Nông dân miền Bắc chưa có “nghề làm ruộng”

Nói nông dân miền Bắc, là vì người viết bài này chưa có điều kiện kèm theo khảo sát yếu tố đó ở những tỉnh phía Nam. Hiện tại, rõ ràng là làm ruộng đang mang lại cho người nông dân mức thu nhập rất thấp, thậm chí còn nói như nhiều nông dân là “ chỉ hơn người ăn đong là mua được ít thóc giá rẻ, sau khi trừ đi mọi ngân sách ” …

Ảnh minh họa

Nói nông dân miền Bắc, là vì người viết bài này chưa có điều kiện khảo sát vấn đề đó ở các tỉnh phía Nam. Xét về mặt kinh tế, thì làm ruộng chỉ được coi là một nghề khi nó mang lại cho người làm ruộng mức thu nhập tương đương với các nghề khác, như nghề xây, nghề hàn hay nghề may… Nhưng hiện tại, rõ ràng là làm ruộng đang mang lại cho người nông dân mức thu nhập rất thấp, thậm chí nói như nhiều nông dân là “chỉ hơn người ăn đong là mua được ít thóc giá rẻ, sau khi trừ đi mọi chi phí”.

Sở dĩ có thực trạng trên, là do nông dân miền Bắc, từ miền xuôi tới miền ngược, hiện vẫn chỉ làm ruộng theo cách truyền thống cuội nguồn, đời nọ sang đời kia, cha mẹ truyền cho con, con truyền cho cháu … Có khác chăng là nhiều giống lúa cũ được thay bằng giống lúa mới, một vài khâu như làm đất, tuốt lúa, bơm nước được máy móc làm thay. Nhưng giống lúa mới lại có nhiều sâu bệnh mới, phải sử dụng thuốc BVTV rất nhiều, khiến đất đai bị nhiễm độc ( thời trước, phần đông không phải dùng đến thuốc BVTV, sử sách có nói đến việc mùa màng bị “ hoàng trùng ” – tức là sâu bệnh hay châu chấu phá hoại, nhưng hiếm lắm, hàng trăm năm mới xẩy ra một vài lần ). Còn máy móc chỉ đỡ đần cho người làm ruộng một chút ít công sức của con người, mặt khác nó lại làm tăng ngân sách. Nghĩa là, vẫn nói một cách rất … nông dân, là “ nhàn chân tay thì nhàn miệng ”.

Làm ruộng chỉ trở thành một nghề khi người làm ruộng có đủ 3 điều.

Một là phải có sự hiểu biết vừa đủ, tường tận về ruộng đất mà mình đang sử dụng, cũng như có sự hiểu biết không thiếu, tường tận, có kỹ thuật canh tác, kỹ thuật thâm canh cao về những giống lúa, giống cây mình trồng, quy luật phát sinh của sâu bệnh cũng như rành rẽ về thời tiết, chuẩn bị sẵn sàng tiếp cận, làm chủ những văn minh khoa học kỹ thuật mới nhất trong nông nghiệp để ứng dụng trong sản xuất.

Thứ hai, là phải có đầy đủ thông tin về thị trường không chỉ trong nước mà còn cả ở ngoài nước, ví như trường hợp một nông dân nuôi cá rô đồng, ở một xã sâu xa nhất của huyện Hải Hậu (Nam Định) nhưng ông nắm rất rõ mọi biến động về giá cả loại cá này từng ngày, từng giờ ở các thành phố, thị xã trên cả nước. Lượng thông tin này giúp ông đưa sản phẩm của mình đến những nơi cần đưa nhất, và vì thế ông luôn thu được lợi nhuận cao nhất.

Và thứ ba, là phải có tính chuyên nghiệp cao, phải có tư duy của người sản xuất hàng hoá.

Muốn có được ba điều kiện đó, thì người nông dân phải là người có học, phải được đào tạo một cách bài bản.

Chúng ta đang ra sức phấn đấu để “ CNH – HĐH nông nghiệp, nông thôn ”, nhưng tất cả chúng ta lại chưa chú ý quan tâm huấn luyện và đào tạo người nông dân, chủ thể của CNH – HĐH. Hàng trăm làng quê giờ đây đang bị “ rỗng ”, bởi người trẻ tuổi, thanh nữ và trung niên, lớp người có sức lao động và hoàn toàn có thể tiếp thu được những điều kiện kèm theo trên, đã bỏ đi tứ xứ làm thuê hết, ở làng chỉ còn toàn người già và trẻ nhỏ, vừa không có văn hoá vừa mù tịt thông tin, họ làm ruộng được chăng hay chớ, thậm chí còn chẳng thiết tha gì với thửa ruộng và hầu hết trông vào tiền của những người đi làm ăn xa mang về giàn trải cho đời sống. Muốn có một nền nông nghiệp văn minh thì phải có một lớp nông dân văn minh. Nhưng với thực trạng nông thôn lúc bấy giờ, thì để làm ruộng trở thành một nghề, xem ra còn là một con đường rất xa .
Vũ Hữu Sự