Vai trò của mô hình hợp tác xã trong công tác bảo vệ môi trường – định hướng và giải pháp phát triển

Vai trò của mô hình hợp tác xã trong công tác bảo vệ môi trường – định hướng và giải pháp phát triển

25/12/2013

Tập huấn công tác làm việc BVMT tại HTX môi trường Thanh Ba, Phú Thọ

     Hoạt động BVMT muốn triển khai tốt cần có sự phối kết hợp chặt chẽ của cộng đồng. Tại Việt Nam, Chính phủ hiện đang đẩy mạnh xã hội hóa công tác BVMT, huy động sức mạnh toàn dân trong BVMT. Xem xét ở hai góc độ trên, mô hình hợp tác xã (HTX) thể hiện vai trò quan trọng trong công tác BVMT với những đặc điểm sau: Là tổ chức cộng đồng làm kinh tế có tính tự chủ cao nhất; huy động và phát huy được tối đa sức mạnh tập thể trong BVMT; gắn kết được số đông người dân từ những thôn, xóm, bản làng, khu vực nông thôn, miền núi. Hiện nay, trên cả nước có 19.685 HTX. Do vậy, các hoạt động BVMT nếu gắn kết với các HTX sẽ có hiệu quả thiết thực và cụ thể hơn.

Là một thành phần kinh tế tài chính quan trọng góp phần vai trò trong sự tăng trưởng chung của quốc gia, thời hạn qua, những HTX tích cực triển khai công tác làm việc BVMT. Hiện có khoảng chừng 28,5 % HTX đã lập báo cáo giải trình nhìn nhận tác động ảnh hưởng môi trường ; 45,8 % HTX ĐK tiêu chuẩn được cho phép về vệ sinh môi trường trong quy trình sản xuất kinh doanh thương mại. Ngoài ra, việc triển khai góp phần phí BVMT cũng được nhiều HTX tuân thủ .
Để xử lý yếu tố môi trường trong việc kêu gọi sức mạnh của hội đồng, Liên minh HTX Nước Ta ( LMHTXVN ) đã ký kết 2 Chương trình phối hợp với Bộ TN&MT quá trình 2006 – 2010 và 2011 – năm ngoái về việc “ Phát huy vai trò của kinh tế tài chính tập thể trong việc sử dụng hài hòa và hợp lý tài nguyên vạn vật thiên nhiên và BVMT ’ ’. Nhằm tiến hành Chương trình phối hợp được hiệu suất cao, những năm qua, LMHTX những cấp đã chú trọng đến việc hình thành những quy mô HTX sâu xa trong BVMT như : HTX môi trường, HTX thu gom và giải quyết và xử lý rác thải, HTX nước sạch nông thôn, HTX trong những làng nghề tham gia giải quyết và xử lý môi trường và đã có những quy mô thành công xuất sắc như : HTX môi trường Thành Công ( TP.HN ), HTX nước sạch Bình Tây ( Tiền Giang ), HTX môi trường Hiệp Hòa ( Bắc Giang ), HTX môi trường Chí Linh ( Thành Phố Hải Dương ) …
Ngoài ra, trải qua quy mô tổ hợp tác, HTX, trào lưu quần chúng tham gia BVMT được tăng cường, công tác làm việc xã hội hóa BVMT được hình thành ở nhiều tỉnh, thành phố với nhiều nổi bật tiên tiến và phát triển trong công tác làm việc BVMT, những quy mô HTX tự quản về môi trường ở hội đồng. Theo số liệu thống kê tính đến tháng 9/2013, cả nước có 306 HTX dịch vụ BVMT, trong đó có 174 HTX chuyên về môi trường ( cung ứng nước sạch, thu gom và giải quyết và xử lý rác thải, mai táng ) ; 132 HTX tham gia hoạt động giải trí BVMT. Các quy mô HTX thử nghiệm trong hoạt động giải trí giải quyết và xử lý môi trường gồm có những nghành : phân loại rác tại nguồn, chế biến rác thải hữu cơ làm phân vi sinh, tái chế rác thải nilông làm hạt nhựa, giải quyết và xử lý nước thải, khí thải, thu gom vỏ vỏ hộp thuốc bảo vệ thực vật, tận dụng chất thải kiến thiết xây dựng sản xuất gạch không nung, quản trị nghĩa trang nhân dân gắn với BVMT, giải quyết và xử lý chất thải hữu cơ nhằm mục đích tận thu nguồn năng lượng khí sinh học, tái sử dụng chất thải trong sản xuất ship hàng tiềm năng tăng trưởng kinh tế tài chính hộ và BVMT. .. góp thêm phần giữ gìn môi trường xanh, sạch sẽ và đẹp mắt, giảm đáng kể ô nhiễm môi trường .
Bên cạnh đó, LMHTXVN còn là thành viên trong Ban Chỉ đạo Chương trình nông thôn mới ( CTNTM ). Vì thế, trong 4 năm qua, LMHTXVN đã xây dựng nhiều HTX theo CTNTM, trong đó có 2 mô hình chuyên về HTX môi trường và tham gia BVMT. Ví dụ, tại thành phố Hà Tĩnh có 105 HTX chuyên về môi trường, 2 HTX tham gia BVMT ; Vĩnh Phúc : 61 HTX môi trường, 10 HTX tham gia BVMT ; Đồng Nai : 16 HTX môi trường ; TP. Hồ Chí Minh : 14 HTX môi trường ; Bắc Giang : 11 HTX môi trường ; Cao Bằng : 10 HTX môi trường ; Phú Thọ : 8 HTX môi trường, 6 HTX tham gia BVMT ; Đắc Lắc : 10 HTX môi trường ; Bạc Liêu : 4 HTX môi trường, 22 HTX tham gia BVMT, Đắc Nông : 4 HTX môi trường, 2 HTX tham gia BVMT. ..
Ngoài công tác làm việc BVMT, những HTX dịch vụ môi trường còn tạo ra công ăn việc làm, bảo vệ đời sống cho hàng chục nghìn lao động, góp thêm phần vào kế hoạch vương quốc về xóa đói giảm nghèo và tăng trưởng bền vững và kiên cố. Hiện nay, những quy mô thử nghiệm đang được nhân rộng trên nhiều địa phận những tỉnh thành cả nước. Các quy mô được tiến hành gắn với tăng trưởng theo mô hình HTX, giúp HTX tiếp cận những chuyển giao công nghệ tiên tiến nhằm mục đích hướng tới 3 tiềm năng : tăng trưởng kinh tế tài chính cho những HTX ( gắn với hội đồng là những xã viên ), tăng trưởng đời sống xã hội và đặc biệt quan trọng tăng cường công tác làm việc BVMT gắn với đời sống và sản xuất .
Thời gian qua, những HTX môi trường và HTX tham gia BVMT đã được hình thành và tăng trưởng theo tiềm năng chung vì một môi trường không ô nhiễm, vì sức khỏe thể chất hội đồng và kêu gọi sức mạnh tập thể theo quy mô HTX. Mô hình HTX trong BVMT đã được tiến hành, gắn với nhu yếu cấp thiết của khu vực kinh tế tài chính hợp tác, HTX ; phát huy tối đa năng lượng hội đồng trong quản trị, giảm thiểu ô nhiễm môi trường ( nước, đất, không khí, tiếng ồn … ) Thông qua quy mô HTX tiến hành và tham gia hoạt động giải trí BVMT, năng lượng của đội ngũ cán bộ LMHTX những cấp, đặc biệt quan trọng là trình độ nhận thức và năng lực ứng dụng kỹ thuật môi trường của HTX ngày càng được nâng cao. Do vậy, những hoạt động giải trí này trong bước đầu tranh thủ được nguồn lực tương hỗ của Nhà nước và kêu gọi được sự góp phần của những HTX, tổ chức triển khai thành viên .
Mặc dù, đã đạt được những hiệu quả nêu trên, nhưng nhìn chung, hoạt động giải trí của quy mô HTX môi trường và HTX tham gia hoạt động giải trí BVMT còn hạn chế. Kết quả thực thi những quy mô chưa cung ứng được nhu yếu của công tác làm việc BVMT. Các hoạt động giải trí tư vấn, dịch vụ BVMT tuy có triển khai, nhưng số lượng chưa nhiều, hạn chế về cơ sở vật chất và năng lượng phân phối dịch vụ. Nhìn chung, những đơn vị chức năng tiến hành mới chỉ làm được những gì mình đang có, hạn chế tăng trưởng và nâng cao chất lượng hoạt động giải trí ( hướng tới những dịch vụ giải quyết và xử lý nước cấp, giải quyết và xử lý rác thải, khí thải … ). Nguồn lực kinh tế tài chính cho hoạt động giải trí BVMT của những quy mô HTX còn chưa ổn so với nhu yếu, đa phần thiếu vốn hoạt động giải trí. Trong lúc nguồn lực còn hạn chế thì hầu hết những HTX thiếu thông tin về những chương trình, dự án Bất Động Sản hoặc có thông tin nhưng còn lúng túng, chưa dữ thế chủ động kiến thiết xây dựng được kế hoạch, đề án, dự án Bất Động Sản đơn cử về BVMT để tranh thủ sự tương hỗ từ ngân sách địa phương giúp tăng trưởng quy mô HTX môi trường và HTX tham gia BVMT .

     Nguyên nhân của những hạn chế và tồn tại trên, trước hết là do trình độ tổ chức quản lý hoạt động BVMT chưa theo kịp với nhu cầu thực tiễn và sự phát triển của các HTX trong bối cảnh hội nhập; chưa phối hợp tốt và sử dụng có hiệu quả nguồn lực của Nhà nước và HTX; thiếu vốn; năng lực của cán bộ làm công tác BVMT chưa được chú trọng nâng cao; chậm đổi mới cả về tư duy và phương thức hoạt động. Nhận thức của LMHTX các cấp về công tác BVMT còn hạn chế. Đặc biệt, các chính sách khuyến khích, hỗ trợ HTX trong công tác BVMT còn thiếu. Trong khi phần lớn các HTX ở nước ta còn nghèo, công nghệ còn lạc hậu thiếu nguồn lực nên hầu hết các HTX ít quan tâm, hoặc có quan tâm cũng ít có điều kiện để đầu tư đúng mức vào BVMT.

HTX dịch vụ môi trường tạo công ăn, việc làm, bảo vệ đời sống
cho nhiều lao động

Định hướng đến năm 2020 của LMHTX là tăng cường vai trò và sức mạnh hội đồng của những mô hình HTX trong công tác làm việc BVMT ; nâng cao hiệu suất cao hoạt động giải trí và phát huy tính sâu xa, chuyên nghiệp cho những quy mô HTX BVMT gắn với khuynh hướng kế hoạch BVMT vương quốc. Để phát huy vai trò của quy mô HTX trong công tác làm việc BVMT, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Trung ương tới địa phương để triển khai 4 giải pháp sau :
Thứ nhất, tăng nhanh thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức trải qua việc đa dạng hóa những hình thức tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò của những quy mô HTX trong BVMT. Ngoài ra, cần tăng cường công tác làm việc giảng dạy, tu dưỡng, nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng pháp lý về quản trị, sử dụng hài hòa và hợp lý tài nguyên vạn vật thiên nhiên và BVMT cho toàn thể cán bộ, xã viên trong khu vực HTX. Qua đó, tôn vinh nghĩa vụ và trách nhiệm của xã viên HTX so với công tác làm việc phòng ngừa ô nhiễm môi trường và sử dụng tiết kiệm ngân sách và chi phí, hiệu suất cao tài nguyên vạn vật thiên nhiên, thiết kế xây dựng HTX thành những tổ chức triển khai kinh tế tài chính có sự kết nối hài hòa giữa hiệu suất cao kinh tế tài chính – xã hội và BVMT. Xây dựng chính sách khen thưởng so với hoạt động giải trí BVMT và kỷ luật so với những vi phạm về BVMT cho người lao động và xã viên trong những HTX. Đặc biệt, tăng nhanh những dịch vụ thông tin, tư vấn, hướng dẫn về BVMT trong những quy mô HTX môi trường .
Thứ hai, tăng cường năng lượng quản trị và giải quyết và xử lý môi trường. Đẩy mạnh nghiên cứu và điều tra, ứng dụng và chuyển giao những giải pháp công nghệ tiên tiến trong giải quyết và xử lý ô nhiễm môi trường, khắc phục suy thoái và khủng hoảng và sự cố ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu suất cao tài nguyên, nguồn năng lượng, ứng dụng và tăng trưởng công nghệ sạch, sản xuất sạch hơn, thân thiện với môi trường, ứng dụng công nghệ thông tin cho những quy mô HTX môi trường. Xây dựng, củng cố, nâng cao năng lượng hoạt động giải trí của những cơ quan nghiên cứu và điều tra, đơn vị chức năng tiến hành ( Trung tâm, Viện, Trường học ) trong mạng lưới hệ thống LMHTX về BVMT. Hiện đại hóa trang thiết bị, kỹ thuật ship hàng công tác làm việc nghiên cứu và điều tra, nhìn nhận, tiến hành, tương hỗ những quy mô HTX môi trường. Tăng cường sự liên kết kinh doanh, link để tăng trưởng quy mô HTX môi trường. Nâng cao hiệu suất cao những hoạt động giải trí BVMT theo hướng gắn với HTX, tập trung chuyên sâu xử lý những yếu tố mà HTX thực sự có nhu yếu và tăng cường kiến thiết xây dựng quy mô HTX vệ sinh môi trường theo đúng chuẩn mực, hoạt động giải trí hiệu suất cao để nhân rộng cho những địa phương .
Thứ ba, tăng cường nguồn lực kinh tế tài chính, cơ sở vật chất. Tăng cường góp vốn đầu tư, tương hỗ về kinh tế tài chính trải qua nguồn vốn vay khuyễn mãi thêm để những HTX thay đổi trang thiết bị, máy móc công nghệ tiên tiến ít gây ô nhiễm môi trường Giao hàng sản xuất kinh doanh thương mại, sửa chữa thay thế công nghệ tiên tiến lỗi thời. Đào tạo, hướng dẫn người lao động, xã viên trong những HTX quản lý và vận hành thiết bị, máy móc công nghệ tiên tiến tân tiến. Đẩy mạnh đa dạng hóa những nguồn góp vốn đầu tư từ ngân sách hoạt động giải trí BVMT, gồm có những nguồn vốn từ những chương trình dự án Bất Động Sản do những Bộ, ngành, địa phương quản trị, nguồn tương hỗ của những tổ chức triển khai, cá thể trong và ngoài nước và sự góp phần của những cơ sở kinh tế tài chính hợp tác, HTX, sử dụng có hiệu suất cao nguồn vốn góp vốn đầu tư nhằm mục đích tăng trưởng những quy mô HTX môi trường .
Thứ tư, triển khai xong chủ trương tương hỗ. Cụ thể hóa những văn bản pháp lý pháp luật quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của những cấp chính quyền sở tại, tổ chức triển khai liên minh những cấp nhằm mục đích tăng cường việc kiểm tra, giám sát những HTX triển khai những cam kết giảm ô nhiễm và BVMT. Mặt khác, tạo điều kiện kèm theo cho những cơ quan, tổ chức triển khai trên trong việc tương hỗ những HTX thực thi cam kết. Xây dựng chính sách trấn áp và tương hỗ những HTX xác lập những thông số kỹ thuật cảnh báo nhắc nhở ô nhiễm môi trường tương quan đến những yếu tố phát sinh trong quy trình sản xuất kinh doanh thương mại. Xây dựng và thực thi chính sách nhìn nhận tác động ảnh hưởng của những chất thải do những cơ sở kinh tế tài chính hợp tác, HTX thải ra so với môi trường. Trên cơ sở đó, đề xuất kiến nghị giải pháp kịp thời để giảm thiểu việc gây ô nhiễm môi trường của những HTX .

 

TS. Phạm Tố Oanh

Phó Ban Kế hoạch Hỗ trợ, Liên minh Hợp tác xã Nước Ta
Chuyên đề Cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường