Phát triển làng nghề truyền thống tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
TCCTGS. TS. NGUYỄN VĂN SONG (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) – CN. TRỊNH VĂN TUÂN (Huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định) TS. LÊ THỊ PHƯƠNG DUNG (Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật và Thủy Sản, Bắc Ninh)
TÓM TẮT:
Bài viết nghiên cứu thực trạng phát triển các làng nghề truyền thống của huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Hiện nay, các làng nghề phải đối mặt với một số khó khăn liên quan đến lao động, thị trường, với 74% đơn vị sản xuất chỉ tiêu thụ các sản phẩm ở trong nước, số ít các cơ sở sản xuất – kinh doanh tiếp cận việc bán hàng qua du lịch, qua mạng Internet. Từ các kết quả nghiên cứu, một số giải pháp liên quan đến quy hoạch, phát triển làng nghề gắn với du lịch, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho làng nghề đã được đề xuất ở bài viết này.
Từ khóa: Phát triển làng nghề, truyền thống, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Nội Dung Chính
1. Phần mở đầu
Hiện nay, nước ta có khoảng chừng 5.096 làng nghề và làng có nghề, trong đó số làng nghề truyền thống lịch sử được công nhận theo tiêu chuẩn làng nghề lúc bấy giờ của nhà nước là 1.748 làng nghề ( Bộ Tài nguyên và Môi trường, năm ngoái ). Các làng nghề và mẫu sản phẩm của làng nghề đã tạo nên truyền thống cho nền kinh tế tài chính nói chung ở nước ra .
Huyện Ý Yên là vùng đất cổ, nằm ở phía Tây Nam tỉnh Tỉnh Nam Định, có 32 làng nghề ở 20 xã, thị xã với hàng nghìn hộ sản xuất – kinh doanh thương mại. Trong đó, có nhiều làng nghề nổi tiếng, như : Đúc đồng Tống Xá, đúc đồng Vạn Điểm, đồ gỗ mỹ nghệ La Xuyên, mây tre đan xuất khẩu ở Yên Tiến. Trong quy hoạch tăng trưởng kinh tế tài chính huyện Ý Yên, Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Tỉnh Nam Định đã chỉ rõ phấn đấu tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp ( theo giá năm 2010 ) trung bình thời kỳ năm ngoái – 2020 đạt trên 17 % / năm, thời kỳ 2021 – 2030 đạt trên 19 % / năm, trong đó trọng tâm là những ngành nghề, như : cơ khí đúc và gia công sắt kẽm kim loại, đồ gỗ mỹ nghệ, khuyến khích góp vốn đầu tư thay đổi thiết bị công nghệ tiên tiến để nâng cao chất lượng mẫu sản phẩm, tăng hiệu suất và năng lực cạnh tranh đối đầu của mẫu sản phẩm, bảo vệ thiên nhiên và môi trường ( Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Tỉnh Nam Định, năm ngoái ) .
Trải qua nhiều thăng trầm, những làng nghề huyện Ý Yên đến nay ngày càng tăng trưởng, dù vẫn còn 1 số ít làng nghề đang dần bị mai một. Nhìn chung, quy mô sản xuất làng nghề Ý Yên còn nhỏ, phân tán, tự phát, mẫu sản phẩm ít, chất lượng chưa cao, ít nâng cấp cải tiến mẫu mã, thiết bị công nghệ tiên tiến lỗi thời, trình độ quản trị thấp và thiếu thông tin về thị trường. Đây là những yếu tố mà những làng nghề ở huyện Ý Yên, tỉnh Tỉnh Nam Định đang phải đương đầu và làm giảm sức cạnh tranh đối đầu trên thị trường của những mẫu sản phẩm từ làng nghề. Vì vậy, cần phải có những giải pháp thôi thúc sự tăng trưởng của những làng nghề truyền thống lịch sử huyện Ý Yên để đạt được những chỉ tiêu mà huyện và tỉnh đã đề ra. Do đó, bài viết điều tra và nghiên cứu tình hình tăng trưởng những làng nghề truyền thống lịch sử để tìm ra giải pháp đơn cử cho yếu tố tăng trưởng làng nghề tại huyện Ý Yên, tỉnh Tỉnh Nam Định .
2. Nguồn số liệu và phương pháp nghiên cứu
2.1. Nguồn số liệu
Nguồn số liệu thứ cấp ( số liệu đã công bố ) : Số liệu thứ cấp được tích lũy trải qua những tài liệu có sẵn, từ những cơ quan quản trị, Ủy Ban Nhân Dân tỉnh và những xã, thị xã .
Nguồn số liệu sơ cấp ( số liệu mới ) : Số liệu sơ cấp tích lũy trực tiếp trải qua những cuộc tìm hiểu, phỏng vấn những hộ sản xuất, cán bộ quản trị. Cỡ mẫu quan sát là 100 cơ sở sản xuất trải qua phỏng vấn trực tiếp người tham gia sản xuất nghề tại 3 khu vực điều tra và nghiên cứu : xã Yên Ninh và xã Yên Tiến – nơi tập trung chuyên sâu nhiều làng nghề và thị xã Lâm – nơi nổi tiếng với loại sản phẩm đúc đồng .
2.2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
Số liệu tích lũy triển khai tổng hợp, sử dụng chiêu thức phân tổ thống kê, sử dụng ứng dụng Excel thống kê giám sát, nghiên cứu và phân tích và những chiêu thức nghiên cứu và phân tích như thống kê miêu tả, giải pháp so sánh, chiêu thức chuyên viên .
3. Kết quả và thảo luận
3.1. Đặc điểm kinh tế – xã hội của hộ tham gia sản xuất nghề
Qua thống kê cho thấy, độ tuổi của những chủ hộ khá lớn, tỷ suất chủ hộ ở độ tuổi trên 55 tuổi chiếm tới 41 % ; chủ hộ có độ tuổi từ 36 – 45 và từ 46 – 55 chiếm lần lượt 21 % và 20 %. Về giới tính, tỷ suất chủ hộ là phái mạnh chiếm tới 92 % tổng số hộ được tìm hiểu. Đặc điểm độ tuổi và giới tính của những hộ tương thích với đặc thù của những làng nghề truyền thống lịch sử do kỹ thuật được chuyển giao theo hình thức “ cha truyền con nối ”, nhiều quy trình sản xuất yên cầu thể lực và sự khôn khéo cũng như việc đưa ra những quyết định hành động sản xuất nên người chủ hộ thường là nam .
Trình độ học vấn của những chủ hộ không cao, 64 % chủ hộ có trình độ học vấn dưới trung học phổ thông và 22 % chủ hộ có trình độ THPT. Do nhu yếu nhân lực trong mái ấm gia đình sản xuất nghề truyền thống cuội nguồn, nhiều lao động sau khi học xong trung học phổ thông lựa chọn ở lại quê nhà liên tục làm nghề cùng mái ấm gia đình thay vì liên tục học. Với đặc thù này, lao động tại những làng nghề thường có nhiều năm kinh nghiệm tay nghề và kinh nghiệm tay nghề cao. Tuy nhiên, hạn chế về trình độ học vấn cùng với độ tuổi cao gây nên nhiều khó khăn vất vả cho chủ hộ trong việc quản trị cơ sở sản xuất và lao động cũng như tiếp cận những thông tin về thị trường, chủ trương .
Bảng 1. Danh mục sản phẩm tại địa bàn nghiên cứu
3.2. Thực trạng phát triển làng nghề truyền thống trên địa bàn nghiên cứu
3.2.1. Phát triển quy mô sản xuất ở những làng nghề truyền thống cuội nguồn
Thị trấn Lâm, xã Yên Ninh và xã Yên Tiến thuộc huyện Ý Yên có nhiều làng nghề truyền thống lịch sử với lịch sử dân tộc tăng trưởng hàng trăm năm và nhiều loại sản phẩm rất phong phú .
Sản phẩm chính của những địa phương này rất phong phú, trong đó loại sản phẩm từ đồng, sắt kẽm kim loại được sản xuất tập trung chuyên sâu tại làng nghề đúc đồng Vạn Điểm – thị xã Lâm với trên 100 cơ sở sản xuất. Đồ gỗ, đồ thờ được sản xuất hầu hết tại 2 xã Yên Ninh và Yên Tiến. Đặc biệt, làng nghề truyền thống cuội nguồn La Xuyên và Ninh Xá, xã Yên Ninh có lịch sử vẻ vang tăng trưởng gần nghìn năm tuổi, nổi tiếng với nghề mộc và nghệ thuật và thẩm mỹ chạm khắc gỗ. Hầu hết những loại sản phẩm mây tre đan xuất khẩu đều được sản xuất tại xã Yên Tiến. Ngoài 374 cơ sở sản xuất hàng nứa chắp, xã Yên Tiến còn có hàng nghìn hộ tham gia sản xuất thủ công bằng tay, nhận khoán sản phẩm gia công cho những doanh nghiệp và hộ mái ấm gia đình khác. Bên cạnh nghề tre nứa chắp, do nằm sát xã Yên Ninh, nên người dân xã Yên Tiến còn tăng trưởng mạnh nghề mộc mỹ nghệ. Nhờ tăng trưởng sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, người dân tại những làng nghề huyện Ý Yên có mức thu nhập không thay đổi, đời sống không ngừng được cải tổ .
Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất, số lượng doanh nghiệp và hộ sản xuất tại 3 xã, thị xã này đều tăng qua những năm, biểu lộ những làng nghề đang ngày càng tăng trưởng, lan rộng ra sản xuất, góp phần vào thu nhập và xử lý việc làm cho người dân. Tuy nhiên, mức tăng chưa cao, yên cầu chính quyền sở tại những cấp phải có chủ trương tương hỗ, thôi thúc hoạt động giải trí sản xuất – kinh doanh thương mại của những cơ sở sản xuất trong làng nghề .
Ngoài ra, những chỉ tiêu lao động, vốn góp vốn đầu tư và số lượng mẫu sản phẩm sản xuất của những hộ đều tăng trong những năm gần đây cho thấy những làng nghề trên địa phận có sự lan rộng ra sản xuất, góp vốn đầu tư vào công nghệ tiên tiến và thiết bị. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, thực trạng lao động không mặn mà với nghề truyền thống cuội nguồn hoặc chuyển dời sang những khu công nghiệp để thao tác khiến cho nhiều cơ sở sản xuất nghề bị thiếu vắng lao động, lao động có kinh nghiệm tay nghề cao khan hiếm. Cạnh tranh về lao động giữa khu vực làng nghề và khu vực công nghiệp, giữa những đơn vị chức năng sản xuất với nhau khiến giá lao động tăng, ảnh hưởng tác động tới chi phí sản xuất và doanh thu của những đơn vị chức năng .
Bảng 2. Phát triển giá trị sản xuất và số lượng cơ sở sản xuất của các làng nghề
3.2.2. Hoạt động thực thi thương mại ở những làng nghề truyền thống lịch sử
Thị phần của những làng nghề vẫn mang tính địa phương, với 74 % hộ được phỏng vấn cho biết mẫu sản phẩm của hộ chỉ tiêu thụ trong nước. Trong toàn cảnh những loại sản phẩm làng nghề phải cạnh tranh đối đầu nóng bức với mẫu sản phẩm tân tiến, những cơ sở sản xuất đã nhận thức được vai trò của thực thi thương mại. Marketing truyền miệng và bán hàng trực tiếp là 2 công cụ truyền thống cuội nguồn và được những hộ sử dụng nhiều nhất. Hai công cụ này chỉ phát huy hiệu quả khi loại sản phẩm có chất lượng tốt và người bán có kiến thức và kỹ năng chào hàng, thuyết phục người mua .
Hình 1: Tỷ lệ cơ sở sản xuất có các hoạt động xúc tiến thương mại
Mặc dù Ý Yên có nhiều tiềm năng tăng trưởng làng nghề gắn với du lịch, do nơi đây là vùng đất cổ, còn lưu giữ nhiều di sản văn hóa truyền thống, nhưng số cơ sở sản xuất thực thi bán hàng qua du lịch chiếm tỷ suất nhỏ. Nguyên nhân do hạ tầng không phân phối, ô nhiễm môi trường tự nhiên, tác phong làm du lịch của người dân thiếu chuyên nghiệp, ít dịch vụ Giao hàng khách thăm quan … Tỷ lệ hộ bán hàng qua Internet và quảng cáo thấp, do chủ hộ có trình độ học vấn không cao, độ tuổi lớn, mức độ hiểu biết về thương mại điện tử của chủ hộ hạn chế, chủ hộ ngại thay đổi, … Đây cũng là một cản trở khi vận dụng hình thức triển khai thương mại tân tiến này .
3.2.3. Hiệu quả kinh tế tài chính của những cơ sở sản xuất tại làng nghề huyện Ý Yên, tỉnh Tỉnh Nam Định
Để đánh giá hiệu quả sản xuất của các hộ gia đình tham gia sản xuất nghề, nghiên cứu đã so sánh một vài chỉ tiêu của các hộ với các loại sản phẩm khác nhau. Do đặc điểm và giá bán của các sản phẩm khác nhau, quy mô sản xuất các ngành nghề khác nhau, nên doanh thu bình quân của các hộ sản xuất trong năm 2019 cũng có sự khác nhau.
Bảng 3. Thu nhập của các hộ sản xuất nghề trong năm 2019 trên địa bàn nghiên cứu
Bên cạnh hình thức sản xuất nhỏ lẻ, lúc bấy giờ, nhiều hộ sản xuất ở huyện Ý Yên đã tăng trưởng, lan rộng ra quy mô sản xuất và vốn để hình thành nên hàng nghìn những doanh nghiệp tư nhân .
Mặc dù mức lệch giá, doanh thu của những doanh nghiệp đồ gỗ thấp hơn nhiều so với những doanh nghiệp còn lại, nhưng do chi phí sản xuất thấp hơn, nên chỉ tiêu tỷ suất lợi nhuận / lệch giá của những doanh nghiệp này cao hơn. Tuy nhiên, những doanh nghiệp đồ gỗ luôn gặp phải sự cạnh tranh đối đầu lớn từ những nhà phân phối trong và ngoài tỉnh. Sự khác nhau giữa chỉ tiêu giữa những doanh nghiệp do đặc thù kinh doanh thương mại của từng ngành, quy mô sản xuất của những doanh nghiệp có sự khác nhau .
Bảng 4. Hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp làng nghề huyện Ý Yên trong năm 2019
Như vậy, lao động làng nghề đã tạo ra một khối lượng mẫu sản phẩm nhất định và lệch giá khá cao ; những doanh nghiệp sản xuất nghề trên địa phận huyện Ý Yên hoạt động giải trí có hiệu suất cao và kinh doanh thương mại có lãi. Đẩy mạnh tăng trưởng sản xuất trong làng nghề là hướng đi giúp người dân tăng thu nhập, cải tổ đời sống .
3.3. Giải pháp phát triển làng nghề huyện Ý Yên
3.3.1. Hoàn thiện quy hoạch làng nghề
Quy hoạch làng nghề huyện Ý Yên nên lựa chọn những ngành nghề có thế mạnh, ưu tiên ngành nghề có công nghệ cao để tăng trưởng. Quy hoạch tăng trưởng làng nghề theo hướng hình thành những cụm công nghiệp làng nghề, bảo vệ thiết kế xây dựng mặt phẳng và mạng lưới hệ thống giải quyết và xử lý chất thải ; cần gắn liền với việc bảo vệ nguồn lao động và nguyên vật liệu cho sản xuất .
3.3.2. Phát triển làng nghề gắn với du lịch
Huyện cần kiến thiết xây dựng kế hoạch tăng trưởng du lịch, những tour du lịch và chương trình tiếp thị du lịch gắn với làng nghề. Xây dựng TT tọa lạc, ra mắt loại sản phẩm cùng với triển khai xong mạng lưới hệ thống giao thông vận tải và cơ sở vật chất, bảo vệ vệ sinh môi trường tự nhiên tại những điểm du lịch. Tập huấn, năng cao năng lượng cho người dân về làm du lịch hội đồng .
3.3.3. Đào tạo, tăng trưởng nguồn nhân lực cho làng nghề
Chính quyền địa phương cần phối hợp với những cơ sở giảng dạy tổ chức triển khai tu dưỡng nâng cao năng lượng cho những chủ hộ sản xuất – kinh doanh thương mại, chủ doanh nghiệp những kỹ năng và kiến thức về quản trị doanh nghiệp và thị trường. Đẩy mạnh hoạt động giải trí giảng dạy nghề, có chủ trương khuyến khích những chủ hộ, thợ tay nghề cao tham gia vào quy trình huấn luyện và đào tạo nghề cho lao động .
4. Kết luận
Sự tăng trưởng của những làng nghề huyện Ý Yên đã tạo ra công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động trong và ngoài tỉnh Tỉnh Nam Định, cải tổ đời sống và thu nhập của dân cư. Nghiên cứu về tăng trưởng làng nghề huyện Ý Yên đã đưa ra một vài hiệu quả như sau :
Các chỉ tiêu giá trị sản xuất, số lượng doanh nghiệp, số hộ sản xuất, lao động, vốn góp vốn đầu tư và số lượng loại sản phẩm đều tăng, bộc lộ những làng nghề trên địa phận nghiên cứu và điều tra đã lan rộng ra sản xuất, có sự góp vốn đầu tư vào công nghệ tiên tiến và thiết bị. Các làng nghề của huyện Ý Yên vẫn hầu hết tiêu thụ mẫu sản phẩm ở thị trường trong nước trải qua những hoạt động giải trí thực thi bán hàng truyền thống lịch sử như truyền miệng, bán hàng trực tiếp .
Các chỉ tiêu hiệu suất cao kinh tế tài chính bộc lộ những cơ sở sản xuất hoạt động giải trí ở Ý Yên có lãi, đem lại thu nhập cho người lao động và góp phần vào sự đổi khác tích cực của nông thôn. Nghiên cứu đã yêu cầu một số ít giải pháp nhằm mục đích thôi thúc sự tăng trưởng của những làng nghề tại huyện Ý Yên, tỉnh Tỉnh Nam Định, như : Hoàn thiện quy hoạch làng nghề ; Phát triển làng nghề gắn với du lịch ; Đào tạo, tăng trưởng nguồn nhân lực cho làng nghề .
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2015, Báo cáo môi trường quốc gia năm 2014: Môi trường nông thôn. Hà Nội.
- UBND tỉnh Nam Định, 2015, Quyết định số 1005/QĐ-UBND (ngày 02/6/2015) phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội huyện Ý Yên đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.
DEVELOPING TRADE VILLAGES OF Y YEN DISTRICT,
NAM DINH PROVINCE
• Prof. Ph.D NGUYEN VAN SONG
Vietnam National University of Agriculture
• TRINH VAN TUAN
Y Yen District, Nam Dinh Province
• Ph.D LE THI PHUONG DUNG
Fisheries and Technical Economic College
Xem thêm: Lên M’Drắk thăm Đặng Lê Nguyên Vũ
ABSTRACT:
This article studies the development status of traditional trade villages of Y Yen District, Nam Dinh Province. Currently, trade villages are facing a number of difficulties in labor and market. 74 % of businesses of trade villages are relying on the domestic market while a small number of production units of trade villages can doing business via the Internet and tourism channels. This article proposes some solutions to planning, developing trade villages associated with tourism, training and developing human resources .
Keywords: Developing trade villages, tradition, Y Yen District, Nam Dinh Province.
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn
