Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản

Theo New York Times, ngành công nghiệp anime của Nhật Bản bùng nổ với quy mô chưa từng có. Và đó là nguyên do anh Tetsuya Akutsu tính đến chuyện tạm dừng việc làm .Khi anh Akutsu trở thành họa sỹ diễn hoạt ( animator ) cách đây 8 năm, thị trường anime toàn thế giới – gồm có những chương trình truyền hình, phim ảnh và sản phẩm & hàng hóa – chỉ bằng 50 % quy mô năm 2019 ( 24 tỷ USD ) .Sự bùng phát của đại dịch Covid-19 đã thôi thúc nhu yếu trong và ngoài nước, khi người theo dõi đủ mọi lứa tuổi say sưa với Pokémon hay Ghost in the Shell .

Anh Akutsu là một họa sĩ diễn hoạt hàng đầu, đôi khi đảm nhận vai trò đạo diễn của một số loạt phim hoạt hình nổi tiếng Nhật Bản. Anh làm việc gần như mỗi ngày ngay sau khi tỉnh giấc. Tuy nhiên, Anh Akutsu chỉ kiếm về từ 1.400-3.000 USD mỗi tháng.

Anh vẫn là một người suôn sẻ. Hàng nghìn họa sỹ khác phải thao tác liên tục với mức lương chỉ 200 USD / tháng. Thay vì giúp những họa sỹ có thêm thu nhập, ngành công nghiệp bùng nổ chỉ làm ngày càng tăng khoảng cách giữa những gì họ cho đi và nhận lại. Nhiều người tự hỏi liệu có đủ năng lực liên tục theo đuổi đam mê hay không . Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản  - Ảnh 1.Đại dịch Covid-19 thôi thúc sự bùng nổ của ngành công nghiệp anime. Ảnh : Reuters .

Công việc khắc nghiệt

Tôi muốn làm việc trong ngành công nghiệp anime đến hết đời“, anh Akutsu, 29 tuổi, chia sẻ. Nhưng khi chuẩn bị kết hôn, anh đối mặt với áp lực tài chính lớn. “Tôi sẽ không đủ tiền để kết hôn và sinh con“, anh Akutsu than thở.

Theo thống kê của Thương Hội Sáng tạo Phim hoạt hình Nhật Bản, thu nhập trung bình của những họa sỹ diễn hoạt chính và những kĩ năng số 1 khác đã tăng từ 29.000 USD vào năm năm ngoái lên 36.000 USD năm 2019 .Trong tiếng Nhật, những họa sỹ diễn hoạt được gọi là ” genga-man “. Họ là những người vẽ khung hình chính. Là một họa sỹ như vậy nhưng anh Akutsu chỉ kiếm đủ tiền để ăn và thuê một căn hộ chung cư cao cấp nhỏ ở ngoại ô Tokyo .Thu nhập của anh khác xa những họa sỹ tại Mỹ. Theo tài liệu chính thức, mức lương trung bình của những người này là 75.000 USD / năm, thậm chí còn lên tới hàng trăm nghìn so với những họa sỹ hạng sang .Trong khi đó, tại Nhật Bản, những họa sỹ cấp thấp chỉ nhận mức lương trung bình 12.000 USD / năm, chưa kể đến những họa sỹ tự do có thu nhập thấp hơn .Vấn đề một phần bắt nguồn từ cấu trúc của ngành, vốn hạn chế doanh thu chảy về những hãng phim. Tuy nhiên, theo cô Simona Stanzani – người đã có kinh nghiệm tay nghề 3 năm trong ngành, những hãng phim này hoàn toàn có thể trả mức lương rất ít nhờ một nhóm người trẻ đam mê anime, sẵn sàng chuẩn bị thao tác với tham vọng tạo dựng tên tuổi trong ngành .

Có rất nhiều họa sĩ tuyệt vời ngoài kia. Các hãng phim còn vô số ‘bia đỡ đạn’. Họ chẳng việc gì phải tăng lương“, cô nói thêm.

Ngành công nghiệp anime đã bùng nổ trong những năm gần đây. Các công ty sản xuất Trung Quốc trả cho nhiều hãng phim Nhật Bản khoản phí lớn để sản xuất phim cho thị trường trong nước .Vào tháng 12, Sony đã trả gần 1,2 tỷ USD để mua lại trang video anime Crunchyroll từ AT&T. Công việc kinh doanh thương mại tốt đến mức gần như mọi xưởng phim hoạt hình ở Nhật Bản đều có đơn đặt hàng trước nhiều năm . Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản  - Ảnh 2.Nhiều họa sỹ diễn hoạt trẻ tuổi chuẩn bị sẵn sàng nhận lương thấp để theo đuổi tham vọng. Ảnh : New York Times .

Netflix cho biết số lượng hộ gia đình xem anime trên dịch vụ phát trực tuyến vào năm 2020 tăng gấp rưỡi so với năm trước. Các ủy ban sản xuất – liên minh đặc biệt của nhà sản xuất đồ chơi, xuất bản truyện tranh và những công ty khác – thường trả cho các hãng phim một khoản phí cố định và tiền bản quyền.

Mô hình này bảo vệ những hãng phim khỏi rủi ro tiềm ẩn thất bại, nhưng cũng khiến họ không nhận nhiều doanh thu khi dự án Bất Động Sản thành công xuất sắc lớn .Thay vì thương lượng mức giá cao hơn hoặc san sẻ doanh thu với những ủy ban sản xuất, nhiều hãng phim liên tục chèn ép họa sỹ diễn hoạt, giảm thu nhập bằng cách thuê họ như những họa sỹ tự do. Nhờ đó, chi phí sản xuất vẫn được duy trì thấp ngay cả khi doanh thu tăng lên .

Tôi chưa bao giờ kiếm nhiều hơn 38 USD/ngày

Trong ngành công nghiệp anime nổi tiếng khắc nghiệt, những họa sỹ và nhân viên cấp dưới phải liên tục ngủ lại xưởng phim trong nhiều tuần để triển khai xong dự án Bất Động Sản. Đáng nói, việc đó được nhắc đến với sự tự hào .Trong tập tiên phong của bộ anime Shirobako, một họa sỹ đã gục ngã vì cơn sốt khi sắp đến hạn chót nộp bản vẽ. Bộ phim kể về những nỗ lực của người trẻ khi cố gắng nỗ lực bước vào ngành .Theo nhà hoạt động giải trí Jun Sugawara, thời hạn thao tác khắc nghiệt đã vi phạm lao lý lao động của Nhật Bản. Tuy nhiên, những nhà chức trách không mấy chăm sóc, dù cơ quan chính phủ Nhật Bản coi anime là một phần trọng tâm trong những nỗ lực ngoại giao công chúng .

Cho đến nay, chính quyền quốc gia và địa phương không có bất kỳ chiến lược hiệu quả nào để giải quyết vấn đề này“, ông Sugawara chỉ trích. Trong một cuộc phỏng vấn, một quan chức của Bộ Lao động Nhật Bản cho biết chính phủ đã nhận thức được vấn đề. Tuy nhiên, có rất ít biện pháp giải quyết trừ khi các họa sĩ đệ đơn khiếu nại.

Những năm gần đây, một số ít công ty lớn buộc phải đổi khác sau khi chịu áp lực đè nén lớn từ công chúng và những cơ quan quản trị. Mới đây, Netflix thông tin sẽ hợp tác với WIT Studio để cung ứng tương hỗ kinh tế tài chính và huấn luyện và đào tạo những họa sỹ trẻ làm về nội dung cho xưởng phim. Theo chương trình, 10 họa sỹ diễn hoạt sẽ nhận 1.400 USD / tháng trong vòng 6 tháng . Bóng tối phía sau ngành công nghiệp anime tỷ USD của Nhật Bản  - Ảnh 3.Quy mô của thị trường anime toàn thế giới – gồm có những chương trình truyền hình, phim ảnh và sản phẩm & hàng hóa – tăng chóng mặt trong những năm qua. Ảnh : New York Times .Tuy nhiên, những hãng phim nhỏ hơn không có nhiều thời cơ để tăng lương cho nhân viên cấp dưới. ” Đó là một ngành kinh doanh thương mại có tỷ suất lợi nhuận rất thấp và sử dụng nhiều lao động “, ông Joseph Chou, chủ một xưởng phim hoạt hình máy tính, nhận định và đánh giá .

Anh Ryosuke Hirakimoto đã quyết định từ bỏ công việc này sau khi đứa con đầu lòng ra đời. “Làm việc trong ngành công nghiệp anime là ước mơ cả đời của tôi. Nhưng chưa bao giờ tôi kiếm được nhiều hơn 38 USD/ngày“, anh kể lại.

Tôi bắt đầu tự hỏi liệu cuộc sống này đã kéo dài đủ lâu chưa“, anh Hirakimoto chia sẻ. Hiện, anh làm việc tại một viện dưỡng lão. “Nhiều người tìm thấy giá trị khi được làm việc với những bộ anime yêu thích. Dù được trả khoản tiền ít ỏi, họ vẫn sẵn sàng“, anh Hirakimoto nói thêm.

Nhưng giờ, anh thừa nhận không mảy may hối hận về quyết định hành động ra đi của mình .