Niên biểu thời lập quốc Việt Nam có phải từ 4000 năm trước?
Thời điểm bắt đầu lịch sử văn minh của mỗi quốc gia là lúc xuất hiện nhà nước đầu tiên. Với lịch sử Việt Nam, đó là thời các vua Hùng. Tuy nhiên, dân tộc ta bước vào thời kỳ dựng nước chưa được bao lâu thì mất nước.
Hơn một nghìn năm Bắc thuộc ( từ năm 179 trước Công nguyên ( TCN ) đến năm 938 ), dưới sức mạnh đô hộ và đồng nhất, lịch sử văn hiến của người Việt đã gần như bị xóa mọi dấu vết, không được ghi chép để truyền lại. Cái duy nhất mà quân địch ngoại bang không hề xóa được đó là ký ức của nhân dân ta về lịch sử tổ tiên, ông cha mình .
Bởi vậy, suốt một thời hạn dài, thời kỳ lập quốc của dân tộc bản địa Việt Nam chỉ được phản ánh trong lịch sử một thời, cổ tích, truyền thuyết thần thoại dân gian. Các lịch sử một thời Lạc Long Quân – Âu Cơ, Sơn Tinh – Thủy Tinh, Tiên Dung – Chử Đồng Tử, Thánh Gióng ; những sự tích về trầu cau, bánh chưng, bánh dày, dưa hấu … đều tương quan đến phong tục, tập quán, đời sống của người Việt xưa, không ít khắc họa hình ảnh của thời kỳ lập quốc. Các “ pho sử ” đó có sức sống khá mãnh liệt, bền vững dù không đúng mực và không thành văn .
Từ khi giành được độc lập vương quốc, ý thức tự tôn và nhu yếu nhận thức về nguồn gốc dân tộc bản địa đã kích thích, thôi thúc những nhà sử học nước ta đi sâu khám phá lịch sử thời đại Hùng Vương. Đến thời Trần ( 1226 – 1400 ), những lịch sử một thời, sự tích, truyền thuyết thần thoại – vốn chỉ lưu truyền trong dân gian – lần đầu được sưu tầm, tập hợp, biên khảo và ghi chép lại trong những tài liệu thành văn, mà đáng quan tâm nhất là bộ sách Việt điện u linh ( của Lý Tế Xuyên ) và Lĩnh Nam chích quái ( của Trần Thế Pháp ) .
Sang thế kỷ 15, nhà sử học nổi tiếng Ngô Sĩ Liên đã – một cách chính thức và có mạng lưới hệ thống – đưa những tư liệu dân gian ấy vào bộ chính sử quy mô lớn do ông và những sử thần triều Lê biên soạn. Trong bộ Đại Việt sử ký toàn thư này, Ngô Sĩ Liên dành riêng một kỷ, đặt tên là Kỷ Hồng Bàng, để trình diễn những truyền thuyết thần thoại mà ông tích lũy được với diễn biến theo thứ tự thời hạn : Kinh Dương Vương – Lạc Long Quân – 18 đời Hùng Vương. Ngô Sĩ Liên cũng là người tiên phong nêu ra những niên đại tuyệt đối cho thời kỳ lập quốc đó .
Theo ông thì Kinh Dương Vương – ông nội của vua Hùng thứ nhất – lên ngôi vào đời Phục Hy bên Trung Quốc ( đơn cử là năm 2879 TCN ) ; còn vua Hùng sau cuối ( thứ 18 ) chấm hết sự trị vì của mình vào năm Chu Noãn Vương thứ 57 ( tức năm 258 TCN ) .
Hoa văn trên hiện vật Thố gốm Phùng Nguyên .
Những mốc thời hạn trên được nhiều người cho là chuẩn xác, là cơ sở để khẳng định chắc chắn cách đây chừng bốn nghìn năm, dân tộc bản địa ta đã bước vào thời kỳ lập quốc ( những cụm từ “ bốn nghìn năm lịch sử ”, “ bốn nghìn năm văn hiến ”, “ bốn ngàn năm dựng nước và giữ nước ” … rất hay gặp trong sách báo và đời sống hàng ngày của người Việt Nam ) .
Thế nhưng, cũng không ít người hoài nghi một cách trọn vẹn có lý rằng vua chúa không hề có tuổi thọ của thần thánh, vậy mà trong suốt 2621 năm ( 2879 – 258 = 2621 ), chỉ có 20 đời vua ( Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân và 18 vua Hùng ) tiếp nối đuôi nhau nhau, trung bình mỗi vua trị vì … 131 năm !
Hơn nữa, những điều Ngô Sĩ Liên đưa vào chính sử đều là lịch sử một thời và truyền thuyết thần thoại. Huyền thoại, cổ tích, truyền thuyết thần thoại mang tính lịch sử, nhưng không phải là thực tiễn lịch sử. Do đó, không riêng gì dựa vào thần thoại cổ xưa nói chung để ấn định niên đại tuyệt đối cho những sự kiện lịch sử. Ngô Sĩ Liên trình diễn về Kỷ Hồng Bàng với nhiều vấn đề, nhiều mốc thời hạn khá rõ ràng, nhưng lại không đưa được những chứng cớ xác đáng, có sức thuyết phục để chứng tỏ. Ngay bản thân ông, sau khi nêu xong những yếu tố trên, cũng đành viết : “ Hãy tạm thuật lại chuyện cũ để truyền lại sự hoài nghi thôi ” !
Về mặt lý luận, nhà nước thường chỉ ra đời khi cơ sở kinh tế đã phát triển, tạo tiền đề cho những chuyển biến xã hội tới mức có sự phân hóa về địa vị và quyền lực. Thực tế cho thấy, hầu hết các nhà nước đầu tiên trên thế giới đều xuất hiện vào giai đoạn phát triển nhất của thời đại đồ đồng hoặc đầu thời đại đồ sắt.
Xem thêm: ‘Kỳ nhân’ xứ Huế
Ngày nay, qua những phát hiện khảo cổ, khoa học lịch sử Việt Nam đã thiết lập được tương đối hoàn hảo sơ đồ diễn biến văn hóa truyền thống vật chất của dân tộc bản địa ta, từ sơ kỳ thời đại đồ đồng đến sơ kỳ thời đại đồ sắt, với những tiến trình tăng trưởng cơ bản theo thứ tự : Văn hóa Phùng Nguyên – Văn hóa Đồng Đậu – Văn hóa Gò Mun – Văn hóa Đông Sơn .
Theo hiệu quả xác lập niên đại bằng giải pháp cacbon phóng xạ ( C14 ), Văn hóa Phùng Nguyên – thuộc sơ kỳ thời đại đồ đồng – sống sót cách đây chừng bốn nghìn năm. Như vậy, nếu theo ý niệm thông dụng lâu nay, thì thời gian nhà nước tiên phong Open trên miền quốc gia ta ( thời gian lập quốc ) tương ứng với niên đại của Văn hóa Phùng Nguyên .
Thế nhưng, trong toàn bộ những hiện vật khảo cổ khai thác được thuộc nền Văn hóa này, ngoài ít mẩu xỉ đồng, chưa hề tìm thấy bất kỳ công cụ bằng đồng nào. Công cụ bằng đá vẫn còn phổ cập và chiếm lợi thế tuyệt đối. Các nhà sử học đều thống nhất Kết luận rằng xã hội thời Văn hóa Phùng Nguyên chưa vượt khỏi hình thái công xã nguyên thủy và do đó, không hề khẳng định chắc chắn trước đây bốn nghìn năm dân tộc bản địa ta đã bước vào thời đại văn minh, đã có nhà nước !
Tiếp sau Văn hóa Phùng Nguyên là những quá trình tăng trưởng Văn hóa Đồng Đậu và Gò Mun. Dù số lượng, chất lượng của công cụ bằng đồng có khuynh hướng ngày càng tăng, nhưng cũng chưa thấy chứng cớ rõ ràng nào về sự phân hóa xã hội – động lực thiết yếu cho sự Open của nhà nước .
Họa tiết hình học trên mặt trống đồng Đông Sơn
Sang thời Văn hóa Đông Sơn, con người đã thành thạo kỹ thuật đúc đồng và khởi đầu biết sản xuất công cụ từ quặng sắt. Họ đã hoàn toàn có thể làm ra những vật dụng tinh xảo, yên cầu trình độ mỹ thuật và kỹ thuật cao ( như trống đồng, thạp đồng, ấm đồng … ). Nền kinh tế tài chính khá tăng trưởng. Nhiều tài liệu, hiện vật khảo cổ cho thấy sự phân hóa giai cấp cũng đã rõ ràng .
Ví dụ, trong di chỉ mộ táng Việt Khê ( Hải Phòng Đất Cảng ) – được xác lập có niên đại tuyệt đối là 2462 ± 100 năm ( tính đến năm 1997 ), thuộc thời Văn hóa Đông Sơn – những nhà khảo cổ phát hiện 4 ngôi mộ chôn quan tài hình thuyền .
Ba ngôi trong số đó trọn vẹn không có hiện vật chôn kèm ; còn ngôi thứ tư lại chôn theo tới 107 hiện vật với 73 hiện vật bằng đồng ( có cả những vật dụng sang trọng và quý phái như khay, ấm, thạp, thố, bình, âu … ). Sự độc lạ giữa những ngôi mộ biểu lộ sự phân biệt thâm thúy về vị thế, vai trò, gia tài … của chủ nhân chúng khi còn sống .
Các nhà sử học ngày càng thống nhất, chung quan điểm khi cho rằng nhà nước tiên phong trên miền quốc gia ta chỉ hoàn toàn có thể Open vào thời Văn hóa Đông Sơn – quy trình tiến độ tăng trưởng đỉnh điểm của thời đại đồ đồng và tiến trình đầu của thời kỳ đồ sắt. Quan điểm này được cộng đồng khoa học quốc tế thừa nhận – ví dụ điển hình, trong nhiều khu công trình lịch sử, xã hội học của những tác giả quốc tế, đã dùng từ “ văn minh ” ( civilization ) thay vì “ văn hóa truyền thống ” ( culture ) khi bàn về Văn hoá Đông Sơn của Việt Nam .
Do vậy, chỉ có thể dùng niên đại của Văn hóa Đông Sơn làm giới hạn đầu cho thời kỳ lập quốc của dân tộc ta, cách đây chừng 27 thế kỷ. Nó cũng phù hợp với ghi chép của Việt sử lược – bộ sử khuyết danh nhưng có độ chính xác cao, được biên soạn sớm nhất ở nước ta. Theo đó “…Đến thời Trang Vương nhà Chu (696-681 TCN), ở bộ Gia Ninh có người lạ, dùng ảo thuật áp phục được các bộ lạc, tự xưng là Hùng Vương, đóng đô tại Phong Châu, phong tục thuần phác, chính sự dùng lối kết nút, truyền được 18 đời, đều gọi là Hùng Vương”.
Trong quy trình sửa đổi Hiến pháp ( luật đạo cơ bản, có giá trị pháp lý cao nhất, pháp luật chính sách chính trị, kinh tế tài chính, xã hội, quyền và nghĩa vụ và trách nhiệm công dân, tổ chức triển khai cỗ máy nhà nước ) năm 1992, Quốc hội Việt Nam đã tiếp đón quan điểm trên của những nhà sử học để thay cụm từ “ Trải qua bốn nghìn năm lịch sử … ” ghi trong Lời nói đầu của Hiến pháp năm 1980 bằng cụm từ “ Trải qua mấy ngàn năm lịch sử … ” trong Hiến pháp 1992. Hiến pháp 2013 vẫn duy trì sự biến hóa đó .
Viết như thế vừa tôn trọng thực tiễn lịch sử khách quan, vừa đúng mực lại vừa tạo điều kiện kèm theo cho những khẳng định chắc chắn mới, phát hiện mới của khoa học. Chúng ta có quyền và rất nên tự hào về lịch sử truyền kiếp của dân tộc bản địa, nhưng cần tự hào đúng những gì mình có. Hơn nữa, với niên biểu lập quốc cách đây hơn 25 thế kỷ, Việt Nam vẫn là một trong những nước nảy nở nền văn minh sớm trên quốc tế .
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Người Lao Động
