‘Bức tranh’ nông thôn sau 10 năm đổi mới

Ảnh: Thái Sơn

Cuộc tọa đàm nhằm đánh giá sơ bộ những kết quả đã đạt được trong giai đoạn 2010-2020, cũng như tìm hiểu rõ hơn về việc huy động, phân bổ các nguồn lực và công tác tuyên truyền sâu rộng về việc triển khai xây dựng nông thôn mới (NTM) trong giai đoạn tiếp theo. Cuộc tọa đàm nhằm mục đích nhìn nhận sơ bộ những hiệu quả đã đạt được trong quá trình 2010 – 2020, cũng như tìm hiểu và khám phá rõ hơn về việc kêu gọi, phân chia những nguồn lực và công tác làm việc tuyên truyền sâu rộng về việc tiến hành kiến thiết xây dựng nông thôn mới ( NTM ) trong tiến trình tiếp theo .

Cuộc tọa đàm có sự tham dự của các vị khách mời: Phó Chánh văn phòng Điều phối NTM Trung ương Trần Văn Môn, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Nam Định Nguyễn Sinh Tiến, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Nông thôn mới Hoàng Trọng Thủy.

Nội dung của tọa đàm :

Thưa ông, sau gần 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010-2020 (Chương trình NTM), ông có thể khái quát qua diện mạo bức tranh NTM hiện nay so với những thời điểm trước?

Ông Trần Văn Môn: Dù mức độ đạt được có khác nhau ở các vùng miền, nhưng nhìn tổng thể bức tranh nông thôn Việt Nam đã có khởi sắc thay đổi rất nhiều, từ không gian đến cảnh quan, điều kiện đời sống vật chất tinh thần của người dân đã được nâng lên rõ rệt. Điều này khẳng định tính đúng đắn và định hướng rất rõ của Nghị quyết 26, cũng như Chương trình NTM là một giải pháp cụ thể hóa Nghị quyết đi vào cuộc sống.

Những khó khăn vất vả, cản trở khi thực thi Chương trình NTM như nhận thức của cấp uỷ, chính quyền sở tại và người dân so với NTM, thực trạng lạm thu, quy hoạch không đến nơi đến chốn gây tiêu tốn lãng phí trong góp vốn đầu tư thiết kế xây dựng … được báo chí truyền thông, tiếp thị quảng cáo nhắc đến nhiều. Ông thấy sau 10 năm những yếu tố này được xử lý như thế nào ?

Ông Trần Văn Môn: Đây là vấn đề xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu của Chương trình, đã được Ban chỉ đạo (BCĐ) Trung ương cũng như BCĐ các tỉnh đã đặt ra và có giải pháp chỉ đạo quyết liệt. Nó xuất phát từ nguyên nhân, đó là nhận thức lúc đầu của cả cán bộ và người dân là Nhà nước đầu tư-người dân hưởng thụ; do đó đã có chỉ đạo quyết liệt về chủ chương dân làm-Nhà nước hỗ trợ. Thứ hai là phát huy vai trò cao độ của các cơ quan truyền thông để nắm bắt, giám sát, phản ánh kịp thời, giúp BCĐ các cấp phát hiện điểm còn hạn chế ở từng địa phương. Vừa rồi, nhiều địa phương cũng đã kiên quyết thu hồi lại danh hiệu khi địa phương đó không đạt chuẩn.

Tỉnh Nam Định được nhìn nhận là một trong những địa phương thực thi Chương trình NTM tốt nhất. Vậy, tỉnh đã thực thi Chương trình như thế nào, thưa ông ?

Ông Nguyễn Sinh Tiến: Những năm qua, Nam Định luôn xác định mục tiêu phát triển sản xuất nông nghiệp cũng như xây dựng NTM là nhiệm vụ quan trọng, liên tục và không có điểm dừng. Kết cấu hạ tầng nông thôn tại Nam Định cũng đã được đầu tư, cải tạo, nâng cấp tương đối đồng bộ, góp phần phục vụ tốt cho sản xuất và phòng chống thiên tai. Kinh tế nông nghiệp, nông thôn cũng đã có những bước phát triển mới. Thu nhập người dân nông thôn so với năm 2010 tăng gấp 3,5 lần; tỷ lệ hộ nghèo tính đến tháng 6/2019 còn dưới 2%; các giá trị văn hóa truyền thống đã được bảo tồn, phát huy; phong trào văn hoá, văn nghệ được phát triển.

Đến hết năm 2018, Tỉnh Nam Định có 100 % số xã, thị xã đạt tiêu chuẩn NTM. Đến hết tháng 7/2018, 100 % số huyện, thành phố đã được Trung ương công nhận đạt tiêu chuẩn NTM cấp huyện. Nam Định đã về đích sớm hơn so với tiềm năng mà Đại hội Đảng bộ lần thứ 19 của tỉnh đặt ra ( sớm hơn 1,5 năm ). Cùng với Đồng Nai, Tỉnh Nam Định là một trong hai địa phương đứng vị trí số 1 toàn nước về trào lưu kiến thiết xây dựng NTM .
Ông nhìn nhận thế nào về quan điểm của hai vị khách mời trước ? Trong 10 năm qua, ông nhận thấy điểm tích cực gì trong chủ trương, giải pháp thực thiện Chương trình NTM ?

Ông Hoàng Trọng Thủy: Tôi đồng thuận với hai ý kiến trên. Bên cạnh đó có 3 điểm cần nhìn nhận. Thứ nhất là sự bền bỉ để đi từ không đến có, từ số ít đến số nhiều, từ làng quê đến thành phố, thậm chí là sự huy động con em ở nước ngoài tham gia. Thứ hai, trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp để tăng thu nhập cho người dân, chúng ta đã kịp thời điều chỉnh xoay trục nông sản, vì vậy vẫn giữ ổn định xuất khẩu nông sản. Thứ ba, kích hoạt du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái không chỉ ở những vùng đồng bằng, làng nghề mà ở cả Thái Nguyên, Lai Châu, Điện Biên,…

NTM đã tạo ra một giá trị mới cho khuynh hướng tăng trưởng trong kinh tế tài chính, văn hóa truyền thống, xã hội nông thôn .
Với vai trò là chuyên viên, theo ông, tất cả chúng ta cần rút ra những bài học kinh nghiệm gì để quá trình tiếp theo tiến hành được tốt hơn ?

Ông Hoàng Trọng Thủy: Bài học thứ nhất, việc thiết kế mẫu hình NTM trong kinh tế của nông thôn về làng, về nghề thủ công, du lịch và sản xuất nông nghiệp phải ăn khớp với nhau, nương tựa vào nhau cùng phát triển. Nếu cấu trúc ấy không được hoạch định, thiết kế ngay từ ban đầu thì chúng ta thấy là trong quá trình vận hành sẽ gặp nhiều khó khăn.

Bài học thứ hai là sự chuẩn bị sẵn sàng của cấp ủy, vào cuộc của chính quyền sở tại, địa phương, những tổ chức triển khai xã hội. Chúng ta phải chống bằng được sự ỷ lại, trông chờ vào vốn của Nhà nước, cũng như việc ngại khó, ngại khổ, ngại hoạt động nhân dân trong quy trình tổ chức triển khai lại sản xuất hoặc quy trình xử lý yếu tố môi trường tự nhiên. Bài học thứ ba là không nên gò ép về mặt chỉ tiêu, không nên nóng vội. Nó sẽ dẫn đến hậu quả là bệnh thành tích và góp vốn đầu tư không hiệu suất cao .
Nhưng dù có muốn tăng trưởng kinh tế tài chính mà không có hạ tầng thì cũng khó hoàn toàn có thể làm được. Như ông thấy, gần 50 % số xã chưa triển khai xong NTM đều là những xã ở vùng sâu vùng xa, vùng khó khăn vất vả, cần suất góp vốn đầu tư lớn. nhà nước và BCĐ đã có giải pháp gì để kêu gọi và sử dụng nguồn lực trong quy trình tiến độ tới để tăng trưởng những xã này, không để trào lưu chùng xuống ?

Ông Trần Văn Môn: Những xã càng về sau mà chưa đạt NTM thì càng khó, nó xuất phát từ địa hình và điều kiện tự nhiên, dân cư. Giải pháp cụ thể trước mắt: BCĐ Trung ương nhân rộng và xây dựng đề án xây dựng NTM ở cấp thôn bản, thí điểm trong giai đoạn 2018-2020. Thứ hai, ưu tiên nguồn lực cho xã khó khăn gấp 4-5 lần xã bình thường. Thứ ba, lồng ghép các chương trình, dự án trên địa bàn; huy động doanh nghiệp, nhà tài trợ tập trung đâu tư vào các vùng khó khăn, đặc biệt là các vùng căn cứ cách mạng; phát triển du lịch gắn với NTM. Bên cạnh đó, tiếp tục phát động phong trào thi đua giai đoạn 2021-2030 để huy động mọi nguồn lực và động viên, khuyến khích sự thi đua đúng nghĩa.

Thưa ông Hoàng Trọng Thủy, ông có nhìn nhận thêm gì về nội dung này ? Theo ông, tất cả chúng ta cần phải làm gì để duy trì được nhịp độ của Chương trình NTM trong quy trình tiến độ tới, nhất là ở những khu vực còn nhiều khó khăn vất vả ?

Ông Hoàng Trọng Thủy: Nhịp độ phụ thuộc vào nguồn ngân sách và nguồn tài chính, bởi chủ chương đổi đất lấy công trình ở miền núi càng ngày càng khó khăn. Trước hết, cần phải có cơ chế đặc thù cho những vùng đặc biệt và vùng khó khăn như hỗ trợ đất ở, hỗ trợ đất sản xuất để tất cả mọi người đến tuổi lao động được lao động và tạo nên yếu tố thu nhập. Thứ hai, bố trí, sắp xếp lại khu dân cư để người dân tránh được lũ quét, ứng phó kịp thời với biến đổi khí hậu. Thứ ba, hỗ trợ tín dụng cho người nông dân, các tổ nhóm hợp tác xã. Thứ tư, đào tạo đội ngũ cán bộ cơ sở để họ có thể vận động nhân dân, tổ chức sản xuất.

Đối với địa phương, có 5 việc cần làm : Thứ nhất, tạo điều kiện kèm theo cho doanh nghiệp nông nghiệp để họ link, dẫn dắt. Thứ hai, góp vốn đầu tư cho thủy lợi, nước tưới tiêu, giao thông vận tải từ vùng nguyên vật liệu đến nơi sản xuất, nếu không xử lý được thì chất lượng nông sản rất thấp. Thứ ba, tương hỗ dự án Bất Động Sản khởi nghiệp cho nông dân, người trẻ để tạo ra những gương sản xuất tiêu biểu vượt trội, quy mô tiên tiến và phát triển ngay trên địa phận. Thứ tư, giảng dạy chương trình khoa học kỹ thuật cho người nông dân, chủ trang trại để tạo ra những loại sản phẩm nông sản sạch đáp ứng cho thị trường. Thứ năm, phải nghiêm cấm việc vay quá lớn, vượt quá năng lượng, hấp thụ không hết thì sẽ gây ra hậu quả rất lớn .
Thưa ông Nguyễn Sinh Tiến, Tỉnh Nam Định là tỉnh nghèo, nhưng lại về đích NTM sớm. Vậy bài học kinh nghiệm của Tỉnh Nam Định trong kêu gọi nguồn lực này như thế nào ?

Ông Nguyễn Sinh Tiến: Nam Định là tỉnh có nguồn lực thu ngân sách không lớn, tuy nhiên, trong quá trình triển khai, tỉnh đã có những sáng tạo. Đó là vận động sự tham gia của các doanh nghiệp, của những người con quê hương Nam Định có điều kiện; đặc biệt xác định người dân đóng vai trò chủ thể, người dân và doanh nghiệp là người hưởng lợi… Chính vì vậy, trong quá trình xây dựng NTM vừa qua, tổng số nguồn lực xây dựng NTM của Nam Định là trên 22.000 tỷ đồng. Nguồn ngân sách Nhà nước chỉ chiếm 26,3%, còn lại là các nguồn lực khác như vốn tín dụng để phát triển kinh tế-xã hội, vốn người dân đóng góp, vốn huy động của các “Mạnh Thường Quân”. Nhờ đó, Nam Định mới hoàn thành và đạt được những kết quả như ngày hôm nay.

Hướng đi tiếp theo của tỉnh sẽ là gì, và với những tiêu chuẩn đơn cử gì, thưa ông ? Nếu nói về nông thôn của Tỉnh Nam Định trong thời hạn tới, ông muốn người dân Tỉnh Nam Định và cả nước biết đến đặc trưng gì ?

Ông Nguyễn Sinh Tiến: Nam Định có trên 70% dân số vẫn sống ở nông thôn. Hiện nay, Nam Định đã về đích NTM, tuy nhiên trong giai đoạn tới, tỉnh vẫn xác định nông nghiệp, nông dân, nông thôn đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Nông nghiệp, nông thôn, nông dân ổn định mới góp phần làm nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Đồng thời xác định NTM là có điểm khởi đầu và không có điểm kết thúc.

Chính thế cho nên, tiềm năng tổng quát, cốt lõi cũng như đặc trưng của Tỉnh Nam Định trong thời hạn tới là phấn đấu kiến thiết xây dựng nông thôn Tỉnh Nam Định có kiến trúc, kinh tế-xã hội theo hướng văn minh và liên kết đồng điệu với đô thị ; kinh tế tài chính tăng trưởng, người dân có thu nhập không thay đổi ; có môi trường sinh thái xanh, sạch, đẹp và xã hội văn minh .
Kinh tế nông nghiệp nông thôn sẽ tập trung chuyên sâu tiến hành theo đề án tái cơ cấu tổ chức ngành nông nghiệp, đó là tiến hành theo hướng sản xuất sản phẩm & hàng hóa vững chắc và có sức cạnh tranh đối đầu. Trước đây, sản xuất nông nghiệp của Tỉnh Nam Định đa phần theo hướng Giao hàng tiêu dùng là chính, tự cung tự túc tự cấp là chính. Nhưng những năm gần đây, chúng tôi đang chuyển hướng dần theo hướng vừa ship hàng tiêu dùng, vừa sản xuất lớn để làm sản phẩm & hàng hóa gắn với truy xuất nguồn gốc theo chuỗi, bảo vệ chất lượng, ship hàng tốt sản xuất và người tiêu dùng .
Về tiềm năng phấn đấu đơn cử của Tỉnh Nam Định thời hạn tới, là phấn đấu đến năm 2020 có 25 % số xã, thị xã đạt chuẩn NTM nâng cao, trong đó có tối thiểu 10 quy mô NTM kiểu mẫu ở xã, thôn. Riêng huyện Hải Hậu, hình thành cơ bản rõ nét cũng như những tiêu chuẩn của huyện NTM nâng cao .
Mục tiêu đến năm 2025 có 70 % số xã, thị xã đạt NTM nâng cao, trong đó có 20 % số xã, thị xã đạt NTM kiểu mẫu và có tối thiểu 5 huyện đạt chuẩn NTM nâng cao và riêng huyện Hải Hậu sẽ về đích NTM kiểu mẫu .
Chúng ta vừa nghe tới những cụm từ NTM kiểu mẫu, NTM nâng cao. Vậy hiểu những tên tuổi này thế nào thưa ông ?

Ông Trần Văn Môn: NTM nâng cao và NTM kiểu mẫu trong giai đoạn này và giai đoạn sau là cần thiết. Bởi mục tiêu của Chương trình là không ngừng nâng cao đời sống vật chất tinh thần của người dân. Trưởng BCĐ Trung ương đã nêu rõ, có khởi đầu, không có kết thúc. Nghĩa là chúng ta phải tiếp tục, không có tính nhiệm kỳ và không bao giờ dừng lại. Khi được công nhận đạt chuẩn NTM, một số địa phương có tư tưởng là thỏa mãn, chững lại. Điều này thể hiện chúng ta chưa làm đúng quan điểm chỉ đạo của Trung ương.

Các đơn vị chức năng đã được công nhận hoàn thành xong NTM phải thực thi tiếp NTM nâng cao. NTM nâng cao được hiểu theo nghĩa, toàn bộ những tiêu chuẩn đều phải tập trung chuyên sâu nâng cao. Trong đó xác lập những tiêu chuẩn trọng tâm tương quan đến đời sống của người dân như thu nhập, thiên nhiên và môi trường, chăm nom sức khỏe thể chất, BHYT … Bắt buộc những xã phải triển khai NTM nâng cao để không có tư tưởng chững lại .
Về NTM kiểu mẫu, tất cả chúng ta làm trên cơ sở phát huy lợi thế của từng địa phương, thiết kế xây dựng mẫu hình về một nghành nghề dịch vụ nào đó. Ví dụ như huyện Hải Hậu ( tỉnh Tỉnh Nam Định ) thiết kế xây dựng về nghành nghề dịch vụ cảnh sắc môi trường tự nhiên ; huyện Đơn Dương ( tỉnh Lâm Đồng ) tăng trưởng công nghệ cao theo hướng mưu trí, tăng trưởng sản xuất nông nghiệp ; huyện Nam Đàn ( tỉnh Nghệ An ) về nghành nghề dịch vụ du lịch và bảo tồn truyền thống. Chúng ta không phải bắt buộc cho tổng thể những tiêu chuẩn, những cơ sở phải trọng tâm những tiêu chuẩn tương quan đến đời sống của dân cư, nhưng phải chọn được lợi thế để kiến thiết xây dựng NTM kiểu mẫu. Trên cơ sở đó, năm 2020, sẽ tổng kết NTM kiểu mẫu để hoàn thành xong tiêu chuẩn. Mẫu thì không bắt buộc, chỉ khuyến khích và giao chỉ tiêu làm thử, trên cơ sở đó tổng kết rút kinh nghiệm tay nghề, ship hàng cho việc kiến thiết xây dựng tiêu chuẩn tiến trình 2021 – 2025 .
Nhiều người hiểu rằng, NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu là sự tích hợp của kinh tế tài chính, văn hoá và môi trường tự nhiên ngày càng tốt lên, xoay quanh TT là mỗi con người trong hội đồng thôn, xóm. Nhưng nông thôn mỗi nơi một kiểu khác nhau, rất cần sự quy hoạch, xu thế của chính quyền sở tại địa phương ? Ý kiến của ông như thế nào ?

Ông Nguyễn Sinh Tiến: Tôi cơ bản đồng tình với ý kiến này. Phát triển nông thôn theo hướng nông thôn hay kiểu mẫu, chúng ta thực hiện theo chỉ đạo và bộ tiêu chí quốc gia của Trung ương, phù hợp với từng vùng miền. Tuy nhiên, theo tôi, trong đó nên có những tiêu chí Trung ương phân cấp cho địa phương, đặc biệt là các tỉnh để phù hợp với những điều kiện đặc thù, cũng như để địa phương phát huy được thế mạnh của mình.

Như ông Môn vừa san sẻ, trải qua những tiêu chuẩn này, những địa phương khi thiết kế xây dựng NTM nâng cao hay NTM kiểu mẫu cũng biểu lộ được điểm nhấn đặc trưng trong kiến thiết xây dựng NTM của từng vùng miền, địa phương .

Một địa phương đã đạt NTM, nhưng nếu bị mất mùa diện rộng, hay bị thiên tai bão lũ hoành hành, cơ sở hạ tầng bị huỷ hoại, thu nhập của người dân về 0 hoặc âm… thì khi ấy, địa phương đó không còn là NTM nữa. Để khắc phục, chúng ta đã nói đến gắn NTM với cơ cấu lại nông nghiệp, gắn với thích ứng biến đổi khí hậu. Nhà nước đã có những quyết pháp gì cho vấn đề này, thưa ông?

Ông Hoàng Trọng Thủy: Nhà nước đã triển khai rất tích cực và thành công vấn đề này. Tôi chọn 5 vấn đề lớn để chia sẻ: Thứ nhất, chúng ta đã điều tra, khảo sát, lắp đặt ở một số vùng trọng điểm những thiết bị về mặt kỹ thuật, dự báo cảnh báo truyền tin về các trạm. Các trạm dự báo ở những khu vực miền núi phía Bắc, gần đây, dự báo thời tiết tương đối chính xác. Rõ ràng Nhà nước đã khảo sát và làm việc này tốt.

Thứ hai, Nhà nước tương hỗ rất lớn về nguồn lực kinh tế tài chính để cho giao thông vận tải, thủy lợi, kiến thiết xây dựng những khu TT thương mại … để liên kết giữa miền núi với miền xuôi, giữa nông thôn và thành thị, giữa nông nghiệp và công nghiệp. Sự xu thế trong quy hoạch và trấn áp này cộng với nguồn lực, so với những tỉnh miền núi, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể thấy rõ nét hơn sự đổi khác giữa sản xuất nông sản và kinh doanh thương mại nông sản .
Thứ ba, tìm hiểu hộ đồng bào dân tộc thiểu số còn thiếu về đất ở, đất sản xuất … nhà nước và Quốc hội đang làm kinh khủng yếu tố này để những nông trường quốc doanh phải trả lại đất nếu chưa sử dụng hết và không có hiệu suất cao nhằm mục đích điều tiết lại cho địa phương và đồng bào dân tộc bản địa miền núi. Những khu vực điều tiết này phải thuận tiện và tạo ra giá trị cho nông sản tăng trưởng. Tôi cho rằng đây là một sự chăm sóc rất lớn và cung ứng được nguyện vọng của người nông dân ở miền núi .
Thứ tư, khuyến khích, tương hỗ những doanh nghiệp góp vốn đầu tư, chế biến, liên kết nông sản, đặc biệt quan trọng là Chương trình vương quốc mỗi xã một mẫu sản phẩm, nhằm mục đích khuyến khích đồng bào dân tộc bản địa có nhiều loại sản phẩm địa phương để tham gia vào trục nông sản của vương quốc và toàn thế giới. Đây là hướng để tất cả chúng ta khai thác triệt để nguồn lợi nông sản của vùng nhiệt đới gió mùa, tăng trưởng thị trường nông sản hướng ra xuất khẩu .
Thứ năm, sự tương hỗ về thông tin, gồm có báo chí truyền thông, tuyên truyền, đưa khoa học kỹ thuật, đưa những giống cây mới lên vùng cao, giúp cho đồng bào sản xuất bằng những dự án Bất Động Sản. Bộ NN&PTNT, những tổ chức triển khai đoàn thể, người trẻ tuổi, phụ nữ, nông dân, mặt trận … đều có những dự án Bất Động Sản để thực thi. Đây là quy trình chuyển từ đường lối chủ trương chủ trương của Đảng, Nhà nước đến từng người dân .
Tôi tin rằng, rút được những bài học kinh nghiệm, kinh nghiệm tay nghề tiến trình 10 năm đã qua, những năm tiếp theo, chắc như đinh những vẫn đề này sẽ được sửa đổi .
Liên quan đến việc triển khai tiêu chuẩn văn hóa truyền thống gắn với thiết kế xây dựng NTM, đã có nhiều nơi, đặc biệt quan trọng một số ít địa phương tập trung chuyên sâu nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, ngoài việc giúp đồng bào tăng trưởng kinh tế tài chính, còn góp vốn đầu tư cho việc bảo tồn những di sản văn hóa truyền thống vật thể, phi vật thể, thực thi tốt công tác làm việc thống kê, ra mắt, tuyên truyền về những di sản văn hóa truyền thống, những loại sản phẩm sản phẩm & hàng hóa đặc trưng của địa phương. Tuy nhiên hiện còn khá nhiều địa phương vẫn đang trăn trở với câu truyện giữa bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống với việc tăng trưởng kinh tế tài chính. Ông nghĩ sao về những do dự này ?

Ông Trần Văn Môn: Cả nước có rất nhiều di sản văn hóa, lịch sử và nhiều di sản đã được thế giới công nhận. Thực tế, việc bảo tồn gắn với phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập từ trước nay rất khó, vì công tác bảo tồn đòi hỏi nguồn lực rất lớn. Tuy nhiên, việc này đã có hướng đi và giải pháp, đó là phát huy lợi thế của các di sản văn hóa, lịch sử để phát triển du lịch; đã giao cho Bộ VHTT&DL xây dựng đề án “Phát triển du lịch nông thôn gắn với NTM”. Tại các địa phương hằng năm vẫn tổ chức các lễ hội, hoạt động văn hóa, văn nghệ để thu hút và đã thu hút được nhiều nhà đầu tư. Qua đó chúng ta có thể huy động được nguồn lực của cả quốc tế, ngân sách, nhân dân trong và ngoài địa phương.

Hiện nay, việc bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống gắn chặt với việc tăng trưởng kinh tế tài chính để phát huy lợi thế của di sản và những giá trị truyền thống cuội nguồn gắn với tăng trưởng du lịch, dịch vụ, xử lý việc làm, tăng thu nhập người dân … mặc dầu trước mắt còn những khó khăn vất vả, nhưng thời hạn tới sẽ mang lại nhiều hiệu suất cao tích cực hơn .
Câu chuyện gìn giữ truyền thống văn hóa truyền thống địa phương hiện được thực thi như thế nào tại tỉnh Tỉnh Nam Định, thưa ông ?

Ông Nguyễn Sinh Tiến: Trong quá trình thực hiện xây dựng NTM, bức tranh nông thôn Nam Định đến nay chúng tôi đánh giá có nhiều khởi sắc. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt. Song song với đó là việc giữ gìn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa của địa phương luôn được quan tâm.

Chúng tôi tiến hành đơn cử như sau : Xác định, lựa chon những giá trị truyền thống cuội nguồn để khuynh hướng giữ gìn. Nam định là vùng đất cổ nên rất đa đạng về những di tích lịch sử, giá trị văn hóa truyền thống. Xây dựng NTM không xóa bỏ cái cũ để kiến thiết xây dựng cái mới. Phải thừa kế, giữ gìn, phát huy thành quả của thế hệ đi trước .
Giữ gìn thiên nhiên và môi trường, không bê tông hóa nông thôn, tạo cây xanh, ao hồ. Đa dạng hóa những thiết chế văn hóa truyền thống NTM như tập chung góp vốn đầu tư kiến thiết xây dựng thư viện, nhà văn hóa, sân thể thao. Tôn tạo những giá trị truyền thống lịch sử như đền chùa, cây đa, giếng nước .
Thực hiện tốt trào lưu kiến thiết xây dựng mái ấm gia đình, tổ dân phố, làng xóm văn hóa truyền thống. Hết năm 2018, giao động 83 % mái ấm gia đình nông thôn đạt mái ấm gia đình văn hóa truyền thống, trên 92 % thôn xóm văn hóa truyền thống .
Nâng cao công tác làm việc bảo tồn di tích lịch sử lịch sử dân tộc, nhân rộng văn hóa truyền thống thẩm mỹ và nghệ thuật truyền thống cuội nguồn, phục sinh tiệc tùng dân gian. Xây dựng nếp sống văn hóa truyền thống mới ở nông thôn, hoạt động người dân giữ gìn truyền thống cuội nguồn tốt đẹp, xóa bỏ hủ tục, giữ gìn nề nếp gia phong mái ấm gia đình, hương ước làng xóm .
Có quan điểm cho rằng tăng trưởng NTM nhưng vẫn gìn giữ, phát huy những giá trị truyền thống văn hoá còn nhiều thử thách, thậm chí còn chưa có những giải pháp giải quyết và xử lý triệt để. Ông nghĩ sao về yếu tố này ?

Ông Hoàng Trọng Thủy: Rõ ràng xây dựng NTM đạt được nhiều kết quả trong sản xuất và xây dựng cơ sở hạ tầng, nhưng con người, đời sống văn hóa con người còn có những bước ngập ngừng và khấp khểnh. Nhiều yếu tố văn hóa ở nông thôn làm người dân chưa cảm thấy an lòng.

Vì sao còn nhiều thử thách, chưa triệt để ? Chúng ta phải san sẻ với những cán bộ địa phương .
Thứ nhất, ở Nước Ta xích míc lớn nhất là giá trị mới còn chưa được xác lập, giá trị cũ không bị mất đi, do đó tổng thể mọi mặt hoạt động giải trí đời sống sản xuất đều có thử thách nóng bức. Thứ hai, người dân thiếu tiếp cận về thông tin, chỉ sử dụng thông tin riêng, chưa tiếp cận cái mới. Thứ ba, những tập quán cũ lỗi thời như một sợi dây trói buộc con người. Đứng trước sự biến hóa lớn người ta dễ mất bình tĩnh, hoặc không cảm thụ được tính thời đại, mà tiếp cận nó một cách hờ hững. Cuối cùng, đó là năng lượng, kinh nghiệm tay nghề, kiến thức và kỹ năng của cán bộ cơ sở còn yếu .
Văn hóa ở nông thôn phải là văn hóa truyền thống hợp tác trong sản xuất. Phải làm ra những loại sản phẩm có giá trị cao, nghĩa vụ và trách nhiệm với xã hội. Đơn cử như thực phẩm bảo đảm an toàn, nông sản sạch cung ứng cho con người. Nhưng rõ ràng văn hóa truyền thống đó không được coi trọng trong nhận thức con người, và lại nằm ở quy trình tiến độ sản xuất, tôi cho đó là báo động .
Tiếp theo đó là ứng xử của con người với môi trường tự nhiên. Hiện nay sử dụng thuốc trừ sâu rất bừa bãi, rồi bê tông hóa, tất cả chúng ta bê tông hóa nên môi trường sinh thái bị mất cân đối .
Thứ ba, đó là ứng xử tình làng nghĩa xóm. Văn hóa này còn giữ lại được ở những thôn làng, tuy nhiên, đội ngũ cán bộ chưa nâng cao trong việc nâng tầm văn hóa truyền thống ở mỗi mái ấm gia đình .
Và ở đầu cuối, tất cả chúng ta đang hướng đến văn hóa truyền thống bằng cách kiến thiết xây dựng cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa truyền thống, việc đưa người dân đến đó để hình thành sức khỏe thể chất, niềm vui, nhân lên sự san sẻ gần như vẫn phụ thuộc vào vào sự tự nguyện của người dân. Sự dẫn dắt của cán bộ cho những điều đó đi theo hướng lành mạnh, vui mắt, nhân ái hơn vẫn chưa được thực thi triệt để .
Nông thôn đang ngày một ” thay da, đổi thịt “, ngoài nhờ những chủ trương hài hòa và hợp lý thì phải kể đến công tác làm việc tuyên truyền, hoạt động sự đồng lòng của mọi những tầng lớp nhân dân. Các trào lưu thi đua đã góp thêm phần không nhỏ vào công tác làm việc hoạt động, tuyên truyền người dân biến hóa nhận thức. Ông nhìn nhận thế nào về những hoạt động giải trí này ? Ông hoàn toàn có thể san sẻ một vài câu truyện đơn cử ở một số ít nơi làm tốt việc này ?

Ông Nguyễn Sinh Tiến: Thành tích như ngày hôm nay có được thì sự vào cuộc của các tổ chức chính trị, xã hội, công tác tuyên truyền rất quan trọng. Thông qua tuyên truyền, người dân hiểu được ý nghĩa của NTM, hiểu được chủ thể là mình, hiểu được thành quả và cùng đồng thuận.

Chương trình NTM của Tỉnh Nam Định khi tổng kết đã đưa ra mục tiêu : Dân cần, dân biết, dân bàn, dân giám sát và dân thụ hưởng. Khi nhân dân hiểu, họ chuẩn bị sẵn sàng góp tiền của, sức lực lao động. Trong trào lưu NTM vừa qua, những nguồn lực của Nhà nước chỉ chiếm 26,3 %, còn lại là sự góp phần của nhân dân quê nhà .

Ông Hoàng Trọng Thủy: Các tổ chức chính trị, xã hội đã bước vào phong trào này rất hứng khởi. Tôi ví dụ 3 câu chuyện sau đây:

Chương trình “ Nông dân dạy nông dân ”, chương trình “ Thêm cây ” ở TP Hà Tĩnh. Từ những chương trình này, tất cả chúng ta thấy kinh tế tài chính vườn đồi ở huyện Hương Sơn rất tăng trưởng. Nhiều nông dân giỏi lại dạy những người nông dân khác. Từ những hộ nhỏ lẻ hợp thành nhóm, thành 58 nhóm, tập hợp 1.800 hộ dân, sản xuất trên 300 ha rừng. Trước đây chỉ thu được 30 triệu đồng / ha, giờ đây, thu được trên 100 triệu đồng / ha .
Làng Qoằm ở Bát Xát, Tỉnh Lào Cai : Công tác mặt trận bàn với nông dân về tái cơ cấu tổ chức nông nghiệp, bàn với hội phụ nữ về môi trường tự nhiên … từ một vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đã ý thức được chuyện vệ sinh thiên nhiên và môi trường. Đây là một cuộc cách mạng vĩ đại, nếu dùng giải pháp quản trị Nhà nước không xử lý được, mà chỉ bằng công tác làm việc hoạt động thấm dần để người dân tự nguyện .
Làng Ngàm ở Thanh Hóa có trào lưu “ Năm không, ba sạch ”, nông dân đoàn kết giúp nhau xóa đói giảm nghèo, hội người cao tuổi có trào lưu ông bà mẫu mực, cha mẹ gương mẫu, con cháu thảo hiền … Làng đã vận dụng những điều này trong thiết kế xây dựng NTM. Thế mạnh của làng Ngàm là vầu và nứa. Năm năm trước, khi kiểm soát và điều chỉnh lại đất, chính quyền sở tại hoạt động mỗi nhà để lại một phần đất sản xuất, tạo thành một khu rừng chung trồng vầu nứa, những hộ thay phiên nhau chăm nom. Đến mùa thu hoạch được 1,3 tỷ đồng xu tiền loại sản phẩm từ 2 km đường quanh làng. Người dân góp phần 1 tỷ đồng xây 72 bể nước sạch phân phối cho những hộ, làm cả Tolet ở sân thể thao chung .
Phong trào thi đua rất quan trọng, thức tỉnh được lòng dân, tạo sức mạnh đoàn kết trong dân, hướng tới giá trị hội đồng. Đó chính là thiết kế xây dựng con người mới mang yếu tố văn hóa truyền thống để con người thành gia chủ của sự tăng trưởng nông nghiệp và thiết kế xây dựng NTM .
Theo ông, việc phát huy tính dân chủ để người dân triển khai dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng trong kiến thiết xây dựng NTM cần được thực thi như thế nào để đạt hiệu suất cao cao hơn nữa trong thiết kế xây dựng NTM những quy trình tiến độ tiếp theo ?

Ông Trần Văn Môn: Dân chủ ở nông thôn nâng lên rõ rệt thông qua chương trình NTM. Vì thông tin được cung cấp đến người dân thực sự, họ được vào cuộc tham gia thực sự, tạo sự tin tưởng, từ đó người dân tự nguyện tham gia tạo sự đoàn kết và giá trị cộng đồng. Sắp tới, chúng ta cần phát huy hơn nữa.

Thứ nhất, thanh tra rà soát chính sách chủ trương. Trước tất cả chúng ta chỉ có Quyết định 498 / QĐ-TTg ở quá trình trước để thử nghiệm, sau này nâng lên thành chương trình cho NTM. Giai đoạn hai, tất cả chúng ta có Nghị định 161, vận dụng cho cả hai chương trình để phát huy hiệu quả góp vốn đầu tư .
Thứ hai, trong pháp luật của những văn quy phạm pháp luật, từ Quy chế quản trị những chương trình tiềm năng vương quốc, Quyết định 41 của Thủ tướng nhà nước, Thông tư 01 của Bộ KH&ĐT dẫn lập kế hoạch, tổ chức triển khai thực thi, giám sát, nghiệm thu sát hoạch chuyển giao thế nào đều có vai trò của dân cư. Quan trọng nhất là Quyết định 2540 của Thủ tướng nhà nước về tiến trình thủ tục hồ sơ xét công nhân địa phương đạt chuẩn NTM cấp xã, cấp huyện bắt buộc lấy quan điểm người dân, giao hẳn cho một đơn vị chức năng độc lập khách quan là MTTQ để lấy quan điểm. Đây là nội dung đã tiến hành được. Chúng ta phải chú trọng giám sát để khắc phục những sống sót hạn chế. Không phải nơi nào cũng tích cực tạo điều kiện kèm theo cho dân làm. Chúng tôi nhìn nhận cơ bản là tốt, nhưng vẫn còn một số ít điểm chưa tốt, cần kiểm tra giám sát ngặt nghèo hơn. Đó là khuynh hướng trong thời hạn tới .

Nhóm PV

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn