Truyện dự thi: Những người con của nữ thần xứ sở

” Lạy Nữ Thần… Con không ổn định tâm hồn mình, con hoang mang lắm, làm sao con bắt chồng theo ý nguyện của mẹ, của dòng tộc cho được khi con không yêu thương người đó, khi chưa có công ăn việc làm nào cụ thể cả… Lạy Nữ Thần, lạy ngôi tháp thờ Nữ Thần… ở giữa cánh đồng lúa xanh… hãy cứu vớt con”.

Tranh minh hoạ của hoạ sĩ Bùi Tiến HoàTốt nghiệp tiếng Anh Cao đẳng Sư phạm loại giỏi ra trường, cộng với Chứng chỉ tiếng Anh dịch thuật – hội thoại ngoại khóa đêm hôm mấy năm ở Trung tâm Ngoại ngữ Phan Rang, Nhiệm bí mật công chứng ba bộ hồ sơ gửi xin việc ba nơi khác nhau, Ja Ai biết chuyện này. Cả nhà Nhiệm chỉ biết Nhiệm làm bộ hồ sơ xin đi dạy học thôi .

Thời gian này sào lúa manh mún của nhà nằm ven rìa cánh đồng làng mọc nhiều cỏ, bà con thường gọi là lúa ma, Nhiệm phụ mẹ làm cỏ lúa và… chờ đợi. Khi còn học trường Cao đẳng tỉnh, đi đi về về, Nhiệm thường cùng mẹ ra làm lúa trên sào ruộng của dòng tộc chia lại cho mẹ. Hai mẹ con lẻ loi trên đám ruộng, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, vạt áo trắng muối dưới nắng trưa những lúc cỏ ngập trong lúa… thằng em trai còn tuổi ăn, tuổi học, nó đang học lớp 9, học lực kha khá. Ba mất sớm, nhà chỉ có ba mẹ con: mẹ, Nhiệm, em Sơn.

Nhiệm không hề tự xoay xở được việc gì khác ngoài thao tác vặt trong nhà, chờ đón, kỳ vọng .Cúi xuống làm cỏ lúa lâu quá mỏi sống lưng, Nhiệm đứng hẳn dậy, nhìn cánh đồng lớn hơn một trăm héc-ta của làng Hữu Nhân xanh mát mắt chạy dài tận lũy tre làng người Kinh bên kia, những gié lúa non tơ, ngậm sữa đều đặn báo hiệu một vụ được mùa, nghe nói trước khi làm đất, gieo hạt, người ta đã vận dụng san phẳng mặt ruộng cánh đồng bằng thiết bị chiếu laser .Ngôi tháp thờ Nữ Thần Xứ Sở Po Ina Nagar trên một gò đất cao nằm giữa cánh đồng, tòa tháp màu gạch đỏ nâu vút lên cao một cách huyền ảo giữa thảm xanh của đồng lúa. Tết Kate Chăm vừa qua dân làng ra tháp dâng lễ cầu nguyện Nữ Thần Xứ Sở ban cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu. Thần phả truyền lại rằng : ” Nữ Thần Xứ Sở Chămpa sinh ra từ bọt biển, thuở hồng hoang nguyên thủy Nữ Thần Xứ Sở đã dạy dân chúng cày bừa, trồng lúa, trồng bông, kéo sợi, dệt vải, dạy múa hát, dạy chữ viết, thi ca … “. Nữ Thần đã truyền chính sách mẫu hệ cho đến ngày hôm nay .Chính từ mẫu hệ mà giờ đây Nhiệm gặp chuyện khó xử, mọi việc lớn nhỏ trong nhà đều do mẹ quyết định hành động, mà tâm lý của mẹ có nhiều điều không còn hợp thời nữa. Nhiệm hai mươi mốt tuổi, mẹ đòi Nhiệm bắt chồng. Một chiều tắt nắng, dưới ánh điện, vừa ăn cơm mẹ vừa nói cả nhà nghe :- Người Chăm, con gái lớn lo bắt chồng cho xong đi, xin dạy học được thì tốt, không được chẳng sao. Mày là con gái một, cả dòng tộc đều muốn bắt chồng cho mày. Mẹ trọng việc bắt chồng thôi, hồi mười sáu tuổi mẹ đã bắt cha mày về … à mà này, thằng Dương thường qua thăm mẹ đấy .Nhiệm giật mình, rồi định thần :- Từ từ rồi con tính …- Từ từ gì nữa … mày biết thời đại này xin đi dạy dễ lắm hả con … lương sư phạm thì bao nhiêu lắm. Ở nhà bắt chồng sinh cháu cho tao, thằng em mày khi lớn có vợ, rồi cũng qua nhà vợ nó ở thôi .Mẹ gắt gỏng .Ba năm học Cao đẳng, Nhiệm đã đem lòng yêu Ja Ai, người ở làng Bà-la-môn Thành Tâm, bạn học trên một lớp, nay đã đi dạy Trung học cơ sở một huyện miền núi. Thời đi học, yêu nhau, hai đứa đã vẽ một tương lai đầy gam màu đẹp, hẹn nhau khi Nhiệm ra trường đi dạy không thay đổi là sẽ bắt Ja Ai làm chồng .Nghe mẹ nhắc anh Dương, hèn gì mỗi lần Ja Ai đến nhà chơi là mẹ không dễ chịu. Ja Ai là lớp người trẻ tuổi tân tiến, linh động, cả làng Thành Tâm quê anh đều công nhận, đài truyền thanh huyện, báo tỉnh viết bài nêu gương …Nhiệm đem lòng yêu anh cũng vì anh là người hành vi, người của hội đồng ở làng, của đám đông ở trường. Ja Ai đã kể cho Nhiệm nghe nhiều chuyện của anh gay cấn ở làng, có chuyện cười ra nước mắt. Cũng vì hội đồng, Ja Ai đã từng bị dòng họ mẫu hệ, cả mẹ anh ghét bỏ một thời hạn dài khi anh dám làm những điều trái tục lệ, thói quen dân làng, như việc trồng cây xanh, làm chuồng trại nuôi heo .Ja Ai kể, hồi những năm đang học lớp 11, 12, nhận thấy cả làng không có một bóng cây xanh, nắng nhức mắt xứ Phan Rang này mà không có cây xanh thì thật kinh khủng. Ja Ai đọc tài liệu khí tượng thủy văn biết rằng, lượng mưa trung bình cả năm ở xứ này đâu khoảng chừng 650 đến 800 mm, chỉ bằng hai trận mưa lớn vùng miền Bắc là cùng .Mà lạ, tập quán bà con là thế, ai cũng nghĩ trong nhà, trong làng có bóng cây là có ma quỷ trú ngụ, con chim cú mèo đêm hôm bay về đậu, kêu mấy tiếng là có người làng chết. Hồi nhỏ Ja Ai rất tin người lớn dặn dò mỗi lần đi đâu, gặp cây cổ thụ cao phải cúi đầu, im re, không cười đùa to tiếng, không được chỉ tay lên ngọn cây. Chỉ đến khi trưởng thành, học đến cấp trung học phổ thông, anh mới có ý nghĩ rằng, sao quá vô lý, những tục lệ chỉ làm khổ mình và khổ sở cho bà con lối xóm mà thôi .Làng người Chăm nào cũng thế cả. Ở làng người Kinh toàn bóng cây, xứ Phan Rang nếu có bóng cây trú nắng thích thật. Thế là anh và nhóm bạn thân cùng nhau lập mưu, đến đầu mùa mưa rào khan hiếm trong năm, lên Trại Ươm xin vài chục cây keo lá tràm giống, vác về giấu ngoài ruộng, đêm đến cả bọn mang cuốc xẻng lén trồng dọc vệ đường ngoài rìa làng, có cây sống, có cây chết ; sống chăm, chết thay, cứ thế …Thấy cây cối Open, người làng quá bất ngờ lắm, nhưng ngoài ven làng nên cũng không chú ý. Phải đến hai mùa mưa sau, gần hai mươi cây xanh sum sê lên quá đầu người, thi thoảng có mấy người đi đường núp bóng mát … Khi nhóm bạn có đứa đã vào thành phố học Đại học, đứa đi làm công nhân xa … còn lại Ja Ai học Cao đẳng trường tỉnh gần nhà và vài bạn ở nhà làm ruộng vẫn bí mật trồng nối thêm hàng cây dần vào tận cổng làng .Màu xanh lá cây có sức điệu đàng hay sao ấy, nhất là giữa làng trơ trụi, khô cằn ; cũng có tranh cãi đôi ba lần, có giận hờn giữa những thế hệ, sợ nhất là mấy cụ già, cứ có cây là có ma quỷ trú ngụ ; đã thế trong làng cũng có người chết bệnh, chết già, nhưng như mong muốn chưa thấy ai phản đối, nhổ bỏ. Thế là màu xanh như những bước chân bí mật, cứ dần theo những ngõ ngách tiến vào TT làng, đã có mấy mái ấm gia đình trẻ mới tách hộ mở màn trồng cây ổi, cây xoài trong vườn nhà. Bây giờ những ngõ ngách làng Thành Tâm của Ja Ai đều có màu xanh lá cây keo, cây ổi, cây xoài, cả cây ne-em giống chịu hạn dễ trồng nghe nói nhập từ Ấn Độ. Chim chóc bay đến đậu kêu ríu rít vui tai, nhất là từng đàn chim sẻ, chim chào mào, cũng chưa thấy con cú mèo nào về kêu cả. Từ đó già trẻ ai cũng thích, hễ chỗ đất trống nào nhắm nhe được là cũng trồng vài cây lấy bóng mát .Lại chuyện nuôi heo, Ja Ai kể, tập tục bao đời của làng là ngoài nghề làm ruộng còn nuôi heo. Chẳng biết vì nguyên do gì mà trong làng đều nuôi heo thả rông, không chuồng trại. Người già bảo đó là phong tục xưa không cho xú uế trong nhà … Phong tục gì mà phong tục, hủ tục thì có, phóng uế bừa bãi thì có. Ôi thôi, bao phiền phức. Heo lớn heo nhỏ long dong suốt ngày đêm bên hiên chạy dọc nhà, trong sân, ngoài ngỏ, sân phơi lúa, sân bóng đá, vấy bẩn nhà hội đồng làng …Từng đàn cứ sục những ổ sình, nước thải, bay mùi nồng nặc, đi vào làng đã có mùi, ruồi muỗi sinh sôi. Ngày trước, một cô phóng viên báo chí ở xa đến tìm hiểu và khám phá phong tục làng, gặp cảnh này cô viết, đặt tên cho bài phóng sự là ” Lang thang cùng heo bụi đời “. Bài phóng sự nổi tiếng một thời. Hồi hoạt động thiết kế xây dựng ” Làng Văn hóa “, tiêu chuẩn nào cũng được cả, riêng làm chuồng trại nuôi heo để bảo vệ tiêu chuẩn thiên nhiên và môi trường thì quá gay cấn, lớp người già, mấy chị, mấy mẹ không đồng ý nuôi heo nhốt chuồng, cãi phăng phăng, ai hoạt động cũng không biến hóa, kiên trì lập trường … heo vẫn cứ thả rông, vẫn ” bụi đời ” ngày đêm. Chỉ tiêu môi trường tự nhiên bị neo lại, làng chưa đạt thương hiệu Văn hóa là thế. Nhóm tri thức người trẻ tuổi rất khổ tâm. Chi đoàn làng Ja Ai làm mẫu mấy cái chuồng heo để tuyên truyền bà con ĐK, người trẻ tuổi tình nguyện tặng vật liệu cây gỗ, xung phong góp công làm, thế mà chẳng ai buồn hưởng ứng .Trong cuộc đấu tranh ” ai thắng ai “, phe văn minh có vẻ như thất bại trước phe bảo thủ thì một sự cố xảy ra. Nguyên do là trong làng có vài nhà không làm phòng vệ sinh riêng, chỉ có thói quen ” tiểu ” thì ra quanh hàng rào sau nhà, ” đại ” thì ra mấy bụi cây xương rồng rìa làng, như thói quen người dân quê một quốc tế nào đó mà ti vi chiếu vậy. Nói đâu quốc tế gì cho xa, nghe ông nội Ja Ai kể lại, hồi ông còn trẻ đi làm thuê, làng quê người Kinh có nhà cũng không có phòng vệ sinh, đất rộng người thưa thớt, cứ ra đồng, ven rừng, hoặc chui trong lùm cây mà ” đại “, đâu hồi những năm 1960, chương trình ” Phát triển hội đồng, nâng cấp cải tiến hương thôn ” người ta mới hoạt động làm phòng vệ sinh ở những làng quê .Anh Ja Ai kể tiếp, chẳng biết do kinh tế tài chính hay thói quen lỗi thời, nhà thằng Nhan nằm trong số đó. Một buổi chiều có bạn về chơi, đêm đến, bất ngờ đột ngột đau bụng không biết làm thế nào, bí quá, thằng Nhan đưa bạn ra rìa làng, Nhan đứng canh chừng, cũng may bạn người Kinh này gốc làng chài, hồi nhỏ đã từng quen kiểu ” Nhất tắm sông … “. Bất ngờ bạn hét lên, Nhan chạy tới thì thấy bạn ngã sấp chúi mũi vào bụi xương rồng, chân cẳng vùng vẫy, không kịp kéo quần, một con heo nái sừng sững đang giải quyết và xử lý … Hóa ra khi người bạn đi ” đại “, heo thả rông lặng lẽ đánh hơi và đến húc mạnh để giành giật, mông bạn bị trầy xước, chảy máu … Trời tối, Nhan dìu bạn xuống mương thủy lợi rửa tạm. Nhan nói trong thẹn thùng : ” Về nhà rồi xát trùng, thay quần, tao quên, nhà làm sẵn mấy cây gậy dựng hàng rào, ở đây đi kiểu này đều cầm thêm cây gậy phòng thân, khi ngồi luôn nhìn quanh cảnh giới, thấy heo đến lấy gậy đập đập hù dọa, nó không dám xông vào ” .Kể đến đây, cả Ja Ai và Nhiệm cười chảy cả nước mắt. Hai đứa phảng phất chút gì đó thẹn thùng, tự ti vì thói quen kỳ lạ của bà con mình, ngay trong làng Nhiệm cũng có thế .Không biết rò rỉ từ đâu, chuyện sau đó lan ra hội đồng, mỗi người nói một kiểu, phản hồi một hướng, nổ một cách, nhưng có một điểm chung là cả hai phe đều cảm thấy hổ thẹn với bàn dân thiên hạ, ai đời bộ mặt làng ta, tiếng tăm hội đồng … Chuyện bi hài này lại gián tiếp giúp nhóm văn minh Ja Ai chiếm lợi thế. Được nước, nhóm người trẻ tuổi do Ja Ai chỉ huy lấn tới làm chuồng heo, dòng tộc Ja Ai, mẹ và mấy ông cậu cũng phản đối, tranh cãi kinh hoàng với anh. Bí quá Ja Ai đem chuyện bạn thằng Nhan bị heo húc rách nát mông ra cãi, rồi đấu dịu, nói là chuồng heo chỉ làm thử mà thôi .Dần dà trào lưu nuôi heo chuồng trại trong làng Thành Tâm cũng hình thành, người già tĩnh mịch, mấy bà chị, bà mẹ nuôi heo thả rông đã bớt lời ra tiếng vào. Mừng nhất là mấy mái ấm gia đình không có phòng vệ sinh bí mật kêu thợ hồ đến xây trong khuôn viên, đi đầu là nhà thằng Nhan .Bây giờ trào lưu nuôi heo nhốt trong chuồng đã lan tỏa rộng ra nhiều làng khác. Ngay cả làng Hữu Nhân của Nhiệm cách làng Thành Tâm mười hai cây số cũng mở màn nuôi heo chuồng trại. Có làng đã lập Hội quán cùng nuôi heo đặc sản nổi tiếng theo chuỗi giá trị …*Xung khắc giữa Nhiệm và mẹ cả tháng nay là chuyện mẹ vẫn chưa dứt chuyện buộc Nhiệm phải bắt chồng ngay, sinh con nối dòng dõi. Nhớ lại những câu truyện của Ja Ai kể, Nhiệm thêm tự tin, an lòng hơn khi ” cãi lệnh ” với dòng họ, với mẹ. Dòng họ Ja Ai biết hai đứa yêu nhau, rất đồng ý chấp thuận, riêng mẹ, dù Nhiệm chưa nói về Ja Ai, nhưng có vẻ như mẹ không chịu, mẹ chỉ vừa lòng Dương ở xóm trên, là chủ một Công ty Xây dựng đang ăn nên làm ra .Từ nhỏ Nhiệm vẫn ghi nhớ người xưa dạy, thậm chí còn thuộc làu những câu ” Gia huấn ca ” mẫu hệ người Chăm. Lời xưa sao mà hay quá, lớp lang, vần điệu đọc lên như hát, dạy về lẽ sống, đạo đức, tình yêu thương con người, cũng có những câu về nghĩa vợ chồng như : ” Hadiep saong pasang yau kalang saong talei “, ( Vợ với chồng như diều với dây ). Trời ơi, người xưa dạy thâm thúy quá, vợ chồng ăn đời ở kiếp bên nhau, như diều buộc với dây, làm thế nào mà bắt chồng là người mình không thương, không yêu được ? Như anh Dương, chẳng biết tí gì về anh, chẳng thương, làm thế nào mà mình bắt làm chồng được ? Mấy năm tình cảm rồi yêu anh Ja Ai quá sâu đậm, giờ làm thế nào đây ? .Nhiệm vẫn thấy có gì đó không hợp lẽ, là con gái, không lẽ đời mình chỉ vậy thôi sao, làm ruộng, nuôi heo, lớn vừa tuổi bắt chồng, sinh con, như mẹ đó, cuộc sống mẹ chỉ lo giữ gìn việc chung của tộc họ, gia tài của ông bà để lại, rồi lo lễ nghi cúng kính quanh năm, lo ma chay hỏa táng người trong tộc. Mươi, mười lăm năm lại một đợt nhập vài chục tro xương người mất vào Kut nghĩa trang dòng tộc, ngân sách nhập Kut một đợt cả tộc góp vào vài chục đến cả trăm triệu …, mà dòng tộc Nhiệm có ai giàu đâu, gia tài của mẹ có nhiều nhặn gì đâu. Nghĩ xa rồi nghĩ gần, Nhiệm tự hỏi : ” Lấy gì ăn ” .

Mấy đứa bạn gái cùng trang lứa trong làng đều lần lượt bắt chồng, có đứa đẻ hai con rồi. Lần nào gặp đứa này đứa kia, có đứa đủ ăn, có đứa quá khổ; qua nói chuyện, Nhiệm cảm thấy đứa nào cũng an phận với cuộc sống hiện tại của chúng, “hoàn thành sứ mệnh nối dõi dòng tộc” như mẫu hệ chỉ dạy. Một lần đi ngang ngõ nhà một đứa bạn, nhớ nó quá định vào thăm chơi, bỗng nghe tiếng nó ru con vọng ra: “Ai kia đang đến phía xa, hỡi người tình, người tình mà em vẫn đợi, vẫn chờ hằng bao tháng năm…”. Lời bài dân ca Chăm đã buồn, giọng đứa bạn sao mà heo hút, mênh mang quá, Nhiệm quá nao lòng, không còn can đảm vào thăm nữa, hèn gì có ông nhạc sĩ người Kinh nào đó mà Nhiệm quên tên viết: “…lấy chồng sớm làm gì để lời ru thêm buồn…”. Anh Ja Ai thì đang dạy trên huyện miền núi xa, ước gì có Ja Ai ở gần để hàn huyên, để bớt trống vắng.

Đêm về, lời mẹ cứ văng vẳng bên tai : ” lo bắt chồng cho xong đi, việc dạy học được thì tốt, không được chẳng sao … ” làm Nhiệm khó ngủ, trằn trọc mãi cô vẫn chưa tìm ra được lối thoát nào cho hợp tình, hợp lẽ. Anh Ja Ai biết chuyện trục trặc này cũng rất hoang mang lo lắng, tính cách anh thì can đảm và mạnh mẽ, nhưng chuyện này lại ngần ngại, không dám nói điều gì. Cô nằm nghĩ miên man … Đã mấy tháng nay chờ tác dụng xin việc, để bớt buồn, khi hết việc nhà, Nhiệm sang nhà chị họ làng bên học thêm dệt thổ cẩm. Mấy năm rồi du lịch làng nghề tăng trưởng, ở bên đó giờ đây lan rộng ra nhiều nhà chung vốn lập xưởng dệt thổ cẩm thủ công bằng tay, hành khách đến đông lắm, nghề dệt khá lên. Cũng như Nhiệm, con gái làng Chăm bảy, tám tuổi, đứa nào cũng biết múa quạt, múa đội nước, múa chim công, biết hát những bài dân ca, bài nhạc mới, nhưng dệt thì chưa có đứa nào biết cả, muốn học thì phải qua làng chuyên nghề dệt .Nhiệm nghĩ, thuở xưa, Nữ Thần Xứ Sở đã dạy ca múa, trồng bông dệt vải thì con cháu phải học làm theo thôi. Còn về nối dõi dòng tộc ? … khó nghĩ quá. Mẫu hệ mà hồi xưa bà Nhiệm còn sống và hiện tại mẹ Nhiệm đã dồn tâm sức truyền lại cho Nhiệm, Nhiệm thấy có nhiều điều hay, từ câu gia huấn ca dạy con gái lo chu toàn nhà cửa, lo lễ nghi cúng kính, nhất là lễ hỏa thiêu, lễ nhập vào Kut nghĩa trang dòng tộc. Mấy ông thầy lo cúng thôi, đàn ông chỉ bên ngoài, trăm công ngàn việc đều do bàn tay phụ nữ hết, shopping, nấu nướng, thống kê giám sát tiền nong … Có lẽ vậy nên đức tính người phụ nữ Chăm trở nên bền bĩ chịu đựng khi gặp áp lực đè nén việc làm, linh động trong mọi trường hợp miễn sao giữ được nếp nhà, nếp mẫu hệ, tuy nhiên Nhiệm cũng thấy có điều gì đó chẳng hợp thời nay chút nào cả …Nhiệm ngủ thiếp đi trong mộng mị, hoang mang lo lắng. Nhiệm đang chơi vơi một mình giữa ngôi tháp sừng sững, thấy Nữ Thần Xứ Sở đang nhìn một cách nghiêm khắc, xa xăm. Nhiệm sợ hãi quá, bủn rủn tay chân, không biết lễ Kate vừa qua mâm lễ vật của nhà Nhiệm có gì phạm lỗi không ? Quả thật Nhiệm nhớ rõ trong cúng lễ Kate, lúc người miền núi Raglai trao cho ông thầy cúng y trang Nữ Thần, những bà lớn tuổi mặc y phục, đeo trang sức đẹp lên tượng Nữ Thần, cũng là lúc Nhiệm và mẹ quỳ lạy trước bức tượng, thành khẩn cầu mong mùa màng, cầu sức khỏe thể chất dòng tộc, mái ấm gia đình … Bây giờ Nữ Thần có ánh mắt nghiêm khắc quá … Hoang mang quá …” Lạy Po Ina Nagar ! Con đã học chữ, thuộc ” Gia huấn ca “, con còn đi học dệt làng bên, con làm theo truyền dạy của Nữ Thần, ca múa con đã học, đã thuộc từ nhỏ rồi. Lạy Nữ Thần … Con không không thay đổi tâm hồn mình, con hoang mang lo lắng lắm, làm thế nào con bắt chồng theo ý nguyện của mẹ, của dòng tộc cho được khi con không yêu thương người đó, khi chưa có công ăn việc làm nào đơn cử cả. Bắt chồng để được lòng mọi người, vậy con, rồi con gái của con, cháu gái của con, truyền theo mẫu hệ dòng tộc biết sống sao đây ? Ai giúp chúng con đi trên đường đời tương lai … Lạy Nữ Thần, lạy ngôi tháp thờ Nữ Thần … ở giữa cánh đồng lúa xanh … hãy cứu vớt con ” .Khi lời khấn xong Nhiệm thấy tay Nữ Thần phất nhẹ nhành hoa đỏ, ánh mắt từ từ hiền dịu, an nhiên. Phía sau tượng Nữ Thần bỗng Ja Ai hiện ra trong lễ phục đám cưới nhìn Nhiệm tươi cười. Nhiệm kêu lên : ” Ôi anh Ja Ai ! “. Giật mình, hóa ra đây là một giấc mơ …*Khi cánh đồng lớn của làng thu hoạch lúa đạt hiệu suất cao thì sào ruộng nhà thất thu, lẹt đẹt ba tạ lúa xấu do chăm nom không đồng nhất với ruộng chung quanh. Việc này càng làm cho tâm tính mẹ thêm cáu gắt hơn. Nhà chỉ ba mẹ con, nên càng khó xử, vào ra gặp nhau. Thời gian trôi qua một cách đậm đặc, ngột ngạt, Nhiệm cảm thấy bức bối, khó thở. Lạ quá, giấc mơ đeo đẳng trong đầu Nhiệm mãi .Ba bộ hồ sơ Nhiệm xin việc cầu may ba nơi. Đã mấy tháng chờ đón. Hy vọng nhất là giấy gọi từ phòng Giáo dục đào tạo huyện, rồi đến kỳ vọng Trung tâm tương hỗ Pháp luật gọi đi làm ở bộ phận dịch thuật, nhưng hóa ra nơi Nhiệm không ngờ nhất lại gọi đi phỏng vấn, Công ty Solar vừa mới đặt trụ sở Dự án góp vốn đầu tư điện Mặt trời trong tỉnh .Sau một buổi phỏng vấn và sát hạch rất khó, Nhiệm đạt được nhu yếu nhận làm dịch thuật tài liệu tiếp thị quảng cáo, thư từ, hóa đơn hằng ngày sang tiếng Anh cho Ban Giám đốc Công ty. Thời hạn sáu năm, lương khá, nơi làm là xí nghiệp sản xuất tại vùng đất hoang hóa Đồng Nha, cũng không xa lắm. Ja Ai là người biết tin tiên phong, anh vô cùng mừng thầm .Một cuộc tranh luận nổ ra khi mái ấm gia đình biết Nhiệm báo sẽ đi làm tại Công ty Solar .Mẹ triệu tập mấy ông cậu, dì Cả, dì Hai, mẹ là con gái út, giờ là em út có quyền nhất trong dòng tộc. Một cuộc họp diễn ra trong khoảng trống eo hẹp, không khí nặng nề, Nhiệm cảm thấy thế. Thằng Sơn không được dự .Mẹ nói :- Điện mặt trời là cái gì tôi không biết, điện là điện, gì mà có mặt trời ở đây. Con gái mà đi làm điện được à ? Tôi chỉ mong nó bắt chồng thôi. Nhà có ai đâu mà đi .Cậu Hai :- Khó đây, chuyện này phải tính lại cháu Nhiệm à, còn dòng tộc nữa, nhưng đi làm điện mặt trời là hay đó, giá như cháu là con trai. Mấy ngày hôm nay cứ nghe ti vi nói về loại này. Nó thay thế sửa chữa cho hai Nhà máy điện Hạt nhân dừng kiến thiết xây dựng. Nó là cái gì mà … mà … sạch, mà … mà … tái tạo .Cậu Ba tiếp lời :- Năng lượng sạch, nguồn năng lượng tái tạo … thời đại biến hóa khí hậu, ô nhiễm, lại thiếu vắng điện … Cô Út không thấy làng ta tuần lễ nào cũng cúp điện hay sao, mùa hè, hồ thủy điện cạn nước, phải cắt điện …Hai ông cậu thế mà hay, có việc những cậu thật cổ hủ như cái vụ trồng cây xanh, làm chuồng nuôi heo. Làng Thành Tâm triển khai đã lâu, còn làng Hữu Nhân làm lờ đờ, cứ ì ạch do một phần những cậu phản đối. Nhưng hai cậu cùng Hội đồng già làng có nhiều việc rất được. Nhiệm tận mắt chứng kiến những cụ hô hào mọi người đóng tiền góp làm đường bê tông trong làng, thuê nghệ nhân dạy lớp trẻ học nhạc cụ dân gian, đánh trống ginăng, baranưng, mấy đứa gái khuyến khích học múa, hát dân ca, đứa nào lêu lổng, những cụ mắng .Vừa rồi ở Trung ương Hội Khuyến học khen chi hội ở làng có sáng tạo độc đáo lôi kéo những tộc họ lập quỹ Khuyến học – Khuyến tài, kể từ lớp Một đến cấp Đại học, trong từng tộc họ mẫu hệ, cứ học giỏi được tuyên dương, gặp thực trạng khó, giúp học phí cho đến khi ra trường. Đối với những việc như vậy, mấy già làng rất uy tín. Các cụ còn đi thuê Bảo tàng về làng khảo sát trùng tu đường lên tháp Nữ Thần, phân công nhau viết lịch sử vẻ vang làng, sưu tầm ca dao, tục ngữ nữa. Hai ông cậu của Nhiệm tích cực trong số đó. Thế nhưng việc tương quan dòng tộc, hai ông đều nghe lời mẹ cả. Các dì cũng thế. Cuộc họp chưa đâu vào đâu. Mẹ vẫn giữ ý Nhiệm phải bắt chồng sinh cháu cho bà. Thằng Sơn ở vòng ngoài biết vậy cũng buồn lắm. Nhà chỉ có hai chị em, mặc dầu mai này lớn khôn, khi Nhiệm sinh con, nó cũng vào vai ” ông cậu ” trong dòng tộc …*Cả tuần lễ qua mẹ cứ như là người mộng du, mẹ đang nghĩ điều gì đó hệ trọng lắm thì phải, khác hẳn tính cáu bẳn, gắt gỏng như khi sào lúa thất thu. Hình như mẹ tâm lý lại những gì đang sống sót lâu nay trong nếp nghĩ của mình chăng ?. Là truyền thống cuội nguồn, là thói quen ? Mấy già làng nhiều lần cũng do dự, tự hỏi, rồi hỏi nhau, cái gì là truyền thống cuội nguồn, cái gì là thói quen ? Nhiệm cũng thấy khó hiểu quá .Khi nghe Công ty của anh Dương xóm trên bị đóng cửa do người chung vốn phá sản, nợ ngân hàng nhà nước hơn tỷ. Mẹ nói : ” Trời ơi, ở làng này nợ nần vài triệu bạc đã là chuyện lớn rồi, còn đây tiền tỷ … “. Nhìn mẹ thất thần khi biết tin này, thật tội nghiệp mẹ, cứ như anh Dương là con trai của mẹ vậy. Cũng buồn cho anh Dương .Mẹ giật mình đồng ý chấp thuận cho Nhiệm đi làm Công ty điện mặt trời Solar. Khỏi phải nói Nhiệm mừng vui thế nào, chắc như đinh hai ông cậu có tác động ảnh hưởng với mẹ, tỉ tê cái vụ điện mặt trời .Lại giật mình nữa, sáng chủ nhật, vừa ngủ dậy muộn nghe mẹ nói :- Mày đi làm rồi, sào ruộng nhà ai chăm ? Thằng Sơn chuẩn bị sẵn sàng học thi vào lớp 10, ai giúp tôi đây ? Thôi sào ruộng mùa này hợp đồng vào cánh đồng lớn, làm theo cái gì mà ” một phải, năm giảm ” đó, nghe nói Hợp tác xã lo hết dịch vụ, ngân sách giảm, bao tiêu loại sản phẩm, khỏe thân, chăm làm có khi lại đạt nông dân tiên tiến và phát triển không chừng. Nhiệm khi nào bắt chồng cho mẹ biết .Chị em Nhiệm mừng vui khôn xiết, lâu nay nhọc nhằn hoạt động mẹ đưa sào ruộng vào chung cánh đồng lớn làm ăn, mẹ không chịu .Chợt thằng Sơn nói khẽ :- Kiểu này mai mốt không chừng mẹ lại cho gọi anh Ja Ai …

Nhiệm lặng người đi. Hóa ra điều mẹ sẽ chấp nhận Ja Ai thì cô chưa hề nghĩ đến, thằng Sơn nhạy cảm thật. Tự nhiên cô nhớ lại giấc mơ được gặp Nữ Thần Xứ Sở hôm nào.

Tiếng trống bỗng vang lên rộn ràng làm Nhiệm nhớ là nhóm người trẻ tuổi thường tập văn nghệ truyền thống cuội nguồn dân gian mỗi sáng chủ nhật từ ngoài nhà làng vọng lại, Nhiệm phân biệt rõ tiết tấu nào là của trống ginăng, âm thanh nào là của trống baranưng, rồi tiếng kèn saranai lanh lảnh, vút cao trong khoảng trống của làng Hữu Nhân. Ở phía Đông, phía của Thần Thánh, mặt trời màu đỏ rực đã lên trên đỉnh tháp. Rồi một ngày, Nhiệm và Ja Ai sẽ đến tháp quỳ lạy tạ ơn Nữ Thần Xứ Sở .Phan Rang tháng 5 – 2020

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Nông Thôn