đối tượng nghiên cứu của triết học mác lênin là

Triết học và đối tượng nghiên cứu của Triết học

1.1. Triết học là gì ?

Nội dung chính

• Triết học và đối tượng nghiên cứu của Triết học
• Video liên quan

Triết học sinh ra từ lâu trong lịch sử dân tộc quả đât. Các tài liệu lịch sử vẻ vang đều cho rằng triết học sinh ra vào khoảng chừng thế kỷ thứ VII đến thế kỷ thứ VI trước Công nguyên ( TCN ) ở ba TT văn hóa truyền thống lớn thời kỳ cổ đại, đó là Trung Quốc và Hy Lạp cổ đại .

Ở Trung Quốc, triết học, theo nghĩa gốc chữ Hán, là sự hiểu biết của con người về bản chất của sự vật, hay là sự truy tìm bản chất của đối tượng.

Người Ấn Độ gọi triết học là darshana, nghĩa là sự chiêm ngưỡng và thưởng thức đối tượng dựa trên lý trí, là con đường đưa con người đến lẽ phải bằng sự suy ngẫm .
Theo tiếng Hy Lạp, triết học có nghĩa gốc từ chữ philosophia, có nghĩa là yêu dấu sự uyên bác. Sự thương mến ở đây với nghĩa là sự mê hồn, sự ham muốn, là cái động lực tinh thàn bên trong thôi thúc con người hoạt động giải trí. Và đối tượng ham muốn ở đây là sự uyên bác, nghĩa là sự hiểu biết về chân lý, nắm lấy thực chất sự vật. Theo đó, yêu dấu sự uyên bác ở đây không phải chỉ là một tình cảm hình thức bề ngoài. một trạng thái có đặc thù nhất thời ngẫu nhiên của ý thức con người, mà là sự hoạt động của tư tưởng, sự suy ngẫm trong nội tâm nhằm mục đích đạt đến sự hiểu biết thâm thúy về sự vật, đạt đến chân lý .
Như vậy, bằng cách diễn đạt khác nhau, triết học dù ở phương Đông hay phương Tây, từ khi mới sinh ra đều được coi không những là đỉnh điểm của tri thức, sự hiểu biết thâm thúy về sự vật, mà còn là phương pháp hoạt động giải trí tư tưởng để đạt đến sự hiểu biết thâm thúy về sự vật, hay như K. Jaspẻ ( một nhà triết học của Đức đầu thế kỷ XX ) nói triết học đó là sự truy tầm chân lý, chứ không phải chiếm đoạt chân lý .
Để hiểu khái quát triết học là gì cần lý giải thêm về vấn đề trên đây của K. Jaspẻ. Sự truy tầm chân lý khác cơ bản với sự chiếm đoạt chân lý ở chỗ : Thứ nhất, cái chân lý mà triết học truy lùng không phải chỉ là những tri thức đơn thuần, đơn cử về đối tượng nhận thức mà là những tri thức tổng hợp, phản ánh thực chất rất thâm thúy của đối tượng ; thứ hai, để đạt đến chân lý hay tri thức tổng hợp, đúng đắn về sự vật con người phải trải qua một con đường suy tư nhọc nhằn, phải không ngừng suy ngẫm, không ngừng tổng hợp khái quát những thông tin, tài liệu, đưa ra những Kết luận, rồi kiểm tra Kết luận bằng thực tiễn, không thỏa mãn nhu cầu với những Tóm lại đã rút ra, tự vấn hỏi, tự mở ra những hướng mới cho sự suy tư. Đó thực sự là một con đường đầy chông gai, đầy khó khăn vất vả, không có điểm dừng, không có số lượng giới hạn để con người ngày càng hiểu biết vừa đủ và đúng đắn về sự vật. Điều đó khác với sự chiếm đoạt chân lý. Sự chiếm đoạt chân lý, một mặt, giả định con người có sẵn một sức mạnh trí tuệ nhất định nào đó để thu nhận tri thức về đối tượng, do vậy hành vi chiếm đoạt đơn thuần và thuận tiện hơn sự truy tầm chân lý rất nhiều. Mặt khác, sự chiếm đoạt chân lý chỉ đạt được những chân lý hay tri thức đơn cử, một chiều, giản đơn, chưa tổng lực, chưa vừa đủ và thâm thúy về sự vật. Với ý nghĩa này hoàn toàn có thể nói sự chiếm đoạt chân lý chỉ là biểu lộ đơn cử của sự truy tầm chân lý .
Trải qua quy trình tăng trưởng, đã có nhiều quan điểm khác nhau về triết học. Có người cho triết học bao quát mọi tri thức của con người gồm có cả khoa học tự nhiên, cả khoa học xã hội và nhân văn. Có người có triết học chỉ nghiên cứu về con người, chỉ vấn đáp câu hỏi con người là gì ?, con người từ đâu sinh ra ?. Lại có người cho triết học nghiên cứu cơ sở sống sót của quốc tế, thực chất những sự vật v.v. Chẳng hạn, theo cuốn Lịch sử Triết họcdo GS. tiến sỹ Nguyễn Hữu Vui chủ biên, có nêu : Xôcrát hiểu thực chất của Triết học là tự ý thức của con người về chính bản thân mình. Kant lại cho rằng : Triết học là môn khoa học có mục tiêu tối cao là xác lập thực chất con người, xác lập vị trí xứng danh của con người trong quốc tế, từ đó hoàn toàn có thể học được cái điều mà ai cũng phải học để làm người. Để làm được điều đó, nó phải lý giải những yếu tố sau : Tôi hoàn toàn có thể biết được cái gì ? tôi cần phải làm gì ? tôi hoàn toàn có thể kỳ vọng cái gì ?. Karl Jaspẻ thì nói rằng : Triết gia yêu dấu hiểu biết, trái lại nhà bác học chiếm hữu kiến thức và kỹ năng. Nghĩa ấy thời nay vẫn còn, nghĩa là thực chất triết lý ( triết học DVT ) là truy tầm chân lý, chứ không phải chiếm đoạt chân lý. Lý Chấn Anh, một nhà triết học nổi tiếng của Trung Quốc lúc bấy giờ, trong tác phẩmNghiên cứu triết học cơ bản cũng nêu lên ý niệm của mình về thực chất triết học. Ông nói : Triết học thuộc vào tri thức của con người, cái mà con người chăm sóc nhất đương nhiên là yếu tố của mình, và Triết học là trải qua việc trầm tư, nghiên cứu và trao đổi không ngừng để phát hiện ra huyền bí của nhân sinh, kiến thiết xây dựng và nắm được ý nghĩa của nhân sinh .
Qua một vài quan điểm trên cho thấy, mặc dầu trong lịch sử dân tộc triết học đã nêu ra nhiều ý niệm khác nhau về triết học, nhưng trong những ý niệm đó có điểm chung : Đều cho triết học là mạng lưới hệ thống tri thức có tính khái quát, xem xét quốc tế trong tình hình chính thể, bộc lộ khát vọng của con người săn lùng một cơ sở chung, chân thực nhất, xác nhận nhất để lý giải quốc tế gồm có cả tự nhiên, xã hội và con người .
Vì vậy, ta hoàn toàn có thể định nghĩa một cách khái quát : Triết học là sự suy ngẫm của con người về chính bản thân mình, là sự truy tầm chân lý, là một mạng lưới hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về quốc tế, về bản thân con người và vị trí, vai trò của con người trong quốc tế .
Trong định nghĩa trên nói lên hai đặc trưng cơ bản để phân biệt triết học với những nghành tri thức khoa học khác :
Một là, triết học là sự truy tầm chân lý, không phải đơn thuần là sự chiếm hữu tri thức, tức triết học không thỏa mãn nhu cầu với những tri thức đã đạt được mà luôn khai mở những con đường để đẩy tri thức của con người tăng trưởng đi lên .
Hai là, tri thức triết học không phải là tri thức đơn cử về một nghành nào đấy của tự nhiên, xã hội hay con người, mà là tri thức của những khoa học cụ thể để hình thành một cách nhìn tổng quát về quốc tế và con người trong quốc tế, đồng thời triết học lại khai mở những hướng tăng trưởng mới cho những khoa học. Với ý nghĩa đó triết học làm cơ sở cho sự tăng trưởng của những khoa học trong suốt tiến trình tăng trưởng của lịch sử vẻ vang .

1.2. Đối tượng của triết học

Triết học, như đã định nghĩa ở trên, là tri thức lý luận của con người về quốc tế, là tác dụng của quy trình nhận thức ở trình độ trừu tượng và khái quát cao của con người. Là tác dụng của quy trình nhận thức, triết học có đối tượng của mình. Đối tượng của triết học được hiểu là những mối liên hệ chung nhất của hiện thực khách quan, hoặc nhũng sự vật được con người tưởng tượng ra và được phản ánh trong những phạm trù, khái niệm của triết học. Để hiếu rõ đối tưcmg triết học ta so sánh đối tượng triết học với đối tượng của một số ít những khoa học cụ thể, ví dụ điển hình đối tượng nghiên cứu của toán học, như Ăngghen nhận định và đánh giá, là những quan hệ về số lượng và hình khoảng trống của những sự vật hiện tượng kỳ lạ trong hiện thực khách quan. Đối tượng nghiên cứu của vật lý học là nhũng hoạt động vật lý như vận động cơ, điện, nhiệt. Đối tượng nghiên cứu của hoá học là những hình thức hoạt động hoá học, là sự hoá họp và phân giải những chất vô cơ và hữu cơ, v.v. Đó là những mối quan hệ của những sự vật trong một nghành nghề dịch vụ đơn cử của quốc tế vật chất. Đối tượng nghiên cứu của triết học là những mối liên hệ chung nhất của quốc tế vật chất và cả thực chất, mối liên hệ giữa quốc tế vật chất với nhũng sự vật hiện tượng kỳ lạ do con người tưởng tượng ra như Thượng đế, quốc tế thần thánh, thần linh v.v.
Từ khi sinh ra ở thời kỳ cổ đại đến nay, triết học đã trải qua nhiều tiến trình tăng trưởng khác nhau. Ở mỗi tiến trình với tư cách một nghành nghề dịch vụ tri thức của trái đất và một hình thái ý thức xã hội, do tình hình thực tiễn xã hội đổi khác mà đối tượng của triết học cũng có những nội dung khác nhau .
Thời kỳ cổ đại, khi sản xuất xã hội còn ở trình độ thấp, sự phân công lao động xã hội mới tăng trưởng, lao động trí óc mới tách rời lao động chân tay, khối lượng tri thức của loài người về quốc tế và về chính bản thân mình còn chưa nhiều, chưa có sự phân loại giữa tri thức triết học với tri thức của những khoa học chuyên ngành. Ở Trung Quốc, triết học đa phần gắn với việc xử lý những vẩn đề đạo đức, chính trị xã hội. Chẳng hạn ý niệm của Khổng giáo, Lão giáo, Đạo giáo về xã hội, về con người đều tiềm ẩn những quan điểm triết học thâm thúy. ở Ấn Độ, triết học và tôn giáo hoà quyện vào nhau. Chẳng hạn ý niệm của Phật giáo về con người, đời người, nỗi khổ của con người và sự giải phóng con người khỏi những nỗi khổ bộc lộ tư tưởng biện chứng thâm thúy. Ở Hy Lạp, triết học gắn với những hiểu biết bắt đầu của con người về tự nhiên và được gọi là triết học tự nhiên. Vì triết học bao quát mọi nghành nghề dịch vụ tri thức của quả đât, nên đối tượng nghiên cún của triết học thời kỳ này cũng không có đối tượng riêng mà là mọi nghành nghề dịch vụ tri thức, và do đó sau này đã phát sinh ý niệm cho rằng triết học là khoa học của mọi khoa học. Thời kỳ cổ đại triết học đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ tỏa nắng, đặt nền móng cho sự tăng trưởng về sau không chỉ so với triết học mà còn so với khoa học tự nhiên và khoa học xã hội .
Thời kỳ trung cố ở Tây Âu lê dài hơn mười thế kỷ, do sự thống trị của Giáo hội Thiên Chúa giáo trên mọi nghành của đời sống niềm tin của xã hội, triết học cũng bị thần học chi phối. Triết học trở thành bộ phận của thần học, Giao hàng cho thần học. Nhiệm vụ của triết học thời kỳ đó là lý giải và chứng tỏ tính họp lý, đúng đắn của những giáo điều trong kinh thánh. Triết học đó được gọi là triết học kinh viện. Trong khuôn khổ của tôn giáo, triết học tăng trưởng rất khó khăn vất vả và lừ đừ, đặc biệt quan trọng là những tư tưởng triết học duy vật .
Từ nửa sau thế kỷ XV và thể kỷ XVI, ở những nước Tây Âu những yếu tố của phương pháp sản xuất tư bản chủ nghĩa đã Open trong lòng phương pháp sản xuất phong kiến, đồng thời khoa học tự nhiên cũng khởi đầu được tăng trưởng do yên cầu của sản xuất. Khi đó, triết học duy vật tăng trưởng trong mối liên hệ với nhu yếu tăng trưởng của phương pháp sản xuất tư bản chủ nghĩa và sự tăng trưởng của khoa học tự nhiên. Tuy nhiên do còn chịu ảnh hưởng tác động nặng nề của quan điểm tôn giáo nên triết học duy vật lúc này còn mang hình thức phiếm thần luận, nghĩa là sử dụng những ý niệm tôn giáo như là hình thức bên ngoài để nói lên nội dung bên trong của quan điểm duy vật về quốc tế. Đến thế kỷ XVII XVIII, phương pháp sản xuất tư bản chủ nghĩa ngày càng vững mạnh, trở thành phương pháp sản xuất thống trị trên nhiều nghành nghề dịch vụ của nền sản xuất, đưa đến cách mạng tư sản nổ ra ở nhiều nước Tây Âu. Khoa học tự nhiên tăng trưởng mạnh, diễn ra quy trình phân ngành thâm thúy và đạt được nhiều thành tựu trong những nghành riêng không liên quan gì đến nhau khác nhau. Nổi bật nhất và có ảnh hưởng tác động lớn nhất đến tư tưởng triết học là cơ học của Niutơn. Khi đó, triết học duy vật phát triến can đảm và mạnh mẽ và đấu tranh khá nóng bức với chủ nghĩa duy tâm và tôn giáo. Đỉnh cao của chủ nghĩa duy vật thế kỷ XVII XVIII là chủ nghĩa duy vật Pháp với những đại biểu : Điđrô, Henvêtiuyt ; chủ nghĩa duy vật Anh với những đại biểu : Ph. Bêcơn, T. Hốpxơ ; ở Hà Lan với đại biểu Xpinôda. Tuy khoa học tự nhiên đã hình thành những môn khoa học độc lập, nhưng triết học vẫn chưa xác lập rõ đối tượng nghiên cứu riêng của mình, mà vẫn gắn liền với khoa học tự nhiên, bao quát hàng loạt tri thức khoa học tự nhiên. Triết học lúc này vẫn được coi là khoa học của mọi khoa học .
Vào cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, nước Anh và Pháp đã ứở thành nước tư bản, nhưng nước Đức vẫn còn là một nước phong kiến. Giai cấp tư sản Đức đang hình thành vừa muốn đi theo những nước Anh, Pháp, vừa sợ trào lưu đấu tranh của giai cấp vô sản và muốn thỏa hiệp với giai cấp quý tộc phong kiến. Trong toàn cảnh lịch sử vẻ vang đó, triết học Đức phản ánh quyền lợi và vị thế của giai cấp tư sản Đức, đã tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ, nhưng trên lập trường duy tâm mà đỉnh điểm là triết học Hêghen. Hêghen muốn bao quát hàng loạt tri thức khoa học vào trong mạng lưới hệ thống triết học của mình. Đối với Hêghen, mỗi một ngành khoa học cụ thể chỉ là những mắt khâu của mạng lưới hệ thống triết học. Triết học hoàn toàn có thể xử lý được những yếu tố của khoa học cụ thể. Đây là mạng lưới hệ thống triết học ở đầu cuối coi triết học là khoa học của những khoa học Một ý niệm về đối tượng nghiên cứu của triết học không còn phù họp với tình hình tăng trưởng của nhận thức khoa học và thực tiễn xã hội đương thời .
Vào những năm 40 của thế kỷ XIX, sự tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ của phương pháp sản xuất tư bản chủ nghĩa ở một loạt những nước Tây Âu như Anh, Pháp, Hà Lan, Italia, Đức v.v. đã đưa đến sự vững mạnh của giai cấp vô sản. Giai cấp vô sản đã trở thành lực lượng chính trị độc lập. Mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản trở nên nóng bức hơn. Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống giai cấp tư sản cũng trở nên tiếp tục và can đảm và mạnh mẽ hơn, yên cầu phải được hướng dẫn bằng lý luận cách mạng. Đồng thời sự tăng trưởng của sản xuất tư bản chủ nghĩa cũng thôi thúc khoa học tự nhiên nửa đầu thế kỷ XIX tăng trưởng, đạt nhiều thành tựu mới có đặc thù cách mạng, làm lung lay quan điểm siêu hình vẫn thống trị trong tư duy của những nhà khoa học tự nhiên từ thế kỷ XVII XVIII đến lúc này. Đặc biệt có 3 ý tưởng trong khoa học tự nhiên có ý nghĩa lớn về mặt triết học đó là : định luật bảo toàn và chuyển hoá nguồn năng lượng, học thuyết tế bào và học thuyết tiến hoá. Trước yên cầu của cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản và nhu yếu của sự tăng trưởng khoa học tự nhiên, triết học Mác đã sinh ra. Triết học Mác đã xác lập rõ đối tượng nghiên cứu của mình, phân biệt với đối tượng nghiên cứu của những khoa học cụ thể, chấm hết ý niệm sai lầm đáng tiếc về đối tượng nghiên cứu của triết học, cho rằng : Triết học là khoa học của mọi khoa học .
Triết học Mác xác lập đối tượng nghiên cứu của triết học là : Tiếp tục xử lý yếu tố về mối quan hệ giữa tư duy và sống sót, giữa ý thức và vật chất trẽn lập trường duy vật ; nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy, từ đó xu thế cho hoạt động giải trí nhận thức, hoạt động giải trí thực tiễn của con người .
Thời đại ngày này, với những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ tiên tiến, với điều kiện kèm theo phương pháp sản xuất tư bản chủ nghĩa đang giữ vị thế thống trị, trong xã hội sống sót nhiều xích míc nóng bức, điều đó lại tạo điều kiện kèm theo cho sự sinh ra nhiều trào lun triết học khác nhau ở những nước phương Tây, mà tất cả chúng ta thường gọi là Triết học phương Tây văn minh. Các trào lưu đó như : Chủ nghĩa thực chứng ; chủ nghĩa hiện sinh ; chủ nghĩa thực dụng ; chủ nghĩa Tô-mát mới, v.v. Các trào lun triết học này coi đối tượng của triết học là nghiên cứu những mặt hoạt động giải trí khác nhau của con người. Tuy nhiên về thực chất không thế nằm ngoài yếu tố quan hệ giữa con người và thế giói vật chất, giữa tư duy, ý thức của con người với hiện thực khách quan và với bản thân hoạt động giải trí của con người .
Như vậy, đối tượng nghiên cứu của triết học đã biến hóa trong lịch sử dân tộc. Mỗi quá trình lịch sử dân tộc, do điều kiện kèm theo kinh tế tài chính xã hội và sự tăng trưởng của khoa học tự nhiên, đối tượng nghiên cứu của triết học có nhũng nội dung đơn cử khác nhau, nhưng vẫn xoay quanh yếu tố quan hệ giữa con người và quốc tế khách quan bên ngoài, giữa tư duy và sống sót .

Xem thêmĐặc điểm, vai trò của Triết học

Related

Video liên quan