khỏe thể chất của mình khi họ phảiđ
ối mặt với tình trạng bệnh tật giat
ăng trong khi ngân sách khám chữa bệnh là một gánh nặng. Theo thống kê, năm năm nay cơquan BHXH cấp thẻ BHYT cho 8,8 triệu NCT ; năm 2017 là 9,8 triệu người và năm 2018 là trên 11 triệu người ( chưa gồm cóđối tượng NCT là thân nhân quân nhân do BHXH Bộ Quốc phòng cấp thẻ BHYT ). Hiện NCTđang chiếm trên 11 % trong tổng sốđối tượng tham gia BHYT. nhà nước cũngđã có quyđịnh người trên 80 tuổi sẽđược tương hỗ mua BHYT.Đ
ể tạo
điều kiện thuận tiện tiếp cận với những dịch vụ khám, chữa bệnh BHYT cho nhómđối tượng này, nhữngđịa phương phấnđấuđến hết năm 2019 sẽđ
ạt 100% NCT có thẻ BHYT, tiến tới nâng cao chấtl
ư
ợng
khám sức khỏe thể chấtđịnh kỳ, banđầu cho NCT .
Một quy mô khác trong chăm sóc NCTđược phát triển ở Nước Ta trong những năm gầnđây là nhà / viện dưỡng lão. Mô hình này khá mới lạ vàđược phân thành 3 nhóm sau : Nhóm thứ nhất là những cơsở do những cá thể, doanh nghiệpđ
ứng ra tổ chức, xây dựng, vận hành theo mô hình kinh doanh dịch vụ ch
ă
m
sóc sức khỏe thể chất, có doanh thuđể tự duy trì hoạtđộng. Một số viện dưỡng lão thuộc nhóm này hoàn toàn có thể kểđến là : Trung tâm dưỡng lão Thiên Phúc, Orihome, Nhà tuổi vàng, Trung tâm PhùĐổng, Trung tâm dư
ỡng lãoDiên Hồng…
Đây là nhữngđịa chỉ có cơsở hạ tầng, khuôn viên thuận tiện cho người già hoạt động và sinh hoạt, nhân viên cấp dưới chăm cóđược tập huấn ,đào tạo chuyên nghiệp. Nhóm thứ hai là những cơsở dưỡng lão từ thiện do những những nhân hoặc tổ chức triển khai tôn giáo ( nhà chùa, giáo hội )đứng ra tổ chức triển khai, hoạtđộng theo quy mô thiện nguyện, kinh phí đầu tư hoạtđộng do sựđóng góp của những doanh nghiệp, cá thể hảo tâm. Nhóm thứ ba là những cơ sở chăm sóc ,điều dưỡng người có công, NCT thuộc diện chủ trương do nhà nướcđứng ra bảo trợ .
Qua thực tiễn hoạtđộng, quy mô nhà / viện dưỡng lão ,đặc biệt là những cơ sở tư nhânđ
ang mang lại mộtmôitr
ường sống khá tự do và thuận tiện cho NCT vàđangđược nhiều giađình lựa chọn .
Ảnh minh họa, nguồn Internet
Bên cạnh việc phát triển những cơsở dưỡng lão, nhữngđịa phươngđangđồng thờiđẩy mạnh những hoạtđộng chăm sóc người già tại cộngđồng .Điển hình nhưtại TP. Hồ Chí Minh, từ năm năm nay, Trung tâm Công tác xã hội Thanh niên của thành phốđã phối hợp cùng 3 TT bảo trợ xã hội tổ chức triển khai phân phối dịch vụ xã hội nhưtổ chức triển khai giao lưu văn hóa, dạy tập thể dục dưỡng sinh cho NCT …
… và những khoảng chừng trống
Mặc dù vấnđề phát triển những dịch vụ chăm sóc NCTđãđược chăm sóc trong thời hạn qua tuy nhiên thực tiễn cũng cho thấy nghành nghề dịch vụ này còn nhiều khoảng trống. Trước hết, số lượng bệnh viện chuyên về lão khoa trên cả nước so với tỷ suất NCTđang rất thiếu. Hiện nay, cả nước chỉ có một bệnh việnđầu ngành chăm sóc cho NCT là Bệnh viện Lão khoa trungương còn tại nhữngđịa phương, chỉ khoảng chừng 20 % những bệnh viện tỉnh có khoa lão khoa, đa phần tập trung chuyên sâu ở tỉnh có dân sốđông. Bên cạnhđó, tại những khoa lão khoa thuộc bệnh việnđịa phương, mạng lưới hệ thống y tế chăm sóc riêng cho NCT hiện chưađồng bộ ở những tuyến, trang thiết bị còn thiếu ;đội ngũ cán bộ y tếđượcđào tạo nâng caođểđiều trị và chăm sóc cho NCT còn mỏng dính, hầu hết là hoạtđộng ghép với những chuyên khoa khác như: Thận, tim mạch, nội … Việc thiếu những chuyên khoa lão khoa vàđội ngũ cán bộ y tế ở cơsởđã phần nào ảnh hướngđến công tác làm việc chăm sóc sức khỏe thể chất cho NCT nước ta .
Mặc khác, quy mô bác sĩ giađ
ình cũng chỉ mới phát triển mạnh tại hai thành phố lớn là Hà Nội và Hồ ChíMinh do ng
ười dân chưa hiểu và chưa tin, nguồn nhân lực có trình độ về y học giađình còn thiếu, chưađáp ứngđược nhu yếu. Bên cạnhđó, cơ sở thực hành thực tế cho chuyên ngành Y học giađình chưađư
ợc xây dựngnên việc ch
ăm sóc sức khỏe thể chất banđầu và quản trị sức khỏe thể chất cho người dân chưa chuyên nghiệp. Trong khi
đ
ó ,
chưa có mẫu hồ sơbệnh án tương thích với quy mô và ứng dụng quản trị thông tin bệnh nhân của phòng khám bác sĩ giađình .
Thêm vàođó, nhu yếu vào viện dưỡng lão, TT chăm sóc NCT hiện rất lớn trong khi mạng lưới mạng lưới hệ thống dưỡng lão ở Nước Ta thiếu và yếu. Theo Cục Bảo trợ xã hội ( Bộ Laođộng, Thươ
ng binh và Xã hội ) ,hiện cả n
ước có 102 cơsở tổng hợp có phân khu chăm sóc NCT, trongđó chỉ có 32 cơsở chuyên biệt chăm sóc người già trên cả nước và những viện dưỡng lão này phần nhiều thuộc khu vực tư nhân. Tức là khôngđ
ủ trungbình mỗi tỉnh thành một trung tâm. Các c
ơ sở chăm sóc NCT cũng hầu hết tập trung chuyên sâu ở 2 thành phố lớn là Thành Phố Hà Nội và TP Hồ Chí Minh và mức phí dịch vụ còn khá cao. Còn tại nhữngđịa phươ
ng, các trung tâm bảo trợ xã hộicũng dành một phần hoạt
độngđể nuôi dưỡng, chăm sóc người già, tuy nhiênđối tư
ợng chỉ là các cụ neo
đơn, khó khăn, không nơi nương tựa. Hơn nữa ,đội ngũ chăm sóc NCT tại nhiều cơsở nhà / viện dưỡng lão chưa chuyên nghiệp, khôngđượcđào tạo chuyên nghiệp .
Ngoài ra ,đối với những cơsở nhà / viện dưỡng lão do những cá thể, doanh nghiệpđứng ra tổ chức triển khai, kiến thiết xây dựngđều gặp khó khăn nhấtđịnh do những chủ trương tương hỗ của nhà nước chưađầyđủ và triệtđể, việc thuếđất cũng như tương hỗ vay vốn còn gặp nhiều khó khăn. Trong khiđó, những cơ sở dưỡng lão từ thiện có cơ
sở vật chấtth
ường khôngđược khang trang, diện tích quy hoạnh nhỏ, hầu hết nuôi dưỡng những NCT côđơn, không có người thân thích, long dong, cơ nhỡ … Còn tại những cơ sở chăm sóc ,điều người người có công, NCT thuộc diện chủ trương do nhà nướcđứng ra bảo trợ đa phần chăm sóc ,điều dư
ỡng luân phiên mà không nhận nuôi d
ư
ỡng
suốtđời và số lượng những cơsở còn ít .
Đểđáp ứng ngày càng tốt hơn nhu yếu chăm sóc sức khỏe thể chất của NCT, một trong những trách nhiệmđ
ầu tiênngành y Việt Nam
đặt ra là sẽ tập trung chuyên sâu nâng cao năng lực của mạng lưới hệ thống y tế về chăm sóc NCT. Cụ thể làđưa lão khoa vào hạng mụcưu tiên, tiến hành kinh khủng việc xây dựng khoa lão khoa tại những bệnh viện, tổ chức triển khai phòng khám cho NCT. Bên cạnhđó là tăng cường vàđa dạng hóa dịch vụ chăm sóc NCT như
: Phát triển hệthống nhà d
ưỡng lão ,đặc biệt là nhà dưỡng lão có chăm sóc y tế ; Khu chung cư dành cho người già ; Mở thêm TT phân phối dịch vụ xã hội cho NCT …
Bên cạnh quy mô viện dưỡng lão tập trung chuyên sâu lúc bấy giờ, ngành y cũng sẽ chăm sóc hơn cho việc nghiên cứu và điều tra phát triển quy mô viện dưỡng lão bán trú ( theo ngày ) dành cho những NCT giống nhưnhiều vương quốc trên quốc tế. Với quy mô này, NCT không bị tách rời khỏi giađình ,đời sống ý thức tự do bởi họ sẽ
đư
ợc
tham gia nhiều hình thức vui chơi tương thích nhưchơi cờ, bóng bàn, thể dục dưỡng sinh, tham gia câu lạc bộ thơ… tuy nhiên vẫnđược sống cùng người thân .
Trong khi nguồn ngân sách nhà nước dành cho công tác làm việc chăm sóc sức khỏe thể chất ,đời sống NCT còn hạn hẹp thì việc xã hội hóa, vậnđộng tưnhân xây dựng TT dưỡng lão, tham gia chuỗi dịch vụ chăm sóc NCT cũng là xu hướng tất yếu vàđượcđẩy mạnh .
Hy với với những nỗ lực trên, những dịch vụ chăm sóc NCT tại Nước Ta sẽ ngày càng phát triển, giúp nâng cao chất lượng dân số và giảm gánh nặng cho ngành y tế n
ư
ớc ta. / .
Quang Vinh
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Người Dịch Vụ
