Đời sống thời bao cấp (Bài 3): Nhà tập thể

Số người tăng lên gây áp lực đè nén với những đô thị cổ, không hề chịu đựng sự phân cắt nhỏ hơn nữa. Những ngôi nhà tập thể cao tầng liền kề khởi đầu được kiến thiết xây dựng, và mở màn từ những năm 1970 theo kiểu lắp ghép. Tức là người ta đổ sẵn những tấm bê tông vuông vức rồi lắp thành nhà ở. Khu tập thể Giảng Võ, Bách Khoa và từ từ là Kim Liên, Trung Tự, Thành Công … hình thành. Ban đầu phải là cán bộ trung cao cấp mới được phân nhà. Đó là những căn hộ chung cư cao cấp giống nhau chừng 30 – 40 thước vuông, có khu vệ sinh và nhà bếp riêng, nước được bơm lên những bể trên cao dẫn về mọi mái ấm gia đình. Những ngôi nhà tập thể đó cao là 4 – 5 tầng, mỗi tầng có hai đến ba dãy phòng, chừng 10 – 20 căn hộ chung cư cao cấp, tùy theo. Ý tưởng khởi đầu giống như những nhà xã hội ở Liên Xô cũ, tầng dưới cùng làm shop, nhà trẻ, khu hội họp, khoảng trống nối giữa hai khu nhà làm sân chơi, vườn hoa. Nhưng dần dà tầng một cũng được dùng làm nhà tại và phải rất đặc biệt quan trọng mới được phân tầng một, những nhà này sẽ nhanh gọn lấn chiếm đất công trước mặt, nếu ở tầng trên bạn hoàn toàn có thể thỏa thuận hợp tác với nhà dưới xây chồng lên đầu. Công nhân kiến thiết xây dựng nhiều người không về, lập mái ấm gia đình, mà tiện thể cũng chiếm luôn đất lưu không, biến những ngôi nhà tập thể thành những con rết có thân chính và nhiều chân phụ lằng nhằng, đến mức người ta không nhận ra đâu là ngôi nhà chính nữa. Tình trạng trộm cắp thông dụng do ở khu tập thể người ta có vẻ như không quen biết nhau, quan hệ hàng xóm truyền thống cuội nguồn rất mờ nhạt, nên mỗi mái ấm gia đình quây toàn bộ hành lang cửa số bằng tuy nhiên lưới sắt, như chuồng chim, cửa vào dãy chung có khóa chung cho mọi mái ấm gia đình, xe đạp điện, xe máy phải dắt lên rất cao, nếu không có mái ấm gia đình nào trông xe. Nghề trông xe trong khu tập thể hình thành. Thực ra những ngôi nhà tập thể đó rất phiền phức, nó chẳng ra nhà riêng, chẳng ra mái ấm gia đình, chẳng ra khách sạn, nếu có cưới xin, hiếu hỷ thì vô cùng lúng túng. Nhiều nhà có người chết phải giòng áo quan từ trên cao xuống, vì không hề khiêng theo đường cầu thang hẹp. Ấy thế mà nhiều mái ấm gia đình nuôi lợn, gà, chó, mèo, chim, rùa, thỏ … phần lớn mang đặc thù tăng gia. Những gia súc này được tắm rửa thật sạch, ốm đau sẽ có thuốc, vì chúng là thu nhập của mái ấm gia đình, mỗi khi bán đi là trẻ con khóc um nhà vì chúng đã quen chơi với động vật nuôi đó. Câu Lợn ốm còn hơn người ốm là của thời kỳ này .

Bên trong một căn hộ ở chung cư thời bao cấp. Chụp trong triển lãm “Cuộc sống Hà Nội ở thời bao cấp (1975 – 1986)” tại Bảo tàng Dân tộc học. Ảnh: Nguyễn Anh Tuấn

( Còn nữa )

Phan Cẩm Thượng
Thể thao & Văn hóa Cuối tuần

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Đời Sống