Cuộc sống của bầy người nguyên thủy ở thời đại đồ đá – LichSu.Org

Thế nào là bầy người nguyên thủy?

Bầy người nguyên thủy là hình thái tổ chức xã hội xưa nhất của loài người, chiếm một thời gian rất dài và phát triển chậm chạm trong tiến trình lịch sử.

Các thời kỳ của xã hội nguyên thủy

Trong lịch sử vẻ vang tăng trưởng của xã hội loài người, xã hội nguyên thủy chiếm một thời hạn rất là lâu dài hơn. Nếu tất cả chúng ta giả định rằng từ khi loài người Open cho đến thời nay là chừng một triệu năm, thì xã hội nguyên thủy phải chiếm một thời hạn gần tương tự, vì từ khi xã hội có giai cấp hình thành đến giờ đây chỉ mới có năm, sáu nghìn năm thôi. Những vương quốc tối cổ trong lịch sử dân tộc quốc tế chỉ Open vào lúc xấp xỉ bốn nghìn năm trước công nguyên .
Trong thời kỳ xã hội nguyên thủy, loài người đã tiến triển một cách rất chậm trễ nhưng vững chãi trong cuộc đấu tranh để sống sót. Về mặt hoạt động và sinh hoạt kinh tế tài chính cũng như về mọi mặt tổ chức triển khai xã hội, đều có sự tân tiến lớn lao không ngừng. Việc sản xuất những công cụ lao động nguyên thủy, trong đó có những công cụ dùng làm vũ khí, việc tìm ra lửa, việc thuần dưỡng động vật hoang dã, việc trồng trọt ngũ cốc và cây có quả, việc sản xuất ra đồ gốm, sự hình thành của ngôn từ, văn tự, sự nảy nở của tri thức khoa học kỹ thuật, sự phôi thai của văn học, nghệ thuật và thẩm mỹ đều là những thành tựu lớn lao mà loài người đã đạt được trong thời kỳ xã hội nguyên thủy .

Vì thời kỳ xã hội nguyên thủy tồn tại hết sức lâu dài và phát triển hết sức chậm chạp, mà trong thời gian dài đằng đẵng đó, sinh hoạt kinh tế và tổ chức xã hội trước sau có khác nhau rõ rệt, cho nên người ta có thể phân chia lịch sử xã hội nguyên thủy thành những giai đoạn phát triển cao thấp khác nhau.

Từ đầu thế kỷ XIX, những nhà khảo cổ học bằng cứ vào những vật tư người nguyên thủy đã dùng để chế tác công cụ lao động mà chia lịch sử vẻ vang tăng trưởng của xã hội nguyên thủy ra làm ba quá trình : thời đại đồ đá, thời đại đồ đồng ( hầu hết là đồ đồng thau ) và thời đại đồ sắt. Vì thời đại đồ đá sống sót trong một thời hạn rất lâu dài hơn ( trên quốc tế đồ bằng sắt kẽm kim loại Open sớm nhất vào khoảng chừng bốn nghìn năm trước công nguyên, từ đó quay trở lại trước là thời đaị đồ đá ), vì vậy những học giả trên lại còn bằng cứ vào trình độ kỹ thuật sản xuất đồ đá và tác dụng của nó để chia thời đại đồ đá ra làm ba thời kỳ : thời kỳ đồ đá cũ, thời kỳ đồ đá giữa, thời kỳ đồ đá mới. Mỗi một thời kỳ đó lại được chia ra làm ba thời kỳ nhỏ hơn : sơ kỳ, trung kỳ, hậu kỳ thời đại đồ đá cũ hay đồ đá mới .
Phương pháp địa thế căn cứ vào vật tư sản xuất và kỹ thuật chế tác công cụ lao động để phân loại những thời kỳ lịch sử dân tộc như vậy tất yếu là có những ưu điểm nhất định của nó. Song phương pháp phân kỳ theo khảo cổ học đó không đủ để bộc lộ những mối liên hệ tất yếu giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa sự tăng trưởng của kỹ thuật sản xuất với sự tăng trưởng của tổ chức triển khai xã hội .
Các nhà sử học đã tiến lên một bước trong việc xác lập chiêu thức phân kỳ lịch sử dân tộc xã hội nguyên thủy. Họ phân biệt hai quá trình : “ bầy người nguyên thủy và công xã thị tộc ”, coi như hai quy trình tiến độ của quy trình tăng trưởng lịch sử vẻ vang xã hội nguyên thủy. Họ lại đem tiến trình công xã thị tộc nói trên chia ra làm hai thời kỳ : thời kỳ công xã thị tộc mẫu quyền và thời kỳ công xã thị tộc phụ quyền .

Bầy người nguyên thủy ở thời đại đồ đá cũ sơ kỳ

Việc tìm được những di cốt hóa thạch của người Pi-tê-can-tơ-rôp – cũng gọi là người vượn Gia-va – tăng trưởng cao hơn loài vượn phương Nam là một thành tựu của nền khoa học cuối thế kỷ XIX. Người vượn Gia-va được coi là người nguyên thủy cổ nhất mà người ta được biết, là giống người trung gian xưa nhất giữa vượn và người do một bác sĩ người Hà Lan tên là Đuy-boa ( E.Dubois ) phát hiện được ở Tơ-rin-nin trên hòn đảo Gia – va ( Indonexia ) vào những năm 1891 – 1894. Ông tìm ra hai cái sọ, một hàm răng dưới, ba cái răng, một cái xương, vai, sau đó lại tìm được bốn mảnh xương ống chân tay. Ở cùng một lớp đất, người ta cũng tìm thấy những công cụ lao động bằng đá sản xuất rất thô sơ mà người ta đoán là của người Pi-tê-can-tơ-rôp. Công cụ tiêu biểu vượt trội nhất của giống người này là cái rìu tay kiểu Sen, thuộc thời kỳ văn hóa truyền thống Sen, có hình dáng rõ ràng và có công dụng vạn năng, hoàn toàn có thể dùng để cắt, chặt, đào đất, làm vũ khí tự vệ hoặc tiến công trong khi săn bắt quái vật. Người vượn Gia-va trú dưới những lùm cây rậm, dưới những mái đá hoặc dưới những mái lều thô sơ làm bằng những cành cây. Họ không có quần áo, nhiều lắm họ chỉ biết lấy da thú che thân. Họ cũng chưa tìm ra lửa. Nguồn sống chính của họ là săn bắt những thú nhỏ và lượm hái hoa quả trong rừng hướng đến củ cây, rễ cây để ăn .
Giống người vượn trung gian tiếp nối người Pi-tê-can-tơ-rôp là người Xi-nan-tơ-rôp – cũng gọi là người vượn Bắc Kinh do nhà khảo cổ học Trung Quốc Bùi Văn Trung phát hiện từ năm 1921 ở vùng Chu Khẩu Điếm, phía tây nam Bắc Kinh. Năm 1926, Sở tìm hiểu địa chất Trung Quốc khởi đầu phát quật và tìm thấy nhiều cái xương sọ, xương hàm, xương sống, xương vai, xương mông, xương ống tay, xương đùi thuộc khung hình của hơn 40 người Xi-nan-tơ-rôp khác nhau. Ngoài ra người ta còn tìm thấy những công cụ bằng đá rất thô sơ, di cốt những động vật hoang dã dùng làm thức ăn của họ và dấu vết của việc dùng lửa. Công cụ tiêu biểu vượt trội nhất của giống người Xi-nan-tơ-rôp là cái rìu tay kiểu A Sơn thuộc thời kỳ văn hóa truyền thống A Sơn, được ghè tốt hơn, có hình dáng hạnh nhân, tam giác hoặc bầu dục. Nhiều vết tích của những nhà bếp lửa tìm thẩy ở Chu Khẩu Điếm chứng tỏ người Xi-nan-tơ-rôp đã biết dùng lửa, có chỗ ở cố định và thắt chặt trong hang, săn được những thú lớn như hươu, nai, ngựa rừng và tê giác. Có thể nói rằng người Xi-nan-tơ-rôp thuộc thời kỳ văn hóa truyền thống A Sơn không những biết dùng lửa để sưởi ấm lúc rét và làm vũ khí đấu tranh với những thú dữ liên tục rình rập đe dọa họ, mà còn biết dùng lửa để nướng chín thức ăn, làm cho thức ăn thơm ngon và giữ được lâu hơn. Địa bàn cư trú của người Xi-nan-tơ-rôp được phân chia trên một vùng to lớn gồm miền Nam châu Á, miền Nam châu Âu và hàng loạt Châu Phi .
Người Hây-đen-be phát hiện năm 1907 ở vùng Hây-đen-be ( Đức ) cũng là một giống người vượn thân thiện với người vượn Bắc Kinh và là giống người xưa nhất sống ở lục địa Châu Á Thái Bình Dương .

Sau người Xi-nan-tơ-rôp và người Hây-đen-be là người Nê-an-đec-tan tìm thấy khoảng năm 1856 với chừng trên một trăm mảnh xương hóa thạch đủ các loại ở trong một hang núi vùng Nê-an-đec-tan (Đức). Sau đó ở nhiều nơi thuộc Châu Á, châu Âu và châu Phi, người ta cũng tìm thấy nhiều xương hóa thạch của giống người Nê-an-đec-tan. Ở Trung Quốc cũng tìm thấy giống người này, gọi là người Hà Sáo (Nội Mông).

Người Nê-an-đec-tan sống vào thời kỳ mà khảo cổ học gọi là thời kỳ văn hóa truyền thống Mu-xti-ê, thuộc trung kỳ đồ đá cũ, trên một địa phận cư trú to lớn hơn nhiều sơ với người Xi-nan-tơ-rôp ở thời kỳ văn hóa truyền thống A Sơn. Đặc điểm những công cụ của người Nê-an-đec-tan là được chế tác bằng kỹ thuật tách đá khỏi hạch đá, ghi lại một bước tiến mới trong kỹ thuật chế tác công cụ. Sinh hoạt kinh tế tài chính đa phần của người Nê-an-đec-tan thời văn hóa truyền thống Mu-xti-ê là săn bắt. Việc hái lượm lúc này không còn là nguồn sống chính của họ nữa. Việc tăng trưởng nghề săn bắt đã giúp họ cải tổ đời sống chung và lê dài thời hạn định cư ở những nơi thuận tiện cho việc săn bắt và có nhiều thú rừng .

Bầy người nguyên thủy sống như thế nào?

Khi loài người mới tách khỏi giới động vật hoang dã thì họ đang sống ở trạng thái mông muội. Họ ăn lông ở lỗ, cư trú trong hang động, không có sức để chống lại những lực lượng vạn vật thiên nhiên. Do đó, đời sống của người nguyên thủy không khác loài động vật hoang dã mấy, mà năng lượng sản xuất của họ cũng không nhiều hơn động vật hoang dã bao nhiêu. Con người tiên phong tách khỏi giới động vật hoang dã chưa được giải phóng trọn vẹn. Nhưng mỗi bước tiến trong hoạt động giải trí lao động của họ là một bước tiến đến giải phóng họ khỏi chịu ràng buộc trọn vẹn vào lực lượng vạn vật thiên nhiên. Để tìm kiếm những tư liệu hoạt động và sinh hoạt và đấu tranh chống những thú dữ, người nguyên thủy không hề không tập hợp lại với nhau để cùng chung lao động và tự vệ. Ba bốn mươi người, có khi nhiều hơn, hợp lại thành bầy người nguyên thủy đi long dong kiếm ăn tại một vùng nhất định, hái lượm hoa quả, hướng đến củ cây hay săn thú, bắt cá. Việc tìm kiếm thức ăn đang còn có đặc thù ngẫu nhiên. Vì thế bầy người nguyên thủy lúc ấy chưa hoàn toàn có thể là một tập đoàn lớn người tương đối vững chãi và gắn bó lâu dài hơn. Tùy điều kiện kèm theo hoạt động và sinh hoạt đổi khác, mà khi thì họ tích hợp lại tương đối đông, khi thì phân tán ra tương đối nhỏ. Giữa những bầy người nguyên thủy, cũng không có mối liên hệ gì lâu dài hơn và vững chắc cả. Quan hệ nam nữ lúc ấy còn là quan hệ tạp giao, nghĩa là giao hợp bừa bãi, không phân biệt già trẻ, xấp xỉ, không phân biệt thế hệ cha mẹ với con cái, giữa bạn bè với chị em. Lúc này chưa có hôn nhân gia đình và mái ấm gia đình .
Mãi đến cuối thời kỳ bầy người nguyên thủy mới có lệ cấm cha mẹ và con cháu lấy nhau. Nhưng đồng đội và chị em ruột, bạn bè và chị em họ đều có quyền và có nghĩa vụ và trách nhiệm kết hôn với nhau. Đó gọi là mái ấm gia đình đồng huyết, hình thức hôn nhân gia đình và mái ấm gia đình Open tiên phong trong lịch sử dân tộc .
Ở thời kỳ bầy nguyên thủy, công cụ lao động tiêu biểu vượt trội là những hòn đá cuội được ghè qua loa, hình dáng rất thô kệch, những mảnh tước tách từ hạch đá, những chiếc rìu tay hình bầu dục hoặc hình hạnh nhân, những chiếc dùi, nạo, những lao, mác. Kỹ thuật sản xuất công cụ rất thô sơ. Năng suất lao động rất thấp kém. Nạn đói tiếp tục rình rập đe dọa .

Ở nước ta, công cụ lao động tìm thấy ở di chỉ Núi Đọ (Thanh Hóa) là thuộc thời địa đồ đá cũ sơ kỳ. Do đó, có thể nói Việt Nam cũng là một trong những nơi địa bàn sinh trưởng của loài người. (Xem thêm Người khôn ngoan và nền văn hóa Sơn Vi ở Việt Nam)

Một bước tiến lớn lao, trước đây chưa từng có, là cuối thời kỳ bầy người nguyên thủy, thuộc quy trình tiến độ người Nê-an-đec-tan, con người đã biết cách tìm ra lửa. Lúc đầu, người nguyên thủy chỉ biết lấy lửa trong vạn vật thiên nhiên : lửa bốc lên ở những núi lửa hoặc ở cây cối bị sét đánh cháy. Về sau họ tự làm ra lửa bằng cách cọ xát mạnh hai cành cây hay hai hòn đá lửa. Việc tìm ra lửa đã ghi lại một bước nhảy vọt trong lịch sử dân tộc loài người. So với việc ý tưởng máy hơi nước thời cận đại thì nó còn có ý nghĩa lớn lao hơn. Vì rằng khi loài người biết cách làm ra lửa thì họ cũng biết dùng lửa để nướng chín thức ăn, biết đốt lửa để sưởi ấm và xua đuổi thú dữ, biết đốt phá rừng để lan rộng ra khoanh vùng phạm vi cư trú. Còn như về sau, việc sản xuất đồ gốm và đồ sắt kẽm kim loại thì nhất định phải dùng lửa. Việc dùng lửa ghi lại trong bước đầu loài người chinh phục giới tự nhiên. Nó làm cho loài người ở đầu cuối cũng tách khỏi giới động vật hoang dã. Ăng-ghen viết : “ Mặc dù máy hơi nước đã thực thi trong xã hội một bước ngoặt giải phóng vĩ đại, nhưng điều chắc như đinh là tính năng giải phòng loài người của việc lấy lửa bằng cách cọ xát còn vượt xa máy hơi nước. Vì lấy lửa bằng cọ xát đã được cho phép con người lần tiên phong chi phối được một lực lượng vạn vật thiên nhiên và do đó mà tách hẳn con người khỏi giới động vật hoang dã ” .

Bầy người nguyên thủy chưa có nghệ thuật, vì muốn có nghệ thuật thì óc quan sát và sự nhận thức về mối quan hệ giữa tự nhiên với hình tượng nghệ thuật phải đạt đến một mức độ phát triển nhất định, và bàn tay cũng phải đạt đến một mức độ thành thạo, khéo léo nhất định. Thời sơ kỳ đồ đá cũ, người nguyên thủy chưa đạt đến mức độ đó nên người ta không thấy có dấu vết của nghệ thuật.

Bầy người nguyên thủy chưa có tôn giáo, vì rằng tôn giáo chỉ phát sinh trên cơ sở có sự thống trị trong tư tưởng con người của những lực lượng tự nhiên hay xã hội. Lúc này trong bước tăng trưởng tiên phong của mình, con người chưa nhận thức được một cách rõ ràng mối quan hệ giữa mình với giới tự nhiên ở quanh mình nên chưa thể có ngay những khái niệm tổng quát về một uy lực tự nhiên nào bên ngoài trong đầu óc của mình. Nhưng những mầm sống của thẩm mỹ và nghệ thuật và tôn giáo đã hoàn toàn có thể phát sinh vào cuối thời kỳ này .

Cuộc sống của bầy người nguyên thủy – LichSu.Org
Theo Chiêm Tế

Source: https://laodongdongnai.vn
Category: Đời Sống