Nét đẹp làng quê, sợi chỉ gắn kết và bản sắc văn hóa dân tộc

Nét văn hoá đặc trưng của vùng nông thôn

Ở Nước Ta, tình làng nghĩa xóm là nét văn hoá rất quan trọng. Nét văn hoá này sinh ra trong toàn cảnh xã hội khi mọi người luôn luôn sống gần nhau, có mối quan hệ thân tộc với nhau. Chúng ta cần biết rằng, 3 hằng số văn hóa quan trọng của người Việt là nông dân – nông nghiệp – nông thôn. Điều đó có nghĩa, về cơ bản, truyền thống văn hóa dân tộc bản địa của tất cả chúng ta được kiến thiết xây dựng nên bởi những người nông dân, làm nông nghiệp và ở nông thôn. Trong toàn cảnh thời xưa ấy, những làng quê nhỏ bé, được bao quanh bởi lũy tre làng, nơi người dân sống thân mật với nhau, là thành lũy văn hóa của dân tộc bản địa, nơi hình thành, nuôi dưỡng và tăng trưởng văn hóa của quốc gia .Chúc Tết – nét đẹp của tình xóm giềng. Ảnh : Shutterstock

Xét về văn hóa ứng xử, do sống gần gũi và bị giới hạn bởi lũy tre làng nên mọi người dân trong làng luôn nhìn nhau để đối nhân xử thế, cũng như nương tựa vào nhau để sống. Người này giúp đỡ người kia, nhà này giúp đỡ nhà kia, luôn luôn phải để ý đến nhau, quan sát để tạo ra sự đồng thuận trong làng quê đó. Từ đây có nhiều câu chuyện văn hóa về tình làng nghĩa xóm, tâm lý làng quê được sinh ra. Ví dụ như: Tối lửa tắt đèn có nhau; Cơm ăn chẳng hết thì treo, việc làm chẳng hết thì kêu láng giềng; Bán anh em xa mua láng giềng gần…

Không những thế, tình làng nghĩa xóm còn biểu lộ qua mối quan hệ tương quan đến dòng họ, huyết thống. Nhiều làng quê Nước Ta, xung quanh những hộ mái ấm gia đình đều là đồng đội họ hàng, thậm chí còn cả một làng có cùng một họ nên nhiều làng quê ở Nước Ta đã lấy tên họ đặt cho tên làng, như : Đỗ Xá tức là làng của những người họ Đỗ ; Cao Xá là làng của những người họ Cao ; Lê Xá là làng của những người họ Lê … Những mối quan hệ như vậy khiến tình làng nghĩa xóm càng trở nên đặc biệt quan trọng hơn ở nước ta .Người dân làng Triều Khúc ( Thành Phố Hà Nội ) cùng vui trong ngày hội làng. Ảnh : X.N.A

Tình làng xóm, láng giềng là đặc trưng văn hoá rất quan trọng trong làng quê Việt Nam, tạo nên mối quan hệ khăng khít xuất phát từ các cá nhân cố kết thành một làng, rồi từ đó tạo thành cộng đồng và xã hội. Và điều quan trọng là, câu chuyện phóng chiếu từ tình làng nghĩa xóm đã trở thành bản sắc văn hoá dân tộc.

Như vậy, đối với người Việt Nam, tế bào quan trọng của cộng đồng, hay rộng ra là của đất nước, chính là làng quê, vì vậy khi chúng ta hiểu về làng quê của người Việt thì chúng ta sẽ hiểu hơn tính cộng đồng của người Việt và mở rộng ra thì đó là văn hoá của đất nước. Ví dụ, người Việt có thói quen cách gọi, cách xưng hô xã hội theo cách xưng hô trong gia đình. Cách gọi anh, chị, em, cô, dì, chú, bác rất phổ biến trong xã hội. Điều này có nguồn gốc từ chính các làng quê. Một làng có nhiều mối quan hệ gia đình chằng chịt, không phải quan hệ gần thì cũng là xa, không họ nội cũng là họ ngoại.

Quan hệ họ hàng kiểu như vậy khiến người dân luôn phải ý thức về vị trí của mình trong cách xưng hô với những người hàng xóm xung quanh mình. Cách xưng hô trong làng được lan rộng ra ra thành cách xưng hô trong xã hội, và trở thành nét văn hóa của người Nước Ta. Cũng chính vì những mối quan hệ nặng về tình cảm làng xóm láng giềng, huyết thống như vậy khiến cho yếu tố tình cảm trở thành yếu tố chi phối mọi quan hệ xã hội, từ kinh tế tài chính, pháp luật, chính trị … của người Việt, không riêng gì văn hóa .Chút san sẻ của láng giềng ( ảnh minh họa ). Ảnh : B.H.T

Hơn nữa, ngày trước, đời sống nông thôn Việt Nam còn phải tự cấp, tự túc nên việc nhờ cậy hàng xóm là rất quan trọng theo kiểu “tối lửa tắt đèn có nhau”. Ở đây, chúng ta thấy quan hệ láng giềng tạo ra sự cố kết, đoàn kết, tình nghĩa của cộng đồng làng. Tôi cho rằng, đất nước ta sở dĩ vượt qua mọi khó khăn, mọi kẻ thù, mọi tàn phá của thiên nhiên như bão, lũ, mưa dông… là do sức mạnh đoàn kết, chia sẻ, tình nghĩa mà chúng ta có được từ các làng quê. Chính sức mạnh của văn hoá làng đã tạo nên sức mạnh chung của đất nước.

Chúng ta thấy, tình hàng xóm, láng giềng đã giúp cho đời sống của người dân ở nông thôn trở nên bình lặng hơn, duy trì được mối quan hệ rường cột và giúp cho mái ấm gia đình, hội đồng nông thôn không thay đổi, từ đó giúp cho việc giữ gìn truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc bản địa .PGS – tiến sỹ Bùi Hoài Sơn ( Viện trưởng Viện VHNT vương quốc Nước Ta )

Điều tiết hành vi của những người sống trong làng

Tuy nhiên, nông thôn thời nay đã có nhiều điều khác trước, tác động ảnh hưởng đến tâm ý hàng xóm, láng giềng .Bối cảnh xã hội đã biến hóa, việc coi trọng tình làng, nghĩa xóm cũng khác, và nhiều người thậm chí còn đã cho rằng đời sống kinh tế tài chính được nâng lên thì tình làng, nghĩa xóm phần nào bị phai nhạt dần đi …Sự biến hóa đến từ nhiều nguyên do như sự tăng trưởng kinh tế thị trường, tác động ảnh hưởng của xu thế toàn thế giới hóa, đô thị hóa … đã phá vỡ cấu trúc truyền thống lịch sử của những làng quê, ảnh hưởng tác động trực tiếp và gián tiếp đến tình làng, nghĩa xóm .

Chúng ta có thể chỉ ra một vài lý do khiến cộng đồng láng giềng đang dần mất đi đó chính là trào lưu cá nhân hóa. Cá nhân hóa này xảy ra trong tất cả các lĩnh vực, thành phần của xã hội và ở cả nông thôn. Nếu như trước kia, người nông dân khi sống trong một làng sẽ phải để ý đến những người xung quanh, biết nhìn trước ngó sau, bởi họ cần tới những người hàng xóm đó để sinh hoạt, trao đổi, giúp đỡ, thì ngày nay, cuộc sống hiện tại ở nông thôn mỗi gia đình có thể tự cấp, tự túc, tự cung được mà không cần phải sang hàng xóm xin lửa, xin quả chanh, vay bơ gạo, quả ớt, bát cà… Điều này dẫn tới đề cao cái tôi, cá nhân hoá và khiến cho tranh chấp với những giá trị văn hoá truyền thống.

Ngoài ra những ảnh hưởng tác động khác như về kinh tế tài chính, đất cát dẫn tới xảy ra những tranh chấp – hiện tượng kỳ lạ phổ cập như thời nay ở làng quê Nước Ta. Nông thôn cũng chịu rất nhiều gánh nặng của xã hội, từ những câu truyện ô nhiễm thiên nhiên và môi trường, hậu quả kinh tế tài chính cũng về nông thôn. Trong quy trình tăng trưởng kinh tế tài chính, nông thôn là tiến chậm nhất, khiến cho nông dân, người dân ở nông thôn là những người nghèo nhất .Vì vậy điều quan trọng giờ đây tất cả chúng ta cần làm là trả lại sự bình yên cho nông thôn, từ kinh tế tài chính tới văn hoá !

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn