Hiệu quả hoạt động của mô hình hợp tác xã kiểu mới ở nước ta hiện nay
Nội Dung Chính
1. Mở đầu
Nhận thức về mô hình HTX đã biến hóa cơ bản kể từ khi Luật HTX 2012 được Quốc hội khóa XVIII trải qua ngày 20/11/2012 tại kỳ họp thứ 4. Theo Luật HTX 2012, nội hàm của HTX kiểu mới đã được làm rõ. Một là tiềm năng hoạt động giải trí của HTX kiểu mới là vì quyền lợi của những thành viên và quyền lợi này được phân phối đến những thành viên theo mức độ sử dụng mẫu sản phẩm, dịch vụ của HTX, theo công sức của con người góp phần và phần còn lại chia theo vốn góp. Như vậy, nội hàm này đã khắc phục được điểm yếu kém của Luật HTX 2003 khi coi HTX hoạt động giải trí như một mô hình doanh nghiệp ( Doanh Nghiệp ) dẫn đến nhầm lẫn trong xác lập tiềm năng của HTX. Bản chất của HTX theo Luật HTX 2012 là Giao hàng quyền lợi của những thành viên, khác với thực chất của Doanh Nghiệp là tối đa hóa doanh thu và phân phối theo vốn góp. Bên cạnh đó, về quan hệ chiếm hữu, theo Luật HTX 2012, thành viên HTX vừa là đồng sở hữu, vừa là người mua sử dụng mẫu sản phẩm và dịch vụ của HTX. Do vậy, đối tượng người dùng ship hàng chính của HTX theo luật mới là những thành viên HTX. Luật HTX 2012 sinh ra đã khẳng định chắc chắn đúng thực chất của HTX kiểu mới là tổ chức triển khai được xây dựng trên ý thức tự nguyện, hoạt động giải trí vì quyền lợi của những thành viên và biểu lộ tính đối nhân thâm thúy. Đây là nòng cốt của thành phần kinh tế tài chính tập thể và là động lực để thôi thúc tăng trưởng nông nghiệp nông thôn nước ta .
2. Thực trạng hoạt động của các HTX kiểu mới
2.1. Những thành công nổi bật
Kinh tế tập thể đã thoát khỏi tình trạng yếu kém, kinh tế hợp tác, hợp tác xã được khẳng định là một bộ phận không thể thiếu trong nền kinh tế. Đóng góp của khu vực HTX thông qua hai kênh một là đóng góp vào phát triển kinh tế xã hội chung của đất nước và hai là đóng góp vào phát triển kinh tế hộ, cá thể là thành viên HTX thông qua tạo việc làm, giảm chi phí đầu vào, cải thiện thu nhập, xóa đói giảm nghèo,…
Các HTX kiểu mới tăng lên rất nhanh cả về số lượng, chất lượng và nghành nghề dịch vụ hoạt động giải trí kể từ khi Nghị quyết số 13 – NQ / TW ngày 18/02/2002 được phát hành .
Nguồn : Ban chỉ huy thay đổi, tăng trưởng KTTT, HTX ( 2019 )
Theo Báo cáo của Ban chỉ đạo đổi mới, phát triển KTTT, HTX, tính đến năm 2019, số HTX hoạt động hiệu quả chiếm khoảng 55% trong tổng số HTX nông nghiệp, khoảng 50%-80% trong tổng số HTX phi nông nghiệp. Riêng 9 tháng đầu năm 2019, số hợp tác xã (HTX) thành lập mới đạt 1.598 HTX giải thể, 341 HTX yếu kém; thành lập mới 02 liên hiệp hợp tác xã (LHHTX). Năm 2019, số HTX đang hoạt động bao gồm 14.379 HTX, công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp: 1.923 HTX, thương mại: 1.944 HTX, vận tải và dịch vụ vận tải: 1.375 HTX, xây dựng – sản xuất vật liệu xây dựng: 852 HTX, môi trường: 483 HTX, quỹ tín dụng nhân dân: 1.180 Quỹ, dịch vụ (y tế, nhà ở, giáo dục, du lịch sinh thái…) 454 HTX. Có 54/63 tỉnh, thành phố tăng số lượng HTX. Trong 9 tháng, cả nước thành lập mới 02 LHHTX, nâng tổng số LHHTX toàn quốc đạt 76, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, thương mại, vận tải. Cả nước có trên 100 nghìn tổ hợp tác (THT), trong đó THT nông nghiệp chiếm 32%, phi nông nghiệp chiếm 68% với các hình thức hợp tác đa dạng, mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân. Theo thống kê, 15 THT đã được tư vấn, chuyển đổi thành mô hình HTX trong 9 tháng đầu năm 2019.
Quy mô vốn hoạt động giải trí và tổng tài sản của những HTX kiểu mới cũng tăng nhanh qua những năm .
Nguồn : Ban chỉ huy thay đổi, tăng trưởng KTTT, HTX ( 2019 )
Đến tháng 9/2019, tổng vốn điều lệ của những HTX là 32 nghìn tỷ đồng, trung bình mỗi HTX là 1,3 tỷ đồng / HTX ; tổng tài sản 171 nghìn tỷ đồng, trung bình 7,7 tỷ đồng / HTX. Trong đó, Quỹ tín dụng nhân dân đạt trung bình 96 tỷ đồng / Quỹ ; lệch giá trung bình HTX 4,2 tỷ đồng / HTX, lãi trung bình 305 triệu đồng / HTX .
Kết quả hoạt động giải trí của những HTX có nhiều khởi sắc. Đến tháng 9/2019, cả nước có khoảng chừng 1.500 HTX sản xuất, kinh doanh thương mại gắn với chuỗi giá trị thị trường trong nước và quốc tế. Các hợp tác xã này cũng tích cực vận dụng công nghệ cao, sản xuất theo tiêu chuẩn vệ sinh bảo đảm an toàn loại sản phẩm. Mối quan hệ giữa những HTX cũng được củng cố và tăng cường để tương hỗ lẫn nhau, trao đổi kinh nghiệm tay nghề sản xuất, giống, vốn, kỹ thuật, thông tin và tiêu thụ mẫu sản phẩm … góp thêm phần vận động và di chuyển cơ cấu tổ chức kinh tế tài chính nông nghiệp, tạo việc làm, tăng thu nhập, giảm nghèo cho thành viên HTX và người dân địa phương. Cụ thể, lệch giá trung bình của những HTX kiểu mới tăng rõ ràng từ 854,6 triệu đồng / năm vào năm 2003 thì năm 2018 đã tăng lên 4477,3 triệu đồng / năm. Theo đó cả lãi trung bình của một HTX và thu nhập trung bình của lao động tiếp tục trong HTX cũng tăng ( Biểu 3 ). Kết quả hoạt động giải trí của những HTX kiểu mới từ sau khi thực thi Nghị quyết số 13 – NQ / TW ngày 18/02/2002 đã đổi khác rõ ràng .
Nguồn : Ban chỉ huy thay đổi, tăng trưởng KTTT, HTX ( 2019 )
Không chỉ tăng hiệu quả hoạt động giải trí của mình, những HTX còn là nơi tạo việc làm liên tục cho lực lượng lớn lao động nông thôn. Tính đến tháng 9/2019, tổng số lao động liên tục làm trong những HTX khoảng chừng 2,5 triệu lao động, với thu nhập trung bình là 45 triệu đồng / năm / người [ 3 ]. Số lượng lao động liên tục trong những HTX từ 2003 đến nay có khuynh hướng tăng lên ( Biểu 4 ) cho thấy sự lan rộng ra quy mô của mô hình kinh tế tài chính tập thể này .
Nguồn : Ban chỉ huy thay đổi, tăng trưởng KTTT, HTX ( 2019 )
2.2. Một số tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
Trong thời gian qua, HTX kiểu mới đã thể hiện vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế hộ cá thể là thành viên thông qua những hỗ trợ quan trọng như tạo việc làm, cải thiện thu nhập, cung cấp dịch vụ nông nghiệp,… Đã xuất hiện các HTX có quy mô lớn, phạm vi hoạt động rộng và có doanh thu cao như HTX Evergrowth (Sóc Trăng), HTX Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Anh Đào (Lâm Đồng),… Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, khu vực HTX phát triển chưa tương xứng với tiềm năng của mình. Thực tế, năng lực nội tại của các HTX còn yếu, rất nhiều HTX không có trụ sở làm việc kiên cố, thiếu nhân lực có trình độ,… Lợi ích trực tiếp của HTX mang lại cho các thành viên chưa nhiều, và mới, chủ yếu dừng lại ở việc cung cấp nguyên liệu đầu vào như giống, phân bón,… Các HTX vẫn còn hoạt động rời rạc, ít liên kết với nhau và với các thành phần kinh tế khác. Nhìn chung hiệu quả kinh tế của các HTX chưa cao. Đóng góp của HTX vào tăng trưởng GDP còn ở mức hạn chế. Năm 2013, kinh tế hợp tác đóng góp quy mô 7,49% GDP năm 2019 chỉ có 4% GDP, điều này cho thấy hiệu quả kinh tế của các HTX còn thấp.
Nguyên nhân hầu hết của những sống sót, hạn chế trên gồm :
– Nhận thức về vị trí, vai trò của HTX kiểu mới trong tăng trưởng kinh tế tài chính xã hội của một bộ phận cán bộ chỉ huy, quản trị trong mạng lưới hệ thống chính trị còn hạn chế. Do vậy, dẫn đến ở một số ít địa phương công tác làm việc chỉ huy, triển khai Nghị quyết số 13 – NQ / TW về thay đổi, tăng trưởng và nâng cao hiệu quả kinh tế tài chính tập thể còn hình thức, mới chỉ dừng ở chủ trương, chưa kiến thiết xây dựng kế hoạch tổ chức triển khai triển khai, chưa có chính sách và chủ trương tương hỗ những HTX kiểu mới tăng trưởng .
– Các chính sách hỗ trợ, ưu đãi của nhà nước đối với kinh tế tập thể, HTX mặc dù đã được ban hành, tuy nhiên công tác triển khai còn nhiều hạn chế, nhiều chính sách chưa được thực hiện như chính sách giao đất, vay vốn, xây dựng kết cấu hạ tầng… Một số chính sách đã được thực hiện nhưng hiệu quả chưa cao như chính sách hỗ trợ sản phẩm. Những bất cập trong thực thi các chính sách đối với HTX đã khiến các HTX gặp khó khăn trong tiếp cận vốn và khoa học công nghệ, cũng như thị trường tiêu thụ.
– Chưa kiến thiết xây dựng được nhiều mô hình HTX kiểu mới quy mô lớn, link sản xuất gắn với tiêu thụ theo chuỗi giá trị nông sản trải qua hợp đồng kinh tế tài chính. Việc thông dụng, nhân rộng mô hình HTX hoạt động giải trí hiệu quả chưa được tiến hành thoáng đãng giúp cho người dân tin yêu vào những quyền lợi về kinh tế tài chính – xã hội do HTX mang lại .
– Bộ máy quản trị nhà nước so với những HTX còn yếu ; cán bộ quản trị nhà nước so với những HTX phần lớn là kiêm nhiệm, chưa nắm chắc trình độ, thiếu thực tiễn ; công tác làm việc tham mưu trong quản trị nhà nước về HTX còn hạn chế .
– Năng lực trình độ cán bộ quản trị HTX hạn chế, khó cung ứng được trách nhiệm sản xuất kinh doanh thương mại trong điều kiện kèm theo kinh tế thị trường …
– Tâm lý lo lắng so với hợp tác xã kiểu cũ vẫn còn ảnh hưởng tác động nặng nề trong phần đông những tầng lớp nhân dân và cán bộ quản trị HTX, cùng với mô hình HTX kiểu mới mặc dầu có nhiều thành tựu, nhưng cũng chưa thực sự tạo ra sức hấp dẫn đủ mạnh để kêu gọi được sự tham gia của những thành viên vào hoạt động giải trí chung của HTX. Điều này dẫn đến tâm ý ngại quy đổi HTX sang hoạt động giải trí theo mô hình mới .
3. Định hướng, giải pháp phát triển HTX kiểu mới trong thời gian tới
Trong thời hạn tới, để tăng trưởng HTX kiểu mới cần tập trung chuyên sâu vào những giá trị TT là phải có “ tầm nhìn dài hạn, quyền lợi san sẻ vững chắc giữa thành viên HTX – người lao động – người mua – người tiêu dùng – đối tác chiến lược, và thay đổi phát minh sáng tạo ” trên nền tảng tổ chức triển khai quản trị tân tiến theo cơ chế thị trường. Dẫn dắt sự tăng trưởng trào lưu HTX theo mục tiêu ngắn gọn là “ Khuyến khích, Hỗ trợ, Học hỏi và Truyền bá ”. Nghĩa là, tạo thiên nhiên và môi trường thuận tiện, tháo gỡ khó khăn vất vả cho HTX hoạt động giải trí, phát huy niềm tin tự chủ, ý thức kinh doanh thương mại, khởi nghiệp, phát minh sáng tạo của những HTX, những xã viên. Nhân rộng những mô hình HTX hiệu quả .
Các giải pháp cần thực thi đồng nhất trong thời hạn tới nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động giải trí của những HTX kiểu mới gồm có :
(1) Các cấp chính quyền cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về về bản chất, vai trò của KTTT, HTX trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Cần xác định rằng, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của KTTT là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển KTTT thông qua việc tạo khung pháp luật, ban hành các chính sách hỗ trợ, bảo đảm thực hiện tốt các mục tiêu kinh tế, chính trị và xã hội. Phát triển KTTT phải xuất phát từ nhu cầu của người dân, tổ chức tham gia, phải tôn trọng giá trị, nguyên tắc hoạt động của các tổ chức HTX và phù hợp với điều kiện, đặc điểm, mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của từng địa phương và của cả nước; đề cao nguyên tắc “tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi”. Liên kết, hợp tác phát triển với các lực lượng kinh tế khác, nhất là với các doanh nghiệp, coi đây là phương thức hiệu quả nhất để nâng cao năng lực công nghệ và giải quyết các vấn đề thị trường cho nông nghiệp, nông dân trong giai đoạn phát triển tới.
( 2 ) Nhà nước cần liên tục thanh tra rà soát, update, sửa đổi, bổ trợ, triển khai xong khung pháp lý và chủ trương tương hỗ tăng trưởng KTTT tương thích. Cần thanh tra rà soát lại những chủ trương tạo thuận tiện về giảng dạy lao động, chủ trương đất đai, chủ trương tài chính-tín dụng, chủ trương tương hỗ khoa học công nghệ tiên tiến, chủ trương góp vốn đầu tư tăng trưởng hạ tầng, … để tạo thuận tiện hơn cho KTTT, HTX, tổ hợp tác tăng trưởng. Chính quyền những cấp cần có chăm sóc đơn cử hơn so với HTX để tạo thiên nhiên và môi trường thuận tiện, bảo vệ tiếp cận nguồn lực, thời cơ kinh doanh thương mại, kiến thiết xây dựng tên thương hiệu, giảng dạy nguồn nhân lực .
( 3 ) Hoàn thiện và nâng cao năng lượng, hiệu quả hoạt động giải trí của cỗ máy quản trị nhà nước về KTTT. Cần thiết kế xây dựng cỗ máy quản trị nhà nước so với KTTT và HTX tập trung chuyên sâu, thống nhất từ TW đến địa phương. Cần xác lập rõ tính năng, trách nhiệm, quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm và chính sách phối hợp giữa những cơ quan quản trị nhà nước này ; có chính sách đãi ngộ tương thích để những cán bộ làm trong nghành nghề dịch vụ này yên tâm công tác làm việc và góp sức. Cần chú trọng hơn nữa công tác làm việc kiểm tra, giám sát hoạt động giải trí của những cơ quan quản trị nhà nước về KTTT và HTX, đồng thời chú trọng tổng kết thực tiễn để kịp thời tháo gỡ khó khăn vất vả vướng mắc cho khu vực này và nhân rộng những mô hình KTTT hiệu quả .
( 4 ) Thực hiện tốt chủ trương huấn luyện và đào tạo và lôi cuốn cán bộ có năng lượng, trình độ về thao tác cho những HTX, đặc biệt quan trọng là cán bộ quản trị HTX. Muốn làm được như vậy, Nhà nước cần có chủ trương tương hỗ giảng dạy và đào tạo và giảng dạy lại so với đội ngũ cán bộ hiện tại trong những HTX, đồng thời thay đổi chủ trương đãi ngộ để lôi cuốn được người tài .
( 5 ) Tăng cường sự chỉ huy của Đảng, phát huy vai trò Mặt trận tổ quốc, những đoàn thể nhân dân, hội, hiệp hội để tuyên truyền giúp người dân và cán bộ những cấp chính quyền sở tại nhận thức rõ sự đổi khác trong mô hình HTX kiểu mới, xóa bỏ tâm ý quan ngại khi quy đổi mô hình HTX kiểu cũ sang mô hình HTX kiểu mới .
(6) Xác định rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Liên minh HTX Việt Nam từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố để tránh trùng lặp với chức năng nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước về KTTT và HTX các cấp.
( 7 ) Tăng cường hợp tác quốc tế về tăng trưởng KTTT, nhất là trong việc tiếp thu kinh nghiệm tay nghề tốt của những nước, vùng chủ quyền lãnh thổ có trào lưu HTX mạnh. Tập trung hình thành và tăng trưởng những mạng lưới tư vấn, tương hỗ những HTX mới xây dựng về pháp lý, về quản trị sản xuất, kinh doanh thương mại và tìm kiếm thị trường trong và ngoài nước .
TS. NGÔ THỊ NGỌC ANH (Viện Kinh tế – Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh)/TCCS
Theo https://vca.org.vn/
Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Doanh Nghiệp
